Author: shushan5

14.11.2024

Աշխատանք դասարանում 

,,Քանի դեռ սպասում է ավտոմեքենան,, պատմվածքի քննարկում։ 

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Կարդա՛ ,,Ծերունին և ծովը,, պատմվածքի առաջին մասը և պատասխանի՛ր հարցերին։ 
Բնութագրի՛ր տղային՝ տեքստից մեջբերումներ անելով
Տղան՝ Սանտյագոն, ծերունու երիտասարդ ընկերն է, ով շատ է հարգում ծերունուն: Չնայած նրան, որ տղան վերջում գնում է այլ տեղ աշխատանքի, նա միշտ հիշում է ծերունուն ու օգնում էր նրան երիտասարդ ժամանակներում: Տեքստում ասում է. «Նա սիրում էր ծերունուն, բայց նրա մայրը չէր ցանկանում, որ նա մնա նրա հետ»: Տղան ի սկզբանե ուզում էր աջակցել ծերունուն, բայց ստիպված էր հեռանալ: Այսպիսով, նա հավատում էր ծերունու հմտությանը, իսկ ծերունին իր հերթին նրա նկատմամբ հոգատար ու սիրալիր վերաբերմունք ուներ:

Առանձնացրո՛ւ ծերունու նկարագրությունը
Ծերունին պատկերված է որպես երկար տարիներ ծովում ապրած, փորձառու, համառ ու տոկուն մարդ: Նրա մարմինը հնացած է, բայց հոգին՝ անհաղթահարելի: Հետաքրքիր է, որ ծերունին ունի մեծ ուժ և վստահություն, սակայն նաև սրտացավ ու խոնարհ մարդ է: Տեքստում նշվում է. «Հին էր նրա ամեն ինչը, բացի աչքերից»: Այս խոհերրը ցույց են տալիս, թե որքան դիմացկուն ու երիտասարդ է մնում նրա հոգին՝ իր զարմանալի աչքերի մեջ, որոնք նման են ծովին:

Մեկնաբանի՛ր միտքը՝ «Հին էր նրա ամեն ինչը, բացի աչքերից, իսկ աչքերի գույնը նման էր ծովին, աննկուն մարդու ուրախ աչքեր էին դրանք»
Այս միտքը ցույց է տալիս, որ չնայած ծերունու մարմնի և ուժերի բեկմանը, նրա ներսում մնում է երիտասարդության ոգին: Նրա աչքերն արտահայտում են այն ներքին կայունությունը, ուժը և կենսասիրությունը, որոնք նա դեռ չի կորցրել՝ չնայած տարիքի ծանրությանը: Աչքերը, որոնք նման են ծովին, խորհրդանշում են ծովի անսահմանությունը ու ծերունու աննկուն մտքերն ու ցանկությունը չհանձնվելու:

Մեկնաբանի՛ր՝ «Բայց գիտեր, որ հեզությունը եկել է և իր հետ ո՛չ ամոթ է բերել, ո՛չ էլ մարդկային արժանապատվության կորուստ։ Սկզբում պարտք ես խնդրում, հետո էլ ողորմություն ես խնդրում»
Այս նախադասությունը ցույց է տալիս ծերունու ներքին փոփոխությունը. նա հասկանում է, որ կյանքում պետք է ընդունել մի քանի դժվարությունների ու նվաստացման շերտեր, բայց դա չի նշանակում, որ նա կորցրել է իր արժանապատվությունը: Հեզությունն ու համբերությունը նա ընդունում է որպես ուժ, որը նրան չի զրկում մարդը լինելուց: Նա նաև գիտի, որ խոնարհություն խնդրելը չի նշանակում պակասություն, քանի որ յուրաքանչյուր մարդ իր ժամանակի և իրավիճակի մեջ պետք է հարմարվի ու պահպանի մարդկայնությունը:

12.11.2024

Աշխատանք դասարանում 

,,Շատ չհամարվի,, ստեղծագործության քննարկում։ 

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Կարդա՛ ,,Քանի դեռ սպասում է ավտոմեքենան,, պատմվածքը: 
Գրի՛ր քո հիմնավորված կարծիքը  պատմվածքի վերաբերյալ: 
«Քանի դեռ սպասում է ավտոմեքենան» պատմվածքը խոսում է մարդու սպասման ու կյանքի անորոշության մասին։ Կերպարները սպասում են, բայց այդ սպասումն ինքնին ավելի շատ նշան է, որ նրանք չեն կարողանում որոշում ընդունել կամ ճանապարհ ընտրել։ Հեղինակը ցույց է տալիս, որ շատ անգամ մարդիկ իրենց կյանքում սպասում են փոփոխությունների, բայց չեն վայելում այն ընթացքը, որն այդ փոփոխություններին նախորդում է։

Պատմվածքը ասում է, որ ամեն քայլ, որոշում և անգամ սպասում ունի իր նշանակությունը։ Երբ մարդը շատ է սպասում ինչ-որ բանի, այն կարող է դառնալ մի տեսակ փակուղի։ Պատմվածքը ծագում է նաև այն հարցը՝ արդյոք մեր սպասումները միշտ արդարացվում են, թե մենք պարզապես մնում ենք կանգնած նույն տեղում։

Հիմնավորված կարծիք
Այս պատմվածքը ինձ հիշեցրեց, որ կյանքը չունի միշտ հստակ ուղի։ Երբ մենք երկար սպասում ենք փոփոխություններին, երբեմն մոռանում ենք վայելել ընթացքը։

07.11.2024

Աշխատանք դասարանում 

,,Սիրելու տարիք,, ստեղծագործության քննարկում։ 

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Կարդա՛ ,,Շատ չհամարվի,, ստեղծագործությունը և պատասխանի՛ր հարցերին։ 
Առաջադրանքներ՝

1. Գրի՛ր մգեցված բառերի բացատրությունը։
կարպետ-գորգ

ձնաշունչ-ձյուն բերող

աղետ-դժբախտություն

բրեզենտ-անջրանցիկ կտոր

տնապահ-տունը պահպանող

տարերայնություն-տարերային բնույթով 

2. Ներկայացրո՛ւ ստեղծագործության ասելիքը, գաղափարը։ 
«Շատ չհամարվի» ստեղծագործությունը խոսում է մարդու կյանքի մանրուքների մասին, որոնք հաճախ չեն գնահատվում, բայց կարող են մեծ նշանակություն ունենալ։ Ստեղծագործության մեջ հեղինակը ներկայացնում է, թե ինչպես մարդիկ հաճախ փորձում են ճիշտ վարքագիծ դրսևորել, բայց միշտ չէ, որ դա հաջողվում է։ Միևնույն ժամանակ, գաղափար կա, որ պետք է դադարել չափազանց լուրջ վերաբերվել ամեն ինչին և սովորել թեթևացնել կյանքը։ Կյանքը այնպիսին է, ինչպիսին կա՝ պետք չէ միշտ փնտրել բացատրություն կամ նշանակություն ամեն մի մանրամասնի։

3. Բացատրի՛ր ստեղծագործության վերնագիրը, ո՞ր դեպքում են այդ արտահայտությունն օգտագործում, ի՞նչ են ուզում դրանով ասել։ 
«Շատ չհամարվի» արտահայտությունն օգտագործվում է այն ժամանակ, երբ ինչ-որ բան փոքր, աննշան կամ կարևորվող չէ, այնպես որ դրա մասին շատ չմտածեն կամ դրան մեծ նշանակություն չտան։ Այս արտահայտությունն կարող է նշանակել, որ պետք չէ չափազանց լուրջ վերաբերվել կյանքում տեղի ունեցող ամեն ինչին։ Հեղինակը ուզում է ասի, որ շատ հաճախ մենք թերագնահատում ենք ինչ-որ բաներ, բայց դրանք կարող են ու պետք է լինեն մեր կյանքում որպես սովորական իրադարձություններ, առանց մեծ սպասումների։

05.11.2024

Աշխատանք դասարանում

,,Լռություն,, պատմվածքի քննարկում։ 

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Կարդա՛ ,,Սիրելու տարիք,, պատմվածքը և պատասխանի՛ր հարցերին։ 

Առաջադրանքներ 
1. Գրի՛ր մգեցված բառեր բացատրությունը։ 
Մթանգնում — Մտքերի խառնաշփոթ, երբ մարդը չի կարող հստակ մտածել կամ կենտրոնանալ, ուղեղը նման է խանգարված վիճակում։

Ներդաշնակություն — Պայման, երբ տարբեր տարրեր կամ գործոններ միաձուլվում են, ստեղծելով խաղաղ ու միատարր վիճակ։

Գաղտնիք — Բացահայտման կամ ճանաչման համար փակված, անհայտ բան։

Թախիծ — Տխրություն, որը գալիս է անցյալի կամ ապագայի նկատմամբ անհանգստությունից։

Հալալ — Հայերեն բառը «հալալ» այս դեպքում նշանակում է «հարգելի» կամ «ճիշտ»։
2.  Մեկնաբանի՛ր մտքերը․ 
Ա․ Նա քաջ գիտեր առաջին զարկի առավելությունը, բայց չէր կարող առանց ուղեղի մթանգնումի մարդու աչքերին նայել ու խփել եւ, որպես կանոն, առաջինը խփում էին իրեն։

Տղան հասկանում է, որ առաջին հարվածը նշանակալի է, բայց նա պատրաստ չէ կամ չի կարող ագրեսիվ մոտենալ, եթե մտքերն ու զգացմունքները խառն են։ Երբեմն առաջին հարվածը ընդունում է ինքը։

Բ․ Բայց դա ի՞նչ կյանք էր։ Շուրջբոլորը այնքա՜ն ներդաշնակ ու կոպտությունից շեղող բան կար, տղայի միտքը հափշտակող այնքա՜ն գաղտնիք կար ծալ-ծալ բացվող աշխարհի վրա, եւ նա այնքան ցրված էր լինում, այնքան անպատրաստ, զգոնությունը կորցրած այնքան, որ այս անգամ էլ առաջինը խփում էին իրեն։ 

Տղան տառապում է կյանքում եղած հակասություններից։ Այնքան շատ բան է իրեն խճճում ու շեղում, որ չի կարող ուշադրություն կենտրոնացնել, և դրա պատճառով հաճախ առաջինը խփում են իրեն։

Գ․ «Վերջ, ― ասաց տղան՝ հայելու առաջ դաստակը վիրակապով փաթաթելիս, ― խելոք ենք եղել, ծեծ ենք կերել, ծաղր ենք հանդուրժել ― անցած լինի։ Ձեր արածը ձեզ հալալ լինի ― այսօրվանից՝ վերջ։ Բանաստեղծություն-բան գրելը հետաձգվում է անորոշ ժամանակով»։

Տղան որոշում է հրաժարվել անցյալից ու փակել այն՝ ասում է «բավական է», թողնում իր ցավերն ու որոշում է, որ այլևս չի ուզում շարունակել նույն սխալները։

Դ․ Տղան անուշ մի թախիծով խղճում էր իրեն։ Կռվի մասին մտածում էր որպես եղած բանի, իրեն տեսնում էր ջարդված, բայց աղջկա աչքերի մեջ շիտակ նայելիս։

Տղան տեսնում է իր խոհերն ու ցավը՝ զգալով թախիծ, բայց երբ աղջկա աչքերին նայում է, մի պահ իսկապես հանգստանում է։

3. Ներկայացրո՛ւ տղային՝ անդրադառնալով կյանքի, արդարության վերաբերյալ նրա մտքերին, տեսակետին։ Քո տեսանկյունից գնահատի՛ր տղայի մտքերը, արարքները։ 

Տղան ապրում է մի աշխարհում, որտեղ կյանքը երբեմն անարդար է, և հաճախ թվում է, որ ամեն ինչ՝ ծաղրը, բռնությունը, չարությունը, ուղղակի խոշոր հատվածներ են իր կյանքի։ Նա հասկանում է, որ չի կարող շրջանցել դրանք, բայց փորձում է ավելի խաղաղ ապրել՝ դուրս գալով անցյալի թերություններից։ Նրա մտքերը ցույց են տալիս, որ նա միշտ փորձում է գտնվել ճիշտ ուղու վրա, թեև կյանքը նրան պարբերաբար հարվածում է։

4. Ինչպիսինն է հեղինակի պատմելու ոճը։ 
Հեղինակը ընտրել է հոգեբանական խորություն ունեցող ոճ՝ հերոսների ներքին համազարկերը ցույց տալով, որտեղ մարմնի ցավերն ու հոգեկան պայքարները միասին փոխհարաբերությունների մեջ են։ Նա ոչ միայն դրսից է ներկայացնում իրադարձությունները, այլև կենտրոնանում է յուրաքանչյուրի հոգեկան վիճակի վրա։

5. Ինչո՞ւ է վերնագրված ,,Սիրելու տարիք,,։ 
Վերնագիրը «Սիրելու տարիք» միտում ունի՝ ցույց տալու, որ տղան գտնվում է մի փուլում, երբ ինքը պատրաստ է սիրելու, բայց միևնույն ժամանակ, նրա կյանքում ցավը, անարդարությունը ու դժվարությունները խանգարում են։ «Սիրելու տարիք» չի վերաբերում միայն սիրուն, այլ նաև կյանքի այն փուլին, երբ սկսում ես բացահայտել հարաբերությունների բարդությունն ու ներքին աշխարհը։

Թվային արտահայտությունը կազմվում է թվերից, թվաբանական գործողությունների նշաններից և փակագծերից:

Թվային արտահայտության գործողությունների արդյունքում ստացված թիվը կոչվում է թվային արտահայտության արժեք:

Եթե թվային արտահայտությունը պարունակում է նաև տառեր (կամ միայն տառեր), ապա այն կոչվում է հանրահաշվական արտահայտություն:

Հանրահաշվական կոտորակ կոչվում է AB տեսքի արտահայտությունը, որտեղ A-ն որևէ բազմանդամ է, իսկ B-ն՝ ոչ զրոյական բազմանդամ:

Հանրահաշվական կոտորակը բազմանդամի և ոչ զրոյական բազմանդամի քանորդ է:

x/x−3; b−1/b+6; 1+x³/x²+1; y+2/y²−6y+6 արտահայտությունները հանրահաշվական կոտորակներ են:

Հանրահաշվական կոտորակների հիմնական հատկությունը․

Կոտորակի համարիչի և հայտարարի նույն թվի վրա բաժանելը կոչվում է կոտորակի կրճատում:

Հանրահաշվական կոտորակի արժեքը չի փոխվի, եթե նրա համարիչը և հայտարարը բազմապատկենք միևնույն արտահայտությամբ, որի արժեքը զրոյից տարբեր է:

Հանրահաշվական կոտորակի արժեքը չի փոխվի, եթե նրա համարիչը և հայտարարը բազմապատկենք միևնույն արտահայտությամբ, որի արժեքը զրոյից տարբեր է:

Հաճախ հանրահաշվական կոտորակների հետ գործողություններ կատարելիս, պետք է լինում փոխարինել կոտորակի համարիչը կամ հայտարարը հակադիրով: Սակայն, որպեսզի կոտորակի արժեքը չփոխվի, պետք է հետևել նշանի փոփոխության կանոններին՝

կոտորակի արժեքը չի փոխվի, եթե 

— փոխենք համարիչի և հայտարարի նշանները,

— փոխենք համարիչի և ամբողջ կոտորակի նշանները,  

— փոխենք հայտարարի և ամբողջ կոտորակի նշանները:

Եթե A-ով և B-ով նշանակենք հանրահաշվական կոտորակի համարիչն ու հայտարարը, ապա նշանի փոփոխման կանոնը կարելի է գրել հետևյալ կերպ՝  

Առաջադրանքներ․

1)Հետևյալ կոտորակներից ո՞րն է հավասար 2/(x−14)-ի:

Ընտրի՛ր պատասխանի ճիշտ տարբերակը:

• −(x+14)/−2
• −2/−(x−14)
• (x−14)/−2
• 2/(14−x)
• −2/(14−x)

2)Կոտորակը ձևափոխեք այնպես, որ նրա առջև դրված նշանը փոխվի հակադիրով՝

-(a-1)/a

x/3-x

-(y-x)/x+y

a²+1/2-a

3)Կոտորակները բերեք 36x² հայտարարի`

5x²/36x²
72/36x²
132x/36x²
28/36x²
9x/36x²

4)A միանդամը կամ բազմանդամը ընտրեք այնպես, որ ստացվի ճիշտ հավասարություն

x/4=x/A
A=4

mn/2(x-y)=mn/A
A=2(x-y)

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)․

1)Կիրառելով հանրահաշվական կոտորակների հիմնական հատկությունը, ∗-ի փոխարեն գրիր այնպիսի արտահայտություն, որ ստացվի ճիշտ հավասարություն`

∗/9p=t²/p
*=t^2_.9p/p=9t²

2)2z/7y կոտորակը բերե՛ք 42y հայտարարի:

Ընտրի՛ր պատասխանի ճիշտ տարբերակը:

• 12z/42y
• 6z/42y
• 2z/42y

3)Կոտորակները բերեք 20x²y հայտարարի`

x²/20x²y
100y/20x²y
7x²y/20x²y
110xy/20x²y
12x/20x²y

4)A միանդամը կամ բազմանդամը ընտրեք այնպես, որ ստացվի ճիշտ հավասարություն՝

2/3a²=2/A
A=3a²

a/4b=A/4b
A=a

1)Կրճատե՛ք կոտորակները․

ա)x+y/2ax
բ)1
գ)2/5
դ)1/2
ե)(x-y)²/4xy
զ)5m/7n(a-b)
է)p/2q
ը)4(a+b)/9

2)Կրճատե՛ք կոտորակները․

ա)-1
բ)-2/3
գ)-2n
դ)3a/7

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)․

Կրճատե՛ք կոտորակները․

ա)1/2
բ)2/3
գ)3/14
դ)64/231
ե)a/3
զ)2/3b
է)1/x²
ը)2mn/3
թ)2b²/3a²
ժ)6x²/7yz

1)Ո՞ր պատկերն է կոչվում բազմանկյուն։ Գծե՛ք բազմանկյուն, ցույց տվեք գագաթը, կողմերը։

2)Ո՞ր բազմանկյուններն են կոչվում ուռուցիկ։ Գծե՛ք ուռուցիկ և ոչ ուռուցիկ բազմանկյուններ, ցույց տվեք անկյունները։

3)Գրեք ուռուցիկ n-անկյան անկյունների գումարի հաշվման բանաձևը։

4)Ինչի՞ է հավասար ուռուցիկ հնգանկյան անկյունների գումարը։

5)Սահմանեք զուգահեռագիծը։ Զուգահեռագիծը արդյո՞ք ուռուցիկ քառանկյուն է։

6)Ի՞նչ է եռանկյան միջին գիծը։ Գծե՛ք եռանկյուն, տարե՛ք միջին գիծը և գրեք միջին գծի հաշվման բանաձևը։ ։

7)Ո՞ր քառանկյունն է կոչվում սեղան։ Ինչպե՞ս են կոչվում սեղանի կողմերը։

8)Ո՞ր սեղանն է կոչվում հավասարասրուն, ո՞րը՝ ուղղանկյուն։ Գծեք օրինակներ։

9)Ի՞նչ է սեղանի միջին գիծը։ Գծե՛ք սեղան, տարե՛ք միջին գիծը և գրեք միջին գծի հաշվման բանաձևը։

10)Ո՞ր քառանկյունն է կոչվում ուղղանկյուն։

11)Ո՞ր քառանկյունն է կոչվում շեղանկյուն։

12)Ո՞ր քառանկյունն է կոչվում քառակուսի։

1)Տրված է ABCD ուղղանկյուն։ Ըստ գծագրի տվյալների հաշվել ABF անկյունը։

Պատ. ` 20

2)Տրված է ABCD քառակուսի, PK=5սմ, AK=4։ Գտնել քառակուսու պարագիծը։

Պատ. ՝ 28

3)Տրված է ABCD շեղանկյուն։Հաշվել ABC անկյունը։

Պատ. 70

4)Տրված է ABCD ուղղանկյուն։ Ըստ գծագրի տվյալների հաշվել ուղղանկյան պարագիծը։

5)Տրված է ABCD շեղանկյուն։ Ըստ գծագրի տվյալների հաշվել CBE անկյունը։

<CBE = 90 — 75 = 15

6)Տրված է ABCD շեղանկյուն: Ըստ գծագրի տվյալների հաշվել MD+DN-ը։

Առաջադրանքներ․

1)

ա, (a²)⁵

բ, (a²)⁶

գ, (a²)²¹
2)

3)

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը).

1)

2)

3)