§ 5. Էլեկտրականության հաղորդիչներ և անհաղորդիչներ՝ մեկուսիչներ: Էլեկտրական դաշտ։
Ամփոփում
1. Ըստ էլեկտրական լիցք հաղորդելու ունակության՝ նյութերը բաժանվում են էլեկտրականության հաղորդիչների և անհաղորդիչների (մեկուսիչների)
2. Հաղորդիչներ են անվանում այն մարմինները, որոնց միջով հաղորդվում է էլեկտրական լիցք։ Մեկուսիչները էլեկտրական լիցք չեն հաղորդում:
3. Լիցքավորված մարմինները հեռավորության վրա փոխազդում են էլեկտրական դաշտի օգնությամբ։ Յուրաքանչյուր լիցքավորված մարմին իր շուրջը ստեղ-ծում է էլեկտրական դաշտ, որով էլ ազդում է այլ լիցքավորված մարմինների վրա:
4. Այն ուժը, որով էլեկտրական դաշտն ազդում է լիցքավորված մարմինների վրա, անվանում են էլեկտրական ուժ:
Հարցեր և առաջադրանքներ
1. Ո՞ր նյութերն են կոչվում էլեկտրականության հաղորդիչներ։
Հաղորդիչներ են այն նյութերը, որոնք կարող են հաղորդել էլեկտրական լիցքը իրենց միջով։
Դրանց մեջ էլեկտրոնները ազատ են և հեշտությամբ շարժվում են։
Օրինակներ՝ մետաղներ (պղինձ, ալյումին), ջուր (սովորական, ոչ մաքուր), մարդու մարմին։
2. Ո՞ր նյութերն են կոչվում մեկուսիչներ:
Մեկուսիչներ են այն նյութերը, որոնք չեն թողնում լիցքը անցնի իրենց միջով։
Նրանց մեջ էլեկտրոնները կապված են և չեն շարժվում ազատ։
Օրինակներ՝ պլաստմասսա, ապակի, չոր օդ, ռետին, փայտ։
3. Բերե՛ք հաղորդիչների և մեկուսիչների օրինակներ:
Հաղորդիչներ՝ պղինձ, ալյումին, ջուր, երկաթ։
Մեկուսիչներ՝ ապակի, ռետին, պլաստմասսա, չոր օդ։
4. Ինչո՞վ են տարբերվում էլեկտրականացված և չէլեկտրականացված մարմինները շրջապատող տարածությունները:
Էլեկտրականացված մարմինը իր շուրջը ստեղծում է էլեկտրական դաշտ, իսկ չէլեկտրականացվածը՝ ոչ։
Դաշտը թույլ է տալիս, որ լիցքավորված մարմինները փոխազդեն հեռավորությունից՝ առանց շփման։
5. Ինչպե՞ս կարելի է հայտնաբերել էլեկտրական դաշտը։
Դաշտը հայտնաբերում են՝ լիցքավորված փորձնական մարմնի վրա նրա ազդեցությամբ։
Եթե այդ մարմնի վրա զգացվում է ուժ, ապա տվյալ տարածքում կա էլեկտրական դաշտ։
Սովորել` Հանրակրթական դպրոցի 9-րդ դասարանի դասագիրք
Հեղինակներ՝ Գագիկ Մելիքյան, Սոս Մաիլյան
«Էդիթ Պրինտ» հրատարակչություն, Երևան 2025 էջ 16-18
Մանվելյան Շուշան 