Category: Ֆիզիկա 7

Աշխատանքի նպատակը` փորձի միջոցով հասկանալ նյութի խտությունը։

Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր`կշեռք, կշռաքարերի հավաքածու, տարբեր ծավալներով նույն նյութից պատրաստված կանոնավոր մարմիններ և քանոն։

Աշխատանքի ընթացքը` քանոնի միջոցով քրոշեցի յուրաքանչյուր մարմնի ծավալը նշանակեցին նրանց ծավալները V₁;V₂; V₃; այն որոշելու համար չափեցի երկարությունը-a, լայնությունը-b, հաստությունը-c։ Մարմնի ծավալը` V-ն հավասար է a×b×c: Մարմինների զանգվածը որոշեցի կշեռքի և կշռաքարերի միջոցով։ Այնուհետև յուրաքանչյուր մարմնի զանգվածը բաժանեցի համապատասխան ծավալը։

Առաջին մարմին

а₁=2,8

b₁=1,8

c₁=0,9

V=a×b×=2,8×1,8×0,9=4,536

Երկրորդ մարմին

Երորդ մարմին

Զանգվածը մարմնի իներտության քանակական չափն է։ Զանգվածը ֆիզիկական մեծություն է, այն սկալյար մեծության է։ 

Որպես զանգվածի չափման հիմնական միավոր ՄՀ֊ում ընդունեցին պլատինի և իրիդիումի համաձուլվածքից պատրաստված գլանի զանգվածը։ Նրա զանգվածը անվանել են կիլոգրամ(1կգ)։ Այդ նմուշը պահպանվում է Ֆրանսիայում Փարիզին կից Սևր քաղաքի չափերի և կշիռների բյուրոյում։ Օգտագործվում են բազմակի և մասնակի միավորներ` 1տ, 1ց, 1գ և այլն ։ Զանգվածի Չափման գործիքներն են կշեռքները և կշռաքարերի հավաքածուները։

Մեր լաբորատորիայի գործիքները

Զանգված, զանգվածի միավորներ

Զանգվածը մարմնի իներտության քանակական չափն է։ Զանգվածը ֆիզիկական մեծություն է, սկայլար մեծություն է որպես զանգվածի չափման միավոր ընդունել են պլատինի և իրիդիունի համաձուլվածքից պատրաստված գլանի զանգված այդ նմուշը հատուկ պայմաններով պահպանվում է Ֆրանսիայում փարիզի մոտ սևր քաղաքում միջազգային բյուրեղում, զանգվածի այդ միավորին անվանում էնք կիլոգրամ (1կգ)։

1.Ո՞ր մեծությունն է կոչվում նյութի խտություն

Նյութի խտություն է կոչվում այն ֆիզիկական մեծությունը որը հավասար է մարմնի զանգվածի և ծավալի հարաբերությանը:

2.Ինչպե՞ս է որոշվում նյութի խտությունը

ρ=m/V

3.Ի՞նչ միավորներով  է արտահայտվում նյութի խտությունը

1 կգ/մ³ կամ 1 գ/սմ³

4.Ինչպե՞ս կարելի է հաշվել մարմնի ծավալը,եթե հայտնի են նրա զանգվածը և նրա խտությունը

V=m/ρ

5.Ինչպե՞ս կարելի է հաշվել մարմնի զանգվածը,եթե հայտնի են նրա ծավալը և նյութի խտությունը:

m=ρV

Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I>>-ից էջ26-29:

Տարբերակ 1

I Մարմնի արագությունը փոխվում է քանի դեռ նրա վրա ազդում են այլ մարմիններ: Պատ.՝1

II

Ա սայլակը կսկսի շարժվել նկարում պատկերված 1 և 3 վիճակներում: Պատ.՝2

III Գնդակի զանգվածը 400 անգամ փոքր է հրացանի զանգվածից: Պատ.՝2

IV 2.5 տոննան պարունակում է 2500կգ, քանի որ 1տ=1000կգ ապա 2.5տ=2.5×1000կգ=2500կգ: Պատ.՝5

V 0.025կգ-ն 25գ է, քանի որ 1կգ=1000գ, հետևաբար 0.025կգ=0,025×1000գ=25գ: Պատ.՝1

VI 250գ-ն կլինի 0.25կգ, որովհետև 1կգ=1000գ, հետևաբար 250գ=250:1000կգ=0.25կգ: Պատ.՝2

Տարերակ 2

I Հայտնի է, որ մարմինը իր արագությունը կարող է փոփոխել միայն այլ մարմինների ազդեցության հետևանքով: Իսկ ինչու՞ մարդը քայլելու ընթացքում կարողանում է փոխել իր արագությունը.

Մարդը փոխազդում է երկրի հետ: Պատ.՝2

II Եթե դադարի վիճակում գտնվող երկու մարմիններ իրար հետ փոխազդում են, և նրանցից առաջինը փոխազդեցությունից հետո շարժվում է ավելի մեծ արագությամբ, քան երկրորդը, ապա ասում են, որ առաջին մարմնի զանգվածը փոքր է երկրորդ մարմնի զանգվածից: Պատ.՝3

III 40:0.4=100 Այսինքն չմշկորդի զանգվածը 100 անգամ մեծ է քարի զանգվածից: Պատ.՝2

IV 0.75տ-ն պարունակում է 750-կգ, որովհետև 1տ=1000կգ, հետևաբար 0.75տ=0.75×1000կգ=750կգ: Պատ.՝4

V 7.5կգ-ն պարունակում է 25գ, քանի որ 1կգ=1000գ, հետևաբար 7,5կգ=7,5×1000գ=7500գ: Պատ.՝5

VI 750գ-ն արտահայտած կգ-ով կլինի 0.75, քանի որ 1կգ=1000գ, հետևաբար 750գ=750:1000կգ=0.75կգ:

Տարբերակ 3

I Մարմինը չի կարող փոխել իր շարժման արագությունը առանց այլ մարմինների ազդեցության: Պատ՝.2

II Այն բանից հետո, երբ մարմնի վրա դադարում է այլ մարմնի ազդեցությունը նրա շարժումը դադարում է:Պատ.՝1

III

Ա սայլակ 5մ/վ, Բ սայլակ 2մ/վ: 5:2=2,5:Բ սայլակի զանգվածը մեծ է 2.5 անգամ:Պատ.՝4

IV 4տ=4000կգ, 1տ=1000կգ, հետևաբար 4տ=4×1000կգ=4000կգ: Պատ.՝5

V 0.4կգ=400գ, 1կգ=1000գ, հետևաբար 4կգ=0.4×1000գ=400գ: Պատ.՝4

VI 400գ=0.4կգ, 1կգ=1000գ, հետևաբար 400գ=40:1000կգ=0.4կգ: Պատ.՝1

Տարբերակ 4

I Մարմնի շարժման արագությունը կփոքրանա, եթե նրա վրա այլ մարմինների ազդեցությունը դադարի: Պատ.՝2

II

Եթե թելը այրենք սայլակը չի շարժվի 2-րդ դեպքում:Պատ.՝2

III Քարի 1-ին բեկոր 12/վ, քարի 2-րդ բեկոր 4մ/վ: 12:4=3: Երկրորդ բեկորի զանգվածը մեծ է 3 անգամ: Պատ.՝4

IV 0.035տ=35կգ, 1տ=1000կգ, հետևաբար 0.035տ=0.035×1000կգ=35կգ: Պատ.՝3

V 0.35կգ=350գ, 1կգ=1000գ, հետևաբար 0.35կգ=0.35×1000գ=350գ: Պատ.՝4

VI 350գ=0.35կգ, 1կգ=1000գ, հետևաբար 350գ=350:1000կգ=0.35կգ: Պատ.՝1

1.Շրջապատից մեկուսացված մարմինը կփոխի՞ իր արագությունը,թե ոչ:

Ոչ

2.Բերել մարմինների փոխազդեցության օրինակներ

Օրինակ՝ եթե մատիտը գլորենք դադարի վիճակում գտնվող մի այլ մատիտի վրա, տեղի կունենա փոխազդեցություն:

3.Մարմնի ո՞ր հատկությունն է կոչվում իներտություն

Մարմնի ոչ ակնթարթորեն արագությունը փոխելու ձևը:

4.Ո՞ր մեծությունն են անվանում մարմնի զանգված

Այն մեծությունը որով չափում են մարմնի իներտությունը

5.Ինչպե՞ս կարելի է չափել մարմնի զանգվածը

Պետք է զանգվածը համեմատել տրված զանգվածի չափման միավորի հետ:

6.Ի՞նչ միավորներով է արտահայտվում զանգվածը

Միլիգրամ, գրամ, կլոգրամ, ցենտեր, տոննա և այլն

7.Ի՞նչն է զանգվածի չափանմուշը, միավորների ՄՀ-ում

Դա պլատինի և իրիդիումի համաձուլվածքից պատրաստված գլանաձև չափանմուշն է: Այն անվանում են կիոգրամ(1 կգ)

1․Ո՞ր շարժումն է կոչվում հավասաաչափ:

Այն շարժումը որը կամայական հավասար ժամանակում անցնում է հավասար տարածություն:

2․Ո՞ր մեծությունն է կոչվում հավասարաչափ շարժման արագություն ՝գրել բանաձևը

v=s/t

3․Ի՞նչ միավորներով է չափվում արագությունը՝ՄՀ-ում

1մ/վ

4․Ինչպե՞ս որոշել հավասարաչափ շարժվող մարմնի անցած ճանապարհը,եթե հայտնի է նրա արագությունը ու շարժման ժամանակը,գրել բանաձևը

s=vt

5.Ինչպե՞ս որոշել հավասարաչափ շարժման ժամանակը,եթե հայտնի են մարմնի արագությունն ու ճանապարհը

t=s/v

Առաջադրանքներ Գ. Մխիթարյանի մաս I գրքից էջ 17-19 և 29-32

3. Մեխանիկական շարժում, հավասարաչափ և անհավասարաչափ շարժում:

Տարբերակ 1

I Ժամանակի ընթացքում մարմնի դիրքի փոփոխությունը մեկ այլ մարմնի նկատմամբ անվանում են մեխանիկական շարժում։ Պատ.`3

II Հավասարաչափ անվանում են այն շարժումը, որի դեպքում, մարմինը ցանկացած հավասար ժամանակամիջոցներում անցնում է հավասար ճանապարհներ: Պատ.՝1

III Շարժվող գնացքի վագոնում նստած ուղևորը գտնվում է դադարի վիճակում վագոնի և վագոնում նստած մյուս ուղևորների նկատմամբ:Պատ.՝ 1, 3

IV Մարդատար գնացքը ցանկացած 0,5Ժ-ում անցնում է 60կմ ճանապարհ, 15ր-ում 30կմ, 1ր-ում՝ 2կմ և այլն։ Դա հավասարաչափ շարժում է։ Պատ.`2

Տարբերակ 2

I Այն գիծը որը մարմինը գծում է իր շարժման ընթացքում, անվանում են հետագիծ: Պատ.՝2

II Մարմնի անցած ճանապարհ կոչվում է հետագծի այն հատվածի երկարությունը, որը մարմինը անցնում է որոշակի ժամանակամիջոցում: Պատ.՝2

III Շարժվող գնացքի վագոնում սեղանի վրա դրած խնձորը տեղափոխվում է վագոնում քայլող ուղևորի նկատմամբ: Պատ.՝1

IV Նշված շարժումներից հավասարաչափ է հարթավայրում հոսող գետի ջրի շարժումը և երկրի շարժումը իր առանցքի շուրջը:Պատ.՝3, 4

Տարբերակ 3

I Այն գծի երկարությունը, որը մարմինը անցնում է որոշ ժամանակամիջոցի ընթացքում անվանում են անցած ճանապարհ:Պատ.՝1

II Մեխանիկական շարժումը դա մարմնի դիրքի փոփոխությունն է այլ մարմինների նկատմամբ: Պատ.՝2

III Հեծանիվը իջնում է բլրից։ Նրա ոտնակները իրենց պտտման ընթացքում և շղթան ոտնակների պտտման դեպքում գտնվում են կմախքի նկատմամբ շարժման մեջ։ Պատ.`1, 4

IV Ավտոմեքենան 0,5ժ-ում անցավ 30կմ հեռավորություն, ընդ որում՝ առաջին 15ր-ում՝ 20կմ, իսկ հաջորդների ընթացքում՝ 10կմ: Դա անհավասարաչափ շարժում է։ Պատ.`1

Տարբերակ 4

I Այն շարժումը, որի ընթացքում մարմինը ցանկացած հավասար ժա- մանակամիջոցներում անցնում է հավասար ճանապարհներ, անվանում են հավասարաչափ շարժում։ Պատ.` 2

II Այն գիծը, որը մարմինը գծում է իր շարժման ընթացքում կոչվում է հետագիծ։ Պատ.`3

III Շարժվող տրակտորի թրթուրների ներքևի մասերը և շենքի հիմքը գտնվում են դադարի վիճակում Երկրի նկատմամբ։ Պատ.`1, 4

IV Բերված շարժումներից ժամացույցի վայրկենաչափի սլաքի շարժումը և ձեռքից ընկած գնդակի շարժումը անհավասարաչափ են։ Պատ.`1, 2

8.Հեղուկի ծավալի որոշումը չափագլանի միջոցով

Տարբերակ 1

I. Նկարում պատկերված չափագլանով կարելի է չափել 100մլ ծավալով հեղուկ։ Պատ.`2

II. Նկարում պատկերված չափագլանի մեկ բաժանման արժեքը կլինի 2մլ հեղուկ: Պատ.՝2

III. Նկարում պատկերված չափագլանի մեջ գտնվող հեղուկի ծավալը կլինի 76մլ: Պատ.՝4

Տարբերակ 2

I. Նկարում պատկերված չափագլանով կարելի է չափել 250մլ ծավալով հեղուկ։ Պատ.՝3

II. Նկարում պատկերված չափագլանի մեկ բաժանման արժեքը կլինի 5մլ հեղուկ: Պատ.՝1

III. Նկարում պատկերված չափագլանի մեջ գտնվող հեղուկի ծավալը կլինի 165մլ: Պատ.՝2

Տարբերակ 3

I. Նկարում պատկերված չափագլանով կարելի է չափել 100մլ ծավալով հեղուկ։ Պատ.՝2

II. Նկարում պատկերված չափագլանի մեկ բաժանման արժեքը կլինի 5մլ հեղուկ: Պատ.՝1

III. Նկարում պատկերված չափագլանի մեջ գտնվող հեղուկի ծավալը կլինի 60մլ: Պատ.՝1

Տարբերակ 4

I. Նկարում պատկերված չափագլանով կարելի է չափել 1000մլ ծավալով հեղուկ։ Պատ.՝1

II. Նկարում պատկերված չափագլանի մեկ բաժանման արժեքը կլինի 10մլ հեղուկ: Պատ.՝3

III. Նկարում պատկերված չափագլանի մեջ գտնվող հեղուկի ծավալը կլինի 940մլ: Պատ.՝3

9. Մարմնի ծավալի որոշումը

Տարբերակ 1

I . Նկարում պատկերված չափագլանի ամենափոքր բաժանման արժեքը կլինի 10սմ³ ջուր: Պատ.՝4

II Նկարում պատկերված չափագլանի մեջ գտնվող ջրի ծավալը կլինի 490սմ³ : Պատ.՝2

III Ջրի և մարմնի ծավալը միասին կլինի 800սմ³:Պատ.՝4

IV Մարմնի ծավալը 310սմ³ է:Պատ.՝1

Տարբերակ 2

I . Նկարում պատկերված չափագլանի ամենափոքր բաժանման արժեքը կլինի 1սմ³ ջուր: Պատ.՝2

II Նկարում պատկերված չափագլանի մեջ գտնվող ջրի ծավալը կլինի 70սմ³ : Պատ.՝2

III Ջրի և մարմնի ծավալը միասին կլինի 80սմ³:Պատ.՝3

IV Պնդօղակի ծավալը 10սմ³ է:Պատ.՝1

Տարբերակ 3

I . Նկարում պատկերված չափագլանի ամենափոքր բաժանման արժեքը կլինի 1սմ³ ջուր: Պատ.՝4

II Նկարում պատկերված չափագլանի մեջ գտնվող ջրի ծավալը կլինի 54սմ³ : Պատ.՝2

III Ջրի և մարմնի ծավալը միասին կլինի 81սմ³:Պատ.՝1

IV Մարմնի ծավալը 27սմ³ է:Պատ.՝1

Տարբերակ 4

I . Նկարում պատկերված չափագլանի ամենափոքր բաժանման արժեքը կլինի 5սմ³ ջուր: Պատ.՝2

II Նկարում պատկերված չափագլանի մեջ գտնվող ջրի ծավալը կլինի 60սմ³ : Պատ.՝2

III Ջրի և մարմնի ծավալը միասին կլինի 90սմ³:Պատ.՝1

IV Մարմնի ծավալը 30սմ³ է:Պատ.՝3

1.Ինչն են անվանում մեխանիկական շարժում

Ժամանակի ընթացքում մարմնի դիրքի փոփոխությունը այլ մարմինների նկատմամբ

2.բերել մեխանիկական շարժման օրինակներ

Մեքենան փոխում է իր դիրքը շենքի նկատմամբ

3.որ մարմինն են անվանում հաշվարկման մարմին

Այն մարմինբը որի նկատմամբ դիտարկվում է այլկ մարմինների շարժումը

4.Ինչն են անվանում նյութական կետ

Այն մարմինը որի չափերը տվյալ պայմաններում կարելի է անտեսել

5.Որ դեպքում մարմինը կարելի է համարել նյութական կետ,որ դեպքում՝ոչ

Օրինակ՝երբ իքնաթիռը թռչում է Երևանից Շանհայ այն կարելի է համարել նյութական կետ, որովհետև այն շատ անգամներ փոքր է Երևան-Շանհայ հեռավորությունից: Սակայն ինքնաթիռի վայրեջքի և թռիչքի ժամանակ նրա ձևն ու չափերը ունեն շատ էական նշանակություն:

8.Ինչով է տարբերվում հետագիծն անցած ճանապարհից:

Հետագիծը այն գիծն է որով տվյալ հաշվարկման համակարգում շարժվում է մարմինը:

Հետագծի այն տեղի երկարությունը որով շարժվել է մարմինը որոշակի ժամանակամիջոցում կոչվում է տվյալ ժամանակամիջոցում մարմնի անցած ժանապարհ: