հարցեր
Այն երկրի վաղ հողագործական և վաղ անասնապահական առաջին հնավայրերից է:
Նոր քարի դարի ժամանակ ցեղերի միավորումներ ստեղծվեցին:
Այստեղից սկզբնավորվել է այսօրվա համաշխարհային քաղակակնությունը:
Առատաշեն, Թեղուտ:
Սեպտեմբերի 26-30
• Մարդկության պատմության ո՞ր ժամանակաշրջանն է կոչվում նախնադար և ինչու՞։ Քանի՞ շրջանի է այն բաժանվում։
Այն կոչվում է քարի դար, որովհետև հիմնականում գործիքները եղել են քարից, այն բաժանվում է երեք մասի՝պալիոլիտ,մեզոնիտ և նիոլիտ:
• Ե՞րբ է սկսվել երկրագնդի մեծ սառցակալումը, ի՞նչ հետևանքներ է այն ունեցել։
Այն սկսել է մոտ 1 միոն տարի առաջ և ոչնչացրել կենդանիների շատ տեսակներ և դրա համար մարդիկ և կենդանիները ստիպված էին շարժվել հարավ:
• Ի՞նչ էին անվանում հնագույն մարդկանց խմբերը։
Դրանք անվանում են մարդկայնին հոտեր:
• Ինչո՞վ էին զբաղվում հնագույն մարդիկ։
Որսորդությամբ և հավաքչությամբ:
• Ի՞նչ սկզբունքով է կազմավորվել տոհմը։ Ինչո՞վ է այն տարբերվում հոտից։
Մարդկանց հարաբերություններն կայունացան և առաջացան համայնքներ:Ի տարբերության հոտի համայնք ուեր մշտական տարածք:
• Ի՞նչ եք հասկանում բանական էակ ասելով։
Այնպիսի էակ որ կարողանում է խոսել և կարողանում է գոյատևել:
• Պալեոլիթյան ի՞նչ կայաններ գիտեք Հայաստանում։
Արտին լեռան Թալինի տարածաշրջան, Արզնի, Ազուխի վարյերը:
Աղբյուրներ
Առաջադրանք
http://armenianhouse.org/harutyunyan/05-heroes.html Հայ հին վիպաշխարհ/ կարդալ Հայկի մասին։
Առաջին, երկրորդ քարտեզներից օգտվելով ՝ երրորդ քարտեզում գտիր և նշիր 15 նահանգները:
Ծանոթացում-Ինչ է պատմական ժամանակագրական սանդղակը:
Համաշխարհային պատմության առաջին խոշոր շրջափուլը Հին աշխարհի պատմությունն է: Պատմական ժամանակը ենթաբաժանվում է տարիների, տասնամյակների, դարերի, հազարամյակների: Ստեղծվել է հատուկ ժամանակագրական սանդղակ, մեկնակետ է համարվում 1 թվականը ` Հիսուս Քրիստոսի ծննդյան տարեթիվը, դրանից առաջ ընկած ժամանակահատվածը կոչվում է Քրիստոսից առաջ/Ք.ա./, իսկ հետո ընկածը ` Քրիստոսից հետո/Ք.հ./: Քրիստոսից առաջ ընկած ժամանակը հաշվարկվում է յուրահատուկ ձևով՝ տարեթվերի նվազման կարգով: Ք. ա. 200 թվականից մինչև 101 թվականը Ք. ա. II դարն է, 100 թվականից մինչև 1 թվականը՝ Ք. ա. I դարը։
Դաս. Հայաստանի վարչատարածքային բաժանումները
Սեպտեմբերի 12-16
Հարցեր
• Բացատրել «հայրենիք» հասկացությունը։
Հայրենիքը դա այն տարացքն է որտեղ երկիրը ապրում է, կերտում իր պատմությունը, ստեղծում մշակութային արժեքներ:
• Ո՞րն է հայ ժողովրդի հայրենիքը։
Հայաստանը:
• Ի՞նչ անվանումներով է հայտնի հայոց հայրենիքը։
Արմենիա, Հայաստան, հայք, սոմխեթի:
• Ի՞նչ ժողովրդներ են ապրում ՀՀ-ում։
Ռուսներ, ասորիներ, քրդեր, եզդիներ, ամերիկացեներ և այլ:
• Նկարագրել Հայկական լեռնաշխարհի տեղն ու դիրքը։
Հնում Հայկական Լեռնաշխարհի կենտրոնը անվանել են միջնաշխարհ:Հարաֆ արևելքում Լեռնաշխարհը սահմանակցում է Օրմիո լճին, հյուսիս արևմուտքում կոնտական, հյուսիսում և հյուսիարևելքում փոքր կովկասի լեռներին, հարաֆում հայկական Տավրոս լեռնաշխթային:
• Ի՞նչ լճեր կան հայկական լեռնաշխարհում, ո՞ր լիճն է գտնվում ՀՀ ներկայիս տարածքում։Եղե՞լ եք արդյոք այդ լճի ափին։ Ի՞նչ գիտես լճի մասին։
Հայկական լեռնաշխարհում կան Վանա լիճ և Ուրմիո լիճ:
ՀՀ-ում գտնվում է Սևանա լիճը:
Ես եղել եմ այնտեղ և գիտեմ, որ Սևանը ուներ կղզի, որը արհեստական ճանապարհով դարձել է փերակղզի:
• Ի՞նչ լեռներ կան Հայկական լեռնաշխարհում։
Աժդահակ, Արայի լեռ, Արարատ, Սապալան լեռ, Ջիլո լեռ, Արագած լեռ, Սիփան լեռ:
Աղբյուրներ`
տեսաֆիլմ 1
Պատասխանել հետևյալ հարցերին.
•Ի՞նչ է պատմությունը
Պատմությունը այն առարկան է, որն ուսումնասիրում է մեր անցյալը:
•Ի՞նչ է տալիս մարդուն պատմության ուսումնասիրությունը
Իմանալ նախնիների մասին, ինչպես են նրանք ապրել և կառավարել երկիրը: Կարևոր փաստեր անցյալի մասին, գիտելիք, մշակութային կարևոր իրադարձություններ:
•Ի՞նչ եղանակներով է մարդն ուսումնասիրում պատմություն
Համացանցով, պատմիչների օգնությամբ, գրքերով, պեղումներով, արձանագրություններով:
• Ի՞նչ ենք ակնկալում ուսումնասիրել «Պատմություն» առարկայի շրջանակում
Հետաքրքիր և նոր փաստեր, հին կառույցների մասին և ինչպես են մարդիկ ապրել մինչև մեր օրերը:
• Ի՞նչ պատմական վայրերում եք եղել, ինչու՞ է այդ վայրը համարվում պատմական նշանակության։
Ես եղել եմ Լոռի բերդում, Ամբերդում, Խոր Վիրապում, Գառնիում, Կեչառիսի վանական համալիրում, Հռիփսիմյան կույսերի եկեղեցիներում, Հայրավանքում, Սևանավանքում, Մարմաշենում,Հառիճավանքում, Սև ամրոցում, Սաղմոսավանքում, Հովհաննավանքում և այլ պատմական վայրերում:
Այդ վայրերը համարվում են պատմական նշանակություն ունեցող, որովհետև
Գրել կարծիք/վերլուծություն հայտնի մարդկանց հետևյալ ձևակերպումների մասին
•Աշխարհի պատմությունը մեծ մարդկանց կենսագրությունն է։ Թոմաս Կարլայլ
Պատմությունը ժամանակի վկան է, ճշմարտության լույսը, հիշողության կյանքը, կյանքի ուսուցիչը, հնության ավետաբերը։ Մարկ Տուլիուս Ցիցերոն
Նայելով պատմությանը, կարծես հայելու մեջ, ես փորձում եմ փոխել իմ սեփական կյանքը դեպի լավը: Պլուտարքոս
Պատմությունից մենք փորձ ենք քաղում, փորձի հիման վրա ձևավորվում է մեր գործնական մտքի ամենակարևոր մասը: Յոհան Գոթֆրիդ Հերդեր
Պատմությունը մեր գործերի գանձարանն է, անցյալի վկան, ներկայի օրինակ ու դաս, ապագայի նախազգուշացում։ Միգել դե Սերվանտես Սաավեդրա
Ցանկացած ազգի պատմության մեջ կան բազմաթիվ էջեր, որոնք հիանալի կլիներ, եթե դրանք ճշմարիտ լինեին: Դենիս Դիդրո
Պատմությունից մենք սովորում ենք, որ պետք է ապագան փոխենք, սխալներ չանենք: Տարբեր պատմություններ վերլուծելով, հասկանանք իրական է, թե՞ ոչ, ամեն պամություն չէ, որ ճշմարիտ է: Պատմությունը մեզ նախազգուշացնում է, որ մենք պետք է փոխենք մեր կյանքը դեպի լավը: Պատմությունը ցույց է տալիս, թե առաջ մենք ինչ հարստություններ ենք ունեցել: Պատմությունից է, որ մենք իմանում ենք հայտնի և կարևոր մարդկանց մասին:
Սովորել` Վառելանյութ։Վառելանյութի տեսակները
Պատասխանել հարցերին
Վերոհիշյալ հեշտ բռնկվող նյութերը, որոնք այրվելիս անջատում են մեծ քանակությամբ ջերմություն կոչվում են վառելանյութեր։
Առավել նախընտրելի են գազային վառելիքները։
Մոխիր։
Պատասխանել հարցերին
Այրումը քիմիական ռեակցիա է որը ուղեկցվում է ջերմության և լույսի անջատումով:
Ջերմաստիճանը
Ավազով, ջրով, կրակմարիչներով և ծածկոցով ծածկելով:
Պատուհանները կբացեի, կենտրենական խողովակի մոտից գազը կանջատեի և դուրս կգաի:
Սովորել՝ Քայքայման և միացման ռեակցիաները թեման։
Պատասխանել հարցերին .
Այն ռեակցյաները որոնց ընթացքում որևէ բարդ նյութ քայքայվում է առաջացնելով տարբեր նյութեր որոնք կարող են լինել պարզ կամ բարդ:
Միացման ժամանակ երկու և ավել նյութեր միանում են և ստացվում է մեկ այլ նյութ:
Քայքայման:
ա) C+O2 =CO2 բ)CH4=H2+C
գ)H2+S=H2S դ) FeS=Fe+S
Դասարանական աշխատանք
Պատասխանել հարցերին։
1. Ո՞ր երևույթն են անվանում քիմիական ռեակցիա։
Քիմիական են այն երևույթները, որոնք փոխակերպվում են մի այլ նյութի:
2. Թվարկե՛ք քիմիական ռեակցիաների բնորոշ մի քանի հատկանիշ։
Գույնի փոփոխում, համի փոփոխություն, հոտի հայտնվելը, ջերմության անջատումը կամ կլանումը և այլ:
3. Թվարկե՛ք քիմիական ռեակցիաների համար անհրաժռեշտ մի քանի պայման։
Նյութերի հպումը, ջերմաստիճանը, լույսի առկայությունը, ճնշումը և այլ:
Տնային առաջադրանք։
1. Բերե՛ք քիմիական ռեակցիայի օրինակներ։
Լուցկու այրվելը, կաթվի թթվելը, նեխած ձվի հոտը և այլ:
2. Լուսասինթեզը համարվու՞մ է քիմիական ռեակցիա:
Այո:
3. Նյութերին ի՞նչ կարևոր պայման է պետք միմյամց հետ փոխազդելու համար։
Հպումը:
Մանվելյան Շուշան 