Posted in Կենսաբանություն

Մարտ ամսվա կենսաբանության ամփոփսում

1․ Օղակաձև որդերի ի՞նչ տեսակներ գիտեք:

Նրանք լինում են բազմախոզան և սակավախոզան:

Անձրևորդ, պալոլո, տզրուկ և այլ:

2․ Անձրևաորդի բազմացում:

Հողային որդերը բազմանում են սեռական ճանապարհով։
Երկրագնդի որդերի բազմացումը ապահովում է հողի բարելավումը և բերրիությունը։
Հողային ճիճուների բազմացմանը նպաստում է հողում օրգանական նյութի տարրալուծման բնական ցիկլը։
Երկրագնդի որդերի վերարտադրությունը կարող է դանդաղել շրջակա միջավայրի անբարենպաստ պայմաններում կամ խախտված էկոհամակարգի պայմաններում:
Երկրագնդի որդերի վերարտադրության գործընթացի իմացությունն օգնում է գյուղատնտեսությանը ստեղծել կայուն և էկոլոգիապես առողջ գյուղատնտեսական համակարգեր:

3. Օղակաձև որդերի, որ ներկայացուցիչներն են օգտագործվում գյուղատնտեսության մեջ:

Անձրևորդը և կալիֆորնիական որդը:

4. Ի՞նչ է ռեգենեռացիան:

Վերականգնումը վնասված կամ կորցրած հյուսվածքի, օրգանի կամ օրգանիզմի վերականգնման կամ վերականգնման գործընթացն է որպես ամբողջություն: Այս գործընթացը կարող է տեղի ունենալ ինչպես բույսերի, այնպես էլ կենդանիների մոտ: Օրինակ՝ որոշ կենդանիներ կարող են վերականգնել իրենց մարմնի կորցրած հատվածները, օրինակ՝ պոչերը կամ վերջույթները։ Բժշկական համատեքստում վերականգնումը կարող է նշանակել վնասված մարդու հյուսվածքների կամ օրգանների վերականգնում վնասվածքից, հիվանդությունից կամ վիրահատությունից հետո:

5. Ժապավենաձև որդերի ի՞նչ տեսակներ գիտեք:

Էխինակոկ, եզն երիզորդ, խոզի երիզորդ և այլ:

6. Ո՞ր տեսակի մակաբույծով կվարակվենք եթե ուտենք տվյալ տեսակի մակաբույծով վարակված միս:

Կամ եզան երիզորդով կամ խոզի երիզորդով:

7. Ո՞ր տեսակի մակաբույծով կվարակվենք եթե ձեռք տանք վարակված շանը կամ կատվին :

Էխինակոկով:

8. Ֆլեշմոբ

9. Մարտ ամսվա բլոգային աշխատանք:
Անձրևորդի արտաքին և ներքին կառուցվածքը
Ժապավենաձև որդերի դաս
Օղակավոր որդեր

Posted in Հայոց լեզու

Գործնական քերականություն

Աշխատանք դասարանում

Դերանուն-առաջադրանքներ

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1.Գտի՛ր, թե ընդգծված բառաձևերը ե՛րբ են սխալ և երբ` ճիշտ: Ուղղի՛ր սխալ ձևերը:
Գնալուց մի անգամ էլ պատվիրեց զգույշ լինել:
Սխալ է: Ճիշտ է գնալիս:
Քո գնալուց հետո հյուրեր եկան:
Ճիշտ է:
Այդ աղջկան փրկելուց քիչ էր մնում ինքը խեղդվեր:
Ճիշտ է, բայց նաև կարող է լինել փրկելով:
Մարդու կյանքը փրկելուց բարի գործ կ՞ա:
Ճիշտ է:
Շտապելուց ամեն ինչ  գցում էր ձեռքից:
Ճիշտ է, բայց նաև կարող է լինել շտապելով:
Շտապելուց ինչ-որ մեկը կանգնեցրեց նրան:
Ճիշտ է, բայց նաև կարող է լինել շտապելիս:
Հոգնել եմ նույն բանն անվերջ ասելուց:
Ճիշտ է, բայց նաև կարող է լինել ասել:
Այդ ասելուց հանկարծ գլխի ընկավ, որ մոռացել է գլխավորը:
Ճիշտ է:
Հեռանալիս հիշեցրեց իր հրավերն ու խնդրանքը:
Ճիշտ է:
Հեռանալիս հոգնել եմ, ուզում եմ բոլորիդ միասին տեսնել:
Ճիշտ է, բայց նաև կարող է լինել հեռանալով:
Ուշադիր դիտելիս վրան ճեղք կնկատես:
Ճիշտ է:
Դա դիտելիս  հետո էլ ոչինչ չեմ ուզում տեսնել:
Ճիշտ է, բայց նաև կարող է լինել դիտեմ:

2. Տրված հարակատար դերբայները տեղադրի՛ր կետերի փոխարեն:

Քնած, բերած, կառուցած, տրված, տնկված, հեռացած, ասված:

Երբ արդեն ամեն ինչ ասված էր, բոլոր պատվերները՝ տրված մոտեցավ մեքենային:
Վարպետի կառուցած բոլոր կամուրջները մինչև այսօր կան:
Երբ արքայի հրամանով տնկված անտառը մի քիչ մեծացավ, այնտեղ վայրի կենդանիներ  էլ  բաց թողեցին:
Աշխարհում մի մարդ միայն կարող է օգնել քնած գեղեցկուհուն:
Այս կողմերից մի քանի տարի առաջ հեռացած մարդիկ մեր ավանը չեն ճանաչի:
Հեղեղի բերած տուփը ոչ մի կերպ չէր բացվում:

3. Տրված ենթակայական դերբայներով նախադասություններ կազմի՛ր այնպես, որ դրանք ո՞ր հարցին պատասխանեն:

Գրող, կառուցող, ներող, բարձրացող,հիացող:

