Month: Մարտ 2025

Առաջադրանք 1
ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ԵՎ ԱՌՕՐՅԱ ԿՅԱՆՔԸ (XVIII-XIX ԴԱՐԻ ԱՌԱՋԻՆ ԿԵՍ),/պատմել էջ 88-94, հարցերին պատասխանել/

1. Վերհիշի՛ր՝ միջնադարում ի՞նչ հայտնի համալսարաններ կային Եվրոպայում։
   Բոլոնիայի համալսարան (Իտալիա) – հիմնադրվել է 1088 թվականին և համարվում է Եվրոպայի ամենահին համալսարանը։
   Պարիզի համալսարան (Ֆրանսիա) – հիմնադրվել է մոտ 1150 թվականին, և այն եղել է միջնադարյան կրթության կարևոր կենտրոն։
   Օքսֆորդի համալսարան (Միացյալ Թագավորություն) – հիմնադրվել է մոտ 1096 թվականին և միակներից էր, որը հիմնադրվել էր Անգլիայում։
   Կեմբրիջի համալսարան (Բրիտանիա) – հիմնադրվել է 1209 թվականին, երբ մի խումբ ուսանողներ և դասախոսներ Օքսֆորդից տեղափոխվել են Կեմբրիջ։
   Քաղաքական համալսարան (Գերմանիա) – հիմնադրվել է 1386 թվականին և դարձել է Գերմանիայի կրթական կենտրոններից մեկը։
2. Ո՞ր երկրում առաջինը հաստատվեց պարտադիր տարրական
   կրթությունը։
   Պարտադիր տարրական կրթությունը առաջինը հաստատվեց Պրուսիան ։ 1763 թվականին Պրուսիայի ֆիզիկական կրթության նախարար Հերմանը Մյուլլերը նախադեպ հանդիսացող օրենք ընդունեց, որը պարտադրում էր բոլոր երեխաներին հաճախել դպրոց։

1.Որ ալիքներն են կոչվում պարբերական
Ձայնը մեխանիկական ալիք է։ Էլեկտրամագնիսական ալիքները լիցքավորված մասնիկների ստեղծած էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի պարբերական տատանումներ են և կարող են տարածվել վակուումում։

2.Ինչպես է առաջանում և տարածվում սեղմման դեֆորմացիայի ալիքը
Ալիքի երկու հիմնական տիպ կա՝ մեխանիկական և էլեկտրամագնիսական։ Մեխանիկական ալիքները տարածվում են միջավայրում՝ փոխազդելով նրա մասնիկների հետ և առաջացնելով միջավայրի նյութի դեֆորմացիա։

3.Որ ալիքն են անվանում մենավոր:
Որևէ տեղամասով սեղմման դեֆորմացիայի ալիքն անցնելուց հետո այդ տեղամասի մասնիկների շարժումը դադարում է։Այդպիսի ալիքն անվանում են մենավոր ալիք։

4.Ինչպես կարելի է ցուցադրել երկար պարանի երկայնքով  <<վազող>> մենավոր ալիքը
Պարանի մի ծայրն ամարցնում ենք որևէ անշարժն առարկայի (Օրինակ պատին, ծառին), իսկ մյուս ծայրից ուժեղ ձգենք։Այնուհետև ձեռքով պարանի այդ ծայրը կտրուկ մի կողմ տանենք և հետ բերենք Կտեսնենք, թե ինչպես են աստիճանաբար դեպի այդ նույն կողմ սկսում տեղաշարժվել նաև պարանի մնացած մասերը։Պարանի երկայնքով <<վազում>> է դեֆորմացիայի մենավոր ալիքը։

5.Ինչ հատկանիշ է բնորոշ բոլոր մեխանիկական ալիքներին
Երբ անշարժ ջրի մեջ քարեր ենք նետում, ջրի մակերևույթին առաջանում են իրար հաջորդող կատարների և գոգավորությունների տեսքով շրջաններ: Առաջանալով մի տեղում՝ (ուր նետվել էր քարը) անմիջապես սկսում են տարածվել բոլոր կողմերով (տե՛ս նկար): Դրանք ալիքներն են:

6.Բացատրել թե ինչպես է գոյանում առաձգական ալիքը
Մեխանիկայում ուսումնասիրվում են առաձգական ալիքները, որոնք տարածվում են տարբեր միջավայրերում` շնորհիվ նրանցում գործող առաձգականության ուժերի: Այդ միջավայրերը կոչվում են առաձգական:

7Որ ալիքներն են կոչվում լայնական:Բերել լայնական ալիքների օրինակներ
այն ալիքը, որում միջավայրի մասնիկները տատանվում են նրա տարածման ուղղությանն ուղղահայաց` կոչվում է լայնական։Լայնականում` միջավայրի որոշ շերտերի` մյուսների նկատմամբ տեղաշարժերի սահքի տեսքով:

8.Որ ալիքներն են կոչվում երկայնական :Բերել օրինակներ:
Այն ալիքը, որում միջավայրի մասնիկները տատանվում են նրա տարածման ուղղության երկայնքով, կոչվում է երկայնական։

9.Ինչպիսի տատանումներ են կատարում միջավայրի մասնիկները,երբ այդ միջավայրով առաձգական ալիք է տարածվում:
Ալիքում տատանումների հաճախությունը համընկնում է աղբյուրի տատանումների հաճախությանը (քանի որ միջավայրի մասնիկների տատանումները հարկադրական են) և կախված չէ այն միջավայրի հատկություններից, որում ալիքը տարածվում է: Մի միջավայրից մեկ այլ միջավայր անցնելու դեպքում ալիքի հաճախությունը չի փոխվում, փոխվում են միայն ալիքի արագությունն ու երկարությունը:Ստացված բանաձևը ցույց է տալիս, որ ալիքի արագությունը հավասար է ալիքի երկարության և տատանումների հաճախության արտադրյալին:

10.Որ երևույթներն են հաստատում,որ ալիքը տարածվում է վերջավոր արագությամբ:

11.Մաթեմատիկորեն ինչպես է սահմանվում ալիքի տարածման արագությունը
 V=λ⋅ν

12.Ինչ է պարբերական ալիքի երկարություն:
Ալիքի երկարությունը ֆիզիկական մեծություն է, ցույց է տալիս միևնույն փուլով տատանվող երկու ամենամոտ կետերի միջև եղած հեռավորությունը։ ո

14.Ինչով է պայմանավորված ալիքի երկարությունը և տատանումների հաճախությունը
Ալիքի երկարությւոնը կախված է նրա վրա ազդող ուժից, իսկ տատանումների հաճախականությունը այդ ալիքի երկարությունից։

15.Ինչ է երկրաշարժի ուժգնությունը:Ինչ է մագնիտուտը:Որն է դրանց տարբերությունը:
Երկրաշարժի մագնիտուդ էներգիան բնութագրող մեծություն, երկրաշարժի ժամանակ սեյսմիկ ալիքների տեսքով։

16․Ինչ է ձայնը;Որ հաճախություններով ալիքներն են կոչվում ձայնային
Այն առաձգական ալիքները, որոնք կարող են մարդու մոտ լսողական զգացողություն առաջացնել, կոչվում են ձայն:Մարդու ականջն ընդունակ է ընկալել մոտավորապես 16 Հց-ից մինչև 20 կՀց հաճախությամբ առաձգական ալիքները: Դրա համար էլ 16 Հց-ից մինչև 20 կՀց տիրույթում ընկած հաճախությունները կոչվում են ձայնային:

17․Ինչ է պարզ ձայնը կամ երաժշտական տոնը:Ինչ է ձայնի հնչերանգը
Որոշակի հաճախությամբ ձայնային ալիքն այլ կերպ կոչվում է երաժշտական տոն:

Ինքնասպանի հայտնությունը

«Ինքնասպանի հայտնությունը» վեպը, որը գրվել է Լևոն Շանյանի կողմից, հայ գրականության կարևորագույն գործերից մեկն է և մնում է շատ քննարկվող թեմա։ Վեպի հիմնական խնդիրը մարդուն ապրելու և մեռնելու, գոյության և մահվան շուրջ ապրած կասկածներն ու հարցերը, որոնք համատեղվում են գլխավոր հերոսի փորձությունների ու հոգեբանական փոխհարաբերությունների հետ։

Վեպը կենտրոնացած է մի շարք կարևոր հարցերի վրա, որոնք վերաբերում են մարդու ներքին պայքարին, բարոյական արժեքներին, ինչպես նաև գոյության իմաստին։ Գլխավոր հերոսը, ով հայտնվում է ինքնասպանության եզրին, վեպի ընթացքում լուրջ հոգեբանական փոփոխություններ է ապրում։ «Ինքնասպանի հայտնությունը» արտահայտում է այն ամենը, ինչը տեղի է ունենում մարդու ներսում, երբ նա պատրաստվում է հրաժարվել կյանքից։ Վեպի արձակի միջոցով Լևոն Շանյանը փորձում է բացահայտել մարդու ներաշխարհը, ներքին կոնֆլիկտները և այն բացահայտումներ, որոնք կարող են փոխել կյանքի ընկալումը։

Վերլուծություն

1․ Պատմության կառուցվածք: Վեպը ունի հատուկ կառուցվածք, որտեղ հեղինակը գնում է հերոսի հոգեբանության խորքեր՝ փորձելով բացահայտել իր խոհերը, կասկածները և խառնաշփոթ իրավիճակը։ Շատ հաճախ հերոսը պայքարում է ոչ միայն արտաքին դժվարությունների, այլև իր ներսում ընթացող հոգեկան խռովության դեմ։

2․ Արժեքների հակադրություն: Գլխավոր հերոսը հայտնվում է մի վիճակում, երբ ապրելու և մեռնելու, արժեքավոր լինելու և անդաս լինելու հարցերը փոխարինում են իր սեփական գոյության իմաստի փնտրտուքի հետ։ Հեղինակը նման կերպ դիմում է այն հարցին, թե որն է մարդու իրական նպատակը՝ իր կյանքում, և ի՞նչը կարող է նրան դրդել հրաժարվել այս աշխարհից։

3․Հոգեբանական խորություն: Վեպը ցույց է տալիս, թե ինչպես է հերոսը անցնում իր հոգեկան աշխարհում, ինչպես նա վերաբերվում է կյանքի նշանակության հարցերին, ինչպես փորձեր է անում գտնել խաղաղություն իր մեջ։ Այս խորությունը և հայեցակարգի վերլուծությունը բացահայտում են ոչ միայն մարդու ներհոգեբանական, այլև սոցիալական խնդիրները, ինչպիսիք են ինքնադիտարկումը, մենությունը և շրջապատի հետ կապը։

4․ Ինքնասպանության թեման: Վեպում ինքնասպանության հարցը չի դիտվում որպես միայն վերջնական լուծում։ Փոխարենը, դա դիտարկվում է որպես գիտակցված կամ անգիտակցաբար կատարվող քայլ, որն արտահայտում է կյանքի իմաստի որոնումը։ Վեպում բարձրաձայնվում է այն կասկածը, թե ինչ է ավելի դժվար՝ գոյատևելը, թե մահանալը։

Եզրակաթյություններ

Վեպը միաժամանակ փիլիսոփայական և հոգեբանական մեկնաբանություն է տալիս մարդու գոյության մասին, դրա ցավերին և պայքարներին։ Այն ոչ միայն լուսաբանում է տանջալի ու մռայլ հոգեվիճակները, այլ նաև մարդկանց ներհատուկ մի տեսակի բախումը՝ երկու տարբերակների միջև՝ գոյություն և ոչ գոյություն։ «Ինքնասպանի հայտնությունը» խորը խոհերի, հակասությունների և անորոշության միջոցով լույս է սփռում մարդու ներաշխարհի վրա, ներկայացնելով այն ուղին, որի վրա յուրաքանչյուր մարդ կարող է հայտնվել իր գոյությունը կասկածի տակ դնելով։

1)2, 3, -5 թվերից ո՞րն է հետևյալ համախմբի լուծում.

ա)

2,3

բ)

3, -5

գ)

2,3

2)Լուծեք համախումբը.

ա)

3+3x-2<10-25x-3x
3x+25x+3x<10-3+2
31x<9
x<9/31
x∈(−∞;9/31)
8-2x-3>4x-7
-2x-4x>-7-8+3
-6x>-12
x<2
x∈(−∞;2)
Պատ․՝ x∈(−∞;2)

բ)

6y-2-1≥ 4-5y
6y+5y≥4+2+1
11y≥7
y≥7/11
y∈[7/11;+∞)
6y-6≤6y-6
y∈(-∞;+∞)
Պատ․՝ y∈(-∞;+∞)

գ)

3x+3>3x+3
Պատ․՝ x∈(-∞;+∞)

դ)

4-4x ≥ 4-4x
Պատ․՝ x∈(-∞;+∞)

ե)

6-3z-5z<-108+12+z
-3z-5z-z<-108+12-6
-9z<-102
z>102/9
z∈(102/9;+∞)
6z-18≥4z+3
6z-4z≥3+18
2z≥21
z≥21/2
z∈[21/2;+∞)
Պատ․՝z∈[21/2;+∞)

1.Ինչպե՞ս կարելի է բարձրացնել օրգանիզմի դիմադրողականությունը շնչառական հիվանդությունների նկատմամբ:

պատվաստումներ, սպորտ, առողջ սնունդ, չենթարկվել սթրեսի և առողջ քուն:
2.Որո՞նք են շնչառության հիգիենայի հիմնական կանոնները:

մաքուր օդ/տարածք, հաճախակի լվացվել և հաժախակի օդափոխել սենյակը:
3.Ինչպե՞ս են հեռացվում քթի խոռոչ կամ շնչափող ընկած առարկաները:

Քթի խոռոչ փոքր առարկա ընկնելու դեպում հարկավոր է մյուս քթածակը փակել և դուրս մղել իրը հարկավոր չէ անել դա ինչոր գործիքներով այլապես ինչոր մի բան կվնասվի: Մյուս դեպքոըմ էլ պետք է գնալ բժշկի: