Posted in Գրականություն 9

Սերը՝ որպես ստեղծագործական ուժ գրականության մեջ

Սերը՝ որպես ստեղծագործական ուժ գրականության մեջ

Սերը շատ բան է նշանակում մարդու համար։ Երբ մարդ սիրում է, նա փոխվում է՝ դառնում է զգայուն, հոգատար։ Եվ հենց այս սերն էլ շատ հաճախ դառնում է գրողներին, բանաստեղծներին կամ մյուս ստեղծագործողներին ներշնչող ուժ։

Շատ բանաստեղծություններ գրվել են սիրո մասին։ Երբ կարդում ենք Պարույր Սևակի սիրային բանաստեղծությունները, տեսնում ենք՝ ինչպես է մի զգացմունք փոխել ամբողջ ստեղծագործությունը։ Նա գրում է անկեղծ, պարզ, բայց ուժեղ բառերով։ Նա ստեղծում է մի աշխարհ, որտեղ սերը ամենակարևոր բանն է։

Չարենցն էլ ունի սիրո շատ գործեր։ Նրա «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը, թեկուզ ուղղակի սիրո մասին չէ, բայց այնտեղ զգացվում է խոր սիրո ուժը՝ դեպի հայրենիք։ Այսինքն՝ սերը միայն աղջկա կամ տղայի հանդեպ զգացմունք չէ։ Սերը կարող է լինել նաև հայրենիքի, բնության, կյանքի հանդեպ։ Եվ հենց այդ սերն էլ դառնում է պատճառ, որ գրողը գրի, ստեղծի, ապրի։

Սերը նաև օգնում է մարդուն հասկանալ իրեն։ Երբ սիրում ես, սկսում ես մտածել ուրիշի մասին, սկսում ես ավելի խորը զգալ աշխարհը։ Եվ այդ զգացմունքները գրողը վերածում է բառերի՝ երբեմն ուրախ, երբեմն տխուր, բայց միշտ կենդանի ու անկեղծ։

Ամփոփելով՝ կարելի է ասել, որ սերը գրականության մեջ պարզապես թեմա չէ։ Սերը ստեղծագործելու պատճառ է։ Երբ սիրտդ լի է սիրով, սկսում ես տեսնել ու զգալ այն ամենը, ինչը ուրիշներն չեն նկատում։ Եվ հենց այդ զգացածը դառնում է բանաստեղծություն, պատմվածք կամ վեպ։

Posted in Գրականություն 9

Օձը

Կարդա՛ Վ․ Սարոյանի ,,Օձը,, պատմվածքը և պատասխանի՛ր հարցերին։ 

Առաջադրանքներ

1. Ինչպիսին էր օձը։ 
Փոքրիկ էր՝ սրճագույն։

Նրբագեղ ու գեղեցիկ։

Ճարպիկ, սողուն, արագ ու սահուն շարժվող։

Ահաբեկված ու վախեցած էր, հոգնած դարձավ վերջում։

Չմերկ (չափազանց սարսափելի չէ)՝ մաքուր ու ոչ դաժան տեսքով։

2. Մեկնաբանի՛ր  հատվածները՝

Ա․ «Իրեն հանցավոր էր զգում, որ օձին հետապնդելով… «Ես ժամանակակից բարոյականությունն եմ և ուսումնասիրում եմ սողունների կառուցվածքը»»։
Հիմա ասում է՝ նա գիտի, որ վատ բան է անում — այգու կանոնները թաքցնում են իր գործողությունը։ Վախենում է, որ մարդիկ կտեսնեն ու կհամարեն նրան մի քիչ տհաճ կամ ամոթալի։ Այդ պատճառով մտքում պատրաստում է մի արդարացում՝ թե ինչու է անում՝ ցույց տալով, թե որքան մտաբառ ու «բնական» ուսումնասիրող է, որպեսզի իր արարքը ճիշտացնի ուրիշների առաջ։ Այսինքն՝ արդարացնելու ցանկություն է՝ սրտի մեղքը թաքցնելու համար։

