Day: 24.10.2025

Հոկտեմբերի 27-31
Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու՝
Թեմա 6. Հայաստանի առաջին հանրապետության հասարակական-քաղաքական կյանքը։ 1920թ․ Մայիսյան ապստամբությունը
ա/ Քաղաքական կյանքը, կուսակցություններ
բ/ Հասարակական կազմակերպություններ, միություններ
գ/ 1920թ․ Մայիսյան ապստամբությունը
դ/ Թուրք-թաթարական խռովությունները /բանավոր,  էլ․ դասագիրք, էջ 20-24/
Էլ․ դասագիրք, 9-րդ դասարան, Հայոց պատմություն․
Լրացուցիչ նյութեր՝
-1920թ․ Մայիսյան ապստամբությունը
-1920-ի գարունը և բոլշևիկների մայիսյան ապստամբությունը․Ալեքսանդր Խատիսյան

Առաջադրանք.
1․ Նկարագրե՛ք Հայաստանի առաջին հանրապետության քաղաքական կյանքը։ Համեմատե՛ք ներկայիս Հայաստանի քաղաքական կյանքի հետ։

1918թ․ մայիսի 28-ին հիմնվեց Հայաստանի առաջին հանրապետությունը։ Երկիրը գտնվում էր ծանր վիճակում՝ պատերազմ, սով, գաղթականներ և քայքայված տնտեսություն։ Քաղաքական կյանքում գլխավոր դեր ուներ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը (ՀՅԴ), որը ղեկավարում էր կառավարությունը։ Գործում էին նաև բոլշևիկները, րամկավարները, սոցիալ-դեմոկրատները։ Բազմաթիվ հասարակական կազմակերպություններ զբաղվում էին կրթությամբ, մշակույթով ու օգնությամբ։

Այդ շրջանի քաղաքական կյանքը տարբերվում է մեր օրերից․ այսօր Հայաստանում կան բազմաթիվ կուսակցություններ և ժողովրդավարական ընտրություններ, իսկ այն ժամանակ իշխանությունը հիմնականում մեկ կուսակցության ձեռքում էր։

2․ Համառոտ ներկայացրե՛ք 1920թ․ Մայիսյան ապստամբության պատճառները, նպատակը, գործիչներին և նշանակությունը /բլոգային

1920թ․ մայիսին Հայաստանում բռնկվեց բոլշևիկների ղեկավարած ապստամբություն։
Պատճառները՝ տնտեսական դժվարություններ, Դաշնակցական կառավարության դեմ դժգոհություն և խորհրդային Ռուսաստանի ազդեցություն։
Նպատակը՝ տապալել Դաշնակցական կառավարությանը և Հայաստանում հաստատել խորհրդային իշխանություն։
Գլխավոր գործիչներ՝ Գևորգ Աթարբեկյան, Սարգիս Կասյան, Ավիս Նուրիջանյան։

Ապստամբությունը տևեց մի քանի օր և ճնշվեց։ Սակայն այն թուլացրեց երկիրը և նախապատրաստեց հողը 1920թ․ դեկտեմբերին Հայաստանի խորհրդայնացման համար։

Միաժամանակ տարբեր վայրերում՝ Զանգեզուրում, Ղարաքիլիսայում և Շարուրում, տեղի ունեցան թուրք-թաթարական խռովություններ, որոնք ևս վտանգեցին հանրապետության անվտանգությունը։

Ենթադրենք՝ վեկտորների գումարը կազմված է մի քանի հավասար վեկտորներից, օրինակ՝ a + a + a: Բնական է, ինչպես և թվերի դեպքում է, այդ գումարը նշանակել 3a – ով: Պարզ է, որ 3a վեկտորը համուղղված է a վեկտորին, իսկ դրա երկարությունը երեք անգամ մեծ է a վեկտորի երկարությունից:
Նկատենք նաև, որ -a + (-a) վեկտորը մի վեկտոր է, որի երկարությունը 2 անգամ մեծ է a վեկտորի երկարությունից և հակուղղված է a վեկտորին:
Այս օրինակները հուշում են, թե ինչպես սահմանենք թվի և վեկտորի արտադրյալը:
Ոչ զրոյական a վեկտորի և k թվի արտադրյալ կոչվում է այն b վեկտորը, որի երկարությունը հավասար է |k|*|a|, ընդ որում՝ a և b վեկտորները համուղղված են, եթե k >= 0 , և հակուղղված են, եթե k < 0 :
a վեկտորի և k թվի արտադրյալը նշանակվում է ka: Նկարում պատկերված են a, 1,5a, – 2a վեկտորները:

Թվի և վեկտորի արտադրյալի սահմանումից հետևում է, որ.
1) Զրոյական վեկտորի և ցանկացած թվի արտադրյալը, ինչպես նաև ցանկացած վեկտորի և զրոյի արտադրյալը զրոյական վեկտոր է. k*0 = 0
0 * a = 0 :
2)a և ka վեկտորները համագիծ են։

Ցանկացած k, m թվերի և ցանկացած a, b վեկտորների համար տեղի ունեն հետևյալ հավասարությունները.
1) (km) a = k(ma) (զուգորդական օրենք),
2) (k+m) a = ka + ma (առաջին բաշխական օրենք),
3) k (a + b) = ka + kb (երկրորդ բաշխական օրենք):

Առաջադրանքներ․

1)Տրված են a և b վեկտորները: Կառուցե՛ք հետևյալ վեկտորները.

ա) 2a
բ) — 2a
գ) 1/3a
դ) 3b
ե)-1/2b
զ) -4b

2)Պարզեցրեք արտահայտությունները.
ա) 3(a + b) — 2(a — b )
բ) 4a + 5b — 2(a + 2b )
գ) 1/3(a + b) + 2/3(a — b)

3)Համուղղված են, թե՞ հակուղղված a և b ոչ զրոյական վեկտորները, եթե.
ա) b = 2a
բ) b = -3a
գ) a = 1/3b
դ)a = -1/2b

4)Գտե՛ք b վեկտորի մոդուլը, եթե |a| = 6 սմ.
ա) b = 4a
բ) b = -3a
գ)b = 1/3a

5)O-ն ABCD զուգահեռագծի անկյունագծերի հատման կետն է: Գտե՛ք k-ն, եթե DA + DC = k · DO:
6)O-ն ABCD զուգահեռագծի անկյունագծերի հատման կետն է: Գտե՛ք k-ն, եթե AB + AD = k · CO։

1)Օգտվելով բազմանկյան կանոնից` պարզեցրեք արտահատությունը․

ա)(AB + BC — MC) + (MD — KD)

AK

բ) (CB + AC + BD) — (MK + KD)

AM

2)ABC հավասարակողմ եռանկյան կողմը 5 սմ է: Գտե՛ք AC + CB վեկտորի մոդուլը:

3)C ուղիղ անկյունով ABC հավասարասրուն ուղղանկյուն եռանկյան էջը 7 դմ է: Գտե՛ք AC + CB վեկտորի մոդուլը:

4)Օգտվելով զուգահեռագծի կանոնից` կառուցեք նկարի a և b վեկտորների գումարը:

5)ABC եռանկյան մեջ AB = 6, BC = 8, <B = 90^o : Գտեք՝

ա)|BA| — |BC| և |BA — BC| 

բ)|AB| + |BC| և |AB + BC|

գ)|BA| + |BC| և |BA + BC|

դ)|AB| — |BC| և |AB — BC|

14.10.2025
Կարդա՛ ստեղծագործությունը և պատասխանի՛ր հարցերին։ 

1.Ի՞նչ է համոզմունքը։
Համոզմունքը այն է, երբ մարդ ինչ-որ բանի շատ է հավատում և վստահ է, որ դա ճիշտ է, նույնիսկ եթե դրա համար ապացույցներ չկան։

2.Ինչի՞ն է մարդ սովորաբար հավատում։
Մարդը սովորաբար հավատում է նրան, ինչ իրեն սովորեցրել են՝ ծնողները, դպրոցը, եկեղեցին կամ հասարակությունը։ Նա հաճախ չի հարցնում՝ ճիշտ է դա, թե ոչ։

3.Արդյունավետ մտածելը ո՞րն է։
Արդյունավետ մտածելը այն է, երբ մարդը չի ընդունում ամեն ինչ առանց մտածելու։ Նա փորձում է հասկանալ՝ ինչու է այդպես, փնտրում է ապացույցներ և մտածում է տարբեր կողմերից։

4.Ինչո՞ւ է հեղինակը որպես քննադատական մտածողության կրող երեխայի կերպար ստեղծել։
Հեղինակը երեխայի կերպար է ընտրել, որովհետև երեխան անկեղծ է, պարզ, չի վախենում հարցեր տալ և տեսնում է այն, ինչ մեծերը սովոր են անտեսել։ Այդպես նա ցույց է տալիս, որ նույնիսկ փոքր երեխան կարող է մտածել ավելի խորն ու ճիշտ, քան մեծահասակը։

5.Գտիր քո առօրյա կյանքում 1-2 համոզմունք, որ հիմնված չէ արդյունավետ մտածողության վրա։
Օրինակ՝

«Սև կատուն դժբախտություն է բերում» — սա հավատալիք է, ոչ թե փաստ։
«Եթե սառը ջուր խմեմ, անպայման կցրտեմ» — սա միշտ ճիշտ չէ։