«Հայկ և Բել» ավանդազրույցը կարևոր նշանակություն ունի մեր ժողովրդի ինքնության ձևավորման մեջ։ Այս պատմության մեջ Հայկը ներկայացվում է որպես ուժեղ, գեղեցիկ և քաջ առաջնորդ, որը չի ցանկանում ապրել Բելի բռնապետության տակ։ Նա հեռանում է Բաբելոնից, որովհետև ազատ կյանքն իրեն ավելի թանկ է, քան մեծ, բայց օտար իշխանության տակ ապրելը։ Երբ Բելը փորձում է նրան վերադարձնել և պարտադրել իր իշխանությունը, Հայկը հրաժարվում է և պատրաստվում է պայքարի։ Վանա լճի ափին նրա հաղթանակը դառնում է ազատության հաղթանակի խորհրդանիշ։
Պատմության ընթացքում հայ ժողովուրդը բազմիցս ապրել է նման իրավիճակներ։ Տարբեր դարերում օտար տերությունները փորձել են իշխել մեր երկրի և մեր մշակույթի վրա, սակայն հայերը պաշտպանել են իրենց հողը, լեզուն ու հավատքը։ Այս պայքարի հիմքում միշտ կանգնած է եղել ազատության գաղափարը, որովհետև առանց ազատության անհնար է պահպանել ազգային ինքնությունը։ Ինչպես Հայկը չընդունեց Բելի իշխանությունը, այդպես էլ մեր ժողովուրդը դարերի ընթացքում չի հրաժարվել իր ինքնությունից։
«Հայկ և Բել» գրական պատմությունը ցույց է տալիս, որ հայ ժողովրդի ձևավորումը կապված է ազատության համար պայքարի հետ։ Պատմական փաստերն էլ հաստատում են, որ մեր գոյատևման հիմնական ուժը եղել է ազատ լինելու կամքը։
Այսպիսով՝ թե՛ պատմական իրադարձությունները, թե՛ այս հին ավանդազրույցը ապացուցում են, որ ազատությունը միշտ եղել է մեր ազգային ինքնության պահպանման գլխավոր ուղենիշը։ Ազատությունը պահելով՝ մենք պահել ենք մեր տունը, մեր լեզուն և մեր ապագան։
Մանվելյան Շուշան 