Category: Հայոց լեզու

Ժամանակահատվածը՝ դեկտեմբերի 11-14

Մասնակիցներ՝ 6-7-րդ դասարանի սովորողներ,

Նպատակը՝ պատրաստվել ուրբաթ-համերգին, կարդալ, սովորել և ուսումնասիրել հայերեն երգերի բառերը, տեքստը։ 

Երգեր ՝

Բասեն բարի 

Բասեն բարի, Բասեն բարի, 

Հա՛յ Նուբարի, ջա՛ն Նուբարի, 

Տղա՛, արի, բռնե, պարի,

 Հա՛յ Նուբարի, ջա՛ն Նուբարի, Նուբարի:

 Բասեն բարի, Բասեն բարի, 

Հա՛յ Նուբարի, ջա՛ն Նուբարի, 

Աղջի, արի, բռնե, պարի, 

Հա՛յ Նուբարի, ջա՛ն Նուբարի, Նուբարի:

 Երկու գնա, երեք արի, 

Հա՛յ դոմբարի, ջա՛ն դոմբարի,

 Տղա, արի, բռնե, պարի, 

Հա՛յ դոմբարի, ջա՛ն դոմբարի, դոմբարի: 

Արի՝ խաղանք էս դոմբարին, 

Բասեն բարի, Բասեն բարի,

 Ինչքան ուրախ է էս տարին, 

Հա՛յ դոմբարի, ջա՛ն դոմբարի, դոմբարի:

Բացատրել բառերը՝ Բասեն, նուբար, դոմբարի։ 

Ներկայացնել ստեղծագործության բովանդակությունը։ 

Նոր տարի

Երնեկ թե այս նոր տարին

Վերջ տար հայի ցավերին,

Չարը կորչեր ու բարին

Բուն դներ մեր սրտերին:

Երնեկ թե այս նոր տարին

Ազատ շնչեր Հայաստան,

Եվ շուրջ Մասիս մեր սարին

Փայլեին արտ անդաստան:

Հայե՛ր, երբեք չերկմտիք,

Կկատարվի այս ամեն,

Եթե իսպառ մենք հանենք

Փոքրոգություն մեր սրտեն:

Երնեկ թե այս նոր տարին

Վերջ տար հայի ցավերին,

Չարը կորչեր ու բարին

Բուն դներ մեր սրտերին:

Երնեկ թե այս նոր տարին

Ազատ շնչեր Հայաստան,

Եվ շուրջ Մասիս մեր սարին

Փայլեին արտ անդաստան:

1. Մգեցված բառերը բացատրիր։ 
Արտ անդաստան – արտ և անդաստան
Չերկմտիք – չտատանվել
Փոքրոգություն – նեղսրտություն

2. Ո՞վ է այս ստեղծագործության հեղինակը։ Փնտրի՛ր համացանցում։ 
Երգող Հեղինակ ՝ Ռուբեն Հախվերդյան։
բառերի հեղինակ ՝ Ռափայել Պատկանյան։

1.Գրի՛ր տրված բառերի ձևաբանական հատկանիշները՝ տուն, քրոջով, պայուսակում, այգուց։ 

տուն-հասարակ գոյական, իրանիշ, եզակի թիվ, ուղական հոլով

քրոջով-գոյական, անձնանիշ, գործիական հոլով

պայուսակում-հասարակ գոյական, իրանիշ, ներգոյական հոլով

այգուց-հասարակ գոյական, իրանիշ, բացառական հոլով։

2. Գրի՛ր տրված բառերի հոլովումները՝ ընկեր, քույր, մարդ, այգի, գինի, երեխա, սեղան, քաղաք, հայր, սեր, անկյուն, օր, աշխարհ, գարուն։ 

Ուղղական

ընկեր

քույր

մարդ

այգի

գինի

երեխա

սեղան

քաղաք

հայր

սեր

անկյուն

օր

աշխարհ

գարուն

Սեռական

ընկերոջ

քրոջ

մարդու

այգու

գինու

երեխայի

սեղանի

քաղաքի

հոր

սիրո

անկյան

օրվա

աշխարհի

գարնան

Տրական

ընկերոջ

քրոջ

մարդու

այգուն

գինուն

երեխայի

սեղանին

քաղաքին

հոր

սիրուն

անկյանը

օրվան

աշխարհին

գարնանը

Հայցական

ընկերոջը

քրոջը

մարդու

այգուց

գինուց

երեխայից

սեղանից

քաղաքից

հորից

սիրուց

անկյունից

օրից

աշխարհից

գարնանից

Բացառական

ընկերոջից

քրոջից

մարդուց

այուց

գինուց

երեխայից

սեղանից

քաղաքից

հորից

սիրուց

անկյունից

օրից

աշխարհից

գարնանից

Գործիական

ընկերոջով

քրոջով

մարդով

այգով

գինով

երեխայով

սեղանով

քաղաքով

հորով

սիրով

անկյունով

օրով

աշխարհով

գարնանով

Ներգոյական

ընկերոջ մեջ

քրոջ մեջ

մարդու մեջ

այգում

գինու մեջ

երեխայի մեջ

սեղանի մեջ

քաղաքում

հոր մեջ

սիրո մեջ

անկյան մեջ

օրվա մեջ

աշխարհում

գանան մեջ

Հոլովել
դուռ—դռից-դռան-դռնից-դռնով
եղբայր-եղբյոր-եղբյորը-եղբյոր-եղբյորից-եղբյորով
գարուն-գարնան-գարնանը-գարնան-գարունից-գարունով
քաղաք-քաղաքի-քաղաքին-քաղաքի-քաղաքից-քաղաքով-քաղաքում
սեղան-սողանի-սեղանից-սեղանի-սեղանից-սեղանով-սեղանում
աշակերտ-աշակերտի-ասշակեչտից-աշակերտի-աշակերտից-աշակերտով

Աշխատանք դասարանում

1. Նախադասության միտքն այնպես արտահայտի´ր, որ ընդգծված բառը փակագծում տրված հոլովով լինի:

Ստոկհոլմի թագավորական գրադարանն ունի շախմատին նվիրված հիսուն հազար գիրք: (գրադարանում)
Ստոկհոլմի թագավորական գրադարանում կա շախմատին նվիրված հիսուն հազար գիրք: 

Մեր շուրջը՝ օդում, ջրում, հողում, ապրում են անթիվ, անհամար մանրէներ: (օդի, ջրի, հողի)
Մեր շուրջը՝ օդի, ջրի, հողի մեջ, ապրում են անթիվ, անհամար մանրէներ: (օդի, ջրի, հողի)

Նույնիսկ մանրէների անթիվ բանակների ուժից վեր է կենդանի օրգանիզմներին հաղթելը: (բանակներ) Բույսերը մշակում են հատուկ թունավոր նյութեր, որոնք անտեսանելի մանրէներին ոչնչացնում են: (նյութերից, մանրէները)
Նույնիսկ մանրէների անթիվ բանակնրը չեն կարող կենդանի օրգանիզմներին հաղթել:Անտեսանելի մանրեները ոչնչանում են հատուկ թունավոր նյութերից որոնք մշակում են բույսերը։

Բույսերի հյութի մեջ հիվանդությունների դեմ պայքարող ու օրգանիզմն ամրացնող «կախարդական» նյութեր կան: (հյութը)
Բույսերի հյութը պարունակում է հիվանդությունների դեմ պայքարող ու օրգանիզմն ամրացնող «կախարդական» նյութեր: 

2. Գրի՛ր, թե ի՛նչ հոլովով են դրված և ի՛նչ ընդհանուր իմաստ ունեն ընդգծված բոլոր բառերը:

Փոքրիկը պահել էր հյուրի  կոշիկները:

Ընկերոջ կրիան պահում էր իրենց տանը:

Մոր պայուսակը չբացած էլ իմանում էր, թե մեջն ի՛նչ կա իր համար:

Միրգը հորեղբոր այգուց են բերում:

Սեղանի ոտքն է դարձրել խաղալիք:

Հոր ամբողջ ունեցվածքը մնաց կրտսեր որդուն:

Բոլոր ընդգծված բառերը դրված են սեռական հոլովով:Պատասխանում է  Ում ինչի հարցերին։

3. Ուշադրությու` ն դարձրու ընդգծված գոյականների ձևերին և իմաստներին, գտի´ր տարբերությունները:

Ա. Դերձակը հագուստ էր կարում: Բ. Դերձակը հագուստն էր կարում:

Ա. Փողոցում գիրք  էր վաճառվում: Բ.  Փողոցում գիրքը  վաճառվում էր:

Ա.Ծովային մի թռչուն երկար ժամանակ լողում ու սուզվում էր:

Բ.  Ծովային  թռչունը երկար ժամանակ լողում ու սուզվում էր:

Ա. Անտառում մի որսորդի հանդիպեց: Բ. Անտառում որսորդին հանդիպեց:

Ա. Այստեղ հավանաբար արջ է պառկած եղել: Բ. Հավանաբար արջն այստեղ է պառկած եղել:
Ա խմբի ընդգծված գոյականները դրված են անորոշ առումուվ իսկ Բ խմբինը որոշյալ։

4. Գծիկները փոխարինի´ր ը կամ  ն հոդով:

Ժողովուրդներ-ը տարբերվում են իրենց արտաքին տեսքով, լեզվով  ու սովորույթներով:

Ժողովուրդներ-  ն իրենց արտաքին տեսքով, լեզվով  ու սովորույթներով են տարբերվում:

Աստղադիտակ-ը դանիացի ապակեգործներ-ը են ստեղծել: Աստղադիտակ-ը ստեղծել են  դանիացի ապակեգործներ-ը:

Եվրոպացիներ-ն առաջին անգամ արևածաղիկ-ը տեսան մեքսիկական պրերիաներում, երբ հայտնագործեցին Ամերիկա-ն: Արևածաղիկ-ն առաջին անգամ եվրոպացիներ-ը տեսան մեքսիկական պրերիաներում, երբ հայտնագործեցին Ամերիկա: Եվրոպացիներ-ը մեքսիկական պրերիաներում առաջին անգամ տեսան արևածաղիկ-ն, երբ հայտնագործեցին Ամերիկա-ն:

Գառնիի սյունազարդ տաճար-ը(մ.թ. 77 թվական) Միհր աստծո պատվին է ստեղծվել: Գառնիի սյունազարդ տաճար-ը ստեղծվել է (մ.թ. 77 թվական) Միհր աստծո պատվին: Միհր աստծո պատվին է  ստեղծվել Գառնիի սյունազարդ տաճար-ը(մ.թ. 77 թվական):  Միհր աստծո պատվին Գառնիի սյունազարդ տաճար-ն է ստեղծվել (մ.թ. 77 թվական):

 Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Ուշադրությո՛ւն դարձրու ընդգծված գոյականներին և պատասխանի´ր հարցերին:

Ա. Անտառի  թավուտում ծուղակ է դրված: Բ. Ծուղակն անտառի  թավուտում է դրված:

Ա. Վագրի համար փորված  փոսի մեջ փիղ է ընկել: Բ. Փիղն  ընկել է վագրի համար փորված  փոսի մեջ:

Ա. Ինչ-որ որսագողեր ծառերի մեջ ցանց են կապել՝ զեբրեր որսալու համար: Բ.Որսագողերը ծառերի մեջ ցանց են կապել՝ զեբրերին որսալու համար:

Ա. Նա ուսապարկից մի տուփ  հանեց: Բ. Նա ուսապարկից հանեց տուփը:

Գոյականի  ընդգծված ձևերից  ո՞րն է որոշյալ առումով դրված, ո՞րը`անորոշ:  Ա խմբի ընդգծված գոյականները դրված են անորոշ առումուվ իսկ Բ խմբինը որոշյալ։
Պատասխանդ փորձի՛ր պատճառաբանել: Անորոշ առումումը ցույց է տալիս առարկա որը խոսողին կամ լսողին անծանոթ է իսկ որոշյալը ծանոթ է խոսողին և լսողին ու ստանում է վերջում հոդ ՝ը կամ ն

Ինչո՞վ են տարբերվում որոշյալ և անորոշ  առումները: (Ինչպե՞ս է կազմվում որոշյալ առումը): առարկա որը խոսողին կամ լսողին անծանոթ է իսկ որոշյալը ծանոթ է խոսողին և լսողին ու ստանում է վերջում հոդ ՝ը կամ ն

2. Ուշադրություն դարձրո´ւ ընդգծված բառերին և գրի՛ր, թե բառին ե՛րբ է ավելանում ը, ե՛րբ`  ն:  

Գործը վաղվան մի´ թող: Որոշյալ առում, գրվում է ը որովհետև հաջոր բառը բաղաձայնով է։
Գործն է անմահ:  Որոշյալ առում, գրվում է ն որովհետև հաջոր բառը ձայնավորով է
Գործն անմահ է:Որոշյալ առում, գրվում է ն որովհետև հաջոր բառը ձայնավորով է
Ավելի քան հարյուր տարի նավը մնաց ծովի հատակին: Որոշյալ առում, գրվում է ը որովհետև հաջոր բառը բաղաձայնով է։
Նավն  ավելի քան հարյուր տարի սուզված մնաց:Որոշյալ առում, գրվում է ն որովհետև հաջոր բառը ձայնավորով է
Ուսումնասիրում էր իրենց գյուղի բույսերը: Որոշյալ առում
Իրենց գյուղի բույսերն էր ուսումնասիրում:Որոշյալ առում, գրվում է ն որովհետև հաջոր բառը ձայնավորով է
Սիրտը գործում էր օր ու գիշեր: Որոշյալ առում, գրվում է ը որովհետև հաջոր բառը բաղաձայնով է։
Սիրտն օր ու գիշեր գործում է:Որոշյալ առում, գրվում է ն որովհետև հաջոր բառը ձայնավորով է
Հետքերը տանում էին անտառ: Որոշյալ առում, գրվում է ը որովհետև հաջոր բառը բաղաձայնով է։
Հետքերն  անտառ  էին տանում:Որոշյալ առում, գրվում է ն որովհետև հաջոր բառը ձայնավորով է
Աղեղնավորը ներկաներին սպառնում էր ու գոռգոռոմ: Որոշյալ առում, գրվում է ը որովհետև հաջոր բառը բաղաձայնով է։
Աղեղնավորն  սպառնում էր  ներկաներին ու գոռգոռում:Որոշյալ առում, գրվում է ն որովհետև հաջոր բառը ձայնավորով է
Աղջիկը հավանաբար շտապում էր: Որոշյալ առում, գրվում է ը որովհետև հաջոր բառը բաղաձայնով է։
Աղջիկն շտապում էր հավանաբար: Որոշյալ առում
Գինին կարասներում էին պահում::Որոշյալ առում
Գինին էին պահում կարասներում::Որոշյալ առում
Տղան ցանկապատի վրայով թռավ: :Որոշյալ առում
Տղան էր ցանկապատի վրայով թռչողը::Որոշյալ առում։

3. Փակագծերում տրված բառերը գրի՛ր որոշյալ կամ անորոշ առումով:

Երկրագնդում վայրի կենդանիների (բնաջնջում) բնաջնջումը շարունավում է: Դա (կասեցնել)  կասեցնելը շատ դժվար է, թեև երևացել են մխիթարական ինչ-որ (նշաններ): Մարդկանց մեջ հետզհետե արթնանում է այն (միտք)միտքն, որ առանց կենդանիների իրենց (կյանք) կյանքն անգույն  ու անհրապույր կլինի: Այդ մասին (խոսք) կարող են ասել այն (որորդներ)որորդներն, որոնք (զենք) զենքը փոխարինել են լուսանկարչական ապարատով: Նրանք (ուժեր)ուժերն ու (ժամանակ)ժամանակն չեն խնայում, ժամեր շարունակ դարանամուտ են լինում կենդանիների կյանքից որևէ (դեպք) դիտելու համար:

Կարդա՛ 

Գոյականը խոսքի մեջ կարող է գործածվել որոշյալ կամ անորոշ առումով: Որոշյալ առումն արտահայտվում է որոշիչ ը կամ ն հոդերի միջոցով: Բաղաձայնով ավարտվող բառերը ը հոդն են ստանում, ձայնավորող ավարտվողները` ն: Ը  հոդը կարող է ն-ով փոխարինվել, երբ հոդն են ստանում, ձայնավորով ավարտվողները՝ ն: Ը  հոդը կարող է ն-ով փոխարինվել, երբ նրան հաջորդող բառը ձայնավորով կամ սկ,սպ, ստ, զբ, զգ, շտ, կապակցություններով է սկսվում:

Աշխատանք դասարանում 

Գոյականի հոլովումը

1. Երկինք և մարդ բառերի տրված բառաձևերը տեղադրի´ր հոլովման աղյուսակում:

Երկնքում, երկնքից, երկինք(ը), երկնքով, երկնքի(ն), մարդով, մարդու(ն), մարդ(ը), մարդուց:

                Ուղղական- երկինք(ը), մարդ(ը)
                
                Սեռական- մարդու, երկնքի

                Տրական- երկնքի(ն), մարդու(ն)
               
                Հայցական- երկինք, մարդուն

                Բացառական- երկնքից, մարդուց

                Գործիական- երկնքով, մարդով

                Ներգոյական- Երկնքում

2.Ընկեր, սրճարան գոյականները հոլովի´ր: Ի՞նչ հարցի է պատասխանում հոլովներից յուրաքանչյուրը:
                
                Ուղղական- ընկեր ով,սրճարան-ինչ
                
                Սեռական- ընկերոջ, սրճարանի

                Տրական-  ընկերոջը, սրճարանին
               
                Հայցական- ընկերոջը, սրճարանը

                Բացառական- ընկերոջից,սրճարանից

                Գործիական- ընկերոջով   , սրճարանով                

                Ներգոյական- սրճարանում

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Կազմի´ր բառակապակցություններ՝  հարցական դերանունները փոխարինելով գոյականներով:

Ընկնել ո՞ւր: -Փոսը

Հանդիպել որտե՞ղ: — Դպրոցում

2. Կազմի´ր բառակապակցություններ` հարցական դերանունները փոխարինելով գոյականներով:

Տիրապետել ինչի՞(ն): -Լեզվին

Տիրել ի՞նչը, (ինչի՞ն): -Սրտին

Դավանել ինչի՞ն: -Կրոնը

3. Կազմի´ր բառակապակցություններ՝  հարցական դերանունները փոխարինելով գոյականներով:

Վերադառնալ ո՞ւր, ինչի՞ն: — Տուն, երկիր, մտքին, կարծիքին։

Տուն, երկիր, միտք, կարծիք:

Միտք, հայելի, ջրեր, ապակի, կարծիք:

Անրադառնալ ինչի՞ն: — Մտքին, ջրին, ապակուն, կարծիքին

Աշխատանք դասարանում 

1. Փակագծում  տրված բառերն  ու դերանունները գրի´ր  համապատասխան թվով (եզակի կամ հոգնակի) և օրինաչափությունը  բացատրի´ր:

Արհեստավորների միությունը շատ խիստ (էր, էին) իր անդամների վրիպումների նկատմամբ:

Ժողովո՞ւրդն  (է, են) ստեղծում անհատի փառքը, թե՞ անհատը՝ (նրա, նրանց):

Երկրի օդային նավատորմը հնացել (է, են), (դրա, դրանց) նորոգման ծախսերը շատ մեծ գումարներ են կազմում:

Ի՞նչ սպասելիք ունես այդ ամբոխից. (նա, նրանք) դեռ կազմակերպվելու փորձ (չի, չեն) անում:Ո՞վ է պաշտպանում ժողովրդին, երբ (նրան, նրանց) վտանգ է սպառնում:

2. Բացատրի´ր հոգնակի թվով դրված հավաքական գոյականները և դրանցով նախադասություններ կազմի´ր:

Օրինակ`

Հոտեր- ոչխարների խմբեր:

ժողովուրդներ – ազգերի խմբեր
Երկրների ժողովուրդները միավորվել են հիվանդության դեմ պայքարելու համար:

բանակներ – զիմվորների խմբեր
Թշնամիների ու մեր բանակները ղեկավարում են տարբեր հրամանատարներ:

դասարաններ – աշակերտների խմբեր
Այս դպրոցում կան տարբեր դասարաններ:

երամներ – թռչունների խմբեր
Երկնքում երևում են արագլների և ծիծեռնակների երամներ:

3. Կարդա՛ 

Բաղադրյալ գոյականները, որոնց վերջին բաղադրիչը միավանկ արմատ է, երկու ձևով են հոգնակի կազմում: Եթե այդ միավանկ արմատը գոյականի իմաստ ունի (օրինակ՝ դաշտավայր, հեռագիր), ավելանում է –եր  վերջավորություն: Իսկ եթե բառավերջի միավանկ արմատը  բայարմատ է (օրինակ՝ ժամացույց, վիպագիր), ավելանում է– ներ վերջավորությունը:

Հասարակ գոյականները եզակի թվով գործածելիս կարող են անվանել առանձին առարկաներ և կարող են լինել առարկաների ընդհանուր անուն (օրինակ՝ փիղ ասելով հասկանում ենք և´ մեկ փիղ, և´ փիղ ընդհանրապես):

4. Հարցական դերանվան փոխարեն գրի´ր տրված գոյականները՝ պահանջված ձևով (տրական հոլովով):

Ընկեր, եղբայր, մարդ, մարդկություն, խոսք, գործ, վերադարձ:

Հավատալ ո՞ւմ : Հավատալ ինչի՞ն:

Հավատալ ընկերոջը, հավատալ եղբորը, հավատալ մարդուն, հավատալ մարդկությանը, հավատալ խոսքին, հավատալ գործին, հավատալ վերադարձին։

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Հարցական դերանվան փոխարեն գրի´ր տրված գոյականները՝ պահանջված ձևով (բացառական հոլովով):

Ընկեր-ընկերոջից
եղբայր-եղբորից
մարդիկ-մարդկանցից
հանդիպում-հանդիպումպից
զրույց-զրույցից
հարցուփորձ-հարցուփորձից

Խուսափել ումի՞ց: Խուսափել ինչի՞ց:

2. Հարցական դերանվան փոխարեն գրի´ր տրված գոյականները՝ պահանջված ձևով (գործիական հոլովով):

Երեխա-Երեխայով, աշակերտներ-աշակերտներով, ընկերներ-ընկերներով, գրականություն-գրականությամբ, մեքենա-մեքենայով, սպորտ-սպորտով:

Տարվել ումո՞վ: Հետաքրքրվել ինչո՞վ:

3. Կազմի´ր բառակապակցություններ՝ հարցական դերանունները փոխարինելով գոյականներով:

Վկայել ի՞նչ-Խոսքերը
Վկայել ինչի՞ մասին-աստղերի մասին

Հավատացնել ի՞նչ-ճիշտ
 Հավատացնել ինչի՞ մասին-երազների մասին

 Կոշիկները

Մի օր, երբ ես արթնացա, հասկացա, որ ինձ հետ ինչ-որ բան է կատարվում, օրինակ՝ սիրտս արագ էր բաղբախում։ Հիշեցի, որ այսօր իմ տարեդարձն է, ես շուտվանից գուշակել էի, որ իմ ծնողները գումար էին հավաքում ինձ նվեր գնելու համար, մենք աղքատ ենք, բայց իմ ծնողները ուզում էին ինձ ուրախացնել, և ինձ թվում էր, որ նրանք գնելու էին իմ փոքր ժամանակվանից երազած կոշիկները։ Ես գնացի հյուրասենյակ և տեսա, որ ծնողներս գնել են իմ հավանած կապույտ կետիկներով մանուշակագույն գծիկներով կոշիկները, և ես ուրախությամբ գնացի և գրկեցի ծնողներիս։ Սկսեցի փորձել կոշիկները, և նրակք հիանալի են իմ ոտքերի վրա։ Ինձ շատ դուր եկավ կոշիկի վրայի վառ գույները և ես  գնացի դուրս, որ ընկերներս ինձ շնորհավորեն, տեսնեն նոր  կոշիկներս ու խաղանք իրար հետ։ Ես դուրս եկա բակ և ընկերներս հավաքվեցին իմ շուրջ ջերմ-ջերմ շնորհավորանքներով ու նրանց շատ դուր եկան իմ նոր կոշիկները։ Մենք սկսեցինք խաղալ աշխարի բոլոր խաղերը, քանի որ բարձր տրամադրություն ունեինք և մոռացանք կոշիկներիս մասին, հետո սկսվեց անձրև և մենք ցատկոտեցինք ցեխաջրերի մեջ։ Մթնեց, և տուն գնալու ժամանակն էլ ես մոռացել էի իմ տարեդարձի մասին ու որ պետք էր շուտ տուն գնալ, որ տորթիս վրայի մոմերը փչեի։ Երբ ես հասա տուն, մայրիկս նայեց իմ կեղտոտ շորերին, և ես հասկացա, որ իմ կոշիկները ոչ միայն կեղտոտվել էին, այլ նաև նրանց վառ գույները, որոնք ինձ շատ էին դուր եկել, էլ այնքան վառ չէին։ Ես մի քիչ տխրեցի, բայց նաև հասկացա, որ պետք է հոգ տանել քո սիրելի մարդկանց ու իրերի մասին, այլ ոչ թե մոռանալ ու անուշադրության մատնել։  

1. Երկու խմբի գոյականների հոգնակին կազմի´ր և օրինաչափությունը բացահայտի´ր:

Օրինակ`

 Դասագիրք- դասագրքեր, վիպագիր- վիպագիրներ:

Ա.Դասագիրք, հեռագիր, արոտավայր, լրագիր, ծառաբուն, մրգաջուր, մրջնաբույն, ծաղկեփունջ, միջնապատ:

Դասագրքեր, հեռագիրներ, արոտավայրեր, լրագրեր, ծառաբներ, մրգաջրեր, մրջնաբներ, ծաղկեփնջեր, միջնապատեր

Բ.Վիպագիր, մեծատուն, զինակիր, ժամացույց, կողմնացույց, երգահան, քարահատ, պատմագիր, քանդկագործ:

Վիպագիրներ, մեծատուններ, զինակիրներ, ժամացույցներ, կողմնացույցներ, երգահաններ, քարհատներ, պատմագիրներ, քանդակագործներ

2. Փակագծում տրված բառերը դարձրո´ւ հոգնակի և գրիի´ր կետերի փոխարեն:

Ամերիկացի-վիճալագիրները(վիճակագիր) պարզել են, որ օրվա ընթացքում ամենաշատը քայլում են անասնապահները(անասնապահ) ու հողագործները(հողագործ):  Երկրորդ տեղում գյուղական նամակատարներն(նամակատար ) են: Հաջորդը մատուցողնենր( մատուցող) ու բուժքույրերն (բուժքույր) են: Նրանցից  զգալիորեն քիչ են քայլում ոստիկանները(ոստիկան),հետախույզները(հետախույզ) ու  պահակները(պահակ): Ամենից քիչ քայլում են նահանգապետները (նահանգապետ) ու նախարարները (նախարար):

3. Տրված գոյականները դարձրո´ւ հոգնակի և տեղադրի´ր նախադասությունների մեջ:

Կետորս, բանաձև, հրացան, նավապետ, շնաձուկ, ժամացույց:

Բոլոր կետորսներն երազում են չբացահայտված կղզիներ գտնել:

Մեզ ասացին, որ բոլոր ժամացույները հետ են ընկել, ու ոչ մեկը նույն ժամը ցույց չի տալիս:

Ասում են, որ շնաձկներին արյան հոտն է հրապուրում:

Այդ տարածքում աշխատող նավապետները հետևում էին կետին ու վախենում էին ,թե ևս մեկին այնուամենայնիվ կվնասի:

Ցուցադրվող հրացաններն այդ նույն զինագործի որդիներն ու թոռներն էին սարքել:

4. Տրված տեքստում ընդգծի´ր այն գոյականները, որոնք հոգնակի պիտի լինեն:

Հայաստանում հանդիպում է նաև արագիլի սև տեսակը, որի փետրավորումը սև  է, որովայնը`սպիտակ, կտուցն ու ոտքը` կարմիր: Հանդիպում է Իջևանի շրջանի անտառում: Չափազանց հազվագույտ չվող թռչուն է: Բնադրում է ծառի վրա, գետի հովտում և ճահճուտում: Խուսափում է մարդուց և մարդկային շինությունից, նախընտրում է անտառի խուլ անկյունը: Չափազանց զգույշ թռչուն է: Որպես սակավաթիվ տեսակ՝ պահպանվում է օրենքով:

1.Ա և Բ շարքի գոյականները համեմատի´ր և գր´ր դրանց նմանությունների և տարբերությունների մասին:

Ա. Ծաղիկ, ծառ, կենդանի, մարդ:

Բ. Վարդ, շուշան, մեխակ, զանգակ, նարգիզ, ընկուզենի, թթենի, բարդի, կեչի, թխկի, գայլ, աղվես, ավանակ, շուն, ուղտ, պատանի, օդաչու, հողագործ, ջրվոր, հնոցապան:

Երկու շարքերում էլ կան բարռեր որ ցույց են տալիս անձնանիշ և իրանիշ,իսկ նրանց տարբերությունն այն է որ ա շարքում ուղղակի գոյականներ են, իսկ բ շարքում գոյականների տեսակների անուններն են:

2.Տրված տեքստերի եզակի թվով դրված գոյականներն ու դերանունները հոգնակի´ դարձրու: Փոփոխությունից ո՞ր տեքստի  միտքը փոխվեց:

Ա. Ամենից շատ զարգացած են չղջիկների ականջները, իսկ ամենից քիչ՝ աչքերը: Թռչելուց առաջ նրանց բերանները մի քանի անգամ բացուխուփ են անում ու հետո միայն թռչում. պարզվում է, որ նրանք ձայներ են ուղարկում մութ տարածությունների մեջ ու սպասում արձագանքներին: Դրանց միջոցով նրանք իմանում են , թե առարկաներն իրենցից ի´նչ հեռավորությունների վրա են գտնվում ու կարողանում են տարածությունների մեջ ազատ կողմնորոշվել: Չղջիկները մթության մեջ ամեն ինչ զգում են , բացի բրդոտ կենդանիներից : Նրանք կարող են փոքրիկ մոծակների գոյությունը զգալ, բայց մի մեծ ոչխարները չնկատել: Դա նրանից է, որ բրդերը կտորները և բրդոտ կտորը կլանում են անլսելի ձայները և թույլ չեն տալիս, որ դրանց արձագանքը հասնի չղջիկներին:

Բ. 18-րդ դարում Անգլիայում ապրել են դարբիններ: Նրանք ցնցոտիներ են հագել և որպես թափառական երաժիշտներ՝ ջութակները ձեռքներին շրջել են Եվրոպայում, որպեսզի պարզի բարձրորակ պողպատներ արտադրելու գաղտնիքները: Նվագելով պանդոկներում ու դղյակներում՝ նրանք լսել ու հավաքել են բազմաթիվ հետաքրքիր տեղեկություններ, որոնք հիմք դարձան նրա հետագա հաջողությունների համար: Հետագայում եվրոպացի դարբինները վարձու մարդասպաններ էր ուղարկում Անգլիա՝ գաղտնիքները առևանգողներին սպանելու, բայց նրան ճարպկորեն շրջանցում էր վտանգները և օրեցօր հարստանում:

3.Փակագծում  տրված բառերը  դի´ր  պահանջվող  թվով:

Սպիտակ արագիլը (արագիլ) աշխարհում  (աշխարհ) շատ տարածված թռչունն (թռչուն ) է:

Հայաստանում շատ է հանդիպում Եղեգնաձորի, Վայքի և Աշոցքի շրջաններում (շրջան):  Չվող թռչուններ (թռչուն) են՝ կտուցը և (կտուց) ոտքերը (ոտք)՝ վառ կարմիր: Բնակվում են զույգերով(զույգ) ու գաղութներով  (գաղութ): Բույնը (բույն) տեղադրում են շենքերի (շենք) տանիքներին (տանիք),մետաղյա կամ բետոնե բարձր սյւոներինին (սյուն) և նման այլ տեղերումում (տեղ): Մարդիկ (մարդ) սիրում են նրանց թռիչքիի (թռիչք) հանգստությունը (հանգստություն), թևերի (թև) խոր թափահարումը (թափահարում):

4. Բառակապակցությունների բառերն արտահայտի´ր  բառերով:

Մարդկանց հավաքական ամբողջություն (շատ մարդիկ միասին)-մարդկություն, աշակերտների ամբողջություն-դասարան, զինվորներ ամբողջություն-զորք, շատ դեղեր-դեղորայք, ծնողներն ու զավակները միասին-ընտանիք, ուսանողների ամբողջություն-ուսանողներ: