Month: Դեկտեմբեր 2023

Զուգահեռ ուղիղների սահմանումը․

Հարթության վրա գտնվող a և b ուղիղները կոչվում են զուգահեռ, եթե նրանք չեն հատվում: Այդ հանգամանքը նշանակում են այսպես՝ a∥b:

Եթե հարթության վրա գտնվող երկու ուղիղներ ուղղահայաց են նույն ուղղին, ապա դրանք զուգահեռ են:   

Հիշենք, մեզ հայտնի հատվող ուղիղների կազմած անկյունների անվանումներն ու հատկությունները:

Հակադիր անկյունները հավասար են՝∡1=∡3;∡2=∡4

Կից անկյունների գումարը 180⁰ է՝∡1+∡2=∡2+∡3=∡3+∡4=∡4+∡1=180⁰

Երկու ուղիղներ երրորդ ուղիղով հատելիս,առաջացած անկյունները կոչվում են այսպես.

Խաչադիր անկյուններ՝∡3 и ∡5;∡2 и ∡8

Համապատասխան անկյուններ՝∡1 и ∡5;∡4 и ∡8;∡2 и ∡6;∡3 и ∡7

Միակողմանի անկյուններ՝∡3и∡8;∡2и∡5

Այս անկյունները կօգնեն ձևակերպել a և b ուղիղների զուգահեռությունը:

Երկու ուղիղների զուգահեռության հայտանիշները․

Հայտանիշ 1.

Եթե երկու ուղիղներ հատողով հատելիս խաչադիր անկյունները հավասար են, ապա ուղիղները զուգահեռ են: 

Հայտանիշ 2.

Եթե երկու ուղիղներ հատողով հատելիս համապատասխան անկյունները հավասար են, ապա ուղիղները զուգահեռ են:

Հայտանիշ 3.

Եթե երկու ուղիղներ հատողով հատելիս միակողմանի անկյունների գումարը 180° է, ապա ուղիղները զուգահեռ են: 

Առաջադրանքներ․

1)Նշիր նկարին համապատասխան պնդումները:

Այս ուղիղները`

• հատվում են
• զուգահեռ են

2)Եթե հարթության վրա երկու ուղիղներ զուգահեռ են, ապա այդ ուղիղները չեն հատվում:

• ճիշտ է
• սխալ է

3)c ուղիղը հատում է a և b զուգահեռ ուղիղները՝ a∥b:
Գտիր այն պնդումները, որոնք սխալ են:

• Համապատասխան անկյունները հավասար չեն:
• Համապատասխան անկյունների գումարը 180 աստիճան է:
• Միակողմանի անկյունների գումարը 180 աստիճան է:
• Խաչադիր անկյունները հավասար են:
• Միակողմանի անկյունները հավասար են:
• Խաչադիր անկյունների գումարը 180 աստիճան է:

4) Ճիշտ է արդյո՞ք հետևյալ պնդումը`AB∥IE:

• այո
• ոչ

5)Հայտնի է, որ երկու զուգահեռ ուղիղներ հատվում են երրորդ ուղղի կողմից:

Եթե ∢4=138°, ապա∢8=138 համապատասխան անկյուն։

6)c ուղիղը հատում է a և b ուղիղները: Գտիր այնպիսի անկյուն, որը <4-ի հետ կազմի միակողմանի անկյունների զույգ:

7

7)Ընտրիր այնպիսի անկյուն, որը <7- ի հետ կազմի խաչադիր անկյունների զույգ:

2

8)c ուղիղը հատում է a և b զուգահեռ ուղիղները:

Գտիր 2 անկյանը հավասար անկյունները:

6, 7, 3

9)Երկու զուգահեռ ուղիղները հատվում են երրորդ ուղղի կողմից:

Նշիր այն անկյունը կամ անկյունները, որի գումարը <1-ի հետ հավասար է 180 աստիճանի:

2, 3, 6, 7

1)A կետի հեռավորությունը շրջանագծի կենտրոնից 7 սմ է, իսկ շրջանագծի շառավիղը՝ 6 սմ։ A կետը պատկանո՞ւմ է այդ շրջանագծին։Գծե՛ք Geogebra ծրագրով և ցույց տվեք։

Ոչ

2)Եռանկյունը, որի պարագիծը 24 սմ է, բարձրությամբ բաժանվել է երկու եռանկյան, որոնց պարագծերը 12սմ և 20սմ են։ Գտեք բարձրության երկարությունը։

3)A և B կետերը O կենտրոնով շրջանագծի վրա են։Ինչպիսի՞ն է AOB եռանկյունը։Գծե՛ք Geogebra ծրագրով և ցույց տվեք։Հավասարասրուն եռանկյուն

4)A և B կետերը O կենտրոնով շրջանագծի վրա են։ Գտեք OAB անկյունը, եթե OBA անկյունը 36o է։

Քանի որ եռանկյունը հավասարասրուն է ուրեմն ∠OBA=∠OAB

5)Շրջանագծի շառավիղը 7,1 սմ է։ Գտեք այդ շրջանագծի տրամագիծը։

7,1×2=14,2

14,2

Զանգված, զանգվածի միավորներ

Զանգվածը մարմնի իներտության քանակական չափն է։ Զանգվածը ֆիզիկական մեծություն է, սկայլար մեծություն է որպես զանգվածի չափման միավոր ընդունել են պլատինի և իրիդիունի համաձուլվածքից պատրաստված գլանի զանգված այդ նմուշը հատուկ պայմաններով պահպանվում է Ֆրանսիայում փարիզի մոտ սևր քաղաքում միջազգային բյուրեղում, զանգվածի այդ միավորին անվանում էնք կիլոգրամ (1կգ)։

Հոլովել
դուռ—դռից-դռան-դռնից-դռնով
եղբայր-եղբյոր-եղբյորը-եղբյոր-եղբյորից-եղբյորով
գարուն-գարնան-գարնանը-գարնան-գարունից-գարունով
քաղաք-քաղաքի-քաղաքին-քաղաքի-քաղաքից-քաղաքով-քաղաքում
սեղան-սողանի-սեղանից-սեղանի-սեղանից-սեղանով-սեղանում
աշակերտ-աշակերտի-ասշակեչտից-աշակերտի-աշակերտից-աշակերտով

Ագաթանգեղոսի պատկերը Մոսկվայի ՀԱԵ առաջնորդարանի Սուրբ Պայծառակերպության եկեղեցու պատին

Ինչու էր անհրաժեշտ ստեղծել հայկական գրերը: Ինչ նշանակություն ունեցավ հայոց գրերի ստեղծումը մշակույթի հետագա զարգացման համար:
Արշակունյաց թագավորության 387 թվականին բաժանումը Հռոմեական և Սասանյան կայսրությունների միջև խախտեց ազգի միասնությունը հայ ժողովուրդը կանգնած էր ոչ միայն պետականության կորստի, այլև ֆիզիկական ձուլման սպառնալիքի առաջ։ Դրան կարող էր նպաստել նաև այն, որ եկեղեցիներում ու դպրոցներում տիրում էին հունարենն ու ասորերենը։ Արդյունքում քրիսատոնեական ուսմունքը մնում էր անհասկանալի կամ դժվարըմբռնելի։ Անհրաժեշտ էին հայերեն գրեր։ Հայերեն գրեր ստեղծելու գործը հանձն առավ Մեսրոպ Մաշտոցը։

Ինչու Սասանյան կայսրությունն ու Բյուզանդիան համաձայնեցին թե Արևելյան թե Արևմտյան Հայաստաններում հայկական դպրոցներ բացելուն:
 Սասանյանները կողմ էին հայոց դպրոցներին, որովհետև դրանում տեսնում էին հայերի տարանջատումը քրիստոնյա Բյուզանդիայից։ Բյուզանդիան նույնպես կողմ էր հայկական դպրոցներ բացելուն, որովհետև մերժելու դեպքում կարող էր կորցնել Արևելյան Հայաստանի նկատմամբ իր հավակնությունները։

Ինչու միայն քրիստոնեության ընդունմամբ հնարավոր չէր պահպանել մշակութային առանձնահատկությունները ու միասնականությունը:
Միայն քրիստոնեության ընդունումը բավական չէր պահպանելու համար մշակութային առանձնահատկությունները ու միասնականությունը։ Հայոց եկեղեցիներում ու դպրոցներում օգտագործում էին հունարեն և ասորերեն։ Անհրաժեշտ էր ստեղծել հայոց գրերը։

Ինչու էր կարևոր թարգմանական գրականությունը: Ինչ նշանակություն այն ունեցավ: 
Կարևոր էր, որ եկեղեցական գրքերից բացի թարգմանվու էին նաև այդ ժամանակվա հայտնի հեղինակների գրքերը, որոնք զարգացնում էին գիտելիքի բոլոր ոլորտները՝ներառյալ աստվածաբանությունը, փիլիսոփայությունը, պատմությունը, աշխարհագրությունը և աստղագիտությունը։

Ինչով էր կարևոր պատմագրական միասնական ավանդույթի ձևավորումը: Հայոց գրերի և գրականության ստեղծումից հետո զարգանում է պատմագրությունը։ Նկատվում է պատմագրական միասնական ավանդույթ և միասնական ժամանակագրություն ստեղծելու միտում։ Ագաթանգեղոսը, Փավստոս Բուզանդն ու Ղազար Փարպեցին մկիմիանց լրացնելով, շարադրել են III-IV դարերի հայոց պատմությունը։

Ինչ գործնական նշանակություն ունեին Եզնիկ Կողբացու և Դավիթ Անհաղթի ստեղծագործությունները: Եզնիկ Կողբացին հեղինակել է փիլիսոփայական-աստվածաբանական մի երկ՝ Աղանդների հերքում վերնագրով։ Աշխատության մեջ Եզնիկ Կողբացին բանավիճում է Հայոց եկեղեցուն խորթ կամ հակադիր ուսմունքների ներակայացուցիչների հետ։ Դավիթ Անհաղթի<< Իմաստության սահմանները >> փիլիսոփայական աշխատության մեջ կարողացել է համադրել փիլիսոփայական գաղափարներն ու քրիստոնեական վարդապետությունը։