Day: 18.11.2024

• Նշել Գերմանիայի աշխարհագրական դիրքի առավելություններն ու թերությունները:

Այն գտնվում է Եվրոպայի մեջտեղում, ինչպես նաև ասում են <<սրտում>>: Այնտեղ են հատվում իրար կապող, օդային, ցամաքային և ջրային կարևոր ուղիները: Իմ կարծիքով դիրքի թերություններ չունի:

• Նշել Գերմանիայի տնտեսության զարգացման նախադրյալները:

1. Գերմանիան, հենվելով սեփական բարձրորակ աշխատանքային ռե սուրսների, օտարերկրյա կապիտալ ներդրումների վրա, կարողացավ լայնո- րեն օգտվել տնտեսության ազատականացման հնարավորություններից ու գիտատեխնիկական առաջընթացի նորագույն նվաճումներից և կատարել արտադրության խոր տեխնիկական վերազինում, մեքենաների և սարքա- վորումների նորացում:

2. Երկրի տնտեսական հզորացմանը նպաստեցին գերմանացիներին

բնորոշ օրինապահությունը, կարգապահությունը, աշխատասիրությունը,

արհեստավարժությունը, գործողությունների ազատությունը և, վերջապես,

արտադրական բարձր մշակույթը:

3. Արևմտյան խոշոր տերությունները, հատկապես ԱՄՆ-ը, Մեծ Բրիտանիան, օգնեցին Արևմտյան Գերմանիային, իսկ ԽՍՀՄ-ը՝ Արևելյան Գերմանիային, վերականգնել իրենց տնտեսությունը:

• Ի՞նչ դեր ունի Գերմանիան ժամանակակից աշխարհում:

Ներկայումս այն Եվրամիության անդամ ամենամեծ և տնտեսապես ամենահզոր երկիրն է և ամենաակտիվ մասնակցությունն է բերում եվրոպական երկրների ինտեգրացման գործընթացին

• Ուրվագծային քարտեզի վրա նշել Գերմանիայի հարևան պետությունները, ափերը ողողող ջրային ավազանները:

Լրացուցիչ աշխատանք, պատասխանել հարցերին․

Ի՞նչ բաժիններից է կազմված գլխուղեղը։

Մեծ կիսագնդեր, ուղեղիկ, երկարավուն ուղեղ, միջանկյալ ուղեղ, միջին ուղեղ, կամուրջ

Ի՞նչ գիտեք երկարավուն ուղեղի և կամուրջի գործառույթների մասին։

Երկարավուն ուղեղում գտնվում են կարևոր կենսական կենտրոններ, որոնց վնասվելը մահով է ավարտվում: Այն ունի նաև պաշտպանական ռեֆլեքսներ օրինակ՝ փռշտոցը, հազը, արցունքազատումը և այլն:

Կամուրջի ներքևում երկարավուն ուղեղն է իսկ վերևում միջին ուղեղը: Կամրջում գտնվում են որոշ գանգուղեղային նյարդային կորիզներ, որանք նյարդավորում են դեմքի դիմախաղը, բերանի ու քթի խոռոչի լորձաթաղանթը և այլն:

Միջին ուղեղի ինչպիսի՞ գործառույթ գիտեք։

Միջին ուղեղում գտնվող նեյրոնների որոշ խումբ կեղևի վրա թողնում է ակտիվացնող ազդեցություն, որը կարևոր նշանակություն ունի արթուն վիճակը պահպանելու համար։

Լրացուցիչ աշխատանք, պատասխանել հարցերին․

• Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում ռեֆլեքսային աղեղը

Դա ռեֆլեքսի կառուցվածքային հիմքն է

• Ի՞նչ է ռեֆլեքսը

Դա օրգանիզմի պատասխան ռեակցիան է ներքին և արտաքին գռգիռներին որոնց նաև մասնակցում է նյարդային համակարգը:

• Ռեֆլեքսի ի՞նչ տեսակներ գիտեք։

բարդ, պարզ

1. Ընտանիք
   Ընտանիքը մարդկանց խումբ է, որ միավորվում է տանը ապրելու և միմյանց օգնելու համար։ Ընտանիքը այն վայրն է, որտեղ մարդիկ միմյանց սիրում են, հոգ են տանում ու աջակցության կարիք ունեն։ Սա առաջին ուսուցման և բարոյական արժեքների տարածման վայրն է, որտեղ երեխաները սովորում են կյանքի հիմունքները։
2. Ազգ
   Ազգը մի ժողովուրդ է, որը կապ ունի իր պատմության, լեզվի, մշակույթի և սովորույթների հետ։ Այս մարդիկ միմյանց նմանություններ ունեն՝ ավելի հաճախ լեզվով կամ ավանդույթներով։ Նրանք նաև զգում են իրենց ընդհանուր սերունդը, անցած ճանապարհը և ընդհանուր ապագան։
3. Մշակույթ
   Մշակույթը այն ամենն է, ինչ ստեղծում է մի ժողովուրդ՝ արվեստ, երգ, պար, գրականություն, սովորույթներ։ Այն նաև սովորություններն ու այնպիսի բաներ է ներառում, ինչպիսիք են կենցաղը, հագուստը կամ սնունդը։ Մշակույթը նաև ցույց է տալիս, թե ինչպես ենք մենք մտածում, ապրում ու հաղորդակցվում։

Այս երեք հասկացությունները՝ ընտանիքը, ազգը և մշակույթը, ազդում են մեր ձևավորմանը և կյանքին:

Բուրգի մասին դուք նախնական տեղեկություններ ունեք: Հին աշխարհի յոթ հրաշալիքներից են Եգիպտական բուրգերը:

Բուրգն այն բազմանիստն է, որի նիստերից մեկը բազմանկյուն է, իսկ մյուս բոլոր նիստերն ընդհանուր գագաթով եռանկյուններ են:

Բազմանկյունը կոչվում է բուրգի հիմք, իսկ նույն գագաթով եռանկյունները՝ կողմնային նիստեր: Բուրգի գագաթից հիմքի հարթությանն իջեցված ուղղահայացը կոչվում է բուրգի բարձրություն:

Եթե բուրգի հիմքը n-անկյուն բազմանկյուն է, ապա բուրգն անվանում են n-անկյուն բուրգ:

n-անկյուն բուրգն ունի 2n կող, որոնցից n-ը հիմքի կողերն են, իսկ n-ը՝ կողմնային կողերը:

n-անկյուն բուրգն ունի n+1 նիստ, որոնցից 1-ը հիմքն է, իսկ n-ը՝ կողմնային նիստերը:

n-անկյուն բուրգն ունի n+1 գագաթ, որոնցից 1-ը բուրգի գագաթն է, իսկ n-ը՝ հիմքի գագաթներն են:

Առաջադրանքներ․
1)Բերված մարմիններից ո՞րն է բուրգը:

ա)

բ)

գ)

դ)

ե)

զ)

Ե֊ն

2)Քանի՞ նիստ ունի իննանկյուն բուրգը:

n+1=8+1=10

3)Գտեք 8-անկյուն բուրգի կողերի, նիստերի և գագաթների թվերը։

Կող֊2n=16, նիստ֊n+1=9, գագաթ֊n+1=9

4)Գտիր 45-անկյուն բուրգի կողերի թիվը:

2n=90

5)Ինչպե՞ս է կոչվում բուրգը, եթե այն ունի՝

ա)13 նիստ

12 անկյուն

բ)10 գագաթ

9 անկյուն

գ)12 կող

6 անկյուն

6)Կարո՞ղ է լինել այնպիսի բուրգ, որն ունի՝

ա)9 նիստ

Այո

բ)9 կող

Ոչ

7)Քառանկյուն բուրգի հիմքը 64 սմ պարագծով քառակուսի է, իսկ կողմնային նիստերը հավասարակողմ եռանկյուններ են։Գտեք բուրգի կողմնային կողերը։
64 : 4 = 16

Երկրաչափության այն բաժինը, որը ուսումնասիրում է պատկերների հատկությունները տարածության մեջ, կոչվում է տարածաչափություն: Այն պատկերը, որի ոչ բոլոր կետերն են ընկած միևնույն հարթության մեջ, կոչվում է տարածական պատկեր:

Զուգահեռանիստի սահմանումն ու հատկությունները.

Զուգահեռանիստ  կոչվում է այն բազմանիսը, որի բոլոր 6 նիստերը զուգահեռագծեր են:

Բազմանկյունները, որոնցից կազմված է բազմանիստի մակերևույթը, կոչվում են նիստեր: Նիստերի կողմերը կոչվում են բազմանիստի կողեր: Կողերի ծայրակետերը կոչվում են բազմանիստի գագաթներ:

Զուգահեռանիստն ունի 6 նիստ, 8 գագաթ և 12 կող:

Զուգահեռանիստի ընդհանուր կող ունեցող նիստերը կոչվում են կից, իսկ ընդհանուր կողեր չունեցող նիստերը՝ հանդիպակաց:

Զուգահեռանիստի հիմքեր անվանում են նրա որևէ երկու հանդիպակաց նիստերը, իսկ մնացած նիստերը՝ կողմնային նիստեր: 

Հիմքերին չպատկանող կողերը կոչվում են զուգահեռանիստի կողմնային կողեր: 

Նույն նիստում չգտնվող երկու գագաթները միացնող հատվածը կոչվում է զուգահեռագծի անկյունագիծ: 

Գոյություն ունեն զուգահեռանիստերի երկու տեսակ՝

— ուղիղ,

— թեք:

Ուղիղ զուգահեռանիստերի կողմնային նիստերը ուղղանկյուններ են:

Թեք զուգահեռանիստի կողմնային նիստերը զուգահեռագծեր են:

Ուղիղ զուգահեռանիստը, որի հիմքերը ևս ուղղանկյուններ են, կոչվում է ուղղանկյունանիստ:

Այն ուղղանկյունանիստը, որի բոլոր կողերը հավասար են, կոչվում է խորանարդ:

Զուգահեռանիստի հատկությունները:

— Զուգահեռանիստի հանդիպակաց նիստերը զուգահեռ են և հավասար:

— Զուգահեռանիստի բոլոր չորս անկյունագծերը հատվում են միևնույն կետում և այդ կետում կիսվում են: 

— Ուղիղ զուգահեռանիստերի կողմնային նիստերը ուղղանկյուններ են: 

Առաջադրանքներ․

1)

ա)

BC=B1C1=5
A1B1=AB=4
AB=DC=4
բ)

AD=BC=c
A1A=C1C=b
BA=CD=a

2)

48:12=4

3)

32:4=8
8*12=96

1)Կրճատե՛ք կոտորակները․

ա)2(x+y)/4=x+y/2
բ)3(a+b)/6a=a+b/2a
գ)4m-4n/8mn=m-n/2mn
դ)12ab/6(a-b)=2ab/a-b
ե)2(a-b)/4(a+b)=a-b/2(a-b)
զ)6(x+y)/3(x-y)=2(x+y)/x-y

2)Կրճատե՛ք կոտորակները․

ա)3xy/3x(xa-1)=y/xa-1
բ)4m²n/2mn(3n-4m)=2m/3n-4m
դ)x(4y-x)/x²y(4y-x)=1/xy
ե)2m(n-3m)/4mn(3m-n)=n-3m/2n(n-3m)=2n
զ)8p²q³(2p-3q)/4p²q²(3q-2p=2p(2p-3q)/(2p-3q)=-2q

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը).

ա)x(a-b)/x(c+b)=a-b/c+d
բ)c(a+b)/c(m+n)=a+b/m+n
գ)x²/(x+y)x=x/x+y
դ)ab/a-a(1-b)=b/1-b
ե)m²n/mn(m-n)=m/m-n
զ)x(a-b)/x(y+x)=a-b/y+x
է)p(p-1)/p(a-b)=p-1/a-b
ը)x(x-y)/2x(y+x)=x-y/2(y+x)