Author: shushan5

Posted in Հանրահաշիվ 9

Ռացիոնալ արտահայտության նշանը

Posted on by shushan5

1)Փոփոխականի ո՞ր արժեքի դեպքում արտահայտությունն իմաստ չունի․

ա x=8

բ x=3

գ x=6

դ x=3
ե x=-1 x=2

զ x=-4 x=5

է x=3

ը x=4

2)Գտե՛ք արտահայտության թույլատրելի արժեքների բազմությունը և նշանապահպանման միջակայքերը․

ա (-;-5)

(-5;-2)

(-2;+)

x=-5

x=-2

(-;-5) –

(-5;-2) –

(-2;+) +

բ (-;3) (3;+)

(-;-1/4) –

(-1/4;3) +
(3;+) –

գ (-;-1) (-1;3) (3;+)

x=3

x=-2

x=-1

(-;-2)+

(-2;-1)+

(-1;3) +

(3;+)+

դ (-;0), (0;5/3), (5/3;+)

(-;0) –

(0;5/3)+

(5/3;4.5)+

(4.5;+) +

ե (-;-4) (-4;-1) (-1;+)

x=1

x=-1

x=-4
(-;-4)-

(-4;-1) –

(-1;1) +

(1;+) +

Posted in Գրականություն 9

Ծեծենք աղքատներին

Posted on by shushan5

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Առաջադրանքներ՝

  1. Դուք համաձա՞յն եք պատմողի վարվելակերպի հետ։ Ինչու՞ այո, կամ ինչու՞ ոչ։
    Համաձայն չեմ։
    Պատճառն՝ պարզապես դաժան է։ Պատմողը ծեծում է աղքատ ծեր մարդուն՝ փորձ անելու համար։ Դա անարդար է. աղքատին ուժ չկա ինքն իրեն պաշտպանելու, ու նրան ցավ պատճառելը վատ է։
    Ամեն դեպքում հասկանում եմ, որ պատմողը փորձել է ցույց տալ իր միտքը շատ կտրուկ։ Բայց դա արդարացնող բան չէ։

2. Եթե դուք լինեիք այդ մուրացկանի տեղը, ինչպե՞ս կարձագանքեիք։
Նախ՝ սարսափած կլինեի և կփորձեի փախչել։

Եթե չեմ կարող փախչել, կփորձեի մարդներին կանչել օգնության կամ ոստիկանին տեղեկացնել։

Եթե հնարավորություն լիներ, կհանդիմանայի պատահածը ու կխնդրեի, որ ինձ չվնասեն։
(Բայց ամենայն հավանականությամբ վախից ես պաշտպանվելու փոխարեն փորձելու էի փախչել.)

3. Այս պատմության մեջ ո՞րն է հեղինակի ուղերձը՝ ըստ ձեզ։
Հեղինակը ուզում է ցույց տալ, որ երբ մարդիկ միայն կարդում են պարզ բաներ ու խորհուրդներ տալիս՝ առանց սիրո և հասկանալու, այդ գաղափարները կարող են լուրջ վնաս տալ։
Նա նաև քննադատում է այն մարդկանց, ովքեր գիտությանը կամ գաղափարներին վեր են դասում մարդկային խղճին. պարզ ասած՝ վատ է, երբ տեսականությունն ավելի կարևոր է դառնում մյուս մարդու ցավից։

4. Կարո՞ղ ենք այս պատմությունը ընկալել որպես փիլիսոփայական հեգնանք։ Ինչո՞ւ։
Այո, կարող ենք։
Այն հեգնում է այն փիլիսոփաներին ու մտավորականներին, որոնք մեծ գաղափարներ են ասում, բայց չեն մտածում, թե ինչ հետևանքներ կունենան այդ գաղափարները մարդկանց վրա։ Պատմությունը ցույց է տալիս այս գաղափարների անտեսանելի ու վայրագ կողմը՝ ուղղված աղքատ մարդու վրա։ Դա հեգնանք է՝ դիպուկ և նաեւ սև հումորով։

5. Ի՞նչ է նշանակում «ազատությունը պետք է նվաճել» արտահայտությունը այս տեքստի համատեքստում։

Այս տեքստում այդ արտահայտությունը չեն հասկանում այնպես, ինչպես սովորաբար։ Պատմողը դա հասկանում է որպես իրավունքի ուժով ցույց տալ՝ դու ազատ ես, երբ կարողացել ես ուրիշին դքացնել կամ նրան հավասարությունը ստիպել։ Բայց իրականում հեղինակը ուզում է ցույց տալ այդ հայացքի սխալը։ Ազատությունը կոռեկտ ճանապարհով չէ նվաճվում՝ այն չի նշանակում մյուսին վնասել։ Իրական ազատությունը ավելի կապված է համարձակության, ամբողջականության ու մյուսների հանդեպ հարգանքի հետ, ոչ թե բռնությամբ նվաճելու հետ։

Posted in Գրականություն 9

Կոմիտաս

Posted on by shushan5

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Կարադա՛ Կոմիտասի բանաստեղծությունները։ 

2. Ընտրի՛ր երեք բանաստեղծություն, վերլուծի՛ր բլոգումդ։ 
Ես սիրեցի անփուշ վարդ․․․
Այս բանաստեղծությունը սիրո մասին է։ Բանաստեղծը ասում է, որ սիրել է մի վարդ, բայց առանց փուշ։
Ինձ համար սա նշանակում է՝ նա սիրել է մաքուր, խաղաղ, անկեղծ սեր։ Բայց հետո հասկացել է, որ այդպիսի սեր չկա։ Ամեն սեր ունի իր դժվարությունը՝ ինչպես վարդը՝ փուշ։


Իմ երազում
Այս բանաստեղծության մեջ Կոմիտասը գրում է իր երազի մասին։ Նա երազում տեսնում է ինչ-որ բաներ, երևի իր հույսերն ու ցանկությունները։
Ինձ թվում է՝ սա ցույց է տալիս, թե ինչպես ենք երբեմն փախչում իրականությունից դեպի երազներ։ Բայց երազն էլ միշտ իրական չէ։


Ծովակ, նավակ
Այս բանաստեղծությունը ինձ շատ դուր եկավ։ Այն կարծես մի մանկական պատկեր լինի՝ փոքրիկ նավակ, որը լողում է խաղաղ ջրի վրա։
Սակայն կարծես այդ նավակը մարդն է, իսկ ծովակը՝ կյանքը։ Նավակը կարող է երբեմն կորել, բայց հետո նորից երևալ։
Սա ինձ սովորեցրեց, որ երբեմն մենք էլ ենք կորում, բայց հետո գտնում ենք մեզ։



Posted in Հայոց լեզու 9

Աշխատանք դասարանում 

Posted on by shushan5

29.09.2025

Աշխատանք դասարանում 

Այս պատմությունը հյուսնի մասին է, ով ապրել է հարյուրավոր տարիներ առաջ: Օրերից մի օր, տուն վերադառնալիս, ընկերներից մեկը՝ Գևորգը,  կանգնեցնում է նրան և հարցնում.

– Եղբայրս, դեմքդ ինչո՞ւ է թթված: Բա՞ն է պատահել:
– Եթե իմ տեղը լինեիր, – պատասխանում է հյուսնը, – դու էլ այս օրին կլինեիր:
– Ի՞ն չ է եղել, – հետաքրքրվում է ընկերը:
– Մինչև առավոտ, – ասում է հյուսնը, – թագավորի հրամանով պետք է տասնմեկ հազար տասնմեկ հարյուր տասնմեկ գրվանքա փայտի լավագույն սղոցուքը տանեմ պալատ, թե չէ գլխիցս կզրկվեմ: Տասնմեկ հազարը քիչ թիվ չէ։ 
Ընկերը ժպտում է և գրկում նրան, ասում է.
– Սիրելի ընկերս, մի հուսահատվիր: Արի գնանք, ուտենք-խմենք և վաղվա մասին մոռանանք: Հույսդ երբեք մի կորցրու:

Գնում են հյուսնի տուն և տեսնում, որ նրա կինն ու երեխաները նույնպես լուրն առել են և լացուկոծ են անում: Ընկերը նրանց էլ է հորդորում, որ չվշտանան, և բոլորը միասին սկսում են ուտել, խմել, ուրախ-ուրախ զրուցել, երգել ու պարել:

Խնջույքի կեսին հյուսնի կինը վերսկսում է.
– Խեղճ ամուսինս, առավոտյան զրկվելու ես գլխիցդ, իսկ մենք զվարճանում ենք:
– Ա՜խ, և ոչ մի հույս չկա:
– Մի’ տանջվիր, – ասում է հյուսնը, – ամեն ինչ զուր է:
Եվ շարունակում են ուտել, խմել, երգել ու պարել:
Երբ լույսը ճեղքում է խավարն ու սկսվում է օրը, բոլորը քարանում են՝ սարսափով ու վշտով համակված: Թագավորի մարդիկ գալիս և կամացուկ թակում են հյուսնի տան դուռը:
Հյուսնը հառաչում է.

– Այժմ գնում եմ մեռնելու:
Եվ բացում է դուռը:
– Հյուսն, – ասում են հյուրերը, –բարեբախտաբար,  թագավորը մեռել է:
Նրա համար դագաղ սարքիր:

1. Ո՞ր միտքը չի հակասում տեքստի բովանադակությանը։ 

Ա․ Պետք է հույսը չկորցնել։ 

Անհրաժեշտ է լավ աշխատել, որ հաջողության հասնես։

Հյուսնը պետք է թագավորի համար դագաղ պատրաստեր։ 

Պետք է միշտ զվարճանալ։ 

2.  Դո՛ւրս գրի համադասական շաղկապ ունեցող նախադասությունը։

3.  Դո՛ւրս գրիր  փոխանվանաբար գործածված թվական ունեցող նախադասությունը։ 

Տասնմեկ հազար տասնմեկ հարյուր տասնմեկ:

Տասնմեկ հազարը քիչ թիվ չէ:

4. Դո՛ւր գրիր վերաբերական ունեցող նախադասությունը։ 

Ընկերը ժպտում է և գրկում նրան, ասում է. – Սիրելի ընկերս, մի հուսահատվիր: Արի գնանք, ուտենք-խմենք և վաղվա մասին մոռանանք: Հույսդ երբեք մի կորցրու

5. Դո՛ւրս գրիր բաղադրյալ ստորոգյալ ունեցող նախադասությունը։ 

Երբ լույսը ճեղքում է խավարն ու սկսվում է օրը, բոլորը քարանում են՝ սարսափով ու վշտով համակված։

6. Դո՛ւրս գրիր բացահայտիչ պարունակող նախադասությունը։ 

Թագավորի մարդիկ գալիս և կամացուկ թակում են հյուսնի տան դուռը:

7. Տվյալ նախադասության մեջ ընդգծված բառն ի՞նչ պաշտոն է կատարում։ 

Թագավորի մարդիկ գալիս և կամացուկ թակում են հյուսնի տան դուռը: 

Պաշտոն՝ պատկանողական դերանուն օգտագործվում է մեկ այլ անունի հետ՝ դրա պատկանելիությունը կամ կապը ցույց տալու համար:

8. Նախադասության անդամներից որի՞ շարահյուսական վերլուծության մեջ սխալ կա։ 

Թագավորի մարդիկ գալիս և կամացուկ թակում են հյուսնի տան դուռը:

Մարդիկ- ենթակա,

թակում են- ստորոգյալ

տան- հատկացուցիչ

կամացուկ- ձևի մակբայ

9. Ե՞րբ բոլորը լռեցին։ 

Բոլորը լռեցին, երբ լույսը ճեղքում է խավարն ու սկսվում է օրը՝ բացվում է դուռը և թագավորի մարդիկ մոտենում են՝ հասկացնելով, որ թագավորը մեռել է։

10. Տեքստից դո’ւրս գրիր այն բառը, որում ի-ն հնչյունափոխվել է ը-ի։ 

տասնմեկ հազարը նախադասության մեջ «տասնմեկ» բառում «ի»-ն հնչյունափոխվել է «ը»-ի։

11. Տեքստից դո’ւրս գրիր կազմությամբ բարդ բառ։ 

տասնմեկ

12. Տեքստից դո’ւրս գրիր գործիական հոլովով դրված մեկ գոյական։ 

Մինչև առավոտ, – ասում է հյուսնը, – թագավորի հրամանով պետք է տասնմեկ հազար տասնմեկ հարյուր տասնմեկ գրվանքա փայտի լավագույն սղոցուքը տանեմ պալատ, թե չէ գլխիցս կզրկվեմ:

13. Տեքստից դո’ւրս գրիր այն բառը,  որի հոգնակին անկանոն է, չի կազմվում եր կամ ներ վերջավորությամբ։ 

կառուցման

14. Դո’ւրս գրիր մեկ սոսկածանցավոր բառ։ 

թագավորի

15. Գրի’ր ընդգծված բառի պաշտոնը։ 

Թագավորի բառը պատկանողական դերանուն է

Posted in Հայոց լեզու 9

Անհատական նախագիծ

Posted on by shushan5

Դու ինձ չես սիրում, չես էլ խղճում
Սերգեյ Եսենինի

Դու ինձ չես սիրում, չես էլ խղճում,
Չէ՞ որ շատ էլ անհմա չեմ ես։
Չես նայում դեմքիս՝ կրքից դողում,
Բարիդ կախած իմ ուսերին հեզ։

Երիտասարդ ես, գայթակղիչ ժպիտով,
Իսկ ես քեզ հետ ո՛չ կոպիտ եմ, ո՛չ նուրբ։
Ասա ինձ՝ քանի հոգու ես գուրգուրել,
Քանի ձեռքեր ես հիշում, քանի շուրթ:

Բայց գիտեմ՝ նրանք բոլորը անցել են՝
Ինչպես ստվեր, սառը, անշունչ, խուլ։
Շատերի առջև ծնկի ես իջել,
Հիմա նստել ես դու ինձ մոտ, լուռ։

Թող կոպերդ կեսով փակված լինեն,
Եվ մեկ ուրիշի մասին մտածես։
Ես էլ քեզ չեմ սիրում շատ անկեղծորեն,
Հիշելով մեկին՝ հեռվում, մոռացված։

Սիրունդ մի կարծիր ճակատագիր,
Դուրս եկած մի կապ՝ թեթևամիտ, հախուռն։
Պարզապես պատահեց՝ հանդիպեցինք,
Կժպտամ՝ խաղաղ կանցնենք իրարով։

Դու էլ կգնաս քո ճանապարհով,
Օրերդ խամրեցնելով անիմաստ,
Միայն՝ չհամբուրվածներին մի մոտեցիր,
Չայրված սրտերին մի խաղա բաց։

Երբ մի ուրիշի հետ անցնես նրբանցքով,
Եվ խոսես սիրո մասին՝ ծիծաղով,
Հնարավոր է՝ դուրս գամ զբոսանքի
Ու կրկին հանդիպենք պատահմամբ:

Դարձած մի այլ մարդու ուսին մոտ,
Թեքված մի քիչ ներքև նրբորեն,
Դու ինձ կասես լուռ՝ «Բարի երեկո…»
Ես կպատասխանեմ. «Բարի երեկո,»

Ու ոչինչ հոգին չի խաթարի,
Չի դողացնի սիրտը վերստին։
Ով որ սիրել է՝ սիրել էլ չի կարող,
Ով վառվել է՝ այլևս չի վառվի…

Տեկստի աղբյուրը։

Posted in Հայոց լեզու 9

Գորցնական քերականություն

Posted on by shushan5

Լրացուցիչ/տնային աշխատանք

06-10.10.2025

  • Առանձնացրե՛ք գոյականները։

Կարծր, աղմուկ, մշտապես, ընկերություն, տրորել, հորովել, քամի, թերևս, վախճան, հինգ, հարկավ, ստվեր, ագռավ։

  • Ընդգծե՛ք իրանիշ գոյականները։

Դյուցազն, ակումբ, գուլպա, աղաղակ, զավակ, ծնունդ, նվագ, արտույտ, հյուպատոս, հանդիսական, թագաժառանգ, մատիտ։

  • Ընդգծե՛ք անձնանիշ գոյականները։

Ախոյան, սարկավագ, ծղրիդ, կախարդ, դուստր, ջորի, արշավ, կայսր, ականջ, աղախին, բժիշկ, բազե, գավիթ։
Ուղղե՛ք հատուկ անունների գրությունը։

Մեծ Հայք, Արշակ Երկրորդ, Կարմիր բլուր, Անիի միջնաբերդ, Դավիթ Շինարար, Հայաստանի Հանրապետություն, Ռուսաստանի Դաշնություն։

  • Կազմե՛ք տրված գոյականների հոգնակի թիվը։

Կրիա, թիվ, վկա, սպի, ջիղ, գաթա, զորամաս, սրունք, ջահակիր, կոճղ, կայսր, մարդ, վիպագիր։

կրիաներ, թվեր, վկաներ, սպիներ, ջղեր, գաթաներ, զորամասեր, սրունքներ, ջահակիրներ, կոճղեր, կայսրներ, մարդիկ, վիպագրեր

  • Փակագծում տրված բառերից ընդգծեք ճիշտը։

Մեր /թիմը, թիմն/ հաղթեց գավաթի մրցաշարում։

Քաղբանտարկյալների /կանայք, կանայքը/ նստացույց են սկսել կառավարության շենքի առջև։

Վերջապես /ուղեկցողը, ուղեկցողն/ եկավ։

Քիչանց /ամպրոպը, ամպրոպն/ որոտաց։

/Կարենն, Կարենը/ ՝ իմ ավագ /եղբայրը, եղբայրն/ , արդեն ավարտել է դպրոցը։

  • Հոլովեք տրված բառերը՝ այգի, հարկ, ժողով, բժիշկ, երկինք։

այգի, այգու, այգուն, այգին, այգուց, այգով, այգու մեջ

հարկ, հարկի, հարկին, հարկը, հարկից, հարկով, հարկի մեջ
ժողով, ժողովի, ժողովին, ժողովը, ժողովից, ժողովով, ժողովում

բժիշկ, բժշկի, բժշկին, բժշկին, բժշկից, բժիշկով

երկինք, երկնքի, երկնքին, երկինքը, երկնքից, երկնքով, երկնքում

  • Նշե՛ք տրված բառերի հոլովումը՝ աշուն, այսօր, կեսգիշեր, երեկո, ուրբաթ, տարի, ամիս, օր, երեկ, րոպե, երբ, մահ, ժամ, գարուն, դար, մարդ, մեծություն, ամառ, ձու, ընկեր, լեռ, բեռ, ձյուն։

աշնան, այսորվա, կեսգիշերվա, տարու, ամսվա, օրվա, երեկվա, րոպեի, երբվա, մահվան, ժամվա, գարնան, դարի, մարդու, մեծության, ամռան, ձվի, ընկերոջ, լեռան, ձյան

  • Կապակցության իմաստն արտահայտե՛ք մեկ գոյականով։

Այգի բացվելը-այգեբաց

բարին կամեցող-բարեկամ

բլուրների շարք-բլրաշարք

գարու հաց-գարեհաց

գլուխների քանակը-գլխաքանակ

դափնուց հյուսված պսակ-դափնեպսակ

երգիչների խումբ-երգչախումբ

երթևեկության ուղի-երթևեկուղի
զենք կրող-զինակիր

զույգերով պար-զուգապար

ընծայելու մասին գիր-ընծայագիր

ձեթի ճրագ-ձիթաճրագ

ժամանակ անցկացնելը-ժամանց

դեմքի նկար-դիմանկար

ետին խորշ-ետնախորշ

երգերի շարք-երգաշար

ողբ ասողը-ողբասաց

չմուշկներով վազելը-չմշքավազք

պատվեր տվողը-պատվիրատու

ոսկուց ձուլված դրամ-ոսկեձուլ

լեռն անցնելու տեղը-

լուր բերողը-լրաբեր

ծաղիկներ վաճառողը-ծաղկավաճառ

ոտքի թաթը-ոտնաթաթ

պահակային զորք-պահազոր

իրեր պահելու սենյակ-ավանդատուն

պատիժը կրելու խուց-պատժախուց

Posted in Հայոց լեզու 9

Աշխատանք դասարանում 

Posted on by shushan5

24.09.2025

Աշխատանք դասարանում 

Այս պատմությունը հյուսնի մասին է, ով ապրել է հարյուրավոր տարիներ առաջ: Օրերից մի օր, տուն վերադառնալիս, ընկերներից մեկը՝ Գևորգը,  կանգնեցնում է նրան և հարցնում.

– Եղբայրս, դեմքդ ինչո՞ւ է թթված: Բա՞ն է պատահել:
– Եթե իմ տեղը լինեիր, – պատասխանում է հյուսնը, – դու էլ այս օրին կլինեիր:
– Ի՞ն չ է եղել, – հետաքրքրվում է ընկերը:
– Մինչև առավոտ, – ասում է հյուսնը, – թագավորի հրամանով պետք է տասնմեկ հազար տասնմեկ հարյուր տասնմեկ գրվանքա փայտի լավագույն սղոցուքը տանեմ պալատ, թե չէ գլխիցս կզրկվեմ: Տասնմեկ հազարը քիչ թիվ չէ։ 
Ընկերը ժպտում է և գրկում նրան, ասում է.
– Սիրելի ընկերս, մի հուսահատվիր: Արի գնանք, ուտենք-խմենք և վաղվա մասին մոռանանք: Հույսդ երբեք մի կորցրու:

Գնում են հյուսնի տուն և տեսնում, որ նրա կինն ու երեխաները նույնպես լուրն առել են և լացուկոծ են անում: Ընկերը նրանց էլ է հորդորում, որ չվշտանան, և բոլորը միասին սկսում են ուտել, խմել, ուրախ-ուրախ զրուցել, երգել ու պարել:

Խնջույքի կեսին հյուսնի կինը վերսկսում է.
– Խեղճ ամուսինս, առավոտյան զրկվելու ես գլխիցդ, իսկ մենք զվարճանում ենք:
– Ա՜խ, և ոչ մի հույս չկա:
– Մի’ տանջվիր, – ասում է հյուսնը, – ամեն ինչ զուր է:
Եվ շարունակում են ուտել, խմել, երգել ու պարել:
Երբ լույսը ճեղքում է խավարն ու սկսվում է օրը, բոլորը լռում են՝ սարսափով ու վշտով համակված: Թագավորի մարդիկ գալիս և կամացուկ թակում են հյուսնի տան դուռը:
Հյուսնը հառաչում է.

– Այժմ գնում եմ մեռնելու:
Եվ բացում է դուռը:
– Հյուսն, – ասում են հյուրերը, –բարեբախտաբար,  թագավորը մեռել է:
Նրա համար դագաղ սարքիր:

1. Ո՞ր միտքը չի հակասում տեքստի բովանադակությանը։ 

Ա․ Պետք է հույսը չկորցնել։ 

Անհրաժեշտ է լավ աշխատել, որ հաջողության հասնես։

Հյուսնը պետք է թագավորի համար դագաղ պատրաստեր։ 

Պետք է միշտ զվարճանալ։ 

2.  Դո՛ւրս գրի համադասական շաղկապ ունեցող նախադասությունը։
Եվ շարունակում են ուտել, խմել, երգել ու պարել։
(«Եվ» շաղկապը համադասական է։)

3.  Դո՛ւրս գրիր  փոխանվանաբար գործածված թվական ունեցող նախադասությունը։ 
Տասնմեկ հազարը քիչ թիվ չէ։
(«Տասնմեկ հազարը» փոխանակվել է գոյականի հետ՝ որպես ենթակա։)

4. Դո՛ւր գրիր վերաբերական ունեցող նախադասությունը։ 
Այս պատմությունը հյուսնի մասին է, ով ապրել է հարյուրավոր տարիներ առաջ։
(«ով» բառը վերաբերական է։)

5. Դո՛ւրս գրիր բաղադրյալ ստորոգյալ ունեցող նախադասությունը։ 
Այս պատմությունը հյուսնի մասին է։
(«է» բայով կազմված է բաղադրյալ ստորոգյալ։)

6. Դո՛ւրս գրիր բացահայտիչ պարունակող նախադասությունը։ 
Հյուսն, – ասում են հյուրերը, – բարեբախտաբար, թագավորը մեռել է։
(«Թագավորը մեռել է» — բացահայտում է՝ ինչու են եկել թագավորի մարդիկ։)

Posted in Անհատական ուսումնական պլան, Uncategorized

Անհատական ուսումնական պլան

Posted on by shushan5

Ուսումնական տարեթիվ: 2025–2026
Շուշան Մանվելյան
Միջին դպրոց 9․9 դասարան

Ընտրություն
Քերականություն

Մարզաձև
Վոլեյբոլ

Շտկողական պարապունք
Հայոց լեզու

Բնագիտության խումբ
Քիմիա – Էմմա Այվազյան
Ֆիզիկա – Գոհար Իսկանդանյան

Կենսաբանության խումբ
Հասմիկ Ուզումյան

Լրացուցիչ կրթություն
Մաթեմատիկա
Անգլերեն լեզու

Posted in Գրականություն 9

Մարդը կթում է…հավին

Posted on by shushan5

30․09․25

Պ.Բեդիրյան, Բառերի խորհրդավոր աշխարհից
Մարդը կթում է…հավին

Մենք գիտենք, որ կիթ ն
անակում է «կթելը»։ Դրա համար էլ Հովհաննես Թումանյանը «Անուշ» պոեմում գրում է.
Ոչխարը բեր կիթ,
Օրը ճաշ դառավ…

Ուրեմն կովկիթ էլ նշանակում է «Կով կթելը» (նաև «կով կթող անձ»)։ Իսկ հավկի՞թ։ Նույն տրամաբանությամբ այս մեկն էլ «պիտի թարգմանենք» «հավ կթելը»։ Բայց չէ՞ որ դա անմտություն է։
Հիրավի, այդ բառն անիմաստ կազմություն կլիներ, եթե լեզվի պատմությունից մեզ հայտնի չլիներ, որ «կիթ» արմատը, նախքան «կթելը» իմաստն արտահայտելը, նշանակել է «առհասարակ (կենդանուց) արդյունք (կաթ, ձու, կարագ) քաղելը»։ Ուրեմն՝ հավկիթ նշանակում է «հավից քաղված արդյունք՝ ձու»։ Ձկնկիթ՝ ձկից քաղված արդյունք՝ խավիար»։ Բայց միայն կենդանուց քաղվածը չէր կոչվում այդպես։ Կիթ արմատն ուներ (և ունի) նաև կութ տարբերակը, որն առանձին չի գործածվում և հանդիպում է այգեԿՈՒԹ բառի մեջ, որն, ուրեմն, նշանակում է «այգու արդյունքը՝ պտուղը քաղելը, այգեքաղ»։ Ահա թե ինչու ամերիկահայ գրող Վահե Հայկը կարող է իր «Այգին ու այգեկութը» հուշագրական ակնարկում բանաձևել այսպիսի նախադասություն՝ «Ու կը կթեին այգին, կը քաղեին թուփերուն կաթը»։
Ամերիկահայ մի ուրիշ արձակագիր էլ՝ Համաստեղը, գրում է իր «Վարդան» պատմվածքում. «…Գյուղին մեջ ջաղացքեն զատ ունեին նաև ընդարձակ այգի մը, որ ամեն տարի քսան քթոց խաղող կը կթեին։
Կթել-ը արդեն հասկացանք, իսկ այս քթո՞ց-ն ինչ բան է։
Քթոց-ը բարբառային տարբերակն է կթոց բառի. այսպես կոչվում է այն զամբյուղը, որի մեջ «կթված» այգու բարիքն են լցնում ու տեղափոխում։ Ուստի բոլորովին էլ չզարմանաք, երբ իրար կողքի հանդիպեք այդ երկու բառերին, ինչպես պոլսահայ արձակագիր Հակոբ Մնձուրիի «Հաց ուզելու պես» պատմվածքում. «Խաղողի թուփերուն մեջ Խասը կթոց մը ձեռքը խաղող կը կթեր»։
Բարբառային այդ քթոց ձևում, որը շատ տարածված էր արևելահայերենում, ք-ն ստացվել է հաջորդող թ-ի ազդեցության տակ. «… Օրականը ծախում է լեռնացի բեռնավորներին, որոնք մրջյունի կարավանների նման քթոցները ձիանցը բարձած խռնվում են այգեշատ գյուղում….» (Պերճ Պռոշյան, «Ցեցեր»)։

Առաջադրանքներ
1․ Արմատի քանի՞ տարբերակ ունի կթել բայը, որոնք են։
«Կթել» բայը ունի 3 տարբերակ՝
կթել — կով կամ այլ կենդանու կաթ քաղել
կութ — այգու կամ բույսի արդյունք քաղել
կթոց — զամբյուղ, որտեղ լցնում են կթված բարիքը

2․ Թվիր բառեր, որտեղ այդ արմատներն են։
կովկիթ — կովից քաղված արդյունք (կաթ)
հավկիթ — հավից քաղված արդյունք (ձու)
ձկնկիթ — ձկից քաղված արդյունք (խավիար)
այգեկութ — այգուց քաղված պտուղ
քթոց — զամբյուղ, որտեղ կթված բարիքն են լցնում

3․ Բառակազմական վերլուծության ենթարկիր անմտություն, բոլորովին, պատմություն, բարբառային, կթոց բառերը։
անմտություն = ան- (մերժող) + մտություն — անիմաստություն, հիմարություն
բոլորովին = բոլորը + վին — ամբողջությամբ, ամբողջապես
պատմություն = պատմ +ություն — գրված կամ պահպանված իրադարձությունների ամբողջություն
բարբառային = բարբառ + ան + ին — հատուկ տեղական խոսակցական ձևով
կթոց = կթ + ոց — զամբյուղ, որտեղ լցնում են կթված բարիքը

4․ Գտիր հավկիթ, պտուղ, գործածվել, անմտություն բառերի հոմանիշները։

հավկիթ — ձու
պտուղ — հատիկ, բերք
գործածվել — օգտագործվել, կիրառվել
անմտություն — հիմարություն, անվճռականություն

Posted in 2024-2025

Сергей Есенин

Posted on by shushan5

1. «Письмо к женщине»

Стихотворение о том, как поэт вспоминает свою любовь и просит прощения за прошлые ошибки. В нем чувствуется сожаление и нежность.

Это стихотворение очень искреннее. Есенин рассказывает, что он был неидеален, но всё равно любил. Он понимает, что отношения сложные, и иногда бывает больно, но в глубине души он благодарен за ту любовь, которую получил. В этом произведении много душевной тепла и сожаления.

2. «Черный человек»

Стихотворение, в котором поэт говорит о внутренней борьбе, о темных мыслях и страхах, которые иногда приходят к нему.

Здесь Есенин показывает, что внутри каждого человека есть тёмные стороны — страхи и сомнения. Поэт словно ведет диалог с самим собой. Это стихотворение немного грустное и тяжелое, но оно очень честное. Есенин не прячет свои чувства, а делится ими с читателем.