Posted in Գրականություն 9

Կյանքը իրական է, քանի դեռ կամ

Առաջադրանք

1. Դո՛ւրս  բերեք կարևոր միտք արտահայտող տողերը և մեկնաբանեք։ 
«Մարդ պետք է մեկընդմիշտ որոշի կա՛մ ոչինչ չասել բացի ճշմարտությունից, կա՛մ անհապաղ հրաժարվել ուսումից»
Մեկնաբանություն — Սովորել հնարավոր է միայն ճշմարտության միջոցով։ Եթե մարդը ստում է՝ ինքը չի կարող իսկապես սովորել։ Պետք է կամ ամբողջությամբ անկեղծ լինել, կամ չսկսել ընդհանրապես։

«Սուտը վերջ է դնում մարդու աշխատանքին»
Մեկնաբանություն — Երբ մարդը ստում է ուսուցչին կամ խմբին, նույնիսկ փոքր բանում, դա կարող է փչացնել բոլոր ջանքերը։ Ճշմարտությունն ուսման հիմքն է։

«Ձեռք բերված փորձը չի ներում այսօր սխալվելու իրավունքը»
Մեկնաբանություն — Նախկին հաջողությունները չեն ազատում մարդուն ներկայում սխալներից։ Ընդհակառակը՝ որքան փորձ ունես, այնքան ավելի խիստ են պահանջները քո հանդեպ։

«Ցանկացած ջանք ավելացնում է պահանջները»
Մեկնաբանություն — Աշխատելով ու զարգանալով՝ մարդը ինքն իր վրա ավելի մեծ պատասխանատվություն է վերցնում։ Աճը բերում է նոր պահանջներ։

Posted in Գրականություն 9

Ծեծենք աղքատներին

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Առաջադրանքներ՝

  1. Դուք համաձա՞յն եք պատմողի վարվելակերպի հետ։ Ինչու՞ այո, կամ ինչու՞ ոչ։
    Համաձայն չեմ։
    Պատճառն՝ պարզապես դաժան է։ Պատմողը ծեծում է աղքատ ծեր մարդուն՝ փորձ անելու համար։ Դա անարդար է. աղքատին ուժ չկա ինքն իրեն պաշտպանելու, ու նրան ցավ պատճառելը վատ է։
    Ամեն դեպքում հասկանում եմ, որ պատմողը փորձել է ցույց տալ իր միտքը շատ կտրուկ։ Բայց դա արդարացնող բան չէ։

2. Եթե դուք լինեիք այդ մուրացկանի տեղը, ինչպե՞ս կարձագանքեիք։
Նախ՝ սարսափած կլինեի և կփորձեի փախչել։

Եթե չեմ կարող փախչել, կփորձեի մարդներին կանչել օգնության կամ ոստիկանին տեղեկացնել։

Եթե հնարավորություն լիներ, կհանդիմանայի պատահածը ու կխնդրեի, որ ինձ չվնասեն։
(Բայց ամենայն հավանականությամբ վախից ես պաշտպանվելու փոխարեն փորձելու էի փախչել.)

3. Այս պատմության մեջ ո՞րն է հեղինակի ուղերձը՝ ըստ ձեզ։
Հեղինակը ուզում է ցույց տալ, որ երբ մարդիկ միայն կարդում են պարզ բաներ ու խորհուրդներ տալիս՝ առանց սիրո և հասկանալու, այդ գաղափարները կարող են լուրջ վնաս տալ։
Նա նաև քննադատում է այն մարդկանց, ովքեր գիտությանը կամ գաղափարներին վեր են դասում մարդկային խղճին. պարզ ասած՝ վատ է, երբ տեսականությունն ավելի կարևոր է դառնում մյուս մարդու ցավից։

4. Կարո՞ղ ենք այս պատմությունը ընկալել որպես փիլիսոփայական հեգնանք։ Ինչո՞ւ։
Այո, կարող ենք։
Այն հեգնում է այն փիլիսոփաներին ու մտավորականներին, որոնք մեծ գաղափարներ են ասում, բայց չեն մտածում, թե ինչ հետևանքներ կունենան այդ գաղափարները մարդկանց վրա։ Պատմությունը ցույց է տալիս այս գաղափարների անտեսանելի ու վայրագ կողմը՝ ուղղված աղքատ մարդու վրա։ Դա հեգնանք է՝ դիպուկ և նաեւ սև հումորով։

5. Ի՞նչ է նշանակում «ազատությունը պետք է նվաճել» արտահայտությունը այս տեքստի համատեքստում։

Այս տեքստում այդ արտահայտությունը չեն հասկանում այնպես, ինչպես սովորաբար։ Պատմողը դա հասկանում է որպես իրավունքի ուժով ցույց տալ՝ դու ազատ ես, երբ կարողացել ես ուրիշին դքացնել կամ նրան հավասարությունը ստիպել։ Բայց իրականում հեղինակը ուզում է ցույց տալ այդ հայացքի սխալը։ Ազատությունը կոռեկտ ճանապարհով չէ նվաճվում՝ այն չի նշանակում մյուսին վնասել։ Իրական ազատությունը ավելի կապված է համարձակության, ամբողջականության ու մյուսների հանդեպ հարգանքի հետ, ոչ թե բռնությամբ նվաճելու հետ։

Posted in Գրականություն 9

Կոմիտաս

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Կարադա՛ Կոմիտասի բանաստեղծությունները։ 

2. Ընտրի՛ր երեք բանաստեղծություն, վերլուծի՛ր բլոգումդ։ 
Ես սիրեցի անփուշ վարդ․․․
Այս բանաստեղծությունը սիրո մասին է։ Բանաստեղծը ասում է, որ սիրել է մի վարդ, բայց առանց փուշ։
Ինձ համար սա նշանակում է՝ նա սիրել է մաքուր, խաղաղ, անկեղծ սեր։ Բայց հետո հասկացել է, որ այդպիսի սեր չկա։ Ամեն սեր ունի իր դժվարությունը՝ ինչպես վարդը՝ փուշ։


Իմ երազում
Այս բանաստեղծության մեջ Կոմիտասը գրում է իր երազի մասին։ Նա երազում տեսնում է ինչ-որ բաներ, երևի իր հույսերն ու ցանկությունները։
Ինձ թվում է՝ սա ցույց է տալիս, թե ինչպես ենք երբեմն փախչում իրականությունից դեպի երազներ։ Բայց երազն էլ միշտ իրական չէ։


Ծովակ, նավակ
Այս բանաստեղծությունը ինձ շատ դուր եկավ։ Այն կարծես մի մանկական պատկեր լինի՝ փոքրիկ նավակ, որը լողում է խաղաղ ջրի վրա։
Սակայն կարծես այդ նավակը մարդն է, իսկ ծովակը՝ կյանքը։ Նավակը կարող է երբեմն կորել, բայց հետո նորից երևալ։
Սա ինձ սովորեցրեց, որ երբեմն մենք էլ ենք կորում, բայց հետո գտնում ենք մեզ։



Posted in Գրականություն 9

Մարդը կթում է…հավին

30․09․25

Պ.Բեդիրյան, Բառերի խորհրդավոր աշխարհից
Մարդը կթում է…հավին

Մենք գիտենք, որ կիթ ն
անակում է «կթելը»։ Դրա համար էլ Հովհաննես Թումանյանը «Անուշ» պոեմում գրում է.
Ոչխարը բեր կիթ,
Օրը ճաշ դառավ…

Ուրեմն կովկիթ էլ նշանակում է «Կով կթելը» (նաև «կով կթող անձ»)։ Իսկ հավկի՞թ։ Նույն տրամաբանությամբ այս մեկն էլ «պիտի թարգմանենք» «հավ կթելը»։ Բայց չէ՞ որ դա անմտություն է։
Հիրավի, այդ բառն անիմաստ կազմություն կլիներ, եթե լեզվի պատմությունից մեզ հայտնի չլիներ, որ «կիթ» արմատը, նախքան «կթելը» իմաստն արտահայտելը, նշանակել է «առհասարակ (կենդանուց) արդյունք (կաթ, ձու, կարագ) քաղելը»։ Ուրեմն՝ հավկիթ նշանակում է «հավից քաղված արդյունք՝ ձու»։ Ձկնկիթ՝ ձկից քաղված արդյունք՝ խավիար»։ Բայց միայն կենդանուց քաղվածը չէր կոչվում այդպես։ Կիթ արմատն ուներ (և ունի) նաև կութ տարբերակը, որն առանձին չի գործածվում և հանդիպում է այգեԿՈՒԹ բառի մեջ, որն, ուրեմն, նշանակում է «այգու արդյունքը՝ պտուղը քաղելը, այգեքաղ»։ Ահա թե ինչու ամերիկահայ գրող Վահե Հայկը կարող է իր «Այգին ու այգեկութը» հուշագրական ակնարկում բանաձևել այսպիսի նախադասություն՝ «Ու կը կթեին այգին, կը քաղեին թուփերուն կաթը»։
Ամերիկահայ մի ուրիշ արձակագիր էլ՝ Համաստեղը, գրում է իր «Վարդան» պատմվածքում. «…Գյուղին մեջ ջաղացքեն զատ ունեին նաև ընդարձակ այգի մը, որ ամեն տարի քսան քթոց խաղող կը կթեին։
Կթել-ը արդեն հասկացանք, իսկ այս քթո՞ց-ն ինչ բան է։
Քթոց-ը բարբառային տարբերակն է կթոց բառի. այսպես կոչվում է այն զամբյուղը, որի մեջ «կթված» այգու բարիքն են լցնում ու տեղափոխում։ Ուստի բոլորովին էլ չզարմանաք, երբ իրար կողքի հանդիպեք այդ երկու բառերին, ինչպես պոլսահայ արձակագիր Հակոբ Մնձուրիի «Հաց ուզելու պես» պատմվածքում. «Խաղողի թուփերուն մեջ Խասը կթոց մը ձեռքը խաղող կը կթեր»։
Բարբառային այդ քթոց ձևում, որը շատ տարածված էր արևելահայերենում, ք-ն ստացվել է հաջորդող թ-ի ազդեցության տակ. «… Օրականը ծախում է լեռնացի բեռնավորներին, որոնք մրջյունի կարավանների նման քթոցները ձիանցը բարձած խռնվում են այգեշատ գյուղում….» (Պերճ Պռոշյան, «Ցեցեր»)։

Առաջադրանքներ
1․ Արմատի քանի՞ տարբերակ ունի կթել բայը, որոնք են։
«Կթել» բայը ունի 3 տարբերակ՝
կթել — կով կամ այլ կենդանու կաթ քաղել
կութ — այգու կամ բույսի արդյունք քաղել
կթոց — զամբյուղ, որտեղ լցնում են կթված բարիքը

2․ Թվիր բառեր, որտեղ այդ արմատներն են։
կովկիթ — կովից քաղված արդյունք (կաթ)
հավկիթ — հավից քաղված արդյունք (ձու)
ձկնկիթ — ձկից քաղված արդյունք (խավիար)
այգեկութ — այգուց քաղված պտուղ
քթոց — զամբյուղ, որտեղ կթված բարիքն են լցնում

3․ Բառակազմական վերլուծության ենթարկիր անմտություն, բոլորովին, պատմություն, բարբառային, կթոց բառերը։
անմտություն = ան- (մերժող) + մտություն — անիմաստություն, հիմարություն
բոլորովին = բոլորը + վին — ամբողջությամբ, ամբողջապես
պատմություն = պատմ +ություն — գրված կամ պահպանված իրադարձությունների ամբողջություն
բարբառային = բարբառ + ան + ին — հատուկ տեղական խոսակցական ձևով
կթոց = կթ + ոց — զամբյուղ, որտեղ լցնում են կթված բարիքը

4․ Գտիր հավկիթ, պտուղ, գործածվել, անմտություն բառերի հոմանիշները։

հավկիթ — ձու
պտուղ — հատիկ, բերք
գործածվել — օգտագործվել, կիրառվել
անմտություն — հիմարություն, անվճռականություն

Posted in Գրականություն 9

Սերը՝ որպես ստեղծագործական ուժ գրականության մեջ

Սերը՝ որպես ստեղծագործական ուժ գրականության մեջ

Սերը շատ բան է նշանակում մարդու համար։ Երբ մարդ սիրում է, նա փոխվում է՝ դառնում է զգայուն, հոգատար։ Եվ հենց այս սերն էլ շատ հաճախ դառնում է գրողներին, բանաստեղծներին կամ մյուս ստեղծագործողներին ներշնչող ուժ։

Շատ բանաստեղծություններ գրվել են սիրո մասին։ Երբ կարդում ենք Պարույր Սևակի սիրային բանաստեղծությունները, տեսնում ենք՝ ինչպես է մի զգացմունք փոխել ամբողջ ստեղծագործությունը։ Նա գրում է անկեղծ, պարզ, բայց ուժեղ բառերով։ Նա ստեղծում է մի աշխարհ, որտեղ սերը ամենակարևոր բանն է։

Չարենցն էլ ունի սիրո շատ գործեր։ Նրա «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը, թեկուզ ուղղակի սիրո մասին չէ, բայց այնտեղ զգացվում է խոր սիրո ուժը՝ դեպի հայրենիք։ Այսինքն՝ սերը միայն աղջկա կամ տղայի հանդեպ զգացմունք չէ։ Սերը կարող է լինել նաև հայրենիքի, բնության, կյանքի հանդեպ։ Եվ հենց այդ սերն էլ դառնում է պատճառ, որ գրողը գրի, ստեղծի, ապրի։

Սերը նաև օգնում է մարդուն հասկանալ իրեն։ Երբ սիրում ես, սկսում ես մտածել ուրիշի մասին, սկսում ես ավելի խորը զգալ աշխարհը։ Եվ այդ զգացմունքները գրողը վերածում է բառերի՝ երբեմն ուրախ, երբեմն տխուր, բայց միշտ կենդանի ու անկեղծ։

Ամփոփելով՝ կարելի է ասել, որ սերը գրականության մեջ պարզապես թեմա չէ։ Սերը ստեղծագործելու պատճառ է։ Երբ սիրտդ լի է սիրով, սկսում ես տեսնել ու զգալ այն ամենը, ինչը ուրիշներն չեն նկատում։ Եվ հենց այդ զգացածը դառնում է բանաստեղծություն, պատմվածք կամ վեպ։

Posted in Գրականություն 9

Օձը

Կարդա՛ Վ․ Սարոյանի ,,Օձը,, պատմվածքը և պատասխանի՛ր հարցերին։ 

Առաջադրանքներ

1. Ինչպիսին էր օձը։ 
Փոքրիկ էր՝ սրճագույն։

Նրբագեղ ու գեղեցիկ։

Ճարպիկ, սողուն, արագ ու սահուն շարժվող։

Ահաբեկված ու վախեցած էր, հոգնած դարձավ վերջում։

Չմերկ (չափազանց սարսափելի չէ)՝ մաքուր ու ոչ դաժան տեսքով։

2. Մեկնաբանի՛ր  հատվածները՝

Ա․ «Իրեն հանցավոր էր զգում, որ օձին հետապնդելով… «Ես ժամանակակից բարոյականությունն եմ և ուսումնասիրում եմ սողունների կառուցվածքը»»։
Հիմա ասում է՝ նա գիտի, որ վատ բան է անում — այգու կանոնները թաքցնում են իր գործողությունը։ Վախենում է, որ մարդիկ կտեսնեն ու կհամարեն նրան մի քիչ տհաճ կամ ամոթալի։ Այդ պատճառով մտքում պատրաստում է մի արդարացում՝ թե ինչու է անում՝ ցույց տալով, թե որքան մտաբառ ու «բնական» ուսումնասիրող է, որպեսզի իր արարքը ճիշտացնի ուրիշների առաջ։ Այսինքն՝ արդարացնելու ցանկություն է՝ սրտի մեղքը թաքցնելու համար։

Բ․ «Ձեռք տալ օձին՝ նշանակում է ձեռք տալ մարդու մտքում թաքնված չգիտես ինչ բանի…»։
Սա նշանակում է, որ օձը մարդու մեջ մի խոր, բնազդային ու գաղտնի բան է խորհրդանշում։ Երբ մարդը մոտենում, դիպչում է օձին, կարծես ողջ այդ խավարացած, վտանգավոր մի մասը դուրս է գալիս՝ ի լույս գալիս։ Ուրեմն՝ ձեռք տալը ոչ միայն ֆիզիկապես է, այլև նշանակում է բացել ու տեսնելու ներկայացնել մարդու այն խորը բնույթը, որը սովորաբար թաքնված է։ Սա մտահոգիչ է, որովհետև այդ բաները հաճախ ընդունված չեն, ու մարդը կրում է պատասխանատվություն՝ թե ինչ կդրսեւորի։

Posted in Գրականություն 9

Մտածումի շիթեր

23.09.2025

Աշխատանք դասարանում 

Վահան Թոթովենց ,,Մտածումի շիթեր,,․ կարդա՛ և պատասխանի՛ր հարցերին ։

ա) Մեկնաբանե՛ք հետևյալ մտքերը.

  • Պետք է ջանալ մարդուն կարողությունները հասցնել իրենց բարձրագույն կատարելության։
    Այս միտքը նշանակում է, որ մարդը պետք է զարգացնի իր կարողությունները՝ ինչքան հնարավոր է, հասնի իր լավագույն տարբերակին։ Չպետք է բավարարվել քիչով, պետք է ձգտել սովորել, աճել և կատարելագործվել։
  • Ավելի լավ է ըլլալ միամիտ, պարզ, ուրիշներու վստահող, զոհաբերող և ստեղծագործ, քան ըլլալ «իմաստուն», ամեն բանի մեջ ետինը մտածել, ամեն բանի մեջ «իմաստության» ուժով հեռատեսնել դժբախտություն, ինտրիգ, մթություն։
    Հեղինակը ասում է, որ լավ է լինել բարի, անկեղծ և ստեղծող մարդ, նույնիսկ մի քիչ միամիտ, քան շատ խելացի երևալու համար ամեն ինչից կասկածել ու վատը տեսնել։ Լավ է ապրել սիրով ու վստահությամբ, քան կասկածով ու վախով։
  • Մի՛ սիրեք Սահմանը։ Եթե ըսեին ինձ, թե քու սահմանդ պիտի ըլլա մինչև անտեսանելի հորիզոնը՝ պիտի բողոքեի այդ անողոք կարգադրության հանդեպ։ Անսահմանության ըղձանքը անհագություն չէ։ Անհագությունը ծնունդ կառնե «Ես»֊ի փառամոլութենեն։ Անսահմանության ըղձանքը աստ­վածային Սաղմն է մարդոց մեջ։
    Այս միտքը ասում է՝ մի՛ սահմանափակեք ձեր երազանքներն ու նպատակները։ Ցանկանալ ավելին, ձգտել անսահմանին վատ բան չէ։ Դա մեր ներսում աստվածային ուժ է, որը մեզ դրդում է աճել, զարգանալ և նոր բաներ ստեղծել։

բ) Ձեր ընտրությամբ մեկնաբանե՛ք երկու միտք:
1. «Հոգ չէ, թե ուր դիմես, իմ փոքրի՛կ տղաս… գիտցի՛ր, որ քու քայլերդ պետք է ըլլան պայծառ»

Հեղինակը ասում է՝ կարևորը չէ, թե ինչ ճանապարհ ես ընտրում կյանքում՝ ուրախ, տխուր, դժվար թե հեշտ, բայց քո արարքները պետք է լինեն վառ, հստակ ու նպատակային։ Պետք է վստահ քայլել, ոչ թե անորոշ ու անհետաքրքիր։

2. «Արհամարհել փոքր բաները, կը նշանակե գաղափար չունենալ մեծությանց կառուցման մասին»

Այս միտքը ասում է՝ եթե անտեսում ես փոքր քայլերը, փոքր գործերը, երբեք մեծ բանի չես հասնի։ Մեծ արդյունքը գալիս է փոքրիկ, շարունակական ջանքերից։ Ամեն ինչ սկսվում է փոքրից։

Posted in Հայոց լեզու 9, Գրականություն 9

Քերականություն

25․09․25


  1. Տեքստի ընթերցում Ասա` ում հետ ես հաց կերել…
    Հայկական հնավանդ իմաստուն մի ասացվածք կա։ Մեկին հարցնում են. «Եղբայրդ ինչպիսի՞ մարդ է»։ Պատասխանում է. «Չգիտեմ, հետը սեղան չեմ նստել»։
    Միտքը առանձնապես դժվար չէ կռահել. սեղանի, նրա վրա շարված բարիքների առաջ բերած անկաշկանդ, անկեղծ մթնոլորտը մարդուն ճանաչելու բավական հուսալի հիմքեր ստեղծում է։
    Համենայնդեպս, եթե պատմության մատյաններն էլ չվկայեն, լեզուն անվերապահ վկայություն ունի առ այն, որ հեռու-հեռավոր մեր նախնիներն իրենց համար ընկեր են ընտրել այն մարդկանց շրջանից, որոնց հետ… հաց են կերել։
    Չե՞ք հավատում։ Եկեք միացեք ինձ, և ստուգաբանենք թեկուզ հենց ընկեր բառը։
    Մեր բառարանները միաբերան վկայում են, որ ընկեր բառը հետևյալ բաղադրությունն ունի. ընդ «հետ»+կեր «ուտելիք կամ ուտող»։ Կ-ից առաջ ընդ-ի Դ-ն ընկել է, ինչպես այդ տեղի է ունեցել ընկողմանել (ընդ+ կողմանել=«կողքի՝ թեք ընկնել»), ընկալել (ընդ+կալել = «բռնել մտքով»), ընկրկել (ընդ+կրուկ+ել =«կրունկի վրա՝ ետ-ետ գնալ, նահանջել») և այլ բառերում։
    Ստուգաբանենք նաև ֆրանսերեն compagnon /կոմպանյո՛ն/, անգլերեն companion /քըմփե~նիըն/ «ընկեր», գերմաներեն kompanie /քոմփանի՛ի/ «ընկերություն» բառերը, որոնք բոլորն էլ հանգում են ուշ լատիներենի companio /կոմպա՛նիո/ բառին = com «հետ»+panis /պա՛նիս/ «հաց»։ Ուրեմն այդ բոլոր բառերը տառացի նշանակում են «հետը հաց ուտող»։ Ի վերջո ամենայնի կարող եմ հիշել և ռուսերեն однока՛шник բառը, որ բառացի նշանակում է «հետը շիլա՝ կաշա ուտող»։
    Ուրեմն ի՞նչ։
    Ժողովուրդն ասում է. «Ասա՝ ով է ընկերդ, ասեմ՝ դու ով ես» Լեզվաբանական տվյալներից ելնելով՝ կարող ենք մի փոքր բանափոխել այս իմաստուն ասացվածքը. «Ասա՝ ում հետ ես հաց ուտում, ասեմ ՝ դու ով ես»։

    Առաջադրանքներ. պատասխանիր հարցերին՝ անդրադառնալով տեքստին։
  2. Տեքստում քանի՞ լեզվով գրված բառ կա։ Թվիր այդ լեզուները։
    Հայերեն, Ֆրանսերեն, Անգլերեն, Գերմաներեն, Լատիներեն։
  3. Բանահյուսության (առակ, անեկդոտ, ասացվածք, օրհնանք և այլն) ո՞ր տեսակին հանդիպեցիք տեքստում։
    Ասվածք ասացվածք: «Ասա՝ ով է ընկերդ, ասեմ՝ դու ով ես»
    Փոքր պատմություն/անեկդոտ էլ կա, բայց գլխավորում է ասացվածքը։
  4. Հնավանդ, առանձնապես, հուսալի պատմություն բառերն ի՞նչ առանձնահատկություն ունեն, որով նման են իրար։
    Բարդ բառեր, կազմված մի քանի մասերից
    Ածանցով բառեր
  5. Տեքստում խոսք կա՞ ժամանակի ընթացքում բառի հնչյունական կազմի փոփոխության մասին։
    «ընդ»–ի դ–ն ընկնում է կ–ից առաջ
    Օրինակ՝ ընկալել (ընդ + կալել), ընկրկել (ընդ + կրուկ + ել), ընկողմանել (ընդ + կողմանել)
  6. Ի վերջո՝ ի՞նչ է նշանակում ընկեր։
    Ընկեր = մարդ, ում հետ հաց ես կերել
  7. Գրավոր վերաշարադրիր տեքստը։

Մեր նախնիները ընկեր էին համարում այն մարդկանց, որոնց հետ միասին հաց էին կերել։ Հայերեն ընկեր բառը կազմված է «ընդ»՝ «հետ» և «կեր»՝ «ուտող»։ Պարզ իմաստ ունեն նաև ֆրանսերեն compagnon, անգլերեն companion, որոնք նշանակում են «հետը հաց ուտող»։ Ժողովուրդն ասում է՝ «Ասա՝ ում հետ ես հաց ուտում, ասեմ՝ դու ով ես»։

8․ Մեկնաբանիր ընդգծված բառերի հնչյունափոխությունը։
ընդ — ընկ– (դ–ն է ընկնում)
compagnio — compagnon (io → on)
panis — pan (մեկն էլ դուրս է մնացել)

9․Գտիր, թե բանափոխել, լեզվաբանական, իմաստուն, բաղադրություն բառերից յուրաքանչյուրում քանի բաց եւ քանի փակ վանկ կա։
բանափոխել – 2 բաց + 2 փակ
լեզվաբանական – 3 բաց + 2 փակ
իմաստուն – 1 բաց + 2 փակ
բաղադրություն – 3 բաց + 1 փակ

10․Ընկերդ, միթե, ուրեմն, կարծես թե, գրեթե, որեւէ բառերում որ վանկի վրա է շեշտն ընկնում։
ընկե́րդ — 2-րդ վանկ
միթե́ — 2-րդ վանկ
ուրե́մն — 2-րդ վանկ
կարծե́ս թե — 2-րդ վանկ
գրեթե — 2-րդ վանկ
որեւէ — 3-րդ վանկ

Posted in Գրականություն 9

Եվ դու ընտրյալն ես

18.09.2025

Աշխատանք դասարանում 

Եվ դու ընտրյալն ես: Օշո

Դուք չեք կարող այլ բան լինել: Դուք պիտի լինեք հենց այնպիսին, ինչպիսին կաք: Գոյին դուք հենց այդպիսին եք պետք:

Մի անգամ արքան մտնում է այգի և տեսնում տհաճ հոտ արձակող և մեռնող ծառեր, ծաղիկներ, թփեր: Կաղնին ասում է, որ մեռնում է այն ցավից, որ չի կարող այնքան սլացիկ լինել, ինչքան սոճին: Սոճին ասում է, որ իր մահվան պատճառն այն է, որ ինքը չի տալիս այնպիսի բերք, ինչ տալիս է խաղողի որթը: Իսկ խաղողի որթը մեռնում էր այն վշտից, որ չի ծաղկում վարդենու պես: Շուտով արքան գտնում է մի բույս, որը ուրախություն էր պարգևում իր ծաղիկներով և թարմությամբ: Հարցուփորձից հետո, արքան ստանում է բույսի հետևյալ պատասխանը.
— Ես այս ամենը ինքնին շնորհ եմ համարում: Չէ՞ որ երբ դու ինձ տնկեցիր, դու ուզում էիր, որ ես ուրախություն պարգևեմ քեզ: Եթե դու կաղնի, խաղող կամ վարդ ուզեիր, դու հենց դրանցից էլ կտնկեիր: Այդ պատճառով էլ ես մտածում եմ, որ ես չեմ կարող լինել այլ բան, բացի նրանից, ինչ որ եմ: Եվ ես աշխատում եմ զարգացնել իմ ունեցած լավագույն որակները:

Դու այստեղ ես, որովհետև Գոյը հենց քո կարիքն ուներ, կարիքն ուներ հենց նրա, ինչպիսին դու ես: Հակառակ դեպքում՝ մեկ ուրիշը կլիներ այստեղ: Դու մարմնավորում ես ինչ-որ յուրահատուկ, էական, ինչ-որ շատ կարևոր բան: Քո ինչի՞ն է պետք Բուդդա լինել: Եթե Աստված մի ուրիշ Բուդդայի կարիք ունենար, նա կստեղծեր այնքան Բուդդա, որքան ցանկանար:Բայց նա մեկ Բուդդա է ստեղծել: Եվ դա բավական է: Մինչև հիմա նա չի ստեղծել այլ Բուդդա կամ Քրիստոս: Դրա փոխարեն նա ստեղծել է Քեզ: Հիմա հասկացա՞ր, թե Տիեզերքն ինչպիսի ուշադրության է արժանացրել հատկապես քեզ:
Դու ես Ընտրյալը, ոչ թե Բուդդան, Քրիստոսը կամ Կրիշնան:Նրանք իրենց գործն արեցին: Նրանք իրենց ներդրումն ունեցան Գոյի մեջ: Հիմա Դու այստեղ ես, որպեսզի բերես քո ավանդը: Նայիր ինքդ քեզ: Դու կարող ես լինել միայն այն, ինչ որ ես… հնարավոր չէ, որ դու ուրիշ մեկը դառնաս: Դու կարող ես կամ ուրախանալ և ծաղկել, կամ թոշնել՝ չընդունելով քեզ այնպիսին, ինչպիսին կաս:

Առաջադրանքներ

1․ Ո՞ր մտքերն են համապատասխանում առակին: Հիմնավորե’ք:

Պետք է զարգացնել քո լավագույն որակները:
Առակում բույսը ասում է, որ փորձում է լավագույնը անել՝ իր ունեցածով: Այսինքն՝ զարգացնում է իր ունակությունները:

Մի՛ ձգտիր նմանվել ուրիշներին:
Մյուս բույսերը տխուր էին, որովհետև ուզում էին ուրիշ բույսերի նման լինել։ Իսկ առակը սովորեցնում է՝ պետք չէ նմանվել ուրիշներին, այլ պետք է մնալ այնպիսին, ինչպիսին կաս:

Քեզ Աստված ստեղծել է այնպիսին, ինչպիսին ցանկացել է, որ դու լինես:
Տեքստում ասվում է, որ Գոյը (կամ Աստվածը) քեզ հենց այդպես է ստեղծել, որովհետև դրա կարիքն ուներ:

Ընդունի՛ր քեզ այնպիսին, ինչպիսին կաս:
Բույսը չի դժգոհում, ընդունում է ինքն իրեն և ուրախություն է պարգևում՝ իր հնարավորություններով:

Չպետք է ավելիին ձգտել, պետք է բավարարվել ունեցածով:
Այս միտքը առակին ամբողջությամբ չի համապատասխանում, որովհետև բույսը ոչ միայն բավարարվում է, այլ նաև զարգացնում է իր որակները:

Դու փորձիր Քրիստոս, Բուդդա կամ Կրիշնա դառնալ:
Առակը հակառակը է ասում՝ դու պետք չէ նրանց նմանվես։ Դու քեզնով պետք է լինես:

2․ Համաձա՞յն եք հետևյալ մտքի հետ: Պատասխանը հիմնավորե’ք.
«Դու ես Ընտրյալը, ոչ թե Բուդդան, Քրիստոսը կամ Կրիշնան…»:
Այո, համաձայն եմ։
Քանի որ յուրաքանչյուրը յուրահատուկ է, և եթե Տիեզերքը կամ Աստված քեզ ստեղծել է, նշանակում է՝ դու ունես քո առաքելությունը։ Բուդդան, Քրիստոսը, Կրիշնան արդեն իրենց գործը արել են։ Հիմա քո հերթն է՝ լինել դու, տալ քո լույսը, անել քո գործը, ոչ թե կրկնել ուրիշներին։

Posted in Գրականություն 9

Էսսե

Բարին և չարը հայկական հեքիաթներում

Հայկական հեքիաթները դարեր շարունակ փոխանցել են ժողովրդի հավատը, արժեքները և բարոյական դաստիարակությունը։ Այս հեքիաթներում միշտ պայքար կա բարու և չարի միջև, և ամենակարևոր պատգամը մեկն է՝ բարին վերջում միշտ հաղթում է։

Հեքիաթներում բարի հերոսները հաճախ լինում են ազնիվ, քաջ, համեստ ու աշխատասեր։ Նրանք կարող են լինել անտեր որբեր, աղքատ երիտասարդներ կամ խելացի աղջիկներ։ Չար հերոսները, հակառակը, նախանձով են լցված, խաբեբա են ու վնաս տալիս ուրիշներին։ Հեքիաթի ընթացքում նրանք փորձում են խանգարել բարու հաղթանակին, բայց միշտ պարտվում են։ Այս պատմությունները սովորեցնում են մեզ լինել արդար, չվախենալ դժվարություններից և պայքարել ճշմարտության համար։

Օրինակ, շատ հայկական հեքիաթներում կգտնենք չար ուժերի՝ վիշապների կամ չարագուշակ մարդերի կերպարներ, որոնց վերջում հաղթում է բարի և համարձակ հերոսը։ Սա ցույց է տալիս, որ մեր ժողովուրդը միշտ կարևորել է արդարությունն ու սրտի մաքրությունը։

Բարին և չարը հեքիաթներում միայն կերպարներ չեն, այլ նաև խորհրդանշաններ են մեր ներսում։ Այս հեքիաթները մեզ հիշեցնում են, որ ընտրությունը մերն է՝ լինել բարի, արդար ու օգնել մյուսներին։