Բ․ «Ձեռք տալ օձին՝ նշանակում է ձեռք տալ մարդու մտքում թաքնված չգիտես ինչ բանի…»։
Սա նշանակում է, որ օձը մարդու մեջ մի խոր, բնազդային ու գաղտնի բան է խորհրդանշում։ Երբ մարդը մոտենում, դիպչում է օձին, կարծես ողջ այդ խավարացած, վտանգավոր մի մասը դուրս է գալիս՝ ի լույս գալիս։ Ուրեմն՝ ձեռք տալը ոչ միայն ֆիզիկապես է, այլև նշանակում է բացել ու տեսնելու ներկայացնել մարդու այն խորը բնույթը, որը սովորաբար թաքնված է։ Սա մտահոգիչ է, որովհետև այդ բաները հաճախ ընդունված չեն, ու մարդը կրում է պատասխանատվություն՝ թե ինչ կդրսեւորի։

Posted in Գրականություն 9

Մտածումի շիթեր

23.09.2025

Աշխատանք դասարանում 

Վահան Թոթովենց ,,Մտածումի շիթեր,,․ կարդա՛ և պատասխանի՛ր հարցերին ։

ա) Մեկնաբանե՛ք հետևյալ մտքերը.

  • Պետք է ջանալ մարդուն կարողությունները հասցնել իրենց բարձրագույն կատարելության։
    Այս միտքը նշանակում է, որ մարդը պետք է զարգացնի իր կարողությունները՝ ինչքան հնարավոր է, հասնի իր լավագույն տարբերակին։ Չպետք է բավարարվել քիչով, պետք է ձգտել սովորել, աճել և կատարելագործվել։
  • Ավելի լավ է ըլլալ միամիտ, պարզ, ուրիշներու վստահող, զոհաբերող և ստեղծագործ, քան ըլլալ «իմաստուն», ամեն բանի մեջ ետինը մտածել, ամեն բանի մեջ «իմաստության» ուժով հեռատեսնել դժբախտություն, ինտրիգ, մթություն։
    Հեղինակը ասում է, որ լավ է լինել բարի, անկեղծ և ստեղծող մարդ, նույնիսկ մի քիչ միամիտ, քան շատ խելացի երևալու համար ամեն ինչից կասկածել ու վատը տեսնել։ Լավ է ապրել սիրով ու վստահությամբ, քան կասկածով ու վախով։
  • Մի՛ սիրեք Սահմանը։ Եթե ըսեին ինձ, թե քու սահմանդ պիտի ըլլա մինչև անտեսանելի հորիզոնը՝ պիտի բողոքեի այդ անողոք կարգադրության հանդեպ։ Անսահմանության ըղձանքը անհագություն չէ։ Անհագությունը ծնունդ կառնե «Ես»֊ի փառամոլութենեն։ Անսահմանության ըղձանքը աստ­վածային Սաղմն է մարդոց մեջ։
    Այս միտքը ասում է՝ մի՛ սահմանափակեք ձեր երազանքներն ու նպատակները։ Ցանկանալ ավելին, ձգտել անսահմանին վատ բան չէ։ Դա մեր ներսում աստվածային ուժ է, որը մեզ դրդում է աճել, զարգանալ և նոր բաներ ստեղծել։

բ) Ձեր ընտրությամբ մեկնաբանե՛ք երկու միտք:
1. «Հոգ չէ, թե ուր դիմես, իմ փոքրի՛կ տղաս… գիտցի՛ր, որ քու քայլերդ պետք է ըլլան պայծառ»

Հեղինակը ասում է՝ կարևորը չէ, թե ինչ ճանապարհ ես ընտրում կյանքում՝ ուրախ, տխուր, դժվար թե հեշտ, բայց քո արարքները պետք է լինեն վառ, հստակ ու նպատակային։ Պետք է վստահ քայլել, ոչ թե անորոշ ու անհետաքրքիր։

2. «Արհամարհել փոքր բաները, կը նշանակե գաղափար չունենալ մեծությանց կառուցման մասին»

Այս միտքը ասում է՝ եթե անտեսում ես փոքր քայլերը, փոքր գործերը, երբեք մեծ բանի չես հասնի։ Մեծ արդյունքը գալիս է փոքրիկ, շարունակական ջանքերից։ Ամեն ինչ սկսվում է փոքրից։

Posted in Հայոց լեզու 9

Գործնական քերականություն

22.09.2025

Աշխատանք դասարանում 

  1. Ուղղի՛ր քերականական սխալները։

Գործն արվել է իմ կողմից։ Գործն արել եմ ես:

Ես կիսում եմ քո կարծիքը։ Ես համամիտ եմ քո հետ:

Գործարքը նպաստեց, որպեսզի նա հարստանա։ Գործարքը նպաստեց, որ նա հարստանա:

Օգնեք նրան, որ կարողնա մոռանալ տեղի ունեցածը։ Օգնեք նրան, որպեսզի նա կարողանա մոռանալ տեղի ունեցածը:

  1. Փակագծերում տրված բառերը տեղադրել նախադասության մեջ՝ համապատասխանեցնելով։

Իմ հիվանդ նյարդերը տակավին կարիք ունեին հանգստանալու, սակայն արձակուրդս արդեն  վերջանալու վրա էր։

Վերջանալ, հանգիստ, ես, նյարդ

Կյանքի այդ դաժան խաղի մեջ մենք ոչինչ չունենք կորցնելու․ և ոչ էլ որևէ բան գտնելու հույս կար։

Խաղ, կյանք, գտնել, ունենալ

Երեք օր էր, ինչ մարդիկ, վախենալով գազանացած ամբոխից, փակված էին իրենց տներում․ դեպքը կատարվեց, երբ կեսօրը մոտ էր։

Իրենք, կեսօր, գազանանալ, ինչ

Լուսամուտից քիչ ձաՈւղղի՛ր քերականական սխալները։

Գործն արվել է իմ կողմից։ Գործն արել եմ ես:

Ես կիսում եմ քո կարծիքը։ Ես համամիտ եմ քո հետ:

Գործարքը նպաստեց, որպեսզի նա հարստանա։ Գործարքը նպաստեց, որ նա հարստանա:

Օգնեք նրան, որ կարողնա մոռանալ տեղի ունեցածը։ Օգնեք նրան, որպեսզի նա կարողանա մոռանալ տեղի ունեցածը:

  1. Փակագծերում տրված բառերը տեղադրել նախադասության մեջ՝ համապատասխանեցնելով։

Իմ հիվանդ նյարդերը տակավին կարիք ունեին հանգստանալու, սակայն արձակուրդս արդեն  վերջանալու վրա էր։

Վերջանալ, հանգիստ, ես, նյարդ

Կյանքի այդ դաժան խաղի մեջ մենք ոչինչ չունենք կորցնելու․ և ոչ էլ որևէ բան գտնելու հույս կար։

Խաղ, կյանք, գտնել, ունենալ

Երեք օր էր, ինչ մարդիկ, վախենալով գազանացած ամբոխից, փակված էին իրենց տներում․ դեպքը կատարվեց, երբ կեսօրը մոտ էր։

Իրենք, կեսօր, գազանանալ, ինչ

Լուսամուտից քիչ ձախ՝ անկյունադարձում,  ներս ընկած նրբանցքն էր, որի խորքում  առաջնորդի  հրամանով երկաթյա նիգով ամրացված էր դարպասը։

Անկյունադարձ, նիգեր, քիչ, որըխ՝ անկյունադարձում,  ներս ընկած նրբանցքն էր, որի խորքում  առաջնորդի  հրամանով երկաթյա նիգով ամրացված էր դարպասը

Անկյունադարձ, նիգեր, քիչ, որը

Posted in Հայոց լեզու 9

Դասարանական աշխատանք

24.09.2025

Աշխատանք դասարանում 

Այս պատմությունը հյուսնի մասին է, ով ապրել է հարյուրավոր տարիներ առաջ: Օրերից մի օր, տուն վերադառնալիս, ընկերներից մեկը՝ Գևորգը,  կանգնեցնում է նրան և հարցնում.

