Author: shushan5

1.ԷՆԵՐԳԻԱ: ԿԻՆԵՏԻԿ և ՊՈՏԵՆՑԻԱԼ ԷՆԵՐԳԻԱՆԵՐ

Տարբերակ 1

I Այն էներգիան, որով մարմինը օժտված է իր շարժման հետևանքով, անվանվում է կինետիկ էներգիա: Պատ.՝1

II Սեղմված զսպանակի էներգիան պոտենցիալ էներգիայի օրինակ է: Պատ.՝2

III Գիրքը դրված է սեղանին:Հատակի նկատմամբ այն օժտված է պոտենցիալ էներգիայով: Պատ.՝2

IV Բրատսկի ՀԷկ-ում ամբարտակից առաջ և նրանից հետո ջրի մակարդակների տարբերությունը 100մ է: Պոտենցիալ էներգիայով է օժտված ամբարտակում ջրի մակերևույթին մոտ գտնվող ջուրը: Պատ.՝2

VI Ընկնող մարմինը օժտված է պոտենցիալ և կինետիկ էներգիաներով: Պատ.՝3

VII Մարմնի կինետիկ էներգիան կախված է մարմնի զանգվածից և նրա շարժման արագությունից:Պատ.՝3

VIII Կապարի խտությունը ավելի մեծ է փայտի խտությունից դրա համար դրա զանգվածը ավելի մեծ է:Պատ.՝1

IX Ա չորսուի էներգիան ավելի մեծ է, քան Բ-ինը քանի, որ այն գտնվում է ավելի բարձր դիրքում:Պատ.՝1

X Մարմնի անկման ժամանակ պոտենցիալ էներգիան փոխակերպվում է կինետիկի: Պատ.՝ 1

Տարբերակ 2

I Այն էներգիան, որը որոշվում է փոխազդող մարմինների կամ միևնույն մարմնի մասերի փոխադարձ դիրքով կոչվում է պոտենցիալ էներգիա:Պատ.՝2

II Ճանապարհով շարժվող ավտոմեքենան օժտված է կինետիկ էներգիայով: Պատ.՝1

III Քամուց պոկված ծառի ճյուղը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով:ՊԱտ.՝2

IV Էներգիան չափում են Ջ(ջոուլ) կամ կՋ(կիլո ջոուլ) միավորներով:Պատ.՝2

V Ցցահար մուրճը ցցի նկատմամբ օժտված է պոտենցիալ էներգիայով: Պատ.՝1

VI

h=5մ   | E_պ=mgh=250կգ×9.8×5մ=12250Ջ

m=250կգ |

—————

E_պ-?

Պատ.՝2

VII Ցցահար մուրճը անկման ժաման օժտված է կինետիկ  և պոտենցիալ էներգիայով: Պատ.՝3

VIII Ավելի մեծէներգիայով օժտված է կապարե գունդը, քանի որ դրա զանգվածը ավելի մեծ է: Պատ.՝1

IX Ինքնաթիռների կինետիկ էներգիաները հավասար են քանի որ նրանք ունեն նույն զանգվածը և արագությունը: Պատ.՝3

X Պոտենցիալ էներգիան փոխակերպվում է կինետիկ էներգիայի:Պատ.՝2

Տարբերակ 3

I Զսպանակը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով:Պատ.՝2

II  Գետնին հարվածելու պահին ընկնող քարը օժտված է կինետիկ էներգիայով:Պատ.՝1

III Լարված ժամացույցի զսպանակը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով: Պատ.՝2

IV Ջուրը ջրանցքում օժտված է պոտենցիալ էներգիայով՝ գետի ջրի մակարդակի նկատմամբ:Պատ.՝2

V Նախորդ խնդրում նշված բարձրության վրա գտնվող 1մ3 ծավալով ջուրը օժտված է≈431կՋ էներգիայով:

E_պ=mgh=1000լ×9.8×44մ=431200Ջ=≈431կՋ

Պատ.՝1

VI  Թռչող ինքնաթիռը օժտված է պոտենցիալ և կինետիկ էներգիաներով: Պատ.՝3

VII Երկրի մակերևույթի նկատմամբ բարձրացված մարմնի պոտենցիալ էներգիան հավասար է Երկրի մակերևույթից ունեցած բարձրությունից և զանգվածից:Պատ.՝2

VIII Երկու միևնույն զանգվածով մարմինները կարող են ունենալ հավասար կինետիկ էներգիաներ, եթե նրանց շարժման արագությունները հավասար են: Պատ.՝1

IX Ա մարմինը ավելի փոքր էներգիա ունի քանի որ դրա զանգվածը ավելի փոքր է քան Բ մրմնինը իսկ պոտենցիալ էներգիան վորոշվում է նաև մարմնի զանգվածի մեծությունից: Պատ.՝2

X Երբ քամու ազդեցությամբ ծառի ճյուղը կորանում է, օդի կինետիկ էներգիան փոխակերպվում է ճյուղի պոտենցիալ էներգիայի: Պատ.՝2

Տարբերակ 4

I Օդի կինետիկ էներգիան  օգտագործվում է հողմաէլեկտրակայաններում: Պատ.՝1

II Բալոնում սեղմված գազը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով: Պատ.՝2

III Պոտենցիալ էներգիայի հաշվին են շարժվում ձեռքի մեխանիկական ժամացույցի սլաքները.Պատ.՝2

IV Բարձրացված մուրճը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով:Պատ.՝2

V Նախորդ խնդրի պայմաններից՝ բարձրացված մուրճի էներգիան.

m=2500կգ | E_պ=mgh=2500կգ×9.8×1.5մ=36750Ջ

h=1.5մ   |

————-

E_պ-?

Պատ.՝3

VI Ընկնելու ժամանակ մուրճը օժտված է կինետիկ և պոտենցիալ էներգիաներով:Պատ.՝3

VII Մարմնի էներգիան նվազում է, երբ այն կատարում է աշխատանք: Պատ.՝3

VIII Մարմինները կունենան հավասար արագությամբ շարժվող կինետիկ էներգիաներ, եթե նրանք ունեն նույն զանգվածը: Պատ.՝2

IX Բ աղյուսը ունի ավելի մեծ էներգիա քանի, որ այն ավելի բարձր դիրք ունի:Պատ.՝2

X Երբ սահնակը սահում է սարից, ապա պոտենցիալ էներգիան փոխակերպվում է կինետիկ էներգիայի: Պատ.՝1

1.Ո՞ր մեծությունն է կոչվում էներգիա

Էներգիան այն մեծությունն է, որը բնութագրում է մարմնի աշխատանք կատարելու ունակությունը:

2.Օրինակներով ցույց տալ էներգիայի և աշխատանքի կապը

Օրինակ վազող մարդը, երբ նա սկսում է շարժվել նրա կինետիկ էներգինան մեծանում է:

3.Ի՞նչ միավորներով է չափվում էներգիան միավորների ՄՀ-ում:

Այն չափվում է 1 Ջոուլով

4.Մեխանիկական էներգիայի տեսակները

Կա մեխանիկական էներգիայի երկու տեսակ՝ կինետիկ էներգիան(որը կապված է մարմնի շարժման հետ) և պոտենցիալ էներգիան(որը կապված է մարմնի դիրքի հետ)

5.Ո՞ր էներգիան են անվանում կինետիկ

Դա այն էներգիան է, որը կապված է մարմնի շարժման հետ

6.Ի՞նչ մեծություններից է կախված մարմնի կինետիկ էներգիան ,որ բանաձևով է որոշվում այն

Այն կախված է զանգվածից(m) և արագությունից(v),բանձև՝

E_կ=1/2mv²

7.Երբ է մարմնի կինետիկ էներգիան զրո

Երբ մարմինը անշարժ է:

8.Որ էներգիան են անվանում  պոտենցիալ:

Այն էներգիան, որը կապված է նրա դիրքի հետ(օրինակ՝ բարձրության)

9.բերել պոտենցիալ էներգիայով օժտված մարմինների օրինակներ

Օրինակ ինքնաթիռը կամ հռթիռը

10.Ինչ բանաձևով է որոշվում Երկրի մակերևույթից որոշակի բարձրությամբ մարմնի պոտենցիալ էներգիան

E_պ=mgh

11.Որ մեծություն է կոչվում մարմնի լրիվ մեխանիկական էներգիա:

Լրիվ էներգիան ստանում ենք, երբ գումարում ենք կինետիկ և պոտենցիալ էներգիաները:

12.Ձևակերպիր լրիվ մեխանիկական էներգիայի պահպանման օրենքը

Մեխանիկական էներգիան պահպանվում է, եթե չկա արտաքին ուժերի ազդեցություն:

Սովորել. Լուծույթներ

1. 2-ական գ զանգվածով հետևյալ նյութերից` SO2, CO2, P2O5 որի նյութաքանակը կլինի առավել՝ ա) մեծ, բ) փոքր:
   ν = m / M
   SO₂ = S (32) + O₂ (2•16) = 32 + 32 = 64 գ/մոլ
   CO₂ = C (12) + O₂ (2•16) = 12 + 32 = 44 գ/մոլ
   P₂O₅ = P₂ (2•31) + O₅ (5•16) = 62 + 80 = 142 գ/մոլ
   
   SO₂ = ν = 2 / 64 = 0.031 մոլ
   CO₂ = ν = 2 / 44 = 0.045 մոլ
   P₂O₅ = ν = 2 / 142 = 0.014 մոլ
   
   ա) մեծ CO₂, բ) փոքր P₂O₅
   
2. Որքան է 0,2 մոլ քանակով ածխածնի ատոմների թիվը:
   N = 0.2 • 6.02 • 10²³ = 1.204 • 10²³ ատոմ
   
3. Որոշել նյութերում տարրերի օքսիդացման աստիճանները. NaCl, Cl2O7, Cr2O3,H2SO4
   NaCl = Na: +1, Cl: –1
   Cl₂O₇ = Cl: +7
   Cr₂O₃ = Cr: +3
   H₂SO₄ = S: +6

4.Ինչքա՞ն աղ է պետք վերցնել, որ ստանաք  CuSO4 27% լուծուծույթ:
ω = (m լ.ն / 100) • 100 = 27%
m լ.ն = 27 գ CuSO4
Պետք է վերցնել 27 գ CuSO4 որպեսզի ստանանք 100 գ 27%-անոց լուծույթ

10-ական գ զանգվածով հետևյալ նյութերից` H2O, NH3, H2, CH4 որի նյութաքանակը կլինի առավել՝ ա) մեծ, բ) փոքր:

Mr(H2O)=1+1+16=18

m/M=10:18=0.55

Mr(NH3)=14+1+1+1=17

m/M=10:17=0.58

Mr(H2)=1+1=2

m/M=10:2=5

Mr(CH4)=12+1+1+1+1=0.625

Մեծ`H2

Փոքր`H2O

2.Մեկական մոլ քանակներ

ով հետևյալ նյութերից՝ H2O, HCI, NH3′ որում ջրածնի ատոմների թիվը կլինի առավել՝ ա) մեծ, բ) փոքր:

Mr(H2O)=1+1+16=18

18×6.02=108.36

Mr(HCl)=1+35.5=36.5

36.5×6.02=219.73

Mr(NH3)=14+1+1+1=17

17×6.02=102.34

Մեծ`HCl

Փոքր`NH3

3.Նյութերի հետևյալ զույգից՝

RbCl,

CO2

որի՞ լուծելիությունն է ջրում էականորեն փոքրանում ջերմաստիճանը բարձրացնելիս:

CO2 քանի որ գազերը ավելի ցածր ջերմաստիճանում են լավ լուծվում։

4.Ինչքա՞ն աղ է պետք վերցնել, որ ստանաք NaCl 7%լուծույթ:

93%

1.Տրված են NaNO3, Cu (OH)2 , FeSO4, H3PO4, բանաձևերով նյութերի հավասար զանգվածներով նմուշներ(1գ):

M(NaNO3)=Mr(NaNO3)=23+14+16+16+16=85

n=m/M=1/85=0.011

M(Cu (OH)2)=Mr(Cu (OH)2)=63.5+1+1+16+16=97.57

n=m/M=1/97.57=0.010

M(FeSO4)=Mr(FeSO4)=56+32+16+16+16+16=152

n=m/M=1/152=0.006

M(H3PO4)=Mr(H3PO4)=1+1+1+31+16+16+16+16=98

n=m/M=1/98=0.010

Որոշիր ա) որի նյութաքանակն է առավել մեծ

NaNO3

բ) որի նյութաքանակն է առավել փոքր.

FeSO4

գ) որոնց նյութաքանակներն են հավասար:

Cu (OH)2 և H3PO4

2.

SO3=
32+48=80
MSO3=80
80•0,2=16

HNO3=
1+14+48=63
31.5/63=0,5

Ca(OH)2=
40+(16+1)72=74
22,2/74=0,3

Na2SO4=
(237)

1.Ո՞րն է նյութի քանակի չափման հիմնական միավորը:

Նյութի հիմնական միավորը մոլն է։ Այն կարող ենք հաշվել երկու բանաձևերով`

n=N/NA

n=m/M

2. Որքան է 6 մոլ ջրում պարունակվող մոլեկուլների թիվը:

N=n×NA=6×6.02*10-23=36.12*10-23

3. Հաշվի՛ր 5 մոլ ածխաթթու գազի (CO2)զանգվածը (գ):

Mr(CO2)=12+16+16=46

m=n×M=5×46=230

4. Որոշիր հելիումի 4 գրամ նմուշում ատոմների թիվը:

Mr(He)=4

n=m/M=1

N=n×NA=1×6.02*10-23=6.02*10-23

5.Հաշվի՛ր ազոտական թթվի (HNO3), ազոտային թթվի (HNO2) մոլային զանգվածը՝M:

M=Mr=Mr(HNO3)=1+14+16+16+16=63

M=Mr=Mr(HNO2)=1+14+16+16=47

1.Նյութի ի՞նչ քանակի է (մոլ) համապատասխանում թթվածնի 3.02*10 23 մոլեկուլը:

N=3,02*10-23             |  n=N/NA=3,02*10-23/6,02*10-23=0,50

NA=6,02*10-23            |

—————————–

n-?

2.Հաշվի՛ր բրոմ պարզ նյութի մոլային զանգվածի թվային արժեքը:

Պատասխանը գրի՛ր մոլային զանգվածի թվային արժեքը` ամբողջ թվի ճշտությամբ:

n=2              | M=2×80=160

m=80             |

——————–

M-?

3.Հաշվի՛ր ոսկու մոլային զանգվածի թվային արժեքը: Պատասխան՝

M  =      գ /մոլ

n=1              | M=1×197=197

m=80             |

——————–

M-?

4.Իրը պարունակում է 5 մոլ ծծումբ : Հաշվի՛ր այդ իրում նշված նյութի զանգվածը (գ):

n=5              | M=5×32=1160

M=32             |

——————–

m-?

5.Որքան է  3.3 մոլ քանակով ազոտական թթվի HNO3 զանգվածը (գ):

n=3.3           | M=Mr=1+14+48=63

                | m=3.3×63=207.9

——————–

M,m-?

6.Որքան է 8 մոլ երկաթի մոլեկուլների թիվը:

n=8              |    N=n×NA=8×6.02*10-23=48.16*10-23

NA=6.02*10-23    |

——————–

N-?

8.Հաշվել նյութերում տարրեր զանգվածային բաժինները(w), կապի տեսակը FeCl3,NO

Իոնային կապ

Mr(FeCl3)=59+106.5=165.5

w(FeCl3)=1×59/165.5×100=35.64

w(FeCl3)=3×35.5/165.5×100=64.35

Կովալենտային կապ

Mr(NO)=14+16=30

w(NO)=1×14/30×100=46,66

w(NO)=1×16/30×100=53,33

9. Նշի՛ր ռեակցիայի տեսակը և դասակարգել անօրգանական նյութերը . CuO + H₂ = Cu + H₂O,

Տեղակալման ռեակցիա

CuO, H2O օքսիդներ

1. Նյութի ի՞նչ քանակի է (մոլ) համապատասխանում թթվածնի 3.02 10 23 մոլեկուլը:

3.82×10-²³/6.02×10-²³=0,5

2. Հաշվի՛ր բրոմ պարզ նյութի մոլային զանգվածի թվային արժեքը:

Պատասխանը գրիր մոլային զանգվածի թվային արժեքը՝ ամբողջ թվի ճշտությամբ:

M(Br2)=2×80=160գ/մոլ

3. Հաշվի՛ր ոսկու մոլային զանգվածի թվային արժեքը: Պատասխան՝ M = գ/մոլ

M(Au)=197

197գ/մոլ

4. Իրը պարունակում է 5 մոլ

ծծումբ : Հաշվիր այդ իրում նշված նյութի զանգվածը (գ):

5×32=160

160 գ

5.Որքան է 3.3 մոլ քանակով ազոտական թթվի HNO3 զանգվածը

(գ):

M(HNO3)=1+14+16+16+16=63

3.3×63=207,9 գ

6. Որքան է 8 մոլ երկաթի մոլեկուլների

թիվը:

N=8×6.02=48.16

8. Հաշվել նյութերում տարրեր զանգվածային բաժինները (w), կապի տեսակը FeCl3, NO

Mr(FeCl3)=56+35,5×3=162,5

w(FeCl3)=1×56/162,5×100=34.46

w(FeCl3)=3×35,5/162,5×100=65.53

Mr(NO)=14+16=30

w(NO)=1×14/30×100=46,66

w(NO)=1×16/30×100=53.33

9. Նշի՛ր ռեակցիայի տեսակը և դասակարգել անօրգանական նյութերը CuO + H2 = Cu + H2O,

Տեղակալում ռեակցիա

Բարդ֊CuO-օքսիդ, H2O֊օքսիդ

Պարզ֊Cu, H2

7. Տրված միացությունը R2O3 է, որտեղ R-ն արտահայտում է միացության առաջին տարրը։ Մեր նպատակը R-ի հարաբերական ատոմային զանգվածը գտնելն է, եթե միացության մոլային զանգվածը 188գ/մոլն է։

16×3=48

188-48=140

140:2=70

Պատ.` Ga

1. Ո՞ր բանաձևի միջոցով կհաշվես նյութի զանգվածը, եթե հայտնի է նյութի քանակը(մոլ):

m=n*M

2. Ո՞ր բանաձևի միջոցով կհաշվես կառուցվածքային մասնիկների թիվը, եթե հայտնի է նյութաքանակ(մոլը):

N=n*NA

3. Ո՞ր համակցված բանաձևով կհաշվես նյութի մոլը, եթե հայտնի է նյութի զանգվածը:

M=m/n

Խնդիր 1: Որքան է 2,7 գ զանգվածով ջրի նյութաքանակը (մոլ):

m=2,7գ      | M(H2O)=2*1գ/մոլ+16/մոլ=18գ/մոլ

           | n=m/M=2,7գ/18գ/մոլ=0,15մոլ

—————

M, n-?

Խնդիր 2:

Որքան է 3,2 մոլ քանակով կալցիումի կարբոնատի (CaCO3) զանգվածը (գ):

n=3,2մոլ    | M(CaCO3)=40գ/մոլ+12գ/մոլ+3*16գ/մոլ=100գ/մոլ

            | m=n*M=3,2մոլ*100գ/մոլ=320գ

—————————-

M,m-?

Խնդիր 3: Որքան է 6,02 . 10 24 թվով թթվածնի մոլեկուլների նյութաքանակը (մոլ):

N=6,02*10-24     | n=N/NA=6,02*10-24/6,02*10-23=10մոլ

NA=6,02*10-23

———————-

n-?

1. Նկարագրիր ոչ բևեռային և բևեռային կովալենտային կապերը:

Ոչ բևեռային կովալենտային կապերի դեպքում ատոմները ունեն նույն էլեկտրոնների քանակը օրինակ՝H2, O2, իսկ բևեռային կապերի դեպքում ատոմների էլեկտրոնների քանակը նույնը չէ օրինակ՝ H2O

2. Ընտրիր նյութերի այն շարքը, որոնց մոլեկուլներում կան միայն ոչ բևեռային կովալենտային կապեր.

ш) HCI, NaCl, H₂O,

P) H2, F2, O2

q) HBr, Br₂, LiBr,

η) HI, NH3, CH4

1. Որքան է 0,1 մոլ քանակով հելիումի ատոմների թիվը:

n=0,1    | N=0.1×6×02×10-²³=0.602×10-²³

NA=6,02   |

——————–

N-?

2. Որքան է 2,03* 10  23 թվով արծաթի մոլեկուլների քանակը (մոլ):

N=2,03*10-²³    |  n=N/NA=2.03×10-²³/6×02×10-²³=2.03/6.02=0,33

NA=6,02   |

————

n-?

3. Հաշվել  N2O5 ում տարրերի զանգվածների բաժինները:

Mr(N2O5)=2 Ar(N)+5 Ar(O)=108

w(N)=2×14/108×100=25,92

w(N)=5×16/108×100=74,07

Հիշի՛ր

Մոլը նյութի այն քանակն է, որը պարունակում է այնքան միատեսակ կառուցվածքային մասնիկներ (մոլեկուլ, ատոմ, իոն և այլն), որքան ատոմներ պարունակվում են ածխածնի C իզոտոպի 12 գ նմուշում:

Նյութի քանակը նշանակում են ո տառով:

Նյութի քանակը (n) հավասար է նյութի կառուցվածքային մասնիկների թվի (N) և Ավոգադրոյի թվի (N) հարաբերությանը.

n=N/NA