Category: Քիմիա 8

Տնային

Սովորել

Այն բարդ նյութերը, որոնք կազմված են երկու տարրի ատոմներից, որոնցից մեկը թթվածինն է, կոչվում են օքսիդներ: (օրինակ՝ — H2O)

Թթուները  բարդ նյութեր են, որոնց մոլեկուլները կազմված են մեկ կամ մի քանի ջրածնի ատոմներից և թթվային մնացորդից:(օրինակ՝ H2CO3)

Հիմքերի շարքին են դասվում այն նյութերը, որոնց մոլեկուլում մետաղի ատոմը կապված է մեկ կամ մի քանի հիդրօքսո՝ (OH), խմբի հետ։ (օրինակ՝ NaOH)

Աղերը բարդ նյութեր են, որոնք կազմված են մետաղների ատոմներից և թթվային մնացորդներից։  (օրինակ՝ NaNO3)

Դասարանական

Քիմիական փոխարկումներ

O2=0

C=+2 O=-2

C=+4 O2=-4

KO=K2O

CaO=CaO

BaO=BaO

K2O=39•2+16=94

16•2:94•100=34,04

CaO=40+16=56

16:56•100=28,57

BaO=137+16=153

16:153•100=10,45

N=+5

HNO3=1+14+16•3=63

N=14:63•100=22,22

Ստորև գրված նյութերի բանաձևերից ընտրիր աղերի դասին պատկանող նյութի բանաձևը՝

• HNO2
• Al2(SO4)3 Սուլֆատային աղ
• Al2O3
• CsOH

Ստորև գրված  աղյուսակում գրի՛ր աղի անվանումը՝ ըստ տրված բանաձևի՝

Օրինակ՝ CuCl ` Պղնձի (I) քլորիդ

Աղի բանաձևը Hg2Cl2

Աղի անվանումը Սնդիկի քլոդրիդ

1․ Որոշիր O2, և CO CO2 մոլեկուլներում ածխածին օքսիդացաման աստիճանները։
O2= 0
CO=+2-2
CO2=+4-4

2․Ներկայացրու կալիումի, կալցիումի և բարիումի օքսիդների բանաձևերը ։ Հաշվիր այդ օքսիդներում թթվածին տարրի զանգվածային բաժինը (%):
KO=K2O
CaO
BaO

3.Ինչ օքսիդացման աստիճան ունի N տարրը HNO3 թթվում։ Հաշվիր այդ տարրի զանգվածային բաժինը նշված թթվում։
O2=0
C=+2 O=-2
C=+4 O2=-4
KO=K2O
CaO=CaO0
BaO=BaO
K2O=39•2+16=94
16•2:94•100=34,04
CaO=40+16=56
16:56•100=28,57
BaO=137+16=153
16:153•100=10,45
N=+5
HNO3=1+14+16•3=63
N=14:63•100=22,22

Տնային

Սովորել

1. Տրված նյութերի շարքից ընտրե՛ք հիմքերը և անվանե՛ք. NaOH, HCI, Fe (OH) 2 , H2SO4, Ba (OH) 2 , Na2CO3, H2SiO3, SO2
NaOH (Նատրիումի հիդրօքսիդ) — սա մի ուժեղ հիմք է, որը ջրում լուծվելու դեպքում առաջացնում է հիդրօքսիդային իոններ (OH⁻):
Fe(OH)₂ (Արիստադեմի երկաթի (II) հիդրօքսիդ) — սա նույնպես հիմք է, քանի որ պարունակում է OH⁻ իոններ:
Ba(OH)₂ (Բարիոնի հիդրօքսիդ) — սա ևս ուժեղ հիմք է։

2.Անվանե՛ք այն հիմքերը, որոնք առօրյայից հայտնի են ձեզ:
Նատրիումի հիդրօքսիդ (NaOH)
Կալիումի հիդրօքսիդ (KOH)
Ամոնիակի լուծույթ (NH₃)

Դասարանական.

1.Կազմե՛ք հետևյալ օքսիդներին համապատասխան հիդրօքսիդների բանաձևերը, և անվանե՛ք. ա) լիթիումի օքսիդ դ) նատրիումի օքսիդ բ) ծծմբի(IV) օքսիդ ե) բարիումի օքսիդ գ) երկաթի(II) օքսիդ զ) ֆոսֆորի(V) օքսիդ 
ա) լիթիումի օքսիդ(Li²O)-LiOH
դ) նատրիումի օքսիդ-Na₂O
ե) բարիումի օքսիդ-BaOH₂
գ) երկաթի(II) օքսիդ-FeOH₂

2.Տրված են հետևյալ սխեմաները՝

C- >CO₂ ->H₂CO₃
1.C+O₂=CO₂
2.CO₂+H₂O=H₂CO₃

S->SO₂->SO₃->H₂SO₄
1.S+O₂=SO₂
2.SO₂+O₂=SO₃
3.SO₃+H₂O

Գրե՛ք իրագործվող ռեակցիաների հավասարումները:

3.Ո՞ր շարքում   է  գրված  ֆոսֆոր, թթվածին, ածխածին, երկաթ և ազոտ   քիմիական        

տարրերի նշանները: Նշիր դրանց Ar-ները
      1) F, C, P, Si, Na
     2)  O, C, Li, K, Ba
     3)  P=31, O=16, C=12, Fe=56, N=14
     4)  K, Na, P, Fe, C

Աղեր (էջ 170)

Հարցեր

1.Հետևյալ  նյութերից   առանձնացրեք  հիմքերը նշեք  յուրաքանչյուրի   անվանումը.  HNO₃,  Na₂O,  Ca(OH)₂, AgNO₃,  BaO,  HCl, CO₂, Al₂O₃, NaHCO₃, Fe(OH)₂ , K₂SiO_3, NaCl, H₂SO₄, MgO, NaOH, H₃PO₄, SO₃, CaCl₂, CuSO₄, Al(OH)₃

2. Հաշվի՛ր տրված նյութի մոլային զանգվածը

 Որոշե՛ք թթու առաջացնող տարրի օքսիդացման աստիճանը հետևյալ թթուներում. HNO2, H2SiO3, HNO3, HCIO4, H3PO4

. HNO₂: Նիտրոզ թթվի մեջ ազոտի օքսիդացման աստիճանը +3 է։

• H₂SiO₃: Սիլիցիումի օքսիդացման աստիճանը +4 է։

• HNO₃: Նիտրաթթվի մեջ ազոտի օքսիդացման աստիճանը +5 է։

• HClO₄: Քլորի օքսիդացման աստիճանը +7 է։

• H₃PO₄: Ֆոսֆորի օքսիդացման աստիճանը +5 է։

3. Հիմքեր կամ հիդրօքսիդներ — https://www.imdproc.am/p/qimia/8-dasaran/anorganakan-miacutyunneri-daseri-veraberyal-giteliqneri-amrapndum-13061/oqsidner-himqer-qimiakan-hatkutyunnery-13062/re-ef730692-177f-4e4b-b39b-8b004a58c677

Տնային

Սովորել

Նշվածներից առանձնացրու՛ հարցի ճիշտ պատասխանները: 

1.Թթուներ, որոնք հանդիպում են սննդամթերքում`

• ֆոսֆորական թթու
• քացախաթթու
• ծծմբական թթու
• կիտրոնաթթու

• Քացախաթթու (օգտագործվում է որպես սննդի համեմունք և կոնսերվանտ)

• Կիտրոնաթթու (օգտագործվում է որպես համեմունք և կոնսերվանտ)

Ֆոսֆորական թթու նույնպես կարող է որոշակիորեն կիրառվել սննդի մեջ, հիմնականում խմիչքներում։

Թթուների հետևյալ շարքից առանձնացրե՛ք միահիմն, երկհիմն և եռահիմն թթուները. HCIO2, H2SO3, HCIO3, H2CrO4, H3AsO4, HBr, H2S, H3PO4 

Միահիմն թթուներ՝

• HCIO₂

• HCIO₃

• HBr

• Երկհիմն թթուներ՝

• H₂SO₃

• H₂CrO₄

• H₂S

• Եռահիմն թթուներ՝

• H₃AsO₄

• H₃PO₄

Դասարանական

1.Հետևյալ  նյութերից   առանձնացրեք  թթուները նշեք  յուրաքանչյուրի   անվանումը.  HNO₃ ( ազոտական թթու) ,  Na₂O,  Ca(OH)₂, AgNO₃,  BaO,  HCl ( աղաթթու),CO₂, Al₂O₃, NaHCO₃, Fe(OH)₂, K₂SiO_3, NaCl, H₂SO₄ ( ծծմբաթթու), MgO, NaOH, H₃PO₄ ( Ֆոսֆորական թթու), SO₃, CaCl₂, CuSO₄, Al(OH)₃. 

2. Բերված շարքից՝ HNO3, NH3, NaCl, HCl, H2CO3, HBr, H2O ընտրի՛ր միահիմն թթվածնային թթվի բանաձևը:

Պատ. ՝ HNO₃

3.Որքա՞ն է թթվածնի զանգվածային բաժինը (%) ծծմբային թթվի մոլեկուլում:

Թթվածնի զանգվածային բաժինը ծծմբային թթվի մոլեկուլում մոտավորապես 65.31 % է:

Թթուներ

Տնային 

1. Պատմի՛ր ջրածնի ստացման փորձի մասին:

Լաբորատոր պայմաններում ջրածին են ստանում որոշ մետաղների և թթուների (նպատակահարմար է՝ ցինկի ու աղաթթվի) փոխազդեցությունից:

Zn+2HCl=ZnCl2+H2

Գոյություն ունեն սարքեր, որոնց միջոցով ջրածին կարելի է ստանալ ընդհատումներով,այսինքն՝ ցանկացած պահի քիմիական ռեակցիան հնարավոր է դադարեցնել և ապա՝ կրկին վերսկսել:

Այդպիսի սարքերից են Կիպի ապարատը և ընդհատումներով ջրածին ստանալու փոքր սարքը:

2. Սովորի՛ր

3. Հարցեր.Կազմի՛ր այն ռեակցիաների հավասարումները, որոնցով կարելի է ստանալ հետևյալ օքսիդները. CO2, Al2O3, Li2O , CaO, MgO, CuO:

օրինակ՝ C+O2=CO2

4AI+3О2= 2Ai2O3

4LI + O2 = 2LI2O

CaO=Ca+O2

MgO=Mg+O2

CuO=Cu+O2

4.  Որքա՞ն   է   ոսկու   ձուլակտորի   զանգվածը,  որի   ծավալը   2 սմ3  է , իսկ  ոսկու խտությունը  19,3 գ/սմ3 է:

Ոսկու խտությունը՝ ρ=19.3գ/սմ³

ծավալը՝ v=2սմ³

իսկ զանգվածը հավասար է՝ m=ρv հետևաբար. m=19,3*2=38,6գրամ

Պատ.՝ Ոսկու ձուալկտորի զանգվածը՝ 38.6 գրամ է.

Դասարանական

1.Հետևյալ  նյութերից   առանձնացրեք  թթուները նշեք  յուրաքանչյուրի   անվանումը.  HNO₃ ( ազոտական թթու) ,  Na₂O,  Ca(OH)₂, AgNO₃,  BaO,  HCl ( աղաթթու),CO₂, Al₂O₃, NaHCO₃, Fe(OH)₂, K₂SiO_3, NaCl, H₂SO₄ ( ծծմբաթթու), MgO, NaOH, H₃PO₄ ( Ֆոսֆորական թթու), SO₃, CaCl₂, CuSO₄, Al(OH)₃. 

2. Բերված շարքից՝ HNO3, NH3, NaCl, HCl, H2CO3, HBr, H2O ընտրի՛ր միահիմն թթվածնային թթվի բանաձևը:

NO₃^-1, Ce^-1, Be^-1.

3.Որքա՞ն է թթվածնի զանգվածային բաժինը (%) ծծմբային թթվի մոլեկուլում:

Թթվածնի զանգվածային բաժինը ծծմբային թթվի մոլեկուլում մոտավորապես 58.5% է։

Թթուներ

նյութերից   առանձնացրեք  օքսիդները, հիմքերը, նշեք  յուրաքանչյուրի   անվանումը.  HNO₃,  Na₂O,  Ca(OH)₂, AgNO₃,  BaO,  HCl, CO₂, Al₂O₃, NaHCO₃, Fe(OH)₂, K₂SiO_3, NaCl, H₂SO₄, MgO, NaOH, H₃PO₄, SO₃, CaCl₂, CuSO₄, Al(OH)₃.

նատրիումի օքսիդ

բարիումի օքսիդ

ածխաթթու գազ

ալյումինի օքսիդ

մագնիումի օքսիդ

ծծմբի օքսիդ

Հաշվի՛ր տարրերի ՕԱ և Mr-ները:

Na2O=O- -2 Na- +2

BaO= Ba- +2 O- -2

CO2=C- +4 O- -2

Al2O3= Al- +3 O- -2

MgO= Mg- +2 O- -2

SO3=S- +6 O- -2

Mr(Na2O)=2 Ar(Na)+ Ar(O)=26+16=42

Mr(BaO)=Ar(Ba)+ Ar(O)=137+16=153

Mr(CO2)=Ar(C)+2 Ar(O)=12+32=44

Mr(Al2O3)=2 Ar(Al)+3 Ar(O)=54+48=102

Mr(MgO)=Ar(Mg)+ Ar(O)=24+16=40

Mr(SO3)=Ar(S)+3 Ar(O)=32+48=80