Day: 14.03.2026

 §27. ՄԱԳՆԻՍԱԿԱՆ ԴԱՇՏԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀՈՍԱՆՔԱԿԻՐ ՇՐՋԱՆԱԿԻ ՎՐԱ: ԷԼԵԿՏՐԱՇԱՐԺԻՉ

 §28. ԷԼԵԿՏՐԱՄԱԳՆԻՍԱԿԱՆ ՄԱԿԱԾՄԱՆ ԵՐԵՎՈՒՅԹԸ

 §29. ԷԼԵԿՏՐԱՄԱԳՆԻՍԱԿԱՆ ԴԱՇՏ: ԷԼԵԿՏՐԱՄԱԳՆԻՍԱԿԱՆ ԱԼԻՔՆԵՐ

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ո՞ր ուժն են անվանում Ամպերի ուժ:
   Դա էլեկտրաստատիկ ուժն է, որն առաջանում է ամպերի մեջ էլեկտրական լիցքերի բաժանման պատճառով (այսինքն՝ մթնոլորտային էլեկտրականությունը, որի արդյունքում տեղի է ունենում կայծակ)։
   
2. Ինչպե՞ս է ուղղված մագնիսական դաշտում հոսանքակիր հաղորդիչի վրա ազդող ուժը:
   Այն ուղղված է մագնիսական դաշտի և հոսանքի ուղղությունների իրարանցման մեջ, այսինքն՝ ըստ Ֆլեմինգի ձախ ձեռքի կանոնի.
   
3. Մագնիսական դաշտում հոսանքակիր շրջանակի ո՞ր դիրքում է նրա վրա ազդող ուժերի մոմենտը զրո:
   Երբ շրջանակը մագնիսական դաշտի ուղղությամբ կանգնած է, ուժերի մոմենտը զրո է:
   
4. Ի՞նչ է էլեկտրաշարժիչը, և ի՞նչ կառուցվածք ունի այն:
   Էլեկտրաշարժիչը սարք է, որը էլեկտրական հոսանքն էներգիայի է վերածում շարժման էներգիայի:
   Կառուցվածքը՝ ռոտոր (շարժվող մաս), ստատոր (կայուն մաս), կոլեկտոր, վանդակներ/հոսանքատար հաղորդիչներ։
   
5. Ի՞նչ դեր է կատարում կոլեկտորն էլեկտրաշարժիչում։
   Կոլեկտորը ապահովում է հոսանքի ուղղության փոփոխությունը ռոտորում, որպեսզի շարժիչը անընդհատ պտտվի։
   
6. Ինչ առավելություններ ունեն էլեկտրաշարժիչները:
   Շարժիչները են հուսալի, արագ արձագանքող, կարող են աշխատել երկար ժամանակ, հեշտ կառավարվող, կոմպակտ։
   
7. Ո՞ր երևույթն են անվանում էլեկտրամագնիսական մակածում։
   Դա երևույթ է, երբ փոփոխվող մագնիսական դաշտը induces (ստեղծում) է էլեկտրական հոսանք հաղորդիչում։
   Հիմնվելով Ֆարադեյի օրենքի վրա։
   
8. Ի՞նչ տեղի կունենա, եթե Ֆարադեյի փորձերում մեկ մագնիսի փոխարեն կոճի մեջ մտցնենք իրար հպված երկու մագնիս, որոնց բևեռները՝
   ա. համընկնում են
   հոսանքի ուժն կմեծանա մի փոքր (բայց ուղղությունը չի փոխվի),
   բ. հակադիր են
   հոսանքի ուղղությունը հակառակ կլինի, ուժն էլ ավելի մեծ կամ հակառակ ուղղությամբ կլինի:
   
9. Ի՞նչ կառուցվածք ունի փոփոխական հոսանքի պարզագույն գեներատորը։
   Հոսանքի աղբյուրը՝ հեռացող մագնիս կամ պտտվող կոնդուկտոր շրջված մագնիսական դաշտում, իսկ ելքը՝ հոսանք հաղորդիչներում։
   
10. Ո՞ր հոսանքն են անվանում փոփոխական:
    Հոսանք, որի էլեկտրական լարման և հոսանքի ուղղությունը ժամանակի ընթացքում փոխվում է։
    
11. Ի՞նչ հաճախություն ունի մեր երկրում օգտագործվող փոփոխական հոսանքը:
    Ընդհանուրում՝ 50 Hz (Հերց)։
    
12. Ի՞նչ էներգիայի շնորհիվ է արտադրվում էլեկտրաէներգիան`ա. հիդրոէլեկտրակայաններում — ջրի էներգիա, բ. ջերմաէլեկտրակայաններում — ջերմային էներգիա:
    
13. Ի՞նչ է էլեկտրամագնիսական դաշտը:
    Դա դաշտ է, որտեղ էլեկտրական և մագնիսական ուժերը փոխազդում են և ստեղծում միասնական դաշտ։
    
14. Ի՞նչ է էլեկտրամագնիսական ալիքը։
    Դա փոփոխվող էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի սինքրոն տարածվող ալիք է, որը տարածվում է ազատ տարածության (վակուում) միջով։
    
15. Գրե՛ք էլեկտրամագնիսական ալիքի տարածման արագության, ալիքի երկարության և տատանումների հաճախության կապն արտահայտող բանաձևը:
    Չեմ կարողացել պատասխանել այս հարցին
    
16. Որքան է էլեկտրամագնիսական ալիքի տարածման արագությունը վակուումում:
    Չեմ կարողացել պատասխանել այս հարցին

Տնային

Ազոտի ենթախումբ
Ազոտի ենթախմբի ընդհանուր բնութագիրը
Ազոտ: Ամոնիակ: Քիմիական հավասարակշռություն
Ազոտի օքսիդները: Ազոտական թթու 

Հարցեր

1. Ո՞ր տարրերն են մտնում ազոտի ենթախմբի մեջ։
N, P, As, Sb, Bi

2.Ի՞նչ ընդհանուր բան ունեն այդ տարրերի արտաքին էլեկտրոնային կառուցվածքները։
ns²np³

3.Քանի՞ էլեկտրոն կա ազոտի ենթախմբի տարրերի արտաքին շերտում։
5

4.Պարբերական աղյուսակի ո՞ր խմբում են գտնվում ազոտի ենթախմբի տարրերը։
15-րդ (V) խումբ

5.Ո՞րն է այդ ենթախմբի ամենաթեթև տարրը։
N

6.Ինչպե՞ս են փոխվում ազոտի ենթախմբի տարրերի մետաղական հատկությունները վերևից ներքև։ Մետաղականությունը ավելանում է

7.Ի՞նչ օքսիդացման աստիճաններ են առավել բնորոշ այս ենթախմբի տարրերին։
−3, +3, +5

8.Ինչպիսի՞ հիդրիդներ են առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը։
NH₃, PH₃, AsH₃, SbH₃, BiH₃

9.Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմային շառավիղը խմբում վերևից ներքև շարժվելիս։
Ատոմային շառավիղը ավելանում է

10.Ինչպիսի՞ օքսիդներ են առաջացնում այս ենթախմբի տարրերը
Թթվային, հիմնական և կիսաքիմիական օքսիդներ

11.Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմների զանգվածը խմբում վերևից ներքև։
Ատոմների զանգվածը ավելանում է

12.Ինչպիսի՞ կապ են սովորաբար առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը՝ կովալենտ թե իոնային:
Կովալենտ

13.Ո՞ր տարրն է ազոտի ենթախմբում ամենաէլեկտրաբացասականը։
N

14.Ի՞նչ գազ է կազմում մթնոլորտի մեծ մասը՝։
N (78%)

15.Ի՞նչ կարևոր կենսաբանական նշանակություն ունի ազոտը։
Ամինաթթուների, նուկլեինաթթուների բաղադրիչ

16.Որտե՞ղ է կիրառվում արսենը։Ինչպիսի՞ հատկություններ ունի մետաղական թե ոչ մետաղական։
Կիսահաղորդիչ, ներկ, միջատասպան; հիմնականում անմետաղական, որոշ մետաղական հատկություններ ունի

17.Ո՞րն է ենթախմբի ամենածանր տարրը:
Bi

Լրացուցիչ

1.Ստորև բերված շարքից V ենթախմբից ատոմ պարունակող  թթուները և դասավորիր դրանք ըստ օքսիդիչ հատկությունների նվազման կարգի: Որպես պատասխան ներկայացրու
1. թթուների համարները 1)HPO3,,2)H2SO4,3)HNO3,4)HSbO3,5)HBrO4,6)H3AsO4
Թթուները՝ 1) HPO₃ 2) H₂SO₄ 3) HNO₃ 4) HSbO₃ 5) HBrO₄ 6) H₃AsO₄

2. Քո ընտրած թթուներից ամենաուժեղ օքսիդիչի
5 > 3 > 2 > 6 > 1 > 4
HBrO₄

3.6 մոլ քանակով մոլեկուլում պրոտոնների քանակը (մոլ)։
3.6 մոլ HBrO₄-ում պրոտոնների քանակը: 3.6 մոլ

2.Լրացրու ընտրելով իոնային միացությունը, հաշվի առնելով, որ ազոտը ցուցաբերում է −3 օքսիդացման աստիճան:

Նյութ	Մոլային զանգված (գ/մոլ)	Անվանում
Na₃N	83.98	Նատրիումի նիտրիդ
LiNO₃	68.95	Լիթիումի նիտրատ
NO	30.01	Ազոտի օքսիդ (I)

3.Քիմիական ռեակցիաներ

Ավարտի՛ր քիմիական ռեակցիաների հավասարումները . 

ՆՇԵԼ ՏԵՍԱԿԸ

KOH + HNO₃ → KNO₃ + H₂O

Ca(OH)₂ + SO₂ → CaSO₃ + H₂O

Fe(OH)₃ t° → Fe₂O₃ + 3 H₂O

4.Իրականացրե՛ք հետևյալ փոխարկումները՝ նշելով պայմանները. 

H2O ->H2 ->H2S 

H₂O -> H₂ + O₂ (էլեկտրոլիզ)
H₂ + S -> H₂S

В моей жизни «зелёная лампа» — это то, что даёт мне свет и направление, помогает двигаться к мечтам. Для меня это любопытство и желание учиться, интерес к новым знаниям. Когда я сталкиваюсь с трудностями, именно эти цели помогают мне не терять силы и не сдаваться.

«Зелёная лампа» может быть разной для каждого: для кого-то это семья, для кого-то дружба, для кого-то любимое хобби. Она напоминает, что даже в трудные времена есть что-то, что ведёт нас вперёд, вдохновляет и помогает развиваться.

Я хочу, чтобы моя «зелёная лампа» освещала путь к знаниям, к добрым поступкам и к тому, чтобы мои мечты становились реальностью. Она даёт веру, что если работать и стремиться, то любая цель достижима.