Որ մարդը-Գրող մարդը գրում էր բանաստեղծություններ նվիրված իր մայրիկին։

Որ մարդը-Կառուցող մարդը,ով կառուցում է,իր տունը։

Որ մարդը-Ներող մարդը,ով ներել է,իր սիրած անձին։

Որ մարդը-Բարձրացող մարդը,ով բարձրանում էր դեպի իր նպատակ։

Որ մարդը-Հիացող մարդը,ով հիանում էր սարերով։

Posted in Պատմություն

Արտավազդ II

Արտավազդ 2-ը (Ք.ա. 55-34թթ.) գահ բարձրացավ միջազգային չափազանց բարդ իրադրության պայմաններում։ Հաջորդել է հորը՝ Տիգրան Մեծին։ Ժառանգել է կայացած պետություն, զարգացած ենթակառուցվածքներ և մարտունակ բանակ։ Արտավազդը գահ է բարձրանում պատմական դժվարին ժամանակահատվածում, երբ միմյանց դեմ շարունակաբար հակամարտում էին Հայաստանի արևմտյան և արևելյան հարևանները՝ Հռոմեական հանրապետությունն ու Պարթևական թագավորությունը։ Արտավազդը, հոր օրինակով, սկզբնապես փորձում է պահպանել դիվանագիտական հավասարակշռությունը, սակայն աշխարհաքաղաքական նկատառումներից ելնելով՝ ստիպված է լինում ապավինել Արտաշատի պայմանագրով ստանձնած պայմանագրային պարտավորություններին։ Մ.թ.ա. 54 թվականին Արտավազդը դաշինք է կնքում Հռոմի եռապետ Մարկոս Կրասոսի հետ։ Միջագետք արշավող հռոմեացի զորավար Մարկոս Կրասոսին չի տրամադրել 1600-անոց հայկական հեծելազորը և դրանով նպաստել է Խառան քաղաքի մոտ վճռական ճակատամարտում (մ. թ. ա. 53 թ.) պարթևական բանակի հաղթանակին: 53 թ-ի հունիսին Արտաշատում հայտարարել է իր բարեկամությունը պարթևներին, սակայն չի խզել դաշնակցային հարաբերությունները Հռոմի հետ: Մ.թ.ա. 53 թվականին հայ-պարթևական բանակը՝ Սուրեն զորավարի գլխավորությամբ հաղթում է Հայոց Միջագետք ներխուժած հռոմեական լեգեոններին։ Սպանվում է նաև Կրասոսը, որի գլուխը բերվում է Արտաշատ։ Արտավազդ Բ-ի արտաքին ճկուն քաղաքականության շնորհիվ Մեծ Հայքը հաջորդ տասնամյակում ևս Պարթևստանի հետ դաշնակցային հարաբերությունների պայմաններում կարողանում է պահպանել հայրենիքի անկախությունն ու տարածաշրջանում իր ազդեցիկ դիրքը։ Մ.թ.ա. 37 թվականին՝ Արտավազդի դաշնակից Որոդես 2-ի սպանությունից, ինչպես նաև Ատրպատականի թագավոր Արտավազդի ու պարթևաց նոր արքա Հրահատ 4-ի հակահայկական դաշինքի կնքումից հետո, հայ-պարթևական հարաբերությունները դառնում են թշնամական։ Արդյունքում, Արտավազդ 2-ը հաշտության եզրեր է փնտրում Հռոմի հետ՝ օժանդակելով Ատրպատական ներխուժած Հռոմի նոր եռապետ Մարկոս Անտոնիոսի լեգեոններին։ Վերջիններս Փրաասպայի ճակատամարտում պարտություն են կրում, իսկ Սենատում արդարանալու համար Անտոնիոսն արշավանքի ձախողման մեջ մեղադրում է հայոց արքային։ Վրեժխնդիր լինելու նպատակով Անտոնիոսը մի քանի անգամ փորձում է ձերբակալել Արտավազդին, ինչը նրան չի հաջողում։ Մ.թ.ա. 34 թվականին Մարկոս Անտոնիոսի ղեկավարած հռոմեական լեգեոնները ներխուժում են Մեծ Հայք, իսկ Արտավազդը, սպասվելիք ավերածություններն ու արյունահեղությունը կանխելու նպատակով, գնում է ինքնազոհողության։ Ալեքսանդրիայում Եգիպտոսի թագուհի Կլեոպատրայի հրամանով Արտավազդն ու իր ընտանիքը գլխատվում են։ Հայկական սկզբնաղբյուրներն ու օտարալեզու գրվածքները հավաստում են, որ Արտավազդը ստացել է ժամանակաշրջանի լավագույն կրթությունը։ Նա հետաքրքրություն էր տածում հելլենիստական մշակույթի նկատմամբ՝ վարժ տիրապետելով հին հունարենին։ Ըստ Պլուտարքոսի` հայոց արքան գիտեր նաև այլ օտար լեզուներ, «հորինում էր ողբերգություններ, գրում ճառեր ու պատմական երկասիրություններ», որոնք մեզ չեն հասել։

Posted in Պատմություն

Արտաշեսյան Հայաստանի սոցիալտնտեսական և մշակութային կյանքը

  • Ինչ առանձնահատկություններ ուներ Արտաշեսյան հելլենիստական Հայաստանի մշակույթը: Ինչպիսի փոփոխությունների ենթարկվեցին արվեստի տարբեր ոլորտները:

Հայկականաստվածները նույնացվում էին հունական աստվածների հետ: Որոշ առումներով փոփոխվեցին պաշտամունքները նույնպես:Կաին մի քանի համընդհանուր աստվածություններ: Դրանցից էին Արամազդ-Զևսը, Անահիտ-Արտեմիսը, Աստղիկ-Ափրոդիտեն և ալյն:

  • Ինչով էր պայմանավորված Արտաշեսյան Հայաստանում քրմապետի հետևաբար քրմական դասի ազդեցության թուլացումը:

Հայաստանը բաժանված էր չորս սահմանապահ զինվորական շրջանների որոնց անվանում էին բդեշխություններ, իսկ դրանց զորոհրամանատարը բդեշխն էր: Մինչև այդ քրմապետն էր երկրի «երկրորդ մարդը», բայց հետո մանավանդ Տիգրան Մեծի ժամանակ նա դուրս է մղվում «մեծ բդեշխի» կողմից:

  • Ինչ նշանակություն ուներ քաղաքաշինությունը Արտաշեսյան Հայաստանում

Հելլենիստական դարաշրջանի Հայաստանում հիմնվեցին և հետո զարգացան
նոր քաղաքներ, որոնցից ամենանշանավորն էին Արտաշատն ու Տիգրանակերտը։ Դրանք մի կողմից ենթարկվում էին կենտրոնական իշխանությանը,
մյուս կողմից ունեին ներքին ինքնավարություն։ Ամեն քաղաք ուներ
թագավորի կողմից նշանակված կառավարիչ։

  • Ինչպես էին Արտաշեսյան արքաներն Աշխարհաժողովի և Արտաշատի հրապարակի միջոցով հավասարակշռում իրենց իշխանությունը:
  • Ինչով կբացատրես այն, որ Արտաշես առաջինի կառավարման տարիներին դեռևս գերակայող էր արամեերենը, մինչդեռ Տիգրան Մեծի ժամանակ՝ հունարենը:

Արտաշես առաջինի ժամանակ գերակայող էր արամեերենը հելլենիստական Սելևկյան տերությանը հակադրելու համար: Տիգրան մեծի ժամանակ արդեն հունարենը զարգացավ:

  • Ինչպես կարող էին քաղաքներին արքաների տված արտոնությունները խթանել առևտուրն ու արհեստները:
Posted in Պատմություն

Հայ-հռոմեական պատերազմներն ուՏիգրան Մեծի կայսրության փլուզումը

  • Ինչ սպառնալիք էին Հայաստանի համար ներկայացնում Պարթևական թագավորությունն ու հանրապետական Հռոմը

Երկուսն էլ ձգտում էին այնպես անել, որ իրենց նպատակներին ծառայեցնեն Մեծ Հայքի իրադարձությունը:

  • Ինչու հռոմեացի զորավար Լուկուլլոսը չշտապեց հարձակվել Հայաստանի վրա, երբ Միհրդատ Եվպատորը պարտվելով Լուկուլլոսին, փախավ Հայաստան

Որովհետև նա պատրաստվում էր նախ ավարտել Պոնտոսի նվաճումը և ամրապնդվել այնտեղ:

  • Ինչու հայկական զորքերը պարտվեցին Տիգրանակերտի ճակատամարտում և ինչպես կարողացան հաղթել Արածանիի ճակատամարտում:

Հռոմեացիները օգտվելով Տիգրանի արած սխալից հաղթեցին ճակատամարտում: Լուկուլլոսը նախապես կարողացել էր շրջանցել հայկական բանակը ու ուժեր էր կուտակել: Թիկունքից անակնկալ հարձակում էր արել, որի պատճառով հայկական զորքը կորուստներ ունեցավ:

Տիգրանակերտի կորստից հետո Տիգրանը և Միհրդատը Ք. ա. 69-ից 68 թվականների ձմռանը մարզում էին զորքը:

Հետո սեպտեմբերին տեղի ունեցավ Արածանիի ճակատամարտը, որում արդեն հռոմեացիները ծանր պարտություն կրեցին:

  • Ինչու հաղթանակած Պոմպեոսը որոշեց պահպանել Մեծ Հայքի թագավորությունը:

Հայաստնաը էլ ոչ մի դաշնակից չուներ և դրա համար հաշտություն առաջարկեց Պոմպեոսին և քանի որ Պոմպեոսը չէր նպաստի Պարթևստանի ուժեղացմանը:

  • Ինչ ես կարծում արդյոք հնարավոր կլիներ խուսափել հռոմեա-հայական պատերազմից, եթե Տիգրան Մեծը հռոմեացիներին հանձներ Միհրդատ Եվպատորին, որն իր աներհայրն էր: Ինքդ ինչպես կվարվեյիր:

Ես կարծում եմ նույնիշկ, եթե հանձնէի Միհրդատին պատերազմը մևնույն է լինելու էր: Ես չէի հանձնի նրան:

  • Ինչպես Տիգրան Մեծին հաջողվեց համաձայնության գալ Պոմպեոսի հետ և պահպանել Մեծ Հայքի թագ. և Արքայից արքա տիտղոսը:

Հայաստնաը էլ ոչ մի դաշնակից չուներ և դրա համար հաշտություն առաջարկեց Պոմպեոսին և քանի որ Պոմպեոսը չէր նպաստի Պարթևստանի ուժեղացմանը:

  • Որքանով էր հաջողված կամ ձախողված Արտաշատի դաշնագիրը:

Այնքանով, որ Տիգրանը պահպանեց «արքայից-արքա» տիտղոսը և Մեծ Հայքի տարածքը: Նաև հայաստանը ճանաչվեց «Հռոմեական ժողովրդի բարեկամ և դաշնակից»։

Posted in Կենսաբանություն

Անձրևորդի արտաքին և ներքին կառուցվածքը

  • Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում ռեգեներացիան

Որ անձրևորդը կարող է բազմանալ նաև անսեռ եղանակով:Օարինակ՝ եթե անձրևորդին կիսենք դրա երկու մասերն էլ կվերածվեն երկու առանձին ամբողջական օրգանիզմների:

  • Ո՞ր օրգանիզմներին են անվանում մակաբույծներ

Այն օրգանիզմները որոնք սնվում են այլ կենդանու կամ մարդու հաշվին:

Posted in Ֆիզիկա 7

Մեխանիկական աշխատանք:Հզորություն:

Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I  >>-ից էջ81ից մինչև էջ85։

Տարբերակ 1

I Պատ.՝3

II

F-6Ն                 | A=Fs=6Ն×2մ=12Ջ

s-2մ                 | Պատ.՝3

——————–

A-?

III

s-5մ           |  F=A/s=20Ջ/5մ=4Ն

A-20Ջ          |  Պատ.՝1

———

F-?

IV

F-5000Ն       |  A=Fs=5000Ն×200մ=1000000Ջ=1000կՋ

s-200մ        |    Պատ.՝4

—————-

A-?

V

s-5մ                   | F=gm=9,8Ն/կգ×10կգ=98Ն

m-10կգ                 | A=Fs=98Ն×5մ=490Ջ

——————-

A-?

VI

F-60Ն         |    A=Fs=60Ն×50մ=3000Ջ

s-50մ         |       Պատ.՝1

——————-

A-?

VII

V-0.5մ³            |    m=Vρ=0.5մ³×1500կգ/մ³=750կգ

ρ-1500կգ/մ³        |    F=gm=10Ն/կգ×750կգ=73500Ն

s-4մ               |    A=Fs=7500Ն×4մ=30000Ջ

—————           Պատ.՝3

A-?

Տարբերակ 2

I Պատ.՝1

II

F-8Ն        |     s=A/F=32Ջ/8Ն=4մ

A-32Ջ       |     Պատ.՝3

—————

s-?

III

s-3մ           |  F=A/s=12Ջ/3մ=4Ն

A-12Ջ          |  Պատ.՝3

———

F-?

IV

F-2500Ն         |    A=Fs=2500Ն×400մ=1000000Ջ=1000կՋ

s-400մ         |       Պատ.՝4

——————-

A-?

V

F-100Ն         |    A=Fs=100Ն×5մ=500Ջ

s-5մ           |       Պատ.՝2

——————-

A-?

VI

m-200գ=0.2   |    F=gm=10Ն/կգ×0.2կգ=2Ն

s-1մ         |     A=Fs=2Ն×1մ=2Ջ    Պատ.՝3

——————-

A-?

VII

V-0.1մ³            |    m=Vρ=0.1մ³×1600կգ/մ³=160կգ

ρ-1600կգ/մ³        |    F=gm=10Ն/կգ×160կգ=1600Ն

s-5մ               |    A=Fs=1600Ն×5մ=8000Ջ

—————           Պատ.՝1

A-?

Տարբերակ 3

I Պատ.՝3

II Պատ.՝2

III

Պատ.՝1

IV

F-500Ն         |    A=Fs=500Ն×2մ=1000Ջ

s-2մ           |       Պատ.՝4

——————-

A-?

V

m-250կգ   |    F=gm=10Ն/կգ×250կգ=2500Ն

s-2մ      |     A=Fs=2500Ն×2մ=5000Ջ    Պատ.՝3

——————-

A-?

VI

VII

Տարբերակ 4

I

Պատ.՝3

II

F-20Ն         |    A=Fs=20Ն×5մ=100Ջ

s-5մ           |       Պատ.՝1

——————-

A-?

III

F-2Ն        |     s=A/F=10Ջ/2Ն=5մ

A-10Ջ       |     Պատ.՝3

—————

s-?

IV

F-125Ն          |    A=Fs=125Ն×80մ=10000Ջ

s-80մ           |       Պատ.՝4

——————-

A-?

V

F-5Ն         |    A=Fs=5Ն×1000մ=5000Ջ

s-1000մ           |       Պատ.՝3

——————-

A-?

VI

m-60կգ   |    F=gm=10Ն/կգ×60կգ=600Ն

s-5մ      |     A=Fs=600Ն×5մ=3000Ջ    Պատ.՝1

——————-

A-?

VII

V-0.25մ³            |    m=Vρ=0.25մ³×2000կգ/մ³=500կգ

ρ-2000կգ/մ³        |    F=gm=10Ն/կգ×500կգ=5000Ն

s-6մ               |    A=Fs=5000Ն×6մ=30000Ջ

—————           Պատ.՝3

A-?

Posted in Ֆիզիկա 7

Մեխանիկական աշխատանք:Հզորություն:

1.Ե՞րբ է ֆիզիկայում օգտագործվում <<աշխատանք>> հասկացողությունը

Ֆիզիկայում աշխատանք հասկացողությունը օգտագործվում է միայն այն  ժամանակ, եր դիտարկվում է մարմնի շարժումը որևէ ուժի ազդեցությամբ: Այդ դեպքում կատարվում է մեխանիկակն աշխատանք:

2.Ի՞նչ մեծություններից է կախված մեխանիկական  աշխատանքը

Այն կախված է ուժից : Առանց ուժի չի կատարվում մեխանիկական աշխատանքը:

3.Ինչպե՞ս հաշվել աշխատանքը:Ո՞րն է աշխատանքի բանաձևը

A=Fs

4.Ի՞նչ միավորով է արտահայտվում աշխատանքը, միավորների ՄՀ-ում

Դա Ջ-ն է որը կարացվում է ջոուլ:

5.Ի՞նչն է կոչվում հզորություն

Այն մեծությունը, որը հավասար է աշխատանքի հարաբերությանը այն ժամանակամիջոցին որի ընթացքում կատարվել է աշխատանքը:

6.Ինչպե՞ս հաշվել հզորությունը:Ո՞րն է հզորության բանաձևը և միավորը

N=A/t

7.Ինչպե՞ս հաշվել աշխատանքը՝իմանալով հզորությունը և աշխատանքը կատարելու ժամանակամիջոցը

Posted in Ֆիզիկա 7

Հետաքրքիր փաստեր

Լեոնարդո դա Վինչին (1452 – 1519 թթ.) ոչ միայն Վերածննդի դարաշրջանի հռչակավոր նկարիչ էր, քանդակագործ ու ճարտարապետ, այլ նաև բոլոր ժամա նակների մեծագույն ճարտարագետ-գիտնականն է, որի գյուտերը, գաղափարները և հանճարեղ կռահումները մի քանի հարյուրամյակ առաջ են անցել իր ժամանակից:

Նա սերունդներին թողել է ավելի քան 7 հազար ձեռագիր էջեր, որոնք լի են զարմա- նահրաշ սարքերի, գործիքների, մեքենաների, ճարտարագիտական կառույցների գծագրերով և նախագծերով: Նա է հնարել ինքնաթիռի, սուզանավի ուղղաթիռի, տանկի, գոլորշու ուժով կրակող թնդանոթի նախատիպերը, նախագծել մետաղա- գործական վառարաններ, շարժական կամուրջներ, տպագրական, փայտամշակ ման, հողափոր և այլ մեքենաներ: Որպես գիտնական և ճարտարագետ՝ Լեոնարդո դա Վինչին հարստացրել է ժամանակի գիտության բոլոր ոլորտները:

Մեծ է նրա ներդրումը նաև շփման գիտական ուսումնասիրման բնագավա- ռում: Այս փաստը բացահայտվել է այն բանից հետո, երբ XX դարի երկրորդ կեսին Մադրիդի ազգային գրադարանում պատահաբար հայտնաբերել են Լեոնարդո դա Վինչիի երկու չհրատարակված ձեռագրերը, որոնք նվիրված են շփման ուսումնա սիրմանը:

Ձեռագրում շփման երևույթի հայտնի հետազոտողներ Գիյոմ Ամոնտոնից 200 տարի, իսկ Շառլ Կուլոնից շուրջ 300 տարի առաջ Լեոնարդո դա Վինչին գրում է «շփման ուժը կախված է հպվող մակերևույթների նյութի տեսակից, մշակման աստիճանից և կախված չէ հպվող մակերևույթների մակերեսից, այն ուղիղ համեմա տական է բեռի կշռին և կարելի է փոքրացնել շփվող մակերեսների միջև հոլովակներ դնելով կամ քսայուղերով»: Այս մեջբերման մեջ իրապես ներկայացված են շփման ուժերի մասին այսօր հայտնի, բազմիցս ստուգված և հաստատված գիտական փաստերը:

Անդրադառնալով մեքենաներում շփման փոքրացման որոշակի խնդիրների՝ Լեոնարդոն ուշադրություն է դարձրել շփվող հանգույցներում գլորման մարմիննե- րի օգտագործմանը: Այս մոտեցումը հնարավորություն է տվել նրան համարելու գնդիկավոր և հոլովակավոր առանցքակալների հայտնագործության հեղինակ:

Իսկական գիտական սենսացիա էր նաև այդ ձեռագրերից մեկում հայտնա բերված մետաղական քսուք համաձուլվածք պատրաստելու բաղադրատոմսը (3 մաս պղինձ և 7 մաս անագ)։ Բանն այն է, որ գրեթե նույն բաղադրությամբ առա- ջին դյուրահալ քսուք համաձուլվածքը 1839 թ. արտոնագրել է Այզեկ Բաքիտը՝ Լե- ոնարդո դա Վինչիից շուրջ 300 տարի անց: Այդ համաձուլվածքը, որը կոչվում է բաքիտ, լայնորեն օգտագործվում է տարբեր մեքենաների առանցքակալներում: