Առաջադրանք
1.Կարդա տեքստը, պատասխանիր հարցերին.
-Քանի՞ առնետ էր փորձարկման ենթարկվում։
Տեքստում նշված է՝ վանդակներում վեց առնետ է եղել (երկու ստրուկ, երկու շահագործող, մեկ անկախ լողորդ և մեկ քավության նոխազ):
Պատասխան՝ 6 առնետ։
-Ո՞ր առնետներն էին ամենաուժեղը։
Անկախ լողորդը «բավականին ուժեղ էր և չէր ենթարկվում շահագործողներին»։
Պատասխան՝ անկախ լողորդը։
-Ո՞ր առնետներն էին ավելի շահ ստանում։
Ստրուկները ստանում էին կերը, բայց միայն տերերին կերակրելուց հետո։
Պատասխան՝ ստրուկները՝ որովհետև ստանում էին կեր, իսկ շահագործողները կերով չէին զբաղվում։
-Ո՞ր առնետներն էին ավելի արդյունավետ ապրում։ Ինչո՞ւ։
Պատասխան՝ անկախ լողորդը և ստրուկները, որովհետև ստանում էին կեր և որոշակի անվտանգություն՝ իրենց դերերի շրջանակում։
-Ի՞նչ է նշանակում «քավության նոխազ»՝ գտիր համացանցից։
Քավության նոխազ (scapegoat) — այն է, ով կրում է խումբի կամ կազմակերպության խնդիրները կամ մեղքը, բայց ոչ ինքն է նախաձեռնողը։ Ըստ տեքստի՝ «նրա գործը կռվի ժամանակ թափված փշուրներն էր հավաքելը»՝ նա չի մասնակցում կեր ուտելուն կամ լողի պայքարին, պարզապես կրում է խնդիրները։
2.Տեքստից գտիր
—մակբայները, որոշիր տեսակները։
«տեղավորել է» — կատարվող գործողություն (կատարողական, անցյալ ժամանակ)
«ապրելու» — նպատակային (անհանգստություն չի ստեղծում գործողության ընթացքի վրա)
«հասնելու» — նպատակային (առարկայական)
«վերլուծելով» — գործողություն է, անորոշ բայաձևի մասնակցային ձև
— անկանոն բայերը, որոշիր եղանակն ու ժամանակը (ժամանակային ձևը)
«գնացին» — անցյալ, հանունական եղանակ (մեկ գործողության ավարտը)
«կարողանում» — ներկայիս ժամանակ, հնարավորական եղանակ
—սոսկացանցավոր բայերը, նշիր ածանցը։
Սոսակցական բայերը տեքստում սովորաբար բաղկացած են՝ «է», «լինում է», «կարող է»։
«է» — միակիսության ներկայիս (copula)
«կարող է» — հնարավորական ներկա
—երկու բարդ, երկու ածանցավոր, երկու պարզ և մեկ բարդածանցավոր բառ։
| Տիպ | Բառեր տեքստից |
|---|---|
| Երկու բարդ | «վարքային-բնագիտության», «ընդունակությունը-լողալու» |
| Երկու ածանցավոր | «վերլուծելով», «տեղավորել» |
| Երկու պարզ | «լողալ», «կեր» |
| Բարդածանցավոր (բազմաբայանոց) | «կերակրելուց» |
3.Համեմատիր առնետների հասարակությունը մարդկանց հասարակության հետ։
Առնետների հասարակությունը նման է մարդկանց հասարակությանը․ այնտեղ կա հիերարխիա, որոշները աշխատում և ենթարկվում են (ստրուկներ — աշխատողներ), որոշները շահագործում են ուրիշներին (շահագործողներ — ազդեցիկ մարդիկ), կան անկախներ, որոնք չեն ենթարկվում (անկախ լողորդ — ազատ անհատներ), և կա մեկը, ով կրում է ուրիշների սխալները (քավության նոխազ — մեղավորակրող մարդիկ):
Մանվելյան Շուշան 