– Եղբայրս, դեմքդ ինչո՞ւ է թթված: Բա՞ն է պատահել:
– Եթե իմ տեղը լինեիր, – պատասխանում է հյուսնը, – դու էլ այս օրին կլինեիր:
– Ի՞ն չ է եղել, – հետաքրքրվում է ընկերը:
– Մինչև առավոտ, – ասում է հյուսնը, – թագավորի հրամանով պետք է տասնմեկ հազար տասնմեկ հարյուր տասնմեկ գրվանքա փայտի լավագույն սղոցուքը տանեմ պալատ, թե չէ գլխիցս կզրկվեմ: Տասնմեկ հազարը քիչ թիվ չէ։ 
Ընկերը ժպտում է և գրկում նրան, ասում է.
– Սիրելի ընկերս, մի հուսահատվիր: Արի գնանք, ուտենք-խմենք և վաղվա մասին մոռանանք: Հույսդ երբեք մի կորցրու:

Գնում են հյուսնի տուն և տեսնում, որ նրա կինն ու երեխաները նույնպես լուրն առել են և լացուկոծ են անում: Ընկերը նրանց էլ է հորդորում, որ չվշտանան, և բոլորը միասին սկսում են ուտել, խմել, ուրախ-ուրախ զրուցել, երգել ու պարել:

Խնջույքի կեսին հյուսնի կինը վերսկսում է.
– Խեղճ ամուսինս, առավոտյան զրկվելու ես գլխիցդ, իսկ մենք զվարճանում ենք:
– Ա՜խ, և ոչ մի հույս չկա:
– Մի’ տանջվիր, – ասում է հյուսնը, – ամեն ինչ զուր է:
Եվ շարունակում են ուտել, խմել, երգել ու պարել:
Երբ լույսը ճեղքում է խավարն ու սկսվում է օրը, բոլորը լռում են՝ սարսափով ու վշտով համակված: Թագավորի մարդիկ գալիս և կամացուկ թակում են հյուսնի տան դուռը:
Հյուսնը հառաչում է.

– Այժմ գնում եմ մեռնելու:
Եվ բացում է դուռը:
– Հյուսն, – ասում են հյուրերը, –բարեբախտաբար,  թագավորը մեռել է:
Նրա համար դագաղ սարքիր:

1. Ո՞ր միտքը չի հակասում տեքստի բովանադակությանը։ 
Պետք է հույսը չկորցնել։
Տեքստում հենց այս միտքն է կարևոր․ ընկերը հույս է տալիս հյուսնին, ասում է՝ մի վախեցիր, ամեն ինչ կանցնի։

2.  Դո՛ւրս գրի համադասական շաղկապ ունեցող նախադասությունը։
Երգում էին, և պարում։

Այս նախադասությունում կա «և» շաղկապը, որը երկու գործողություն է միացնում։ Այսինքն՝ համադասական նախադասություն է։

3.  Դո՛ւրս գրիր  փոխանվանաբար գործածված թվական ունեցող նախադասությունը։ 

Մինչև առավոտ, – ասում է հյուսնը, – թագավորի հրամանով պետք է տասնմեկ հազար տասնմեկ հարյուր տասնմեկ գրվանքա փայտի լավագույն սղոցուքը տանեմ պալատ։

Այստեղ «տասնմեկ հազար տասնմեկ հարյուր տասնմեկ» թիվն օգտագործվել է փոխանվանաբար՝ քանակ ցույց տալու, բայց ոչ որպես սովորական թիվ։ Բարդ թիվ է, ներկայացնում է մեծ քանակություն։

4. Դո՛ւր գրիր վերաբերական ունեցող նախադասությունը։ 
Այս պատմությունը հյուսնի մասին է, ով ապրել է հարյուրավոր տարիներ առաջ։

Այստեղ «ով» բառը վերաբերական է՝ կապում է նախադասության երկու մասերը։

5. Դո՛ւրս գրիր բաղադրյալ ստորոգյալ ունեցող նախադասությունը։ 
Հյուսնը պետք է թագավորի համար դագաղ պատրաստեր։

Այստեղ ստորոգյալը բաղկացած է «պետք է պատրաստեր»՝ բայ + գործնական արտահայտություն։

6. Դո՛ւրս գրիր բացահայտիչ պարունակող նախադասությունը։ 
Հյուսն, – ասում են հյուրերը, – բարեբախտաբար, թագավորը մեռել է։

Այստեղ «թագավորը մեռել է» բացահայտում է, թե ինչու են մարդիկ եկել։ Այսինքն՝ սա մի նոր, հստակ տեղեկատվություն է, որը բացահայտում է իրավիճակը։