Կարատե (իապ. 空手 – «դատարկ ձեռք»)՝ Ճապոնական մարտարվեստ, որը ներկայացնում է պաշտպանության և հարձակման համակարգ։ Տերմինը «կարատե» մտցվել է շրջանառության մեջ XVIII դարում։
Կարատեն չունի մեկ միասնական միջազգային ֆեդերացիա՝ յուրաքանչյուր խոշոր ոճ ունի իր ֆեդերացիան։
Ծագում և զարգացում
Շատերը կարծում են, որ Օկինավա կղզու բնակիչները մշտապես մասնակցել են партизанской պայքարի Ճապոնական ներխուժողների դեմ և դրա համար ստեղծել են կարատե արվեստը։ Սակայն կան նաև հակառակ կարծիքներ, ըստ որոնց՝ Օկինավայում մարտարվեստները հիմնականում գործել են Չինաստանից ներգաղթածների կողմից, և այդպես դրանք տարածվել են մյուս բնակիչների շրջանում։
XIX դարի վերջում Օկինավան դարձավ Ճապոնական կայսրության պրեֆեկտուրա։ Ճապոնական բանակի զորակոչի ժամանակ բժիշկները նկատեցին, որ Օկինավայից ժամանած մի շարք զորակոչիկներ ունեն լավ ֆիզիկական պատրաստվածություն։ Պարզվեց, որ նրանք զբաղվել են տեղական մարտարվեստով՝ «տոտե»։ Այնուհետև «տոտեն» ներառվեց Օկինավայի դպրոցների ֆիզկուլտուրայի ծրագրում։
Մարտարվեստը արագորեն տարածվեց Օկինավայից դուրս և նվաճեց ամբողջ Ճապոնիան։ 1936 թվականին բացվեց դպրոց՝ «Սյոտոկան» անվանումով, որտեղ դասավանդվում էր դպրոցին համապատասխան ոճը։ Հետագայում այն ճանաչվեց որպես դասական կարատե ոճ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Ճապոնիայի պարտությունից հետո բոլոր Ճապոնական մարտարվեստները արգելվեցին։ 1948 թվականին ստեղծվեց Ճապոնական կարատեի ասոցիացիան (JKA)։ Այդ ժամանակից ի վեր կարատեն սկսեց զարգանալ որպես ինքնապաշտպանության համակարգ և սպորտի տեսակ։
Կարատեի ոճերը
Կարատեի հիմնական ոճերը ներառում են.
Սյոտոկան – ճանաչված դասական ոճ, որտեղ կարևոր է արագությունը և ճշգրտությունը։
Գոջու-ռյու – համախմբում է կոշտ և փափուկ տեխնիկաները։
Վադո-ռյու – համաձայնեցման և ճկունության վրա կենտրոնացած ոճ։
Կյոկուշինկայ – կոնտակտային ոճ, որտեղ թույլատրվում են ուժեղ հարվածներ։Վադո-ռյու – համաձայնեցման և ճկունության վրա կենտրոնացած ոճ։
Կարատե և Օլիմպիական խաղեր
2020 թվականին կարատեն ընդգրկվեց Օլիմպիական խաղերի ծրագրում։ 2024 թվականին այն չընդգրկվեց Օլիմպիական խաղերի ծրագրում։
Կարատեի մրցումները անցկացվում են երկու ծրագրերով՝ կումիտե (ազատ սպարինգ) և կատա (պաշտոնական շարժումների հաջորդականություն, կապված մենամարտի սկզբունքների հետ՝ երևակայական հակառակորդի դեմ)։
Կարատեն շարունակում է զարգանալ և տարածվել ամբողջ աշխարհում՝ դառնալով ոչ միայն ինքնապաշտպանության համակարգ, այլև սպորտի տեսակ։