Month: Փետրվար 2024

• Որ տարածքների վրա է կազմավորվել Սելջուկյան պետությունը

Հայաստան, Իրան, Ասորիքի մեծ մասը և Բողդադը:

• Մանազկերտի ճակատամարտը ի՞նչ նշանակություն ունեցավ սելջուկների համար։

Նրանք հաղթեցին բյուզանդացիներին և նրանց անցավ Փոքր Ասիայի մեծ մասը՝ այնտեղ էլ նրանք ստեղծեցին Իկոնիայի սուլթանությունը:

• Որտեղ է ստեղծվել Իկոնիայի սուլթանությունը։

Փոքրա Ասիայի մեծ մասում:

• Ո՞վ և ե՞րբ միավորեց մոնղոլական ցեղերը։ Ի՞նչ անուն նա ստացավ։

Թեմունչինը XIII դարի սկզբին դարձավ մոնղոլների իշխանը և միավորեց մոնղոլական ցեղերը: 1206թ. նա ստացավ Չինգիզ խան անունը:

• Թվարկեք և քարտեզի վրա ցույց տվեք մոնղոլների նվաճած երկրներն ու տարածքները։

Հայաստան, Հունաստան, Չինաստան, Բաղդադը, Ռուսիան, Կովկասը, Փոքր Ասիայի մի մասը, Միջին Ասիյան, Իրանը:

• Քանի փոխարքայությունների էր բաժանված մոնղոլական տերությունը։

5

• Ե՞րբ է հիմնադրվել Օսմանյան պետությունը և որտե՞ղ։

1299թ. Փոքր Ասիայում:

• Ո՞ր սուլթանի գրավեց Կոստանդնուպոլիսը և ե՞րբ։

1453թ. օսմանցիները գրավեցին այն:

• Ներկայացրեք թուրք-պարսկական պատերազմների արդյունքները։

Վերջում նրանք կնքեցին հաշտության պայմանագիր ըստ որի Արևմտյան Հայաստանը, Վրաստանը և Իրաքը անցան Թուրքիային, իսկ Արևելյան Հայաստանը՝Պարսկաստանին:

• Ձեր կարծիքով ինչու մոնղոլները կարողացան հեշտությամբ նվաճել Ռուսիան

Մոսկվայի իշխանությունը ուժեղացավ դրա համար

• 14-րդ դարում ովքեր սկսեցին կրել Մեծ իշխանի տիտղոսը:

Իվան 3-րդը և Մոսկվայի մեծ իշխանը

• Ներկայացրեք ռուսական հողերի միավորման նախադրյալները:

Նախ նրանք տնտեսականությունը կզարգացնեին կունենային լավ առևտրական կապեր կապեր:

Երկրորդ սոցիալական բոլորը ուզում էին որ երկիրը միավորվի և դրա օգնությամբ նրանք վերջնականապես կկարողանաին դուրս գալ մոնղոլների դեմ:

Երորդը հոգևոր գաղափարն էրժողովրդի միանալը և միասնական պետություն ունենալու գաղափարը

Եվ վերջին նախադրյալը քաղաքականն էր,  կարևոր գործոն էր մոնղոլներից
ու Լիտվական իշխանությունից եկող
վտանգը, իսկ քաղաքական կարևոր նախադրյալ էր Մոսկվայի հզորացումը: 

• Ձեր կարծիքով ինչը նպաստեց Մոսկվայի դերի ու հեղինակության բարձացմանը:

Դե երևիի որ բոլորը միասին էին գործում և համամիտ էին միմյանց հետ:

• Երբ է կառավարել Իվան Ահեղը; Ինչ քայլեր ձեռնարկեց նա պետությունն ամրապնդելու համար:

Իվան Ահեղը կառավարել է 1462-1505թթ: Նա 1549թ-ին կազմակերպեց առաջին երկրային ժողովը, 1550թ-ին ստեղծեց Դատաստանագիրքը, ստեղծեց ստրելեցների զորքը և միավորեց Ռուսիային Կազանի,Աստրախտանի խանությունները և Սիբիրը:

• Նկարագրեք խառնակ ժամանակաշրջանի Ռուսաստանը:

Գոդունովից հետո սկսեցին խառնակ ժամանակաշրջանները: Գալիս էին ինքնակոչ ցարեր՝ օտարերկրյա ուժով, նաև այդ ինքնակոչ ցարերին աջակցում էին Լեհաստանն ու Շվեդիան:

• Երբ է հաստատվել Ռոմանովների արքայատոհմը:

1613թ-ից մինչև 1917-թ-ն

1.ինչ է նշանակում «ֆիզիկա» բառը

ֆիզիկա բառը հունարենից թարգմանաբար նշանակում է բնություն

2.որն է ֆիզիկայի հիմնական խնդիրը

ճանաչել բնության օրենքները

3.ինչ է ուսումնասիրում ֆիզիկան

ֆիզիկան ուսումնասիրում է բնության երևույթները

4.քննարկել  ինչ է բնությունը

բնությունը դա ամբողջ նյութական աշխարհն է

5.ինչ ես հասկանում բնության երևույթ ասելով

բնության միջի փոփոխվող գործողությունները

6.ինչ է նյութը։

այն ինչից կազմված են մարմինները

7.թվարկել ֆիզիկական երևույթների տեսակները

ջերմային, մեխանիկական, էլեկտրական, մագնիսական, լուսային, միջուկային

8.ինչ է ֆիզիկական մարմինը:

մեզ շրջապատող բոլոր առարկաները ֆիզիկական մարմիններ են 

9.:Բերեք օրինակներ:

10.ինչ է մատերիան

այն երևույթներն են որոնք կատարվում են տիեզերքում

11.ինչպես ենք գիտելիքներ ձեռք բերում բնության երևույթների մասին

դիտումների շնորհիվ

12.ինչ է փորձը և ինչով է այն տարբերվում դիտումից

դա սենյակային պայմաններով ստեղծվող բնության երևույթները ավելի լավ զննելու միջոց է

13Ինչ է վարկածը։Ինչ է օրենքը։

վարկածը երևույթը դիտելուց հետո արված ենթադրությունն է, իսկ օրենքը բացահայտում է բնության միջի եղած երևույթների լինելու պատճառը

14..Ինչ է նշանակում չափել որևէ ֆիզիկական մեծություն:

այն համեմատել որևէ չափման միավորի հետ

15.Երկարության հիմնական և այլ  միավորները:Չափման գործիք

ՄՀ-ում երկարության հիմնական միավորը մետրն է, իսկ մնացածը սմ, մմ, դմ, կմ և այլն

չամփման գործիքներն են քանոնը և չափերիզը

17.Ինչ է չափիչ սարքի սանդղակ

գործիքները վրա բաժանումների գծիկները և որոշ գծիկների կողքի գրված թվերը իրար հետ միասին կազմում են սանդղակ

18․Որն է չափիչ սարքի չափման սահմանը

դա չափիչ սարքի սանդղակի ամենամեծ արժեքն է

19․Ինչն են անվանում սանդղակի բաժամնման արժեք

չափիչ գործիքի ամեն երկու հարևան գծիկների միջև եղած հեռավորությունը կոչվում է սնդղակի բաժանման արժեք

20.Ինչից է կախված չափման սխալը

չափման միավորների ճշտությունից, չափիչ սարքի սխալ դրվելուց, աչքով սխալ տեղից դիտելուց

21.Ինչն են անվանում մեխանիկական շարժում

մարմնի դիրքի փոփոխությունը այլ մարմինների նկատմամբ

22.որ մարմինն են անվանում հաշվարկման մարմին

որոնց նկատմամբ որ դիտարկվում է մարմնի դիրքի փոփոխությունը

23.Ինչն են անվանում նյութական կետ

այն մարմինները որոնց չափսը որոշ պայմաններում կարելի է անտեսել

24.Ինչն են անվանում շարժման հետագիծ

այն գիծը որով տվյալ ժամանակ շարժվել է մարմինը

25.Ինչն են անվանում մարմնի անցած ճանապարհ

հետագծի երկարությունը որով անցել է մարմինը որոշակի ժամանակում 

26.Ինչով է տարբերվում հետագիծն անցած ճանապարհից:

Մարմնի հետագիծը այն գիծն է որով շարժվել է մարմինը, իսկ մարմնի անցած ճանապարհը որոշակի ժամանակամիջոցում անցած հետագծի ամբողջ երկարությունն է

27.Ո՞ր շարժումն է կոչվում հավասարաչափ:

այն շարժումը որի ընթացքում մարմինը կամայական հավասարաչափ ժամանակամիջոցում անցնում է հավասարաչափ ճանապարհ

28․Ո՞ր մեծությունն է կոչվում հավասարաչափ շարժման արագություն ՝գրել բանաձևը

V=S/t

29.Ի՞նչ միավորներով է չափվում արագությունը՝ՄՀ-ում

V, S, t

30.Ինչպե՞ս որոշել հավասարաչափ շարժվող մարմնի անցած ճանապարհը,եթե հայտնի է նրա արագությունը ու շարժման ժամանակը,գրել բանաձևը

V=S/t

1.Թվարկի՛ր, թե ի՞նչ տարրերի ատոմներից են կազմված՝ ջուրը (H2O), ածխաթթու գազը (CO2), Երկաթի (III) օքսիդ (Fe2O3), Կալիումի պերմանգանատը(KMnO4), Կալիումի սիլիկատ(K2SiO3):

Ջուր֊ջրածին×2, թթվածին 

Ածխաթթու գազ֊ածխածին, թթվածին×2

Երկաթի օքսիդ֊յոդ×3, երկաթ×2, թթվածին ×3

Կալիումի պերմանգանատը֊կալիում, մանգան,թթվածին×4

Կալիումի սիլիկատ֊կալիում×2,սիլիցիում,թթվածին ×3

2.Ստորև բերվածներից ո՞ր շարքի քիմիական տարրերը միայն մետաղական պարզ նյութեր կարող են առաջացնել. Sr, F, Fe

Fr, Fe, Sr

Fr, F, Fe

3.Ստորը թվարկված տարրերի նշաններից ո՞րն է համապատասխանում սովորական պայմաններում պինդ ագրեգատային վիճակում գտնվող պարզ նյութին

Si 

N

He

4.Թվարկվածներից որո՞նք են պարզ նյութերի անվանումներ. ա) ջրածին H2 բ)ջուր H20 գ) ամոնիակ NH3 դ) սնդիկ Hg ե) մեթան CH4

Գրե՛ք տարրերի հարաբերական ատոմային զանգվածները. 

Ջրածին 1,00(8)

Հելիում 4,00(3)

Լիթիում 6,94(1)

Բերիլիում 9,01(2)

Բոր 10,81(2)

Ածխածին 12,01(1)

Ազոտ 14,00(7)

Թթվածին 15,99(9)

Ֆտոր 18,99(8)

Նեոն 20,17(9)

Նատրիում 22,96(9)

Մագնեզիում 24,30(5)

Ալյումին 26,96(2)

Սիլիցիում 28,08(6)

Ֆոսֆոր 30,97(4)

Ծծումբ 32,06(7)

1)Երկու զուգահեռ ուղիղները հատողով հատելիս խաչադիր անկյունների գումարը 240o է։ Գտեք այդ անկյունների կից անկյունները։ 

240:2=120 քանի որ խաչադիր անկյունները հավասար են 

180-120=60

2)Նկարում a, b և c ուղիղները հատած են d հատողով, < 1 = 42 o , < 2 = 140o , < 3 = 138o : a, b և c ուղիղներից որո՞նք են զուգահեռ։

a և c քանի որ միակողմանի անկյունների գումարը պետք է հավասար լինի 180֊ի

3)Գտեք բոլոր անկյունները, որոնք առաջանում են երկու՝ a և b զուգահեռ ուղիղները c հատողով հատելիս, եթե՝

բ)անկյուններից մեկը 150° է

ա)անկյուններից մեկը 70° -ով մեծ է մյուսից։

180-70=110

110:2=55

55+70=125

Անկյունների մի մասը 125°, մյուսը ` 55°

4)Ըստ նկարի տվյալների՝ գտեք <1 -ը։ 

73°֊ը հավասար է իր հակադիր անկյանը, 107°֊ը և 73°֊ը միակողմանի են և նրանց գումարը հավասար է 180° դրանից հետևում է որ ուղիղները զուգահեռ են։

<1=92° քանի որ այդ անկյունները համապատասխան են 

5)ABC անկյունը 70° է, իսկ BCD անկյունը՝ 110°։ AB և CD ուղիղները կարո՞ղ են, արդյոք, լինել՝

ա)զուգահեռ

բ)հատվող

Իպոմեան (Ipomoea) գիշերազգիների ընտանիքի (Convolvulaceae) բույսերի ցեղ է, որը ներառում է բազմաթիվ տեսակներ, ինչպես նշվեց ավելի վաղ։ Այս ցեղի բույսերը սովորաբար ունեն որթատունկի ցողուններ և տերևների և ծաղիկների տարբեր ձևեր:

Morning Glory ցեղի ամենահայտնի և տարածված տեսակներից է մանուշակագույն առավոտ փառքը (Ipomoea purpurea), որը նաև հայտնի է որպես իպոմեա: Այս դեկորատիվ բույսն աճեցվում է իր գեղեցիկ ծաղիկների և խաղողի ցողունների համար: Ինտոմեյաի ծաղիկները սովորաբար գալիս են մանուշակագույն, վարդագույն կամ կապույտ տարբեր երանգներով:

Բացի այդ, մածուկը կամ քաղցր կարտոֆիլը (Ipomoea batatas) նույնպես պատկանում է Morning Glory սեռին: Այս տեսակը կարևոր պարենային մշակաբույս ​​է, որն արտադրում է պալարներ, որոնք լայնորեն օգտագործվում են խոհարարության մեջ:

Իպոմեան հանդիպում է նաև կլիմայական տարբեր գոտիներում և որոշ շրջաններում կարող է լինել և՛ դեկորատիվ բույս, և՛ մոլախոտ:

Թվարկեք քորդավորներին բնորոշ հատկանիշները

Դրանք ունեն քորդա կամ այլ կերպ ասած թիկնալար, ունեն նյարդային խողովակ, մարսողական խողովակ և խռիկային համակարգ

Քանի՞ անգամ է ամենամեծ չափերով քորդավոր կենդանին իր չափերով գերազանցում ամենափոքրին։

ամենափոքրերը դրանք մինչև 0,3մմ երկարությամբ թրթուրաքորդավորներն են իսկ ամենամեծերը`33մ երկարությամբ ողնաշավորները կամ գանգավորներն են։ Հետևաբար ամենամեծ չափերով քորդավոր կենդանին իր չափերով 110 անգամ գերազանցում է ամենափոքրին։

Ի՞նչ է քորդան

Քորդան թիկնալար է որը ծառայում է որպես կմաղք և ձգվում ամբողջ մարմնի երկարությամբ։ Քորդան նաև քորդավորների գլխավոր առանձնահատկությունն է։

1)Միանդամը ներկայացրո՛ւ խորանարդի տեսքով․

Ա 5³

բ 2³

գ (3x)³

դ (4y)³

ե (my)³

զ (a²b)³

է (xy²)³

ը (1/2p)³

թ (0.1c²)³

2)Հաշվի՛ր օգտվելով Խորանարդների գումարի բանաձևից՝a3 + b3 = (a + b) (a2 — ab + b2) ( 1 )

Ա(X+2)(x²-2x+4)

բ (3+a)(9-3a+a²)

գ (1+m²)(1-m²+m⁴)

դ (p³+4)(p⁶-4p³+16)

ե (x²+2y)(x⁴-2x²y+4y²)

(a³+3b)(a⁶-a³b+b²)

(2m²+n³)(4m⁴-2m²n³+n⁶)

Ը(4p³+q⁴)(16p⁶-4p³q⁴+q⁸)

3)Հաշվի՛ր օգտվելով Խորանարդների գումարի բանաձևից՝(a + b) (a2 — ab + b2)=a3 + b313

ա m³+n³

բq+p

գ a³+1

դ 8+x³

եp³+64

զ125+m³

Աշխատանք դասարանում

Կարդա՛

Ածական անուն կամ ածական են կոչվում առարկայի հատկություն կամ վերաբերություն ցույց տվող բառերը:

Ածականները պատասխանում են ինչպիսի՞, որպիսի՞, ո՞ր հարցերին:

Ածականը չթեքվող խոսքի մաս է, այսինքն չի հոլովվում, որոշիչ հոդ չի ստանում:

Բայց խոսքի մեջ կարող է հանդես գալ գոյականաբար, այդ դեպքում ածականը ստանում է որոշիչ հոդ և գոյականի նման կարող է հոլովվել եզակի և հոգնակի թվով, օրինակ՝ Կարմիրը նրան շատ է սազում:

Վարժ. 1. Տրված ածականները նախադասությունների մեջ գործածիր գոյականաբար՝ սև, խոշոր:

Նա միշտ հագնում է իր սիրելի գույնը `սևը։

Խոշորը դա մի հորինված լեգենդի անուն է։

Ածականը նախադասության մեջ կարող է գործածվել որպես ստորոգյալի բաղադրիչ: Օրինակ՝ Մեր դպրոցը մեծ է:

Կան բառեր, որոնք հավասարապես կարող են հադես գալ և՛ որպես գոյականներ, և՛ որպես ածականներ: Օրինակ՝ աղքատ, ծանոթ, ցուրտ, ծովային և այլն:

Վարժ. 2 Գրի՛ր տրված ածականների կազմությունը՝ հողե, նոր, մաքուր, կիսախուփ, անգույն:

Պարզ

Նոր, մաքուր,

Բարդ

Կիսախուփ

Ածանցավոր

Անգույն, հողե

Վարժ. 3 Կազմի՛ր կապակցություններ՝ գրելով ածականներ և գոյականներ:

Ա. Մարմարյա, մրգառատ, փարթամ, գյուղական, շինծու:

Բ. Գետակ, զգեստ, միտք, երազ:

Գյուղական գետակ

Փարթամ միտք

Մրգառատ երազ

Մարմարյա զգեստ

Շինծու երազ

Վարժ. 4 Միացրե՛ք բառերը՝ կազմելով ածականներ:

Առյուծ և սիրտ-առյուծասիրտ

արև և շող-արևաշող

տերև և փուշ-փշատերև

պսակ և ձև-պսակաձև

ձայն և վիշապ-վիշապաձայն

թույր և ձյուն-ձյունաթույր

շեկ և հեր-շիկահեր

գունդ և ձև -գնդաձև

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Տեքստի ածականներն ըստ անհրածեշտության դարձրո՛ւ բաղդատական կամ գերադրական աստիճանի (օգտվի՛ր ավելի առավել, պակաս,նվազ, ամենից բառերից ու ամենա-, (ա) գույն մասնիկներից):

Գիտությանը հայտնի շնաձկների 250 տեսակներից ամենախոշորը կետաշնաձուկն է, որը կարող է մինչև 15 մ երկարություն ունենալ: Սպիտակ վիթխարի շնաձուկը ավելի փոքր է, կարող է ունենալ մինչև 11 մ երկարություն: Բայց դրա փոխարեն նա առավել սարսափելի է: Երրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ շնաձկերի դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցներ բացահայտելու համար քիմիական ավելի քան 70 միացություն փորձարկվեց: ամենաարդյունավետը քացախաթթվային պղինձ պարունակող միացությունն էր. դրանով նվազագույն թունավորված շնաձուկն էլ չի հետաքրքրվում կերով: Բայց ատլանտյան շնաձկների վրա փոձարկված միջոցները պակաս արդյունավետ եղան խաղաղօվկիանոսյան տեսակների դեմ օգտագործելիս (շնաձկների մի քանի տեսակների վրա դրանք ընդհանրապես ոչ մի ազդեցություն չունեցան):

2. Տեքստի ածականներն ըստ անհրաժեշտության դարձրո՛ւ բաղդատական կամ գերադրական աստիճանի: Ընդգծի՛ր այն ածականները, որոնք համեմատության աստիճան չեն կարող ունենալ:

Էլեկտրական օձաձուկը էլեկտրականության կենդանի կրողներից ամենահայտնին է, բայց կան էլի 500 ձկնատեսակներ, որոնք ունեն այդ հատկությունը, թեև զգալի չափով: Էլեկտրական պարպման միջոցով այդ ձկները խլացնում են որսը և ահաբեկում վտանգավոր գիշատիչներին: Էլեկտրական պարպման հարվածային ուժը կախված է օձաձկան չափերից: Ամենաերկարը հարավամերիկյան օձաձկներն են, որոնք ունեն գրեթե երեք մետրանոց երկարություն: