Posted in Կենսաբանություն 9

Սեռի գենետիկա, սեռի հետ շղթայակցված հատկանիշների ժառանգում, ժառանգական հիվանդություններ:

Դասարանական աշխատանք

Օրգանիզմի սեռը որոշվում է՝
ա) գեներով և քրոմոսոմներով
բ) սննդով
գ) ջերմաստիճանով
դ) ջրով

Մարդու սեռական քրոմոսոմներն են՝
ա) X և Y
բ) A և B
գ) C և D
դ) M և N

Կանանց սեռական քրոմոսոմների կազմը՝
ա) XX
բ) XY
գ) YY
դ) XO

Տղամարդկանց սեռական քրոմոսոմների կազմը՝
ա) XX
բ) XY
գ) YY
դ) XO

Սեռի հետ շղթայակցված հատկանիշները փոխանցվում են՝
ա) սեռական քրոմոսոմներով
բ) միայն սննդով
գ) միայն միջավայրով
դ) միայն տարիքով

Սեռի հետ շղթայակցված հատկանիշների օրինակ է՝
ա) դալտոնիզմը
բ) մազերի գույնը
գ) հասակը
դ) մարմնի քաշը

Ժառանգական հիվանդությունները առաջանում են՝
ա) գեների կամ քրոմոսոմների փոփոխության հետևանքով
բ) միայն սննդի պատճառով
գ) միայն եղանակի պատճառով
դ) միայն հոգնածությունից

Ժառանգական հիվանդությունները փոխանցվում են՝
ա) ծնողներից երեխաներին
բ) ընկերներից
գ) ուսուցիչներից
դ) հարևաններից

Սեռի հետ շղթայակցված հիվանդությունները ավելի հաճախ հանդիպում են՝
ա) տղաների մոտ
բ) աղջիկների մոտ
գ) նույն չափով
դ) ոչ մեկի մոտ

Գենետիկան ուսումնասիրում է՝
ա) ժառանգականությունն ու փոփոխականությունը
բ) մարսողությունը
գ) շնչառությունը
դ) շարժումը։

Posted in Կենսաբանություն 9

Կենսաբանության թեստ

Միահիբրիդային խաչասերումը ուսումնասիրում է՝
ա) երկու հատկանիշի ժառանգում
բ) մեկ հատկանիշի ժառանգում
գ) երեք հատկանիշի ժառանգում
դ) միջավայրի ազդեցությունը

Դոմինանտ է կոչվում այն ալելը, որը՝
ա) չի արտահայտվում
բ) արտահայտվում է միայն հոմոզիգոտ վիճակում
գ) արտահայտվում է նաև հետերոզիգոտ վիճակում
դ) միշտ թույլ է

Հետերոզիգոտ օրգանիզմը ունի՝
ա) երկու միանման ալել
բ) մեկ ալել
գ) տարբեր ալելներ
դ) երեք ալել

Գենոտիպը նշանակում է՝
ա) օրգանիզմի արտաքին տեսքը
բ) գեների ամբողջությունը
գ) օրգանիզմի չափերը
դ) միջավայրի ազդեցությունը

Միահիբրիդային խաչասերման երկրորդ սերնդում ֆենոտիպային հարաբերակցությունը սովորաբար լինում է՝
ա) 1:1
բ) 3:1
գ) 1:2:1
դ) 9:3:3:1

Ոչ լրիվ դոմինանտության դեպքում հետերոզիգոտի ֆենոտիպը՝
ա) դոմինանտ է
բ) ռեցեսիվ է
գ) միջանկյալ է
դ) չի արտահայտվում

Ոչ լրիվ դոմինանտության դեպքում երկրորդ սերնդում ֆենոտիպային հարաբերակցությունը լինում է՝
ա) 3:1
բ) 1:1
գ) 1:2:1
դ) 9:3:3:1

Հոմոզիգոտ է կոչվում այն օրգանիզմը, որը ունի՝
ա) տարբեր ալելներ
բ) մեկ գեն
գ) երկու միանման ալել
դ) երեք ալել

Ռեցեսիվ հատկանիշը արտահայտվում է՝
ա) միայն հոմոզիգոտ վիճակում
բ) միշտ
գ) միայն հետերոզիգոտ վիճակում
դ) երբեք

Երկու հետերոզիգոտ օրգանիզմների խաչասերման դեպքում գենոտիպային հարաբերակցությունը կլինի՝
ա) 3:1
բ) 1:2:1
գ) 1:1
դ) 9:3:3:1

Posted in Կենսաբանություն 9

Փետրվար ամսվա կենսաբանության ամփոփում

1. Ներկայացնել օրգանիզմների անհատական զարգացումը՝ սաղմնային և հետսաղմնային զարգացում:
Օրգանիզմների անհատական զարգացումը կոչվում է օնտոգենեզ։ Այն սկսվում է բեղմնավորումից և ավարտվում օրգանիզմի մահվամբ։ Օնտոգենեզը բաժանվում է սաղմնային և հետսաղմնային զարգացման։ Սաղմնային զարգացումը տեղի է ունենում բեղմնավորումից մինչև ծնունդ կամ ձվից դուրս գալը։ Այդ ընթացքում բջիջները բաժանվում են, ձևավորվում են հյուսվածքներն ու օրգանները, և սաղմը աճում է։ Հետսաղմնային զարգացումը սկսվում է ծնունդից հետո․ օրգանիզմը աճում է, հասունանում, բազմանում, ապա ծերանում։

2. Լրիվ և թերի կերպարանափոխություն:
Կերպարանափոխությունը զարգացման ընթացքում օրգանիզմի կառուցվածքի և արտաքին տեսքի փոփոխությունն է։ Լրիվ կերպարանափոխության դեպքում զարգացումը ընթանում է չորս փուլով՝ ձու, թրթուր, հարսնյակ, հասուն ձև։ Թրթուրը լիովին տարբերվում է հասուն միջատից։ Թերի կերպարանափոխության դեպքում զարգացումը ունի երեք փուլ՝ ձու, նիմֆա, հասուն միջատ։ Նիմֆան նման է հասուն ձևին, բայց փոքր է և սեռապես չհասունացած։

3. Գենետիկայի հիմնական հասկացությունները, ժառանգականություն և փոփոխականություն:
Գենետիկան ուսումնասիրում է ժառանգականությունն ու փոփոխականությունը։ Ժառանգականությունը ծնողներից սերունդներին հատկանիշների փոխանցումն է, իսկ փոփոխականությունը օրգանիզմների միջև տարբերությունների առաջացումն է։ Գենը ժառանգականության հիմնական միավորն է։ Ալելները նույն գենի տարբեր ձևերն են։ Գենոտիպը օրգանիզմի գեների ամբողջությունն է, իսկ ֆենոտիպը՝ դրանց արտաքին դրսևորումը։ Դոմինանտ գենը գերիշխող է, ռեցեսիվը՝ ճնշվող։

4. Օրգանիզմենրի բազմացման եղանակները՝ սեռական և անսեռ, դրանց կենսաբանական նշանակությունը:
Անսեռ բազմացման դեպքում մասնակցում է մեկ օրգանիզմ, և սերունդները գրեթե նույնական են ծնողին։ Այն ապահովում է արագ բազմացում և տարածում։ Սեռական բազմացման դեպքում մասնակցում են երկու ծնողներ, միանում են գամետները և առաջանում է նոր օրգանիզմ։ Սեռական բազմացումը ապահովում է ժառանգական բազմազանություն, ինչը մեծացնում է հարմարվողականությունը։

5. Մենդելի 1-ին օրենք:
Առաջին օրենքը ձևակերպել է Գրեգոր Մենդել-ը։ Այն ասում է, որ մաքուր գծի երկու տարբեր հատկանիշ ունեցող օրգանիզմների խաչասերման դեպքում առաջին սերունդը լինում է միակերպ և դրսևորում է միայն դոմինանտ հատկանիշը։

6. Մենդելի 2-րդ օրենք:
Երկրորդ օրենքի համաձայն՝ երկրորդ սերնդում հատկանիշները բաժանվում են որոշակի հարաբերությամբ։ Հիբրիդների խաչասերման դեպքում ֆենոտիպային հարաբերությունը կազմում է 3 դոմինանտ և 1 ռեցեսիվ, ինչը ցույց է տալիս, որ ժառանգական գործոնները սերունդներում բաժանվում են և չեն խառնվում։

7. Ներկայացնել փետրվար ամսվա բլոգային աշխատանքները:

Գենետիկայի հիմնական հասկացությունները, ժառանգականություն և փոփոխականություն

Օրգանիզմների բազմացման եղանակները՝ սեռական և անսեռ, դրանց կենսաբանական նշանակությունը, առավելությունները և թերությունները։

Posted in Կենսաբանություն 9

Գենետիկայի հիմնական հասկացությունները, ժառանգականություն և փոփոխականություն

  1. Գենետիկան ուսումնասիրում է
    ա. կենդանիների վարքը
    բ. ժառանգականությունն ու փոփոխականությունը
    գ. բույսերի կառուցվածքը
    դ. Երկրի կառուցվածքը
  2. Ժառանգականությունը նշանակում է
    ա. օրգանիզմի շարժվելու ունակություն
    բ. ծնողներից սերունդներին հատկանիշների փոխանցում
    գ. սննդի մարսում
    դ. շնչառություն
  3. Փոփոխականությունը նշանակում է
    ա. օրգանիզմների նմանությունը
    բ. օրգանիզմների տարբերությունները
    գ. միայն աճը
    դ. միայն բազմացումը
  4. Ժառանգական տեղեկատվության հիմնական միավորը կոչվում է
    ա. հյուսվածք
    բ. գեն
    գ. օրգան
    դ. բջիջ
  5. Գեները գտնվում են
    ա. ցիտոպլազմայում
    բ. կորիզում
    գ. թաղանթում
    դ. վակուոլում
  6. Քրոմոսոմները գտնվում են
    ա. բջջաթաղանթում
    բ. կորիզում
    գ. ցիտոպլազմայում
    դ. ռիբոսոմներում
  7. Մարդու մարմնի բջիջներում քրոմոսոմների թիվը
    ա. 23 է
    բ. 46 է
    գ. 44 է
    դ. 48 է
  8. Օրգանիզմների տարբերությունները կարող են առաջանալ
    ա. միայն ժառանգականության պատճառով
    բ. միայն միջավայրի ազդեցությամբ
    գ. ժառանգականության և միջավայրի ազդեցությամբ
    դ. միայն սննդի պատճառով
  9. Ժառանգական փոփոխականության օրինակ է
    ա. մաշկի արևայրուքը
    բ. աչքերի գույնը
    գ. մկանների զարգացումը մարզումից
    դ. վերքի լավացումը
  10. Գենետիկական հատկանիշները փոխանցվում են
    ա. շնչառության միջոցով
    բ. արյան միջոցով
    գ. ծնողներից սերունդներին
    դ. սննդի միջոցով
Posted in Կենսաբանություն 9

Օրգանիզմների բազմացման եղանակները՝ սեռական և անսեռ, դրանց կենսաբանական նշանակությունը, առավելությունները և թերությունները։

Ի՞նչ է կոչվում օրգանիզմների բազմացում։
ա) օրգանիզմի աճը
բ) նոր անհատների առաջացումը
գ) օրգանների զարգացումը
դ) նյութափոխանակությունը

Ո՞րն է անսեռ բազմացման բնորոշ առանձնահատկությունը։
ա) մասնակցում են երկու ծնողներ
բ) սերունդը գենետիկորեն տարբեր է
գ) մասնակցում է մեկ ծնող
դ) առաջանում են սերմեր

Ո՞ր եղանակը ապահովում է գենետիկ բազմազանություն։
ա) անսեռ բազմացումը
բ) բողբոջումը
գ) մասնատումը
դ) սեռական բազմացումը

Ո՞րն է անսեռ բազմացման առավելություններից մեկը։
ա) դանդաղ սերնդի առաջացում
բ) մեծ էներգիայի ծախս
գ) արագ և մեծաքանակ սերնդի առաջացում
դ) գենետիկ փոփոխականություն

Ո՞րն է սեռական բազմացման թերություններից մեկը։
ա) ապահովում է հարմարվողականություն
բ) սերունդը գենետիկորեն նույնն է
գ) պահանջում է ավելի շատ էներգիա և ժամանակ
դ) արագ է ընթանում

Ի՞նչ է սեռական բազմացման կենսաբանական նշանակությունը։
ա) բնակչության արագ աճ
բ) օրգանիզմների ոչնչացում
գ) տեսակների հարմարվողականության բարձրացում
դ) օրգանիզմների պարզեցում

Ո՞ր օրգանիզմների մոտ է առավել հաճախ հանդիպում անսեռ բազմացումը։
ա) միայն կենդանիների
բ) բույսերի, սնկերի և միաբջիջների
գ) միայն մարդկանց
դ) միայն բարձրակարգ կենդանիների

Posted in Կենսաբանություն 9

Դեկտեմբեր ամսվա կենսաբանության ամփոփում

1. Ներկայացնել Ֆոտոսինթեզի ողջ գործընթացը։
Ֆոտոսինթեզը այն գործընթացն է, որի ժամանակ բույսերը իրենց համար սնունդ են պատրաստում։ Դա կատարվում է տերևների մեջ, որտեղ կա քլորոֆիլ։ Բույսը վերցնում է արևի լույսը, ջուրը և օդի ածխաթթու գազը։ Արևի լույսի օգնությամբ բույսը սնունդ է պատրաստում և օդ է դուրս տալիս թթվածին։

2. Որ բույսերի մոտ է տեղի ունենում ֆոտոսինթեզը։
Ֆոտոսինթեզ տեղի է ունենում բոլոր կանաչ բույսերի մոտ՝ ծառերի, ծաղիկների և խոտերի մոտ։ Քանի որ դրանք ունեն կանաչ տերևներ, կարողանում են օգտագործել արևի լույսը և պատրաստել իրենց սնունդը։

3. Ներկայացնել միտոզի փուլերը և ինչ կարևոր գործընթաց է կատարվում։
Միտոզը բջջի բաժանումն է, որի արդյունքում առաջանում են երկու նույն բջիջներ։ Սկզբում բջիջը պատրաստվում է բաժանման, հետո նրա նյութերը դասավորվում են, իսկ վերջում բջիջը բաժանվում է երկու մասի։ Միտոզի շնորհիվ օրգանիզմը աճում է և վերականգնվում։

4. Ներկայացնել մեյոզի փուլերը։
Մեյոզը բջջի բաժանման տեսակ է, որը տեղի է ունենում երկու փուլով։ Սկզբում բջիջը պատրաստվում է բաժանման, հետո նրա նյութերը բաժանվում են այնպես, որ բջիջների մեջ նյութը լինում է քիչ։ Արդյունքում առաջանում են չորս բջիջներ, որոնք իրար նման չեն։ Մեյոզը շատ կարևոր է, որովհետև դրա շնորհիվ առաջանում են սեռական բջիջներ, և հնարավոր է դառնում նոր օրգանիզմի առաջացումը։

5. Օրգանիզմների անհատական զարգացւմ (օնտոգենզ)։
Օրգանիզմների անհատական զարգացումը կոչվում է օնտոգենեզ։ Այն սկսվում է ծնվելու պահից և շարունակվում է ամբողջ կյանքի ընթացքում։ Այդ ընթացքում օրգանիզմը աճում է, փոխվում է, ուժեղանում է և հասունանում։ Հետո գալիս է ծերացման շրջանը, և վերջում կյանքը ավարտվում է։

6. Դեկտեմբեր ամսվա բլոգային աշխատանք։
Մեյոզ
Միտոզ

7. Առաջին ուսումնական շրջանի կենսաբանության հաշվետվություն։
Կենսաբանությունից ուսումնասիրեցի հիմնական թեմաները, մասնակցեցի դասերին, գրեցի թեստեր և ամրապնդեցի գիտելիքներս։ Ուսումնական շրջանը անցավ արդյունավետ և օգտակար։
Սեպտեմբեր ամսվա ամփոփում
Հոկտեմբեր ասմսվա կենսաբանաության ամփոփում
Նոյեմբեր ամսվա կենսաբանության ամփոփում

Posted in Կենսաբանություն 9

Մեյոզ

1. Մեյոզի հիմնական նշանակությունն է

ա) Օրգանիզմի աճի ապահովումը
բ) Վերականգնող հյուսվածքների ձևավորումը
գ) Սեռաբջիջների առաջացումը
դ) Էներգիայի արտադրումը

2. Մեյոզի արդյունքով մի մայր բջջից ստացվում է…

ա) 2 դիպլոիդ քույր բջիջ
բ) 4 հապլոիդ դուստր բջիջ
գ) 4 դիպլոիդ բջիջ
դ) 8 հապլոիդ բջիջ

3. Մեյոզի ո՞ր փուլում է տեղի ունենում crossing-over-ը (խաչաձևում)։

ա) Պրոֆազա I
բ) Մետաֆազա II
գ) ԱՆաֆազա II
դ) Տելոֆազա I

5. Մեյոզի I բաժանման ժամանակ ինչպիսի՞ քրոմոսոմներ են բաժանվում։

ա) Քույր քրոմատիդները
բ) Համ Homolog (հոմոլոգ) քրոմոսոմները
գ) mRNA մոլեկուլները
դ) Կենտրոնոմերները

6. Մեյոզի II-ը նման է…

ա) Միտոզին
բ) Պրոֆազա I-ին
գ) ԴՆԹ կրկնապատկմանը
դ) Գամետների միավորմանը

7. Ո՞ր սեռային բջիջներն են առաջանում մեյոզի արդյունքում մարդու օրգանիզմում։

ա) Սպերմատոզոիդ և սոմատիկ բջիջներ
բ) Օվոցիտ և սոմատիկ բջիջներ
գ) Սպերմատոզոիդներ կամ ձվաբջիջներ
դ) Միայն սպերմատոզոիդներ

Posted in Կենսաբանություն 9

Միտոզ

1․Թեստ

1․ Ի՞նչ է միտոզը։
ա) Բջջի բաժանումը երկու դուստր բջիջների
բ) Սերմի աճը
գ) Սննդի սինթեզը
դ) Շնչառությունը

2․Միտոզի արդյունքում ստացվող բջիջները լինում են․
ա) Տարբեր գենետիկ կազմով
բ) Նույն գենետիկ կազմով
գ) Առանց միջուկի
դ) Առանց քրոմոսոմների

3․Միտոզը տեղի է ունենում․
ա) Սոմատիկ բջիջներում (մարմնի բջիջներ)
բ) Սեռական բջիջներում
գ) Միտոքոնդրիումներում
դ) Քլորոպլաստներում

4․Միտոզի հիմնական նշանակությունը․
ա) Էներգիայի առաջացում
բ) Աճ և վերականգնում
գ) Տեղաշարժ
դ) Սննդի մարսում

5․Միտոզի վերջում ձևավորվում են․
ա) Չորս բջիջ
բ) Երկու նույնական բջիջ
գ) Մի մեծ բջիջ
դ) Սերմաբջիջ

6․Միտոզի ընթացքում բջջի քրոմոսոմների թիվը․
ա) Կրկնվում է
բ) Պակասում է երկու անգամ
գ) Աճում է չորս անգամ
դ) Անհետանում է

7․Ո՞ր գործընթացն է հաջորդում միտոզին․
ա) Ցիտոկինեզ
բ) Ֆոտոսինթեզ
գ) Սերմնավորում
դ) Ֆերմենտացում

Posted in Կենսաբանություն 9

Նոյեմբեր ամսվա կենսաբանության ամփոփում

1. Ինչ է իրենից ներկայացնում Գլիկոլիզը։
Գլիկոլիզը էներգիայի ստացման մի գործընթաց է, որի ժամանակ գլյուկոզը (քաղցրավենիքային շաքար) բաժանվում է փոքր մոլեկուլների, և այդ ընթացքում բջիջը ստանում է մի քիչ էներգիա (ATP): Սա տեղի է ունենում բջջի մեջ առանց թթվածնի:

2. Ներկայացնել Ավտոտրոֆ և Հոտոտրոֆ։
Ավտոտրոֆ — բույսեր և որոշ միկրոբներ, որոնք կարող են սեփական սնունդը պատրաստել լույսից (ֆոտոսինթեզ) կամ քիմիական նյութերից (քեմոսինթեզ):
Հոտոտրոֆ — կենդանիներ, մարդիկ և շատ միկրոբներ, որոնք սնվում են պատրաստի սննդով, այլ բջիջներից ստանում են էներգիա:

3. Ինչ են իրենցից ներկայացնում ֆոտոսինթեզը և քեմոսինթեզը։
Ֆոտոսինթեզ — բույսերը արևի լույսից օգտագործելով պատրաստում են շաքար և ազատում թթվածինը:
Քեմոսինթեզ — որոշ միկրոբներ պատրաստում են սնունդ էներգիան քիմիական նյութերից ստանալով, լույսի կարիք չունեն:

4. Ներկայացնել քրոմոսոնի կառուցվացքը և ֆունկցյան։
Քրոմոսոնը պատրաստված է DNA-ից և սպիտակուցներից: Այն պահում է գենետիկ ինֆորմացիան, որը ասում է բջիջին, թե ինչպես աշխատել և զարգանալ:

5. Ինչ է կարիոտիպը։
Կարիոտիպը մարդու կամ կենդանու քրոմոսոնների ամբողջ հավաքածուն է, ցույց է տալիս դրանց քանակն ու տեսակը:

6. Կյանքի ոչ բջջային ձևեր՝ վիռուսներ։
Վիռուսները փոքր մասնիկներ են, որոնք չեն կարող առանձին ապրել, նրանք բջջի ներսում են բազմապատկվում: Վիրուսները չունեն բջջային կառուցվածք, բայց կարող են հիվանդություններ առաջացնել:

7. Բջջի բաժանում՝ միտոզ։
Միտոզը բջջի բաժանման գործընթաց է, որի ընթացքում մեկ բջիջը բաժանվում է և առաջացնում երկու նոր բջիջ, որոնք նույնական են իրար հետ և ունեն նույն քանակի քրոմոսոններ, այսինքն՝ նույն գենետիկ ինֆորմացիան, ինչ նախկին բջիջը, այդպիսով նոր բջիջները կարող են ճիշտ աշխատել և շարունակել նույն գործառույթները, ինչ արել է հին բջիջը, միտոզը կարևոր է կենդանի օրգանիզմների աճի, հին և վնասված բջիջների փոխարինման և մարմնի վնասված հատվածների վերականգնման համար, այս գործընթացը թույլ է տալիս, որ մարմինը պահպանվի առողջ, զարգանա ճիշտ ձևով և բջիջների նորացումը շարունակվի բնականոն կերպով։

8. Ներկայացնել նոյեմբեր ամսվա բլոգային աշխատանքները։
Էներգետիկ փոխանակություն
Քրոմոսոմներ, գեներ, կարիոտիպ
Միտոզ


Posted in Կենսաբանություն 9

Քրոմոսոմներ, գեներ, կարիոտիպ

Կարիոտիպը նշանակում է…

ա) Գեների հաջորդականության ամբողջականությունը
բ) Օրգանիզմի բոլոր սպիտակուցների համախումբը
գ) Օրգանիզմի քրոմոսոմների ամբողջական հավաքածուն՝ քանակը, չափը և ձևը
դ) ԴՆԹ-ի կրկնօրինակման գործընթացը

Մարդու սոմատիկ բջիջներում քանի՞ քրոմոսոմ կա։

ա) 22
բ) 23
գ) 44
դ) 46

Մարդու սեռաբջիջներում (գամետներում) քանի՞ քրոմոսոմ կա։

ա) 23
բ) 46
գ) 44
դ) 22

Քրոմոսոմների մեծամասնությունը ի՞նչ ձև ունեն մետաֆազում։

ա) Օղակաձև
բ) S-աձև
գ) X-աձև (երկքրոմատիդ)
դ) Գնդաձև

Քանի՞ զույգ ավտոսոմ և քանի՞ զույգ սեռական քրոմոսոմ ունի մարդը։

ա) 23 ավտոսոմ, 1 սեռական
բ) 22 ավտոսոմ, 1 սեռական
գ) 22 սեռական, 1 ավտոսոմ
դ) 23 սեռական, 2 ավտոսոմ