Posted in Գրականություն 8

Կարդում ենք Չարենց

06.03.2025

Աշխատանք դասարանում

Կարդում ենք Չարենց

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Կարդում ենք Չարենց․ Տաղ անձնական

1. Ինչպիսին է Կարս քաղաքը, ներկայացրո՛ւ քո բառերով, բայց Չարենցի նկարագրությամբ: 
Չարենցի համար Կարսը սիրելի, հարազատ վայր է։ Նա հիշում է Կարսի տունը՝ շինված անտաշ քարով, այգիները, երկինքը՝ մով գույնով։ Այդ ամենը նրա մանկության, հուշերի, սիրո քաղաքն է։ Կարսը խաղաղ, քաղցր, հայկական, հոգեհարազատ վայր է՝ իր բույրով ու գույնով։
2. Դուրս բեր անհասկանալի բառերը, բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ: 

ԲառԲացատրություն
ԱնտաշՄշակված չեղած, կոպիտ (քարերի մասին)
ՏապարՓայտ կտրելու գործիք (այստեղ՝ կոպիտ, անհոգի)
ՏաղտկալիՑավալի, ձանձրալի, հոգնեցնող
ԱրջիճԾանր մետաղ, որը կարող է լինել թունավոր (հին գրականության մեջ՝ ծանրության, ցավի խորհրդանիշ)
ՎտարանդիԻր երկրից հեռացած, աքսորված մարդ
ԱմենտիԱստվածային, երազային մի վայրը, հավանաբար բանաստեղծի երազանքների երկինքը


3. Բացատրի՛ր այս քառատողը. 
Բայց շուրջս թող որքան կուզե աշխարհը այս խնդա, ցնդի―
Ես- հաշմանդամ ու խելագար ու հավիտյան վտարանդի՜
Դեպի երկինք պիտի գնամ, դեպի եզերքը Ամենտի―
Իմ բարձր, հին ու աստղային երազների ճանապարհով…
Այս տողերում Չարենցն ասում է՝ նույնիսկ եթե աշխարհը լի է ուրախությամբ ու աղմուկով, ինքը այլ ճանապարհ ունի։ Նա իրեն զգում է ցավով լի, մենակ, խելագար ու կյանքից հեռու։ Բայց ունի բարձր, մաքուր երազներ, ու գնում է այդ երազների ճանապարհով՝ դեպի մի բարձր, լուսավոր աշխարհ, որտեղ թերևս հասկանալի կլինի իր ցավը։
4. Ի՞նչ տրամադրություն է արտահայտում բանաստեղծությունը: 
Բանաստեղծությունը տխուր է, կարոտով ու ցավով լի։ Հեղինակը խոսում է իր մենակությունից, տխուր անցյալից, կորցրած սիրուց ու մանկությունից։ Բայց նաև զգացվում է հույս՝ դեպի երազների, հավերժության, խաղաղության ճանապարհ գնալու ցանկություն։
5. Բացատրի՛ր վերնագիրը: 
«Տաղ» նշանակում է երգ, բանաստեղծություն։ «Անձնական» նշանակում է՝ շատ անձնական, սրտից եկող։ Այսինքն՝ սա մի բանաստեղծություն է, որը գրած է հենց իր անձնական ապրումների, հուշերի և ցավի հիման վրա։

6. Բնութագրի՛ր բանաստեղծության քնարական հերոսին։ 
Քնարական հերոսը՝ այսինքն Չարենցն ինքը, մարդ է՝ խորը հոգով, կարոտով լի։ Նա սիրում է իր հայրենի քաղաքը, իր անցյալը, Կարինեին։ Նա ցավ է ապրում, մենակություն զգում, իրեն զգում է աշխարհից դուրս, օտար։ Բայց նաև երազող մարդ է, որը նայում է դեպի վեր՝ դեպի բարձր, լուսավոր երազներ։
6. Գրի՛ր շարադրություն ,,Դեպի երկինք պիտի գնամ հին ու աստղային երազների ճանապարհով…,, վերնագրով: 
https://shushan5.school.blog/2025/04/20/%d5%a4%d5%a5%d5%ba%d5%ab-%d5%a5%d6%80%d5%af%d5%ab%d5%b6%d6%84-%d5%ba%d5%ab%d5%bf%d5%ab-%d5%a3%d5%b6%d5%a1%d5%b4-%d5%b0%d5%ab%d5%b6-%d5%b8%d6%82-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%b2%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a5/

Posted in Գրականություն 8

Դեպի երկինք պիտի գնամ հին ու աստղային երազների ճանապարհով

Դեպի երկինք պիտի գնամ հին ու աստղային երազների ճանապարհով

Դեպի երկինք պիտի գնամ՝ հին ու աստղային երազների ճանապարհով… Այս խոսքերը գալիս են Չարենցի խոր զգացմունքներից։ Նրա սիրտը ցավով լի է, բայց նա հոգով չի հանձնվում։ Նա տխուր է, մենակ, սակայն հոգու խորքում պահում է իր երազանքները։

Այս ճանապարհը, որով ուզում է գնալ բանաստեղծը, սովորական ճանապարհ չէ։ Այն դեպի հոգևոր լույս է, դեպի այն աշխարհը, որտեղ չկա ցավ, սուտ կամ մենակություն։ Այդտեղ միայն խաղաղություն կա՝ և բանաստեղծի մանկության, սիրո, հայրենիքի գեղեցիկ հիշողությունները։

Երբ մարդ շատ տխուր է, նա հաճախ երազում է ուրիշ տեղ գնալ։ Այդպես էլ Չարենցը՝ ուզում է գնալ այնտեղ, որտեղ հնարավոր է իրական խաղաղություն գտնել։ Եվ նա գնում է ոչ թե մարմնով, այլ հոգով՝ իր հին, բարձր երազների ճանապարհով։

Posted in Գրականություն 8

Կարդում ենք Չարենց

04.03.2025

Աշխատանք դասարանում

Կարդում ենք Չարենց․ Տաղ անձնական

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Կարդա՛ Չարենցի բանաստեղծությունները, մեկը քո ընտրությամբ սովորի՛ր անգիր: 
Փորձի՛ր մեկնաբանել ընտրածդ բանաստեղծությունը:  Պատրաստի՛ր տեսանյութ կամ ռադիոնյութ։

Ես ընտրում եմ Եղիշե Չարենցի ամենախորն ու խորհրդավոր բանաստեղծություններից մեկը՝ «Գիշերն էր, լուռ ու մեղմ»։ Այս բանաստեղծությունը սովորել եմ անգիր և հիմա կներկայացնեմ այն ու կփորձեմ մեկնաբանել։

Եղիշե Չարենց — «Գիշերն էր, լուռ ու մեղմ»

Ու հուշերն եկան լուռ, ու պոեզիան — հին,
Լուսե հեքիաթով եկան։ Եվ ես տեսա երազում՝
Նայիրի աշխարհն անծիր՝ իմ մանկության կանաչ բին,
Ու խենթ հմայքը դարեր շարունակ քամուց պահված մի ձայն։

Գիշերն էր, լուռ ու մեղմ։ Եվ քնին հպարտ, անուշ,
Մեղմիկ հոսանքով իջավ շշուկով դռնից ներս։
Եվ իմ հոգին ու սիրտը, լուռ, խաղաղ, առանց շշմուշ,
Բացավ երազի դուռը մի կախարդական երկրի։


Այս բանաստեղծության մեջ Չարենցը գրում է գիշերվա մասին։ Բանաստեղծը գրում է, թե ինչպես է քունը գալիս մեղմ ու լուռ։ Երբ նա քնում է, մտքով գնում է մի կախարդական աշխարհ։

Նա հիշում է իր մանկությունը, իր երկիրը՝ Նայիրին։ Այս ամենը գալիս է իր երազում՝ խաղաղ, գեղեցիկ և կախարդական ձևով։ Վերջում ասում է, որ լսում է մի հին ձայն, որը քամին պահել է երկար տարիներ։

Այս բանաստեղծությունը խաղաղ է, տխուր ու մի քիչ կախարդական։ Այն խոսում է հուշերի, մանկության և հայրենիքի մասին։

Ռադիոնյութ

Posted in Մաթեմատիկա ա․ բ․ 8

Խնդիրներ

Խնդիր 1

Ռեգբիի թիմը 2022 թվականի մրցաշրջանի յոթերորդ, ութերորդ և իններորդ խաղերում վաստակել է համապատասխանաբար 24, 17 և 25 միավոր։ Թիմի միջին միավորները մեկ խաղում, 9 խաղերից հետո, ավելի բարձր էին, քան առաջին 6 խաղերից հետո: Նրանց միջինը 10 խաղից հետո 22-ից ավելի էր: Ո՞րն է միավորների այն նվազագույն քանակը, որ թիմը կարող էր վաստակել իր 10-րդ խաղում:

31

Խնդիր 2

Արմենը սպիտակ թղթի կտորների վրա գրեց վեց հաջորդական թվեր՝ յուրաքանչյուր կտորի վրա մեկ թիվ: Նա կպցրեց թղթի այդ կտորները երեք մետաղադրամի վրա՝ երեսից և տակից: Հետո նա երեք անգամ նետեց այդ երեք մետաղադրամները։ Առաջին նետումի ժամանակ նա տեսավ 6, 7 և 8 թվերը, ինչպես ցույց է տրված նկարում, և դրանք ներկեց կարմիր գույնով: Երկրորդ նետման ժամանակ նրա տեսած թվերի գումարը 23 էր, իսկ երրորդի ժամանակ՝ 17: Որքա՞ն էր մնացած երեք սպիտակ թղթի կտորների վրա գրված թվերի գումարը:

18

Խնդիր 3

Բաբկենը գրել է միայն 7 թվանշանով կազմված թվեր, դրանք գումարել ու ստացել 1015: Նա 7-ն օգտագործել է 10 անգամ, ինչպես ցույց է տրված նկարում: Այժմ նա ուզում է նույն ձևով գրել 2023 թիվը՝ օգտագործելով 7-ն ընդամենը 19 անգամ։ Քանի՞ անգամ նա կօգտագործի 77 թիվը։

13

Posted in Երկրաչափություն 8

Խորանարդի և ուղղանկյունանիստի մակերևույթների մակերեսները

1)Արկղն ունի 3,5 դմ կողմով խորանարդի ձև: Որքա՞ն նրբատախտակ է անհրաժեշտ այդ արկղը պատրաստելու համար։
6•3,52=73,5

2)Ուղղանկյունանիստի ձև ունեցող սենյակի չափսերն են՝ երկարությունը 6 մ, լայնությունը 4 մ, բարձրությունը`3 մ: Գտեք սենյակի՝

ա) հատակի մակերեսը,
4•6=24

բ) պատերի մակերեսը
2•6•3+2•4•3=63

3)3 մ բարձրություն ունեցող սենյակի ուղղանկյունաձև հատակն ունի 5 մ և 4,5 մ չափսեր: Առնվազն քանի փաթեթ պաստառ է հարկավոր այդ սենյակի պատերը լրիվ պաստառապատելու համար, եթե յուրաքանչյուր փաթեթ ունի 9,5 մ2 մակերես (դուռը և պատուհանը անտեսել):
5•3•2=30
4,5•3•2=27
30+27=57
57:9,5=6

4)20 մ երկարությամբ, 10 մ լայնությամբ և 2 մ բարձրությամբ ուղղանկյունանիստի ձև ունեցող ջրավազանի հատակը և պատերը անհրաժեշտ է սալիկապատել: Սալիկներից յուրաքանչյուրն ունի 2 դմ կողմով քառակուսու ձև: Քանի՞ այդպիսի սալիկ է հարկավոր։

10•20=200
10•2=20•2=40
2•20=40•2=80
200+40+80=320
0,2•0,2=0,04
320:0,04=8000

Posted in 2024-2025

Անհատական նախագիծ թարգմանություն

Բիլիարդ

Լողավազանը բիլիարդի ամենատարածված ձևն է, որը ներառում է մի քանի ենթատեսակներ, ինչպիսիք են 8, 9 և 10 գնդակային լողավազան: Այս խաղերից յուրաքանչյուրի հիմնական նպատակն է գլորել ձեր գնդակները ձեր գրպանները և վերջապես գլորել «բիլիարդ ութը», «բիլիարդ ինը» կամ «բիլիարդ տասը»:
Սնուկերը բիլիարդի ավելի ռազմավարական և տեխնիկական ձև է, որտեղ խաղացողները պետք է հարվածեն սպիտակ գնդակին այնպես, որ նախ խփեն գունավոր, ապա կարմիր գնդակներին: Snooker-ը հայտնի է նաև իր բարձր ճշգրտության պահանջներով:
Carom-ը բիլիարդի խաղ է, որտեղ խաղացողները բախվում են սպիտակ գնդակին այնպես, որ այն դիպչում է մյուս երկու գնդակներին: Գրպաններ չկան, և նպատակն է որոշակի քանակի քարեր պատրաստել որոշակի քանակի շարժումների ընթացքում:

Տեքստը վերցրել եմ այս տեղից։

Posted in 2024-2025

Գործնական քերականություն

09.04.2025

Աշխատանք դասարանում 
1.Կետադրի՛ր:

Ընկերս՝ զվարթ ու կատակաբան, շուրջն էր հավաքել բոլոր հյուրերին:
Կանաչազարդ դաշտավայրը՝ ցողված վաղորդյան մարգարիտներով, վառվում էր ծիածանի ամենանուրբ գույներով:
Այդ առավոտ տեսածս առաջին բանը մեր ծիրանենին էր՝ ծաղկազգեստ ու բուրող:
Մայրամուտին ծովը՝ շառագույն ու հանդարտ, հանկարծ ալեկոծվեց:

  1. Հարցական դերանունները փոխարինի´ր համապատասխան որոշիչ բառակապակցություններով:

Հեռագիրը` ընկերոջս գրած, բերել էին գիշերը:
Ծաղիկը` անուշ բուրմնունքով , դաշտում կարծես միակն էր:
Աշունը շուկան լցրել է մրգերով` ախորժակը հագեցնող:
Նրա հիասթափությունը մատնում էին աչքերը` տխրությունից մռայլ:
Մի ժպիտ` երջանկությունից փայլող, թառել էր դեմքին:

Posted in 2024-2025

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

 Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

 Ընդգծված ծավալուն որոշիչները (որոշիչ բառակապակցությունները) գրի՛ր որոշյալից հետո: Կետադրությանն ուշադրությո՛ւն դարձրու:

Օրինակ`

Անտառաբնակ բուի նման մի կին քաշում էր գանգակի պարանը: Զանգակի պարանը քաշում էր մի կին` նման անտառաբնակ բուի:

Սրտաբուխ ու մտերիմ այդ ձայնը ուշքի բերեց նրան:

Նրան ուշքի բերեց այդ ձայնը՝ սրտաբուխ ու մտերիմ:
Գարնան երեկոյի նման գգվող մի ժպիտ թառել էր դեմքին:

Մի ժպիտ գարնան երեկոյի նման գգվող թառել էր դեմքին:

Կոշտուկներով պատած ու հողաբույր ձեռքերը հարգանք
էին ներշնչում:

Հարգանք էին ներշնչում ձեռքերը՝կոշտուկներով պատած ու հաղաբույր:
Անտառային հավերժահարսի  նման մի աղջիկ հանկարծ փայտահատին մոտեցավ:

Հանկարծ փայտահատինմոտեցավ մի աղջիկ՝ անտառային հավերժահարսի նման:
Երկարոտն ու նրբակազմ մի կին անցնում էր մեր փողոցով:

Մեր փողոցով անցնում էր մի կին՝ երկարոտն ու նրբակազմ:
Գազանիկը մարդու ձեռքերին նմանվող երկար,բարակ ու ոսկրոտ մատներով թաթեր ուներ:

Երկար , բարակ ու ոսկրոտ մատներով թաթեր ուներ գազանիկը ՝ մարդու ձեռքերին նմանվող։

  1. Տրված ծավալուն որոշիչներն ավելացրո՛ւ ընդգծված գոյականներին այնպես,

որ լինեն նրանցից առաջ և հետո: Կետադրությանն ուշադրությո՛ւն դարձրու:

Օրինակ`

Ծեր ու իմաստուն հեքիաթասաց: Ջրաղացը լռել էր արդեն: – Ծեր ու իմաստուն հեքիաթասաց ջրաղացը լռել էր արդեն:
Ջրաղացը` ծեր ու իմաստուն հեքիաթասաց, լռել էր արդեն:
Արդեն լռել էր ջրաղացը` ծեր ու իմաստուն հեքիաթասաց:

Խուճապահար թռչունի նման: Մի աղջիկ մոտեցավ հավաքվածներին:

Հավաքվածներին մոտեցավ մի աղջիկ՝ խուճապահար թռչունի նման:

Հավաքվածներին մոտեցավ խուճապահար թռչունի նման մի աղջիկ:

Վերջալույսի շողերով օծված: Լեռն առասպելական մի նահապետ էր կարծես:

Վերջալույսի շողերով օծված լեռը , առասպելական մի նահապետ էր կարծես։

Առասպելական մի նահապետ էր կարծես լեռը՝ վերջալույսի շողերով օծված։

Կարկաչուն ու հստակ ձայնը գլուխը գցած: Զանգը բոլորին հավաքում էր եկեղեցում:

Զանգը ՝ կարկաչուն ու հստակ ձայնը գլուխը գցած, բոլորին հավաքում էր եկեղեցում:

Բոլորին հավաքում էր եկեղեցում զանգը՝ կարկաչուն ու հստակ ձայնը գլուխը գցած։

Posted in 2024-2025

Գործնական քերականություն

07.04.2025

Աշխատանք դասարանում 

Լրացնել հարցարանը։ 

Գոյականական անդամի լրացումներ՝ որոշիչ, հատկացուցիչ, բացահայտիչ:

Գոյականական անդամի այն լրացումը, որը ցույց է  տալիս հատկանիշ (որակ, որպիսություն, չափ, քանակ) կոչվում է որոշիչ:

Որոշիչ ունեցող անդամը կոչվում է որոշյալ: Որոշիչը սովորաբար դրվում է որոշյալից առաջ և պատասխանում է ինչպիսի՞, ո՞ր, որքա՞ն, ինչի՞ց, ինչո՞վ և նման այլ հարցերի:

  1. Կարդա՛ նախադասությունները և ընդգծի՛ր որոշիչ-որոշյալները:

Ա. Վարագույրի վրա ամբողջ հասակով նկարված էր մի վիթխարի մարդ:

Բ. Երևակայական թշնամին աչքերի առաջ դառնում էր շոշափելի:

  1. Ո՞ր խոսքի մասերով է արտահայտվել որոշիչը.

Ա. ծով աչքեր, փայտից գդալ, ուրցի թեյ,

գոյական

Բ. տխուր եղանակ, լեռնային օդ,

ածական

Գ. այն տղան, յուրաքանչյուր մարդ,

դերանուն

Դ. երեք խնձոր, յոթ-ութ օր,

թվական

Ե. քնած դշխուհի, վազող մարդ, գրելու թուղթ,

դերբայ

Զ. վարդի նման այտեր

կապային բառեր

Է. կարմիր ծաղիկներով գլխաշոր, բարձր գագաթներով լեռներ :

բառակապակցություն

Posted in 2024-2025

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

  1. Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր տրված նախադասություններով:

Բազմախոստում է կենդանիների աշխարհը, ո՞ր :  Օձերի որոշ տեսակներ, ո՞ր դեպքում, ջերմության հազարերորդական աստիճանի փոփոխությանն արձագանքում են:  Չղջիկն այնքան նուրբ լսողություն ունի, որքա՞ն : Արու թիթեռնիկն իր «անտենայով» իմանում է էգի տեղը նույնիսկ այն դեպքում, ո՞ր դեպքում: Ե՞րբ, հնարավոր կլինի արտասովոր զգայուն ռադիոաստղադիտակներ ստեղծել: Իսկ դա հնարավորություն կտա լսելու ազդանշաններ, ինչպիսի՞:

Դրանից գիտնականները սովորելու շատ բան ունեն: Անգամ շատ հեռու են լինում քամու կամ կրակի գոտուց: Իր ծղրտոցից երկու հազար անգամ ավելի բարձր աղմուկի մեջ էլ մոծակի բզզոցը լսում է: Նա հինգ կիլոմետր հեռու է լինում: Գիտնականները թիթեռնիկի «անտենայի» ու չղջիկի լսողական ապարատի աշխատանքի սկզբունքը հասկանան: Դրանց աղբյուրը ինչ-որ տեղ տիեզերքում է:

Բազմախոստում է կենդանիների այն աշխարհը, որից գիտնականները սովորելու շատ բան ունեն: Օձերի որոշ տեսականեր, անգամ քամու կամ կրակի գոտուց շատ հեռու լինելու դեպքում,ջերմության հազարերորդական աստիճանի փոփոխությանն արձագանքում են: Չղջիկն այնքան նուրբ լսողություն ունի, որ իր ծղրտոցից երկու հազար անգամ ավելի բարձր աղմուկի մեջ էլ մոծակի բզզոցը լսում է: Արու թիթեռնիկն իր «անտենայով» իմանում է էգի տեղը նույնիսկ այն դեպքում, երբ նա հինգ կիլոմետր հեռու է լինում: Երբ գիտնականները թիթեռնիկի «անտենայի» ու չղջիկի լսողական ապարատի աշխատանքի սկզբունքը հասկանան, հնարավոր կլինի արտասովոր զգայուն ռադիոաստղադիտակներ ստեղծել: Իսկ դա հնարավորություն կտա լսելու ազդանշաններ, որոնց աղբյուրը ինչ-որ տեղ տիեզերքում է: