Month: Նոյեմբեր 2025

17.11.2025

Աշխատանք դասարանում 

Կարդա՛ Իսահակյանի ,,Հավերժական սեր,, ստեղծագործությունը և պատասխանիր հարցերին։ 

1. Առանձնացրու, կարդա Թադմորի ապարանքի նկարագրությունը սկզբում եւ վերջում։ Մեկնաբանիր նկարագրությունների տարբերությունները (հեղինակի բանաստեղծական մտահղացումը)։
Սկզբում Թադմորի ապարանքը ներկայացվում է ճոխ, հինավուրց ու փառավոր։ Այն մի տեսակ կենդանի է թվում՝ լի պատմությամբ, գեղեցկությամբ ու հին շքեղությամբ։ Ամեն ինչ խաղաղ է, լուռ և ներդաշնակ։ Այդ նկարագրությունը կարծես բացում է սիրո պատմության դուռը․ ամեն ինչ գեղեցիկ է ու հավերժական։

Վերջում ապարանքը դառնում է դատարկ, լքված, լռությամբ պատված մի վայր։ Այն այլևս չունի այն նախկին փայլը։ Հեղինակը հատուկ ցույց է տալիս, որ ամեն բան փոխվում է՝ մարդկանց կյանքը, սերն ու աշխարհը։ Միայն հիշողությունն ու սերը են մնացել նույնը՝ հենց դա էլ բանաստեղծության գլխավոր միտքն է։

2. Բառարանից գտիր բամբիշ, մանկլավիկ, նաժիշտ, ձեղուն, սնդուս, թալկանալ, եբենոսյան, մուշկ, կնդրուկ բառերի բացատրությունը։

Բամբիշ — պալատի կամ հարազատների մոտ ծառայող կին, աշխատող կին։
Մանկլավիկ — երիտասարդ տղա, դեռ նոր հասունացող։
Նաժիշտ — ազնվականների կամ հարստատերերի տուն աշխատող կին, ծառայուհի։
Ձեղուն — տան վերին մաս, տանիքի ներքևի հատված (քոշից փոքր սենյակ)։
Սնդուս — փայլուն, մետաքսանման կտոր։
Թալկանալ — հալվել, բարակվել, մաշվել կամ կորցնել ուժը։
Եբենոսյան — պատրաստված սև, կարծր, թանկարժեք փայտից։
Մուշկ — ուժեղ, քաղցր բույր ունեցող նյութ (օգտագործվում է օծանելիքներում)։
Կնդրուկ – թունդ, որոշակի ծանր հոտ ունեցող նյութ, նաև օգտագործվում է օծանելիքներում։

3. Ստեղծագործության վերաբերյալ գրի՛ր քո մտորումները։ 
«Հավերժական սեր»-ում Իսահակյանը ցույց է տալիս, թե որքան ուժեղ կարող է լինել մարդու զգացումը։ Թեև հերոսի սիրած աղջիկը չկա, բայց նրա հիշողությունն ու կերպարը միշտ կենդանի են։ Դա ցույց է տալիս, որ երբ մարդ իսկապես սիրում է, այդ զգացումը չի անցնում ժամանակի հետ։ Նույնիսկ եթե կյանքը փոխվում է, մարդը մեծանում է, աշխարհը շատ բան է կորցնում, սերը կարող է մնալ որպես մի սուրբ բան, որը պահում է մարդու հոգին։ Ինձ թվում է՝ ստեղծագործության ուժը հենց զգացմունքի անկեղծության մեջ է։

4. Գրի՛ր էսսե կամ ստեղծագործական աշխատանք վերնագրերից մեկով՝

• Սիրո և սպասման փոխհարաբերությունը Իսահակայանի ,,Հավերժական սեր,, ստեղծագործությունում, 
• Սիրո իդեալականացումը և իրականությունը, 
• Սերը չի չափվում ժամանակով, 
• Ի՞նչն է դարձնում զգացմունքը հավերժական՝ հիշողությունը, երազանքը, թե հավատը զգացումիդ հանդեպ,
• Հավերժական սերը՝ իդեա՞լ, թե՞ իրական հոգեվիճակ։

Սերը չի չափվում ժամանակով

Սերը շատ մարդիկ փորձում են չափել՝ ո՞րքան է տևել, ինչքա՞ն երկար են մարդիկ սպասել իրար, կամ ինչքա՞ն է անցել նրանից, երբ զգացումը ծնվել է։ Բայց իրականում սերը ժամանակով չի չափվում։ Դա ավելի խոր բան է։ Երբ մարդը սիրում է, այդ զգացումը ապրում է իր մեջ՝ անկախ նրանից, թե քանի օր կամ քանի տարի է անցել։

Իսահակյանի «Հավերժական սեր» ստեղծագործությունում հերոսը տարիներ անց էլ հիշում է աղջկան, նրա աչքերը, ժպիտը, նրա հետ կապված ամեն ինչ։ Աշխարհը փոխվում է, մարդիկ անցնում են, բայց նրա սերը նույնն է մնում։ Սա ցույց է տալիս, որ իրական զգացմունքը չի մարում, որովհետև այն կապում է մարդկանց։

Կարելի է ասել, որ երբ մարդը ճշմարիտ սեր է զգում, նա չի հարցնում՝ «ինչքա՞ն երկար կպահպանեմ», որովհետև դա ինքն իրեն է պահպանվում։ Ժամանակը կարող է փոխել մարդու կյանքը, բայց չի կարող ջնջել այն, ինչ իսկապես թանկ է եղել նրա համար։

Այստեղ ես հավատում եմ այն մտքին, որ սերը չի չափվում ժամանակով, որովհետև այն ապրում է հիշողության, հոգու և սրտի մեջ՝ անկախ տարիներից ու փոփոխություններից։

1)Գտե՛ք նշված քառակուսային եռանդամի գրաֆիկի գագաթի կոորդինատները.
ա) y = x² — 5x + 3

գ) y = 2x² — 4x + 6

դ) y = — 6x² — 18x + 24

3)Քառակուսային եռանդամի գրաֆիկի գագաթի կոորդինատներն են (x₀, y₀), իսկ զրոները՝ x₁-ն ու x₂-ը: Գտե՛ք x₀-ն, եթե հայտնի է, որ. ա) x₁ = 4, x₂ = 10 բ) x₁ = — 5, x₂ = — 9

(-5+-9)/2=-7 գ) x₁ = — 3, x₂ = 9

(-3+9)/2=3 դ) x₁ = — 6, x₂ = 0

(-6+0)/2=-3 ԼՈՒԾՈՒՄ` ա) f(x) = ax² + bx + c պարաբոլի համար x₀ = −b/2a: Ըստ Վիետի թեորեմի՝ x₁ + x₂ = −b/a: Այս հավասարության երկու կողմը բաժանելով 2-ի՝ ստանում ենք (x₁ + x₂)/2 = −b/2a, որը հենց x₀-ն է: Քանի որ x₁ = 4 և x₂ = 10, ուրեմն՝ x₀ = (4 + 10)/2 = 7:

4)Գծե՛ք քառակուսային եռանդամի գրաֆիկը: Գտե՛ք այդ գրաֆիկի գագաթն ու զրոները. ա) x² + 4x — 5

(-2;-9)

(-5;0)

(1;0) բ) x² — 6x + 5

(3;-4)

(1;0)

(5;0) գ) 5x² — 15x + 10

(1.5;-1.25)

(1;0)

(2;0) դ) 4x² — 9x + 10

(1.125;≈4.9) ե) — 2x² + 8x — 6

(2;2) (1;0)

(3;0)

զ) — 3x² + 8x — 6

(-4/3;-34/3)

Կարիոտիպը նշանակում է…

ա) Գեների հաջորդականության ամբողջականությունը
բ) Օրգանիզմի բոլոր սպիտակուցների համախումբը
գ) Օրգանիզմի քրոմոսոմների ամբողջական հավաքածուն՝ քանակը, չափը և ձևը
դ) ԴՆԹ-ի կրկնօրինակման գործընթացը

Մարդու սոմատիկ բջիջներում քանի՞ քրոմոսոմ կա։

ա) 22
բ) 23
գ) 44
դ) 46

Մարդու սեռաբջիջներում (գամետներում) քանի՞ քրոմոսոմ կա։

ա) 23
բ) 46
գ) 44
դ) 22

Քրոմոսոմների մեծամասնությունը ի՞նչ ձև ունեն մետաֆազում։

ա) Օղակաձև
բ) S-աձև
գ) X-աձև (երկքրոմատիդ)
դ) Գնդաձև

Քանի՞ զույգ ավտոսոմ և քանի՞ զույգ սեռական քրոմոսոմ ունի մարդը։

ա) 23 ավտոսոմ, 1 սեռական
բ) 22 ավտոսոմ, 1 սեռական
գ) 22 սեռական, 1 ավտոսոմ
դ) 23 սեռական, 2 ավտոսոմ

Պատասխանել հարցերին

1․Ինչո՞վ է պայմանավորված ՀՀ տարածքի հաղային տիպերի բազմազանությունը։
Հայաստանում հողերը բազմազան են, որովհետև երկիրը լեռնային է, բարձրությունները տարբեր են, կլիման տարբեր գերեզմաններում տարբեր է, քարերի ու հողի նյութերը տարբեր են, և բույսերն էլ ամեն տեղ միանման չեն։

2․Նշե’լ Հանրապետությունում ամենատարածված հողային տիպերը։
Շագանակագույն հողեր, սևահողեր, լեռնային անտառային հողեր, մորենի հողեր։

3․Ի՞նչ գործոններով է պայմանավորված ՀՀ բուսական և կենդանական աշխարհի բազմազանությունը։
Բազմազանությունն առաջացել է, որովհետև բարձրությունները զգալիորեն փոխվում են, կլիման շատ տարբեր է, Հայաստանը անցումային տարածք է տարբեր տարածաշրջանների միջև, և երկրում կան բազմաթիվ լեռնային ու հովտային լանդշաֆտներ։

4․Թվարկե’ք ՀՀ բուսականության վերընթաց գոտիները։
Անապատային և կիսաանապատային գոտի, տափաստանային գոտի, անտառային գոտի, ենթալպյան գոտի, ալպյան գոտի։

1)Հաշվել արտահայտության արժեքը․

ա)1 4/7
բ)29/39
գ)-1/20
դ)12/75 4/25

2)Հաշվել արտահայտության արժեքը․

ա)|5a + 2| — |a — 2|, եթե a = 4
22-2=20

բ)|3a — 6| — |2a — 1|, եթե a = -2
12-5=7

գ)|2a — 5| — |5a — 3|, եթե a = -6
17-33=-16

դ)|4a + 2| — |a|, եթե a = -2
6-2=4

3)Հաշվել արտահայտության արժեքը․

ա)8
բ)25
գ)5
դ)25

4)Լուծել խնդիրները․

1)8 տրակտոր 10 օրում վարում են 320 հա տարածք։

ա)3 տրակտորները 5 օրում քանի՞ հա տարածք կվարեն։
60

բ)8 տրակտորները քանի՞ օրում կվարեն 160 հա տարածք։
5

2)4 տրակտոր 7 օրում վարում են 280 հա տարածք։

ա)3 տրակտորները 4 օրում քանի՞ հա տարածք կվարեն։
120

բ)5 տրակտորները քանի՞ օրում կվարեն 300 հա տարածք։
6

3)5 տրակտոր 7 օրում վարում են 210 հա տարածք։

ա)2 տրակտորները 3 օրում քանի՞ հա տարածք կվարեն։
36

բ)4 տրակտորները քանի՞ օրում կվարեն 120 հա տարածք։
5

Եռանկյունների նմանության առաջին հայտանիշը․

Եթե մի եռանկյան երկու անկյունները համապատասխանաբար հավասար են մյուս եռանկյան երկու անկյուններին, ապա եռանկյունները նման են:  

Եթե ∢B=∢E և ∢C=∢F, ապա ΔABC∼ΔDEF

Եռանկյունների նմանության երկրորդ հայտանիշը․

Եթե մի եռանկյան երկու կողմերը համեմատական են մյուս եռանկյան երկու կողմերին, իսկ այդ կողմերով կազմված անկյունները հավասար են, ապա եռանկյունները նման են:

Եթե AB/DE=AC/DF և ∢A=∢D, ապա ΔABC∼ΔDEF

Եռանկյունների նմանության երրորդ հայտանիշը․

Եթե մի եռանկյան երեք կողմերը համեմատական են մյուս եռանկյան երեք կողմերին, ապա եռանկյունները նման են:

Եթե AB/DE=BC/EF=AC/DF, ապա ΔABC∼ΔDEF

Խնդիրներ լուծելիս, սկզբում պետք է համոզվել, որ տրված եռանկյունները նման են: Եթե եռանկյունների նմանությունը տրված չէ, ապա դա պետք է ապացուցել:

Առաջադրանքներ․

1)Նմա՞ն են ABC և A₁B₁C₁ եռանկյունները, եթե AB = 3մ, BC = 4մ, AC = 6մ, A₁B₁ = 9մ, B₁C₁ = 12մ , A₁C₁ = 18մ:

Այո A1B1/AB=B1C1/BC=A1C1/AC

2)Նմա՞ն են երկու եռանկյուններ, եթե մեկի կողմերը հարաբերում են ինչպես 3:8:9, իսկ մյուսի կողմերը 24 սմ, 9 սմ, 27 սմ են:
Նման են
9/3=24/8=27/9

3)ABC և BCD եռանկյուններում AB = 36 սմ, BC = 18սմ, AC = 20 սմ, DC = 9սմ, DB = 10 սմ: Ապացուցեք, որ ΔABC ~ ΔBCD :
36/18=18/9=20/10

4)O գագաթով անկյան կողմերից մեկի վրա վերցված են A և B, իսկ մյուսի վրա C և D կետերը այնպես, որ AO = 4 սմ, BO = 7սմ, OC =12 սմ, OD = 21սմ: Նման են OAC և OBD եռանկյունները:
12/21=4/7

5)Ըստ նկարների տվյալների՝ գտեք x–ը և y–ը։

x=9
y=21

6)M-ը և N-ը ABC եռանկյան համապատասխանաբար AB և BC կողմերի միջնակետերն են: Ապացուցեք, որ ABC եռանկյունը նման է MBN եռանկյանը:

AB/MB=BC/NB
B ընդհանուր անկյուն