Author: shushan5

Հոկտեմբերի 28-նոյեմբերի 1

Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու՝
Թեմա 7. Հայաստանի առաջին հանրապետության միջազգային դրությունը և Հայկական հարցը
ա/ Հարաբերությունները հարևան երկրների հետ
բ/ Հայկական հարցը Փարիզի խաղաղության կոնֆերանսում։ Սևրի պայմանագիրը /բանավոր, էլ․ դասագիրք, էջ 26-33/
Լրացուցիչ նյութեր՝

• ՀՀ հարաբերությունները հարևան պետությունների հետ /1918-20 թթ․/
• Հայկական հարցը Փարիզի խաղաղության վեհաժողովում
• Սևր․Հայկական չիրականացված երազանքը․տեքստ
• Սևր․Հայկական չիրականացված երազանքը․տեսանյութ
• Սևրի պայմանագիրը շարունակում է գոյություն ունենալ որպես պատմական փաստ. ՀՀ վարչապետ
• Ինչու ՞ Սևրի պայմանագիրը մնաց թղթի վրա․Լ․ Շիրինյան

Առաջադրանք.
Նկարագրե՛ք ՀՀ հարաբերությունները 1918-1920 թթ․ և այսօր՝
ա/ Հայ-վրացական հարաբերությունները 1918-1920թթ․ և այսօր։
Հյաստանի և Վրաստանի միջև առաջացան սահմանային վեճեր՝ Լոռու և Ջավախքի շուրջ։ Կարճատև պատերազմից հետո ստեղծվեց չեզոք գոտի բրիտանացիների միջնորդությամբ։
Այսօր՝ հարաբերությունները բարիդրացիական են․ կան տնտեսական և մշակութային կապեր։ Որոշ սահմանային հարցեր դեռ լուծման փուլում են։

բ/ Հայ-ադրբեջանական տարածքային խնդիրները 1918-1920թթ․ և այսօր։
1918-1920 թթ․ – Թեժ վեճեր էին Լեռնային Ղարաբաղի, Զանգեզուրի և Նախիջևանի շուրջ։ Կային զինված բախումներ։
Այսօր՝ հարաբերությունները բացակայում են։ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը և սահմանային խնդիրները դեռ հիմնական հարցերից են։ Հայաստանը ձգտում է խաղաղ կարգավորման։

գ/ Հայ-թուրքական հարաբերություններում առկա խնդիրները 1918-1920թթ․ և այսօր։
1918-1920 թթ․ – Օսմանյան Թուրքիայի հետ հարաբերությունները թշնամական էին։ 1920 թ․ Ալեքսանդրապոլի պայմանագիրը ծանր հարված եղավ Հայաստանի համար։
Այսօր՝ հարաբերությունները դիվանագիտական մակարդակով բացակայում են, սահմանը փակ է։ Խնդիրներն են՝ Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը և Թուրքիայի աջակցությունը Ադրբեջանին։

դ/ Հայ-իրանական հարաբերությունները 1918-1920 թթ․ և այսօր /բլոգային աշխատանք/․
1918-1920 թթ․ – Իրանը պահպանեց բարիդրացիական և չեզոք դիրք։ Կային առևտրային կապեր։
Այսօր՝ հարաբերությունները բարեկամական են։ Կա բաց սահման, համագործակցություն էներգետիկայի, տրանսպորտի և առևտրի ոլորտներում։ Իրանը Հայաստանի կարևոր գործընկերներից է։

1. Քրոմ մետաղն առաջացնում է երեք օքսիդ, որոնցում ցուցաբերում է 2, 3 և 6 վալենտականություններ: Ներկայացրեք այդ օքսիդների բանաձևերը: CrO, Cr2O3, CrO3 2. Ազոտական թթվի հետ փոխազդում են հետևյալ շարքերից մեկի նշված օքսիդները
1. FeO, CO₂ 3. KO, PO
2. ZnO, SO 4. MgO, CuO 

3. Կազմե՛ք (+6), P(+5), C(+4) տարրերի (փակագծերում նշված են օքսիդացման աստիճանները) օքսիդների և դրանց համապատասխանող  թթուների բանաձևերը: P2O5->H3PO4 CO2->H2CO3

4. Հաշվեք տարրերի զանգվածային բաժինները հետևյալ օքսիդներում MgO, AL2O3, SO3: w(Mg)=1*24/40*100=60 w(O)=1*16/40*100=40 w(Al)=2*27/102*100=52.94 w(O)=3*16/102*10047.5 w(S)=1*32/80*100=40 w(O)=3*16/80*100=60

5. Որոշ զանգվածով ծծմբի(VI) օքսիդը լուծել են 92 գ ջրում, որի հետևանքով ստացվել է ծծմբական թթվի 100 գ լուծույթ: Որոշեք թթվի զանգվածային բաժինը (%) ստացված լուծույթում։ 9,8

6. 8 գ երկաթի(III) օքսիդը «լուծելու» համար այն մշակել են աղաթթ վի 10 %-անոց լուծույթով։ Գտե՛ք ծախսված լուծույթի զանգվածը: 80

§8. ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ՀՈՍԱՆՔԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

§9. ՀՈՍԱՆՔԻ ՈՒԺ: ԱՄՊԵՐԱՉԱՓ

§10. ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ԼԱՐՈՒՄ: ՎՈԼՏԱՉԱՓ

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Նկարագրե՛ք փորձեր, որտեղ դրսևորվում է հոսանքի ջերմային ազդեցությունը։ Ո՞ր սարքերում են օգտագործում հոսանքի ջերմային ազդեցությունը:
Լարը տաքանում է, երբ հոսանք է անցնում։ Օգտագործվում է սալիկներում, երկաթներում, ջրատաքացուցիչներում։

2. Ի՞նչ փորձով կարելի է դիտել հոսանքի քիմիական ազդեցությունը: Ի՞նչ գործնական կիրառություն ունի հոսանքի քիմիական ազդեցությունը:
Լուծույթի միջով հոսանք անցնելիս առաջանում է նյութերի բաժանում (էլեկտրոլիզ)։ Օգտագործվում է մետաղներ ծածկելու համար։

3. Նկարագրե՛ք հոսանքի մագնիսական ազդեցությունը ցուցադրող որևէ փորձ: Ինչո՞ւ են մագնիսական ազդեցությունը համարում հոսանքի ամենաբնորոշ ազդեցությունը:
Հոսանքը ստեղծում է մագնիսական դաշտ, ասեղը շեղվում է։ Սա հոսանքի գլխավոր ազդեցությունն է։

4. Ի՞նչ երևույթներով է դրսևորվում հոսանքի կենսաբանական ազդեցությունը։
Կարող է ազդել մարդու մարմնի վրա՝ առաջացնել կծկում կամ վնաս։

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ո՞ր հոսանքն են անվանում հաստատուն:
Հոսանք, որի ուժը չի փոխվում։

2. Սահմանել հաստատուն հոսանքի ուժը: Ի՞նչ է ցույց տալիս հոսանքի ուժը, ո՞րն է նրա միավորը:
Ցույց է տալիս, թե մեկ վայրկյանում ինչքան լիցք է անցնում։
I=q/tI = q / tI=q/t

3. Ինչպե՞ս որոշել հաղորդչով անցնող լիցքը, եթե հայտնի է հոսանքի ուժը:
q=I•t

4. Ինչպե՞ս են սահմանում լիցքի միավորը` կուլոնը:
1 ամպեր հոսանքը 1 վայրկյանում տանում է 1 կուլոն լիցք։

5. Ո՞ր սարքն են անվանում ամպերաչափ:
Սարք է հոսանքի ուժը չափելու համար։

6. Ինչպե՞ս են շղթայում միացնում ամպերաչափը:
Միացնում են շղթայի մեջ հերթականորեն։

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ է հոսանքի աշխատանքը:
Հոսանքը կատարում է աշխատանք՝ տաքացնելով կամ շարժելով բաներ։

2. Ո՞ր ֆիզիկական մեծությունն են անվանում էլեկտրական լարում: Գրե՛ք լարումը սահմանող բանաձևը:
Ցույց է տալիս, թե մեկ լիցքի վրա որքան աշխատանք է կատարվում։
U=A/qU = A / qU=A/q

3. Ինչպե՞ս են սահմանում լարման միավորը՝ վոլտը։ Լարման ի՞նչ միավորներ են գործածական:
Երբ 1 կուլոնի համար կատարվում է 1 ջոուլ աշխատանք։

4. Ո՞ր էլեկտրական սարքն են անվանում վոլտաչափ:
Սարք է լարումը չափելու համար։

5. Ինչպե՞ս են վոլտաչափը միացնում շղթայի հետազոտվող տեղամասին:
Միացնում են շղթայի հատվածին զուգահեռ։

1.Ի՞նչ ծագում ունեն ՀՀ տարածքի լճերը։Ինչո՞վ է դա պայմանավորված: 
Լճերի խագումները շատ բազմազան են, օրինակ՝ տեկոնահրաբխային, տեկտոական,հրաբխային և այլն:

2.Նշել Սևանա լճի ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիրը։
ՀՀ-ի ամենամեծ լիճն է, ջուրը քաղցրահամ է: Սնվում է 28 գետերից և նրանից սկիզբ է առնում մեկ գետ՝ Հրազդանը: Ամենամեծ խորությունը 98,9 մ է: Մակերեսը՝1416 կմ², իսկ հայելու բարձրությունը 1916 մ:

3.Նշել Սևանա լճի տնտեսաաշխարհագրական դիրքը։ Ի՞նչ խնդիրներ է այն լուծում։ Ոռոգելի հողերի ընդարձակման համար, էներգետիկ կայուն բազան:

4.Նշել լճեր, որոնք ունեն հրաբխային և սառցադաշտային ծագում։ Հրաբխային ծագում՝ Աժդահակ լիճը, Արմաղանի լիճը: Սառցադաշտային լճերը՝ Պարզ լիճ, Քարի լիճ, Սև լիճ և այլն:

1)y=f(x−166) ֆունկցիայի գրաֆիկը կառուցելու համար պետք է y=f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը տեղաշարժել 166 միավորով դեպի՝

• վերև
• ձախ
• աջ
• ներքև

2)Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը կստացվի, եթե y = 6x¹⁷ ֆունկցիայի գրաֆիկը Ox առանցքի ուղղությամբ տեղաշարժել 16 միավորով դեպի ձախ:

y=6(x+16)^17

3)y=1/2(x−198)¹³ + 62 ֆունկցիայի գրաֆիկը կառուցելու համար պետք է y = 1/2x¹³ ֆունկցիայի  գրաֆիկը տեղաշարժել 198 միավորով

• x-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի ձախ
• x-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի աջ
• y-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի վերև
• y-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի ներքև

և  62 միավորով

ա)x-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի աջ

բ)y-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի ներքև

գ)x-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի ձախ

դ)y-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի վերև

4)Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը կստացվի, եթե  y=10x³ ֆունկցիայի գրաֆիկը Oy առանցքի ուղղությամբ 8 միավորով տեղաշարժվի դեպի վերև:

y=10(x)^3+8

5)Նկարում պատկերված է f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը։ Գծե՛ք f(x — a) ֆունկցիայի գրաֆիկը.
ա)a = 3
բ)a = 2
գ)a = — 1
դ)a = 3
ե)a = — 2
զ)a = 4
է)a = -3
ը)a = -2

6)Նկարում պատկերված է f(x — 2) ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գծե՛ք f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը.

7)Գտնել A ∩ B բազմությունը, եթե A = {0; 3; 4; 6}, B = {3; 6; 9}։

{3;6}

8)Գտնել A ∩ B բազմությունը, եթե A = {1; 3; 6; 9}, B = {5; 6; 8}։

{6}

9)Գտնել A U B բազմությունը, եթե A = {0; 1; 2; 4}, B = {1; 2; 5}։

{0;1;2;4;5}

10)Գտնել A U B բազմությունը, եթե A = {0; 3; 6; 9}, B = {0; 3; 8}։

{0;3;6;8;9}

11)Գտնել A U B բազմությունը, եթե A = {7}, B = {4; 6}։

{4;6;7}

03.11.2025

Իսահակյան ,,Երջանկության իմաստը,,

Առաջադրանքներ

1. Բացատրի՛ր բառեը, կարող ես օգտվել էլ. բառարանից: 
Դերվիշ – աղքատ, ճամփորդ հոգևոր մարդ, որը թողել է նյութականը։

Բազմել – նստել, տեղավորվել։

Աներեր – անշարժ, չշարժվող։

Ցուպը – երկար փայտե ձող, հենակ։

Տատասկներ – փշոտ բույսեր։

Կիզել – ուժեղ այրել։

Գոցել – փակել։

Խանձարուր – նորածնի փաթեթ, մանկական վերմակ։

Բարձրաբարբառ – բարձր ձայնով։

Աքնապիշ – ուշադիր, անքուն նայելով։

Բարկ (հով) – ուժեղ, բուռն քամի։

Ըղձալ – շատ ուզել, հափշտակությամբ ցանկանալ։

Անքթիթ – անքուն, միշտ բաց, երբեք չփակվող (աչքերի մասին)։

2. Առանձնացրո՛ւ բառեր, արտահայտություններ, որոնք անհասկանալի են,  բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։
Շեղջում – կուտակում, շարվածք։

Խորհրդավոր – գաղտնի, չբացահայտված իմաստ ունեցող։

Անդորր – խոր խաղաղություն։

3. Նշված արտահայտությունները փոխարինիր համարժեք այլ արտահայտություններով:

Ճերմակ ալիքները բարկ հովի նտված՝ նորից հարցում արավ դերվիշը, և նրա աղաչող ձայնը հնչում էր ամբողջ մարդկության հոգու խորքերից: 

Երբ ուժեղ քամին շարժեց անապատի սպիտակ ավազը, դերվիշը նորից խոսեց, և նրա խնդրող ձայնը կարծես հնչեց բոլոր մարդկանց սրտերից։

4. Բնութագրի՛ր և նկարագրի՛ր դերվիշին:
Դերվիշը խոհուն, համբերատար և հավատքով լցված ծեր մարդ է։ Նա երկար ճանապարհ է անցել՝ Սֆինքսից իմաստություն խնդրելու համար։ Նա որոնում է երջանկության գաղտնիքը, բայց չի վախենում դժվարություններից։ Դերվիշը խաղաղ, խոնարհ և հոգևոր մարդ է։

5. Նորից կարդա՛ Սֆինքսի պատասխանը և գրավոր բացատրի՛, թե ինչ էր ուզում ասել:
Սֆինքսը ասում է, որ մարդը չի կարող հասկանալ իսկական երջանկությունը, քանի դեռ զգում, մտածում և ցանկանում է։ Նրա կարծիքով երջանկությունը գալիս է միայն այն ժամանակ, երբ մարդը լիովին հանգիստ է, առանց ցանկությունների ու հույզերի՝ ինչպես քարը։

6. Ի՞նչ է երջանկությունը : Ներկայացրո՛ւ մտքերդ: 
Իմ կարծիքով՝ երջանկությունը այն է, երբ մարդը ապրում է խաղաղ, սիրում է, ունենում է հարազատներ և բարի սիրտ։ Երջանկությունը գալիս է ոչ թե նյութականից, այլ սիրուց ու բավարարվածությունից։

7. Տեքստից դուրս գրի՛ր հոգնակի թվով գործածված երեք բառ: 
Օրեր, Գիշերներ, Աչքերը

8. Տեքստից դուրս գրի՛ր քեզ դուր եկած նկարագրությունը: 
«Անապատի դեղին լռության մեջ բազմել էր հինավուրց Սֆինքսը՝ անդորր ու աներեր։»

Այս նկարագրությունը ինձ դուր է գալիս, որովհետև պատկերացնում եմ խաղաղ, խորհրդավոր անապատը և լուռ, հզոր Սֆինքսին։

1. Напиши словосочетания по образцу: свеча из воска- восковая свеча

настойка из трав — травянвя настойка

раскаты грома — громовые раскаты

опушка леса — лесная Опушка

лес из сосен —сосновый лес

варенье из вишни — вишнёвое варенье.

2. Выпиши слова в два столбика: в первый столбик слова с проверяемыми гласными в корне слова, во второй — слова с непроверяемыми гласными.

Болото, садовник, зимовать, левша, квартира , зайчонок, повар, орех, лесник, пятерка,грибник, солома.

Проверяемые гласные в корне	Непроверяемые гласные в корне
садовник	болото
зимовать	квартира
левша	повар
орех	зайчонок
лесник	пятерка
грибник	солома
пятерка

3. Из слов в скобках выбери одно или два проверочных слова.

Сосна — ( сосновый, сосенка, сосны)

широкий — ( ширина, ширь, шире)

звезда — ( звездочет, звездочка, звезды )

холода -(холодильник, холодный, холод)

голова — ( головы, головушка )

4. Вставь нужную букву и рядом напиши проверочное слово.
кармушка — корма

тепло — теплый

деревья — дерево

сторожить — сторож

морской — море

шерстяной — шерсть

жемчужный — жемчуг

утощить — тощить 

5. Напиши проверочные слова.
село — сёла

стена — стены

волчонок — волк

ленивый — лень

скрипучий — скрип

удивительный — диво

лепить — лепка

дрова — дров

страна — страны

деревья — дерево

веселый — весело

менять — сменю 

6.Вставьте пропущенные буквы.

ЛЕС
В лесу живёт рыжая лиса. Лисий дом — нора. У норы играют весёлые лисята. Лисица учит их лисьим повадкам.

7. Вставьте пропущенные буквы.
Корова, газета, скворец, молоко, корабль, деревня, вокзал, мороз, капуста, ракета, медведь, костер, ребята, малина, пальто, командир, посуда, картина, погода, ребята, билет, пятерка.

8.Подбери проверочные слова.
Берега — берег

Голодание — голод

Города — город

Голосок — голос

Сторожка — сторож

Холода — холод

Сторона —]- стороны

Зеленый — зелень

Вечереет — вечер

Лепетать — лепет

Страна — страны

Кривой — криво

Скрипучий — скрип

Столовая — стол

Тяжелый — тяжесть

Цветной — цвет

Холодный — холод

Мясной — мясо

Небесный — небо 

9. Вставь пропущенные буквы.

А-О
вода (воды)

трава (травы)

гроза (грозы)

дворы (двор)

врачи (врач)

глаза (глаз)

слоны (слон)

зонты (зонт)

Е -И
деньки (день)

деревья (дерево)

мячи (мяч)

грибы (гриб)

следы (след)

птенец (птенец)

снежинка (снег)

листок (лист)

Е- И-Я
ряды (ряд)

цветы (цвет)

мячи (мяч)

ледяной (лёд)

низина (низко)

народились (род)

одиночество (один)

читатель (читка)

писатель (пишет)

сбегают (бег)

синеет (синий)

1․Որտե՞ղ է տեղի ունենում գլիկոլիզը․

ա) միտոքոնդրիում

բ) բջջանյութում

գ) ցիտոպլազմայում 

դ) քլորոպլաստում

2․Գլիկոլիզի ընթացքում գլյուկոզան բաժանվում է՝

ա) երկու պիրուվաթթվի մոլեկուլի

բ) մեկ ածխաթթու գազի մոլեկուլի

գ) չորս ջրածնի մոլեկուլի

դ) մեկ ջրի մոլեկուլի

3․Գլիկոլիզի ընթացքում առաջանում է էներգիա՝

ա) 38 ԱԹՓ

բ) 4 ԱԹՓ, մաքուր՝ 2 ԱԹՓ 

գ) 10 ԱԹՓ

դ) ԱԹՓ չի առաջանում

4․Գլիկոլիզը պահանջու՞մ է թթվածնի մասնակցություն․

ա) այո

բ) ոչ

5․Գլիկոլիզը էներգետիկ փոխանակության ո՞ր փուլին է պատկանում․

ա) առաջին փուլ 

բ) երկրորդ փուլ

գ) երրորդ փուլ

դ) չի պատկանում

6․Ավտոտրոֆ օրգանիզմները՝

ա) սննդանյութերը ստանում են պատրաստի ձևով

բ) սինթեզում են օրգանական նյութեր անօրգանականներից 

գ) սնվում են ուրիշ օրգանիզմներով

դ) չեն կարող էներգիա ստանալ

7․Ավտոտրոֆների օրինակ է՝

ա) բույսեր

բ) կենդանիներ

գ) մարդը

դ) սնկեր

8․Հետերոտրոֆ օրգանիզմները՝

ա) օրգանական նյութերը ստանում են ինքնուրույն

բ) պատրաստի օրգանական նյութեր են օգտագործում 

գ) չեն օգտագործում էներգիա

դ) ապրում են միայն ջրում

9․Քեմոավտոտրոֆ օրգանիզմները էներգիա ստանում են՝

ա) արևի ճառագայթներից

բ) օրգանական նյութերի քայքայումից

գ) անօրգանական նյութերի օքսիդացումից 

դ) ֆոտոսինթեզից

10․Բոլոր կենդանիները համարվում են՝

ա) ֆոտոավտոտրոֆներ

բ) քեմոավտոտրոֆներ

գ)

դ) աբիոտիկ օրգանիզմներ

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)
Մի հին չինական զրույց

1. Մեկնաբանի՛ր կայսեր զգացմունքները գլխարկների պատմությունից առաջ և հետո։

Կայսրը ուրախ էր, որ կկարողանա գոհացնել իր ժողովրդին, թույլ տալով նրանց չհագնել ծանր գլխարկները: Բայց հետևանքները իմանալուց հետո նա զայրացավ և փակվեց իր սենյակում խորհելու մարդկանց ճակատագրերի շուրջ:

2. Ստեղծված իրավիճակը շտկելու առաջարկներ գրի՛ր։

Կարծում եմ կարելի էր ,,օրենքը,, մի փոքր այլ կերպ ձևակերպել:Կայսրը կարող էր օրենքը հայտարարել միանգամից ժողովրդի առաջ, ինչից հետո լուրը կտարածվեր և ժողովուրդը չէր տուժի:

3. Գրի՛ր քո կարծիքը կայսեր որոշման վերաբերյալ։

Կայսրը ցանկանում էր օգնել իր ժողովրդին, բայց կարծում եմ կարելի էր ընտրությունը թողնել մարդկանց, ով ուզենար կարող էր սև գլխարկը  հագնել, ուրիշները՝սպիտակ գլխարկ, կամ թեկուզ լինեին առանց գլխարկի:

4. Ինչպե՞ս անել, որ լավ գործը վատի չվերածվի։

Կարծում եմ այստեղ իմաստը այն էր, որ երբ մարդը ,,բարձրունքից,, է ,,քար,, գցում՝ այս դեպքում որոշում կայացնում, ամենաներքևինին՝ այս դեպքում, ըստ պաշտոնի՝ խողովրդին, քարը ամենից ուժեղ կհարվածի: Իմ կարծիքով կայսրը ինքը պետք է միանգամից որոշումը հայտներ ժողովրդին:

5. Գրե՛ք էսսե՝ հիմք ունենալով այս ստեղծագործությունը։

Իշխանությունը և մարդը