Նաիրի Զարյան ․ Հայրենի տուն
Այս գիշեր տեսա մի անուշ երազ.
Ես իմ հայրենի տունն էի նորոգում,
Մանկության երկինքն էր բացվել վրաս,
Եվ արշալույսներ կային իմ հոգում։
Այնտեղ էր մայրս, հայացքը պայծառ,
Մայրենի լեզվով խոսում էր առուն,
Խշշում էր բակում հինավուրց մի ծառ…
Այնպես ծանո՜թ էր և այնպես գարո՜ւն…
Երդիկից կաթած շողն արեգական
Թվում էր հոգուս ոսկյա բանալի,
Արևն էր նայում աչքով մայրական,
Եվ քաղցր էր աշխարհն ու հասկանալի…
1. Ինչո՞ւ է հայրենի տունը կապվում մանկության հիշողության հետ։
Հայրենի տունը կապվում է մանկության հիշողությունների հետ, որովհետև մարդը իր մանկությունը անցկացնում է հենց այնտեղ։ Այդ տունը կապված է ընտանիքի, հատկապես մոր, սիրո և ջերմության հետ։ Տանը հիշվում են մանկության ուրախ և անհոգ օրերը, այդ պատճառով էլ այն մարդու մեջ արթնացնում է քաղցր հիշողություններ։
2. Ի՞նչ հիմնական գաղափար կամ ուղերձ է փոխանցում բանաստեղծությունը։
Բանաստեղծության հիմնական գաղափարն այն է, որ հայրենի տունը մարդու համար ամենաթանկ տեղերից մեկն է։ Այն կապված է մանկության, ընտանիքի և երջանիկ հիշողությունների հետ։ Բանաստեղծը ցույց է տալիս, որ հայրենի տունը միշտ մնում է մարդու հոգում և նրան հիշեցնում է իր անցյալը։
Հայերեն
Ինչու՞ չես խոսում հայերեն.
Ես երգ եմ հյուսում քեզ համար,
Հոնքերդ հպարտ ու կամար՝
Իջնում ես հայոց լեռներեն:
Ինչու՞ չես խոսում հայերեն:
Ես երգ եմ հյուսում քեզ համար,
Դու չես հասկանում իմ լեզուն:
Ես խորթ եմ, օտար քո հոգուն,
Բայց քո տեսիլքով խանդավառ,
Ես երգ եմ հյուսում քեզ համար:
Հոնքերդ հպարտ ու կամար
Հանց վեհ տաճարները հայոց
Հայացքդ մաղում է ամառ.
Հայքից են աչքերը քո բոց,
Հոնքերդ հպարտ ու կամար…
Իջնում ես հայոց լեռներեն
Ինչպես թեթևոտ մեր պախրան,
Նայվացքդ այնպես նաիրյան
Հմայքդ այնպես հայերեն՝
Իջնում ես հայոց լեռներեն:
Ինչու՞ չես խոսում հայերեն:
Նորքից ես թռել դու իմ լոր,
Զանգուն է երգել քեզ օրոր,
Մասիսն է հսկել վեհորեն:
Ինչու՞ չես խոսում հայերեն:
1. Քո կարծիքով ո՞ւմ է դիմում բանաստեղծը։
Իմ կարծիքով բանաստեղծը դիմում է հայ աղջկան կամ ընդհանրապես այն հայ մարդուն, ով չի խոսում հայերեն։
2. Ո՞ր հարցն է կրկնվում, ի՞նչ նպատակով։
Բանաստեղծության մեջ կրկնվում է «Ինչու՞ չես խոսում հայերեն» հարցը։ Այն կրկնվում է, որպեսզի ընդգծի հեղինակի ցավն ու մտահոգությունը, որ հայ մարդը չի խոսում իր մայրենի լեզվով։
3. Առանձնացրո՛ւ արտաքինի նկարագրությունները։ Ի՞նչ զուգորդումներ է անում հեղինակը։
Բանաստեղծը նկարագրում է արտաքին գեղեցկությունը հետևյալ կերպ․ «Հոնքերդ հպարտ ու կամար», «Հայքից են աչքերը քո բոց», «Հայացքդ մաղում է ամառ», «Նայվածքդ այնպես նաիրյան»։ Հեղինակը զուգորդում է աղջկա գեղեցկությունը հայոց լեռների, բնության և վեհ տաճարների հետ։
4. Ինչո՞ւ է կարևոր խոսել և սովորել մայրենի լեզուն։ Ի՞նչ դեր ունի մայրենի լեզուն ազգային ինքնության պահպանման գործընթացում։
Մայրենի լեզուն շատ կարևոր է, որովհետև այն մեր ժողովրդի մշակույթի, պատմության և ինքնության մի մասն է։ Լեզվի միջոցով մենք պահպանում ենք մեր ավանդույթներն ու կապը մեր ժողովրդի հետ։ Եթե մարդը խոսում և պահպանում է իր մայրենի լեզուն, ապա պահպանում է նաև իր ազգային ինքնությունը։
5. Ժամանակակից աշխարհում պահպանված և ապահո՞վ է քո մայրենի լեզուն կամ ի՞նչ վտանգների առջև է կանգնած։ Երիտասարդները, այլ մարդիկ խոսո՞ւմ և գրո՞ւմ են մայրենի լեզվով , ի՞նչ խնդիրներ ես նկատում։
Ժամանակակից աշխարհում հայերենը պահպանվում է, բայց նաև որոշ վտանգների առաջ է կանգնած։ Երբեմն մարդիկ, հատկապես երիտասարդները, օգտագործում են շատ օտար բառեր կամ գրում են հայերենը լատինատառ։ Սոցիալական ցանցերում նույնպես հաճախ հայերենը սխալ են գրում։ Այդ պատճառով կարևոր է, որ մարդիկ շարունակեն խոսել և գրել հայերեն, որպեսզի այն պահպանվի նաև ապագայում։
Մանվելյան Շուշան 