Category: 2024-2025

28.10.2024

Աշխատանք դասարանում 

,,Ուսումնական աշուն,, նախագծերի քննարկում։ 

1. Փորձի´ր պարզել, թե ընդգծված ածականները ո՛ր խոսքի մասի իմաստով են գործածվել:

Անվերջ սպիտակը հոգնեցրել է, ուրիշ գույների եմ ուզում նայել: գոյական

Կապույտը կբերեմ, դա քեզ շատ է սազում: գոյական

Խոսում էր աշխարհի չարից ու բարուց: գոյական

Ավելի լավին ու կատարյալին է ձգտում: գոյական

Մեղավորները կանգնել էին գլխահակ ու ամոթահար: գոյական

Շատ չար խոսեց, կարծես թե մեղադրում էր բոլորին: մակբայ

Կանգնել ու մեղավոր ժպտում էր:

2. Ընդգծված բառերը որտե՞ղ են գործածվել որպես կապ, որտե՞ղ` որպես այլ խոսքի մասեր (կապերն ընդգծի՛ր):

Առաջ նա բոլորովին չէր մտածում իր արարքների մասին:

Որոշել էր ծովափ գնալուց առաջ լողալ սովորել:

Մի անգամ էլ հետ նայեց, որ իրենց տունը գտնի արդեն մշուշով ծածկված գյուղում:

Մի հաստ բաճկոն էլ վրայից հագավ, բայց էլի մրսում էր:

Սեղանի վրա թափթփված թղթերի ու գրքերի մեջ մի կաշեկազմ տետր կար:

Վրան խոսել էին քրոջ երեսից:

Երեսից հասկացա, որ բոլորովին էլ գոհ չէ:

3. Տրված գոյականները չորս խմբի բաժանի՛ր ըստ կազմության:

Պարզ֊գետին գազան ցնցում ուժ զոհ

Բարդ֊մայրցամաք նավահանգիստ վերադարձ մայրաքաղաք

Ածանցավոր֊ գոյություն նավակ հայրենիք նախաճաշ արտասահման

Բարդածաբցավոր֊ողբերգություն օտարամոլություն

Մայրցամաք, գոյություն, գետին, ողբերգություն, գազան, նախաճաշ, ցնցում, արտասահման, ճամփա, ուժ, զոհ, նավ, նավահանգիստ, նավակ, հայրենիք, վերադարձ, մայրաքաղաք, օտարամոլություն:

4.Տրված գոյականներից նորերը կազմի՛ր` ուհի, ստան, ոց, ություն ածանցներով:

Հայ, դպիր, այգի, հնոց, բույր, ծառ, բժիշկ, պարսիկ:

Հայուհի, դպրոց, Այգեստան, հնություն, բուրաստան, ծառաստան, բժշկուհի, բժշկություն, Պարսկաստան, պարսկուհի

5.Տրված բայերից ածանցավոր գոյականներ կազմի՛ր և ածանցներն ընդգծի՛ր:

Նկարել, գրել, զարթնել, թափել, ուսուցանել, քերել, վարել, հաճախել, բախել, հնչել, վազել, հանել, շարժել, մոտենալ, կոշտանալ:

Նկարիչ, գրիչ, զարթուցիչ, թափոն, ուսուցիչ, քերիչ, վարիչ, հաճախորդ, բախիչ, հնչող, վազորդ, հանիչ, շարժիչ, մոտեցում, կոշտություն:

16.10.2024

1. Նախորդ վարժության մեջ տրված բառերից որը ի՞նչ հարցի է պատասխանում և փորձի՛ր բացատրել խոսքի մասերի նման խմբավորումը:

Ա. Գոյական, ածական, թվական, դերանուն, բայ, մակբայ:
Բ. Կապ, շաղկապ, ձայնարկություն, վերաբերական բառեր:

Ա խմբի խոսքի մասերը պատասխանում են հարցերի, իսկ Բ խմբինները՝ չեն կարող պատասխանել հարցերի

2. Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր այնպիսի բառերով, որոնք ընդգծված առարկաներին (ենթականերին) ինչ-որ հատկանիշ վերագրեն:

Պարզվեց, որ գաղտագողի մոտեցող մարդը (ինչպիսի՞ն) է:
Քաղաքում պտտվող լուրերը սկանդալային(ինչպիսի՞ն) էին:
Եվրասիա մայրցամաքը ամենամեծն(ո՞րն) է:       ՛
Խորհրդավոր այցելուները յոթն (քանի՞սն) են:
Այդ մրցույթի մասնակիցները (քանի՞սն) են:
Մեր դպրոցը շրջանում տասերորդն(ո՞րերորդն) է:
Մեր արձակուրդը հանգստացնում է(ի՞նչ է անում):
Աշունը ներկել է (ի՞նչ է արել) դաշտերը, այգիներն ու անտառները:

3. Բառակապակցություններ կազմի՛ր` Ա խմբի մակբայներն ավելացնելով Բ խմբի ածականներին ու բայերին:

Ա. Շատ, փոքր-ինչ, համարյա, հազիվ, արագ:
Բ. Դեղին, հանգիստ, մեծ, հուզվել, հանգստանալ, լաց լինել:

Շատ դեղին անտառ, փոքր-ինչ հուզված աղջիկ, հազիվ հանգստացած ծովակալ, համարյա լաց լինող երեխա, շատ մեծ ծառ, արագ հանգիստ

4. Կետերը փոխարինի՛ր տրված բառերով: Փորձի՛ր բացատրել, թե տարբեր խոսքի մասերի պատկանող այդ բառերն ինչո´վ են իրար նման:
   Տանտեր, լրագրողներ, զրույց, ես, բոլորը, խոսել, պատմել:

Մեր տիեզերական այցելուն կարծես թե արդեն ընտելացել էր. բայց դեռ տանտերից խուսափում էր:

Մեր տիեզերական այցելուն կարծես թե արդեն ընտելացել էր. բայց դեռ լրագրողներից  խուսափում էր:

Մեր տիեզերական այցելուն կարծես թե արդեն ընտելացել էր. բայց դեռ զրույցներից խուսափում էր:

Մեր տիեզերական այցելուն կարծես թե արդեն ընտելացել էր. բայց դեռ ինձնից խուսափում էր:

Մեր տիեզերական այցելուն կարծես թե արդեն ընտելացել էր. բայց դեռ բոլորից խուսափում էր:

Մեր տիեզերական այցելուն կարծես թե արդեն ընտելացել էր. բայց դեռ խոսելուց խուսափում էր:

Մեր տիեզերական այցելուն կարծես թե արդեն ընտելացել էր. բայց դեռ պատմելուց խուսափում էր:

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Տրված բառերի գործիական հոլովի ձևերով կազմի՛ր նախադասություններ:

Հայր, ծաղիկներ, բոլոր, ոչ մեկ, հասնել, հեռանալ:

Պատին փակված էր ինչ որ մեկի հայրիկով նկարը:

Նա հյուսել էր ծաղիկներով պսակ:

Բովորով նկարվել էինք:

Ուսուսչուհին այօր ոչ մեկով տարված չէր:

Հասնելով տուն նա սկսեց երգել:

Դպրոցից հեռանալով ես ընդունվեցի քոլեջ:

2. Տրված հարցական դերանունները չորս խմբի բաժանի՛ր ըստ նրա, թե ո՛ր խոսքի մասին են վերաբերում:

Գոյական-Ո՞վ, ի՞նչ
Ածական-ինչպիսի՞, որպիսի՞
Դերանուն-ո՞ր
Թվական-քանի՞,  ո՞րերորդ,  ինչքա՞ն, որքա՞ն, որչա՞փ
Մակբայ-որտե՞ղ, ո՞ւր, ե՞րբ

3.Փորձի՛ր բացատրել դերբայների նման խմբավորումը:

Ա. Անկատար`ընկնում (եմ), մեծանում (եմ): Վաղակատար` ընկել (եմ), մեծացել (եմ): Ապակատար` ընկնելու (եմ), մեծանալու (եմ): Ժխտական (չեմ) ընկնի, (չեմ) մեծանա:

Բ. Անորոշ` ընկնել, մեծանալ: Համակատար` ընկնելիս, մեծանալիս: Ենթակայական` ընկնող,մեծացող: Հարակատար` ընկած, մեծացած:

Առ խմբում գրված են ըստ ձևաբայերի, իսկ Բ խմբում ըստ դերբայերի:

09.10.2024

Աշխատանք դասարանում 

1. Գտի՛ր, թե բառաշարքերից յուրաքանչյուրն ինչ ընդհանրության հիման վրա է կազմված:

ա)Քննադատ, արտատեր, եռագույն, ղեկավար, ծովակալ, մանրախնդիր, աստղաշող, թուլակամ, երկփեղկ: 
բ) Ջրաղացքար, դյուցազնակերպ, կիսաշրջանագիծ, կիսաշրջազգեստ, հեռագրատուն, հեռագրավար:

Ա խմբի բառերը երկու արմատով են, իսկ Բ խմբինը երեք արմատով են։

2. .Շարքի բոլոր բառերը, բացի մեկից, նույն ձևով են կազմված: Գտի՛րօրինաչափությանր չենթարկվող բառը:

ա) Փառապանծ, հենակմախք, հեռախոս, ռազմակոչ, կիսաշրջանաձև:

Կիսաշրջանաձեւ:

բ) Մեղմաժպիտ, կարմրազգեստ, կարմրախայտ, խավարասեր, երազկոտ:

Երազկոտ:

գ) Մանկություն, գրավիչ, հերարձակ, գրական, քննություն:

հերարձակ:

3. Տրված արմատներով բաղադրյալ (բարդ և ածանցավոր) բառեր կազմի՛ր` դրանքդնելով նոր բառերի սկզբում, մեջտեղում / որոնք կարող ես/ և վերջում:

Ուղի, ուղիղ, աղտ, ախտ, ուղտ, ,ուխտ, թիռ, թրջ(ել):

1. Ուղի

ուղևոր, ուղևորություն, խաչուղի, գծուղի

2. Ուղիղ

ուղղաձիգ

3. Աղտ

աղտոտ, աղտահանել, անաղտ, մաքրաղտ

4. Ախտ

ախտահանել, ախտակիր, բուժախտ

5. Ուղտ

ուղտատեր, արևուղտ

6. Ուխտ

ուխտագնացություն, նորուխտ, հինուխտ

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բաղադրիչներից կազմված համապատասխան բաղադրյալ բառերով:

Մեր … (հանուր, պետ, ություն) … (թռչուն, աշխարհ) … (տար, տեսակ, ություն) պայմանավորված է նրանով, որ այստեղ գալիս են … (Իրան, ական),… (մեջ, երկիր, ական) ծովի և … (կովկաս, յան) թռչուններ: Դրանցից … (համ, ընդ, հանուր)… (ճանաչ, ում) ունեն մարդու… (հարևան, ություն) ապրողները և նրանք, որոնց … (կենս, կերպ) առնչվում է մարդու (տուն, տես, ական) գործունեության հետ:

Մեր հանրապետությունում (հանուր, պետ, ություն) թռչնաշխարհի (թռչուն, աշխարհ) տարատեսակությունը (տար, տեսակ, ություն) պայմանավորված է նրանով, որ այստեղ գալիս են Իրանական (Իրան, ական), Միջերկրական (մեջ, երկիր, ական) ծովի և կովկասյան (կովկաս, յան) թռչուններ: Դրանցից համընդհանուր (համ, ընդ, հանուր) ճանաչում (ճանաչ, ում) ունեն մարդու հարևանությամբ (հարևան, ություն) ապրողները և նրանք, որոնց կենսակերպը (կենս, կերպ) առնչվում է մարդու տնտեսական (տուն, տես, ական) գործունեության հետ:

2. Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բաղադրիչներից կազմված համապատասխան բաղադրյալ բառերով:

Հողի … (ինքն, մաքուր, ել) … (հատուկ, ություն) ունի: Դա չի նշանակում, թե կարելի է նրան… (չափ, անց) շատ… (ծանր, բեռն, ել) (օրգան, ական) և (ան, օրգան, ական)… (թափ, ոն),… (բնակ, վայր) հավաքված (կենցաղ, ային) աղբով, որովհետև հողի … (հնար, ավոր, ություն)… (նույն, պես)… (ան, սահման) չեն: Իսկ … (թափ, ոն)… (աղտ, ոտ, (վ)ած) հողը սպառնում է…. (հիվանդ, ություն) առաջացման պատճառ դառնալ:

… (գետ, տեխնիկա, ական)… (առաջ, ընթաց) հետ մարդիկ պիտի մտածեն արտաքին (մեջ, վայր) … (պահ, պան, ություն) … (արդյուն, ք) ունեցող միջոցներ ստեղծելու մասին:

Հողն ինքնամաքրվելու (ինքն, մաքուր, ել) հատկություն (հատուկ, ություն) ունի: Դա չի նշանակում, թե կարելի է նրան չափազանց (չափ, անց) շատ ծանրաբեռնել (ծանր, բեռն, ել) անօրգանական (օրգան, ական) և օրգանական (ան, օրգան, ական) թափոներով (թափ, ոն), բնակավայրում (բնակ, վայր) հավաքված կենցաղային (կենցաղ, ային) աղբով, որովհետև հոդի հնարավորությունը (հնար, ավոր, ություն) նույնպես (նույն, պես) անսահման (ան, սահման) չեն: Իսկ թափոններվ (թափ, ոն) աղտոտված (աղտ, ոտ, (վ)ած) հողը սպառնում է հիվանդության (հիվանդ, ություն) առաջացման պատճառ դառնալ:

Գիտատեխնիկական (գետ, տեխնիկա, ական) առաջընթաց(առաջ, ընթաց) հետ մարդիկ պիտի մտածեն արտաքին միջավայրի (մեջ, վայր) պահպանության (պահ, պան, ություն) … (արդյուն, ք) արդյունք ունեցող միջոցներ ստեղծելու մասին:

3. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր բարդ բառերով:

Երկինքը քերելու չափ բարձր, բարի մտքով, վատ համբավ ունեցող, հեշտությամբ թեքվող, խաժ աչքեր ունեցող, կյանքը սիրող, հանրության կողմից ճանաչված, կյանքով ուրախացող:

Երկինքը քերելու չափ բարձր-երկնաքեր
բարի մտքով-բարեմիտ
վատ համբավ ունեցող-վատահամբավ
հեշտությամբ թեքվող-դյուրաթեք
խաժ աչքեր ունեցող-խաժակն 
կյանքը սիրող-կենսասեր
հանրության կողմից ճանաչված-հանրաճանաչ
կյանքով ուրախացող-կենսուրախ

07.10.2024

Աշխատանք դասարանում 

1. Տրված բառերն արմատների միջոցով բացատրի՛ր:

ա) Սրահար, կայծակնահար, սիրահարվել, խոտհարք (գրաբար հարկանել նշանակում է 1. խփել, 2. ծեծել, 3. կտրել, կոտրել):

սրահար — սրից խփված:

Կայծակնահար — կայծակից զարկված՝ խփված, շանթահար:

Սիրահարվել — ծեծված:

Խոտհարք — մարգագետին, որի խոտը հնձում են և չորացնում որպես ձմեռվա անասնակեր: Խոտ կտրել:

 բ) Կենսասեր, կենսախինդ, կենսաբան, կենսագրություն, կենսաաձև, կենսատու, կենսահորդ (կյանք բառի գրաբ. ձևերից մեկն է` կեանք — կեանս — կենս):

Կենսասեր-կյանք՝ ապրել սիրող, կենսուրախ, կենսախինդ:

կենսախինդ-կյանքով ՝ ուրախացող, կյանքը սիրող, կենսուրախ:

կենսաբան-կենսաբանության մասնագետ:

կենսագրություն- կյանքի գրություն

կենսաձև-կյանքի՝ ապրելու՝ գոյության ձև:

կենսատու-կյանք՝ կենդանություն տվող, կենդանացնող, կենսաբեր:

կենսահորդ-կյանքով հորդացած, կենսալից:

2. Բաղադրյալ այնպիսի բառեր կազմի՛ր, որոնց սկզբում լինեն տրված բառերի վերջինբաղադրիչները: Ի՞նչ է փոխվում:

Դեղնակտուց, կենսախինդ, կենսագիր, քինախնդիր, ակնդետ:

Դեղնակտուց-կտցահարում (-ու) կտցա (-ու)

Կենսախինդ-խնդավառ (-ի) խնդագին (-ի)

Կենսագիր-գրություն (-ի) գրապահարան (-ի)

Քինախնդիր- խնդրագիրք (-ի) խնդրառություն (-ի)

Ակնդետ- դիտողություն (ե-ի) դիտարան (ե-ի)

3. Այնպիսի բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր, որոնց վերջում լինեն տրված բառերի առաջինբաղադրիչները: Ի՞նչ է փոխվում:

Բուսական, կատվազգի, սուզանավ, սիրառատ, շինություն:

Բուսական- խոտաբույս (+յ) անտառաբույս (+յ) կատվազգի- ծովակատու (ու-վ) սուզանավ-ջրասույզ (ու-ույ) սիրառատ- հայրենասեր (ի-ե) կենդանասեր (ի-ե) շինություն-բարձրաշեն (ի-ե):

4. Տրված բառերով բաղադրյալ բառեր կազմիր:

Լվաց, եղել, առ, տուր, կաց:

Լվաց- լվացքատուն եղել-եղելություն առ-առևտուր տուր-տուրուդմփոց կաց-կացարան:

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Ա շարքի նախածանցներից յուրաքանչյուրը բոլոր հնարավոր ձևերով բաղադրի՛ր Բ շարքի բառերի հետ:

Ա. Հակ, անդր, արտ, համ, նախ, վեր, գեր, տար:

Բ. Կարծիք, դարձնել, գրել, գտնել, հարված, զգեստ, օրոք, դասել:

Հակահարված
Անդրադարձնել
Արտագրել
Համակարծիք
Նախօրոք
Վերնազգեստ
Գերադասել
Տարագտնել

2. Ա շարքի նախածանցներից յուրաքանչյուրը բոլոր հնարավոր ձևերով բաղադրի՛ր Բշարքի բառերի հետ:

Ա Անդր, հակ, համ, ենթ, նախ, ներ, պար, վեր, տար, փոխ: 

Բ. Կովկաս, (հ)արձակ, տարած, դարձ, դնել (դրել), կշիռ, մուծել, փակել, կանգնել, աշխարհ(իկ):

Անդրկովկաս
Հակակշիռ
Համարձակ
Ենթադրել
Նախամուծել
Վերադարձ
Տարականգնել
Փոխաշխարհիկ
Ներտարած
Պարականգնել

3.  Տրված բաղադրյալ բառերից նոր բառեր կազմի՛ր` այլ արմատ կամ ածանց ավելացնելով:

Օրինակ`
ժառանգական — ժառանգականություն, տեխնիկական -գիտատեխնիկական:

Մարդկային, ծայրահեղ, ստամոքսային, գիտակցություն, ակնաբույժ, մթնոլորտ, որոշում, ընդհատ, օրինաչափ, ձեռնարկ, մանրէ, փոխանակություն:

1. Մարդկային — մարդասիրություն

2. Ծայրահեղ — ծայրահեղություն

3. Ստամոքսային — ստամոքսահյութ

4. Գիտակցություն — գիտակցական

5. Ակնաբույժ — ակնաբուժություն

6. Մթնոլորտ — մթնոլորտային

7. Որոշում — որոշում կայացնող

8. Ընդհատ — ընդհատում

9. Օրինաչափ — օրինաչափություն

10. Ձեռնարկ — ձեռնարկատիրություն

11. Մանրէ — մանրէաբանություն

12. Փոխանակություն — փոխանակում

Happy Teacher’s Day! Thank you for your unwavering support, guidance, and inspiration. Your dedication has made a lasting impact on my life. Wishing you all the best today and always!

Дети прибежали домой и, перебивая друг друга, стали рассказывать о своём открытии.

— Мама, мы нашли странный цветок!

— Он растёт за домом, около клёна с красными листьями.

— Мы не знаем его названия. Белое колёсико с жёлтой сердцевинкой. Он похож, наверное, на маленькое солнце с белыми лучами. Ты не знаешь, что это за цветок?

Приходили соседи, разглядывали таинственного новосёла. Одни говорили, что в природе появился новый вид. Другие не исключали, что цветок  — инопланетянин, семечко занесло на Землю потоком космических частиц. Третьи глубокомысленно молчали. Но никого цветок не оставил равнодушным.

И тогда вспомнили о бабушке. Бабушке было сто лет. Она жила в том далёком времени, о котором люди знают только по книгам. Бабушка долго смотрела на цветок, не веря своим глазам, и молчала. Потом сняла очки, словно они мешали ей рассмотреть удивительное растение, и дети заметили на глазах у бабушки слёзы.

— Это ромашка,  — тихо сказала бабушка, ставшая совсем грустной.

— (Ро-маш-ка,  — по слогам повторили дети.  — Мы никогда не слыхали про ромашку. Она из Африки или Австралии?

— Она из моего детства. Когда-то давно ромашек было очень много. Они покрывали поля, пригорки, росли в лесах и на берегах рек. Людям казалось, что выпал тёплый летний снег. Из ромашек плели венки. Когда я провожала дедушку на войну, то подарила ему ромашки. От детства до старости человеку светило маленькое солнце с белыми лучами. А потом ромашек становилось всё меньше. Эти цветы безжалостно срывали. Это делал каждый, кто проходил мимо.

— Зачем?  — четыре непонимающих глаза смотрели на бабушку, а она молчала, не зная, что ответить.

— Срывали, наверное, просто так.

Бабушка опустилась на траву и наклонилась к ромашке. Потом посмотрела на детей внимательно, и глаза её стали сухими:

— Мы виноваты перед вами, дети!

(По Ю. Яковлеву)

Вопросы к представленному тексту:

1.Как бабушка реагирует на цветок?

Она очень удивляется и не верит своим глазам а потом расстраиваться и плакает

2. Что дети узнали о ромашке от бабушки?

Что ими плели венки, их было очень много и каждый прохожый срывал их

3. Почему бабушка считает, что люди виноваты перед детьми?

Что не дали нормально увидеть ромашек,  испортили природу

4. Какая роль бабушки в тексте и как её реакция влияет на детей?

Она обисняет что люди сделали плохое, уничтожили природу не сохранили экземпляры для потомков

5. Какое значение имеет ромашка в контексте всего текста?

Наверное имеется ввиду вся природа

6. Что вы думаете о том, что люди, проходя мимо, срывали ромашки? Как это может быть связано с современными проблемами окружающей среды?

воздуха стало мало, природу испортили, воспоминания стёрлись

7. Как, по вашему мнению, современные дети могут узнать о растениях и их значении так же, как и бабушка?

Из книг, историй или прочего

Задания к представленному тексту:

1. Определите и запишите лексическое значение слова «венки» из предложения 26.

венки это украшения из цветов сплетённых в виде круга их надивают на голову или шею

2. Объясните значение пословицы «Как аукнется, так и откликнется», запишите Ваше объяснение.

как ты относишься к людям, так и они будут относиться к тебе

в данном случяе как ты будешь портить природу так и природа будет меньше заботится о тебе

3. Запишите слова с правильными орфограммами, используя текст в качестве примера:

«Дети нашли цветок (цветок), который был похож на маленькое солнце (солнце) с белыми лучами.»

«Когда я провожала дедушку на войну (война), то подарила ему ромашки.»

«Соседи разглядывали таинственного новосёля (новосёл).»

02.10.2024

Աշխատանք դասարանում 

1. Նախադասությունները ձևափոխի՛ր` ընդգծված բառերն ու արտահայտությունները փոխարինելով հականիշներով:

Զուր չէ, որ առյուծն է համարվում գազանների արքան: Ուժով, ճարպկությամբ ու համարձակությամբ դժվար թե որևէ մեկը համեմատվի նրա հետ: Առյուծը չի թաքնվում, զոհի վրա գաղտագողի  չի հարձակվում: Նա հպարտ մռնչոցով զգուշացնում է՝ զգուշացե՛ք, գազաննե՛ր, որսի եմ ելել:
Մինչև հրացանավոր մարդու երևալը առյուծներն իրոք  տիրակալ էին: Մարդիկ հազվադեպ էին առյուծի որսի ելնում: Բայց ո՛չ  ուժն ու համարձակությունը, ո՛չ   ճկունությունն ու թաքնվելու հմտությունը չէին փրկում  հրացանից: Մարդիկ կարծում էին, որ եթե առյուծները պակասեն, կճղակավոր կենդանիների քանակը կավելանա: Ու առյուծներին գրեթե լրիվ ոչնչացրին:  Նրանք պահպանվել են միայն Կենտրոնական Աֆրիկայի մի քանի շրջաններում ու արգելանոցներում, Հնդկաստանում էլ կան, բայց շատ չեն: Սակայն մարդկանց սպասածի հակառակն  եղավ, որովհետև առյուծներն աոաջին հերթին հիվանդ,թույլ կենդանիներին էին ոչնչացնում, այդ պատճառով էլ կենդանիների մեջ հիվանդությունները չէին տարածվում:
Այժմ առյուծների որսն արգելված է:
Առյուծի նորածին ձագուկները շատ փոքր են  ու խայտաբղետ, հետո, մեծանալով, միագույն են դառնում:

Ճիշտ չե, որ առյուծն է համարվում գազանների արքան: Ուժով, ճարպկությամբ ու համարձակությամբ դժվար թե ոչ մեկը համեմատվի նրա հետ: Առյուծը չի բացահայտվում, զոհի վրա բացե-բաց չի հարձակվում: Նա հպարտ մռնչոցով չի զգուշացնում է՝ զգուշացե՛ք, գազաննե՛ր, որսի եմ ելել:
Մինչև հրացանավոր մարդու երևալը առյուծներն կեղծ տիրակալ չէին: Մարդիկ հաճախ էին առյուծի որսի ելնում: Բայց այո  ուժն ու համարձակությունը, այո՛   ճկունությունն ու թաքնվելու հմտությունը չէին կործանում  հրացանից: Մարդիկ կարծում էին, որ եթե առյուծները շատ են, կճղակավոր կենդանիների քանակը կքչանա: Ու առյուծներին գրեթե լրիվ պահպանեցին:  Նրանք պահպանվել են միայն Կենտրոնական Աֆրիկայի մի քանի շրջաններում ու արգելանոցներում, Հնդկաստանում էլ կան, բայց շատ են: Սակայն մարդկանց սպասածի նույն  եղավ, որովհետև առյուծներն աոաջին հերթին հիվանդ, ուժեղ կենդանիներին էին ոչնչացնում, այդ պատճառով էլ կենդանիների մեջ հիվանդությունները չէին տարածվում:
Այժմ առյուծների որսն թույլատրված է:
Առյուծի նորածին ձագուկները շատ մեծ են  ու խայտաբղետ, հետո, մեծանալով, միագույն են դառնում:

2. Տրված նույնանուն բառերով կազմի՛ր նախադասություններ: Վարել, հարկ, տալ, մատ:
Վարել: Ես կարող եմ վարել մեքենա, բայց նախ պետք է ստանամ վարորդական իրավունք։
Հարկ: Հայտարարված հարկի բարձրացումը մեծապես ազդել է քաղաքացիների կենսամակարդակի վրա։
Տալ: Ես ուզում եմ տալ իմ բոլոր ընկերներին փոքրիկ նվերներ։
Մատ: Մատներս թմրել էին երկար նստելուց, և ինձ դժվար էր գրել։

3. Տրված բառերը բաժանի՛ր բառակազմական բաղադրիչների (արմատների և ածանցների): Ինչպիսի՞ բառեր են հավաքված բառաշարքերից  յուրաքանչյուրում:

Ա. Թվական, պատմություն,  գրիչ, ազդեցություն, խորություն:

Թվական

• Արմատ՝ թվ-
• Ածանց՝ -ական
• Բառը՝ հանուն ժամանակի նշման (թվերի)։

Պատմություն

• Արմատ՝ պատմ-
• Ածանց՝ -ություն
• Բառը՝ պատմության գիտություն կամ պատմական իրադարձությունների խումբ։

Գրիչ

• Արմատ՝ գր-
• Ածանց՝ -իչ
• Բառը՝ գրելու սարք (գիր)։

Անհրաժեշտություն

• Արմատ՝ անհրաժեշտ-
• Ածանց՝ -ություն
• Բառը՝ անհրաժեշտ լինելու վիճակ կամ որակ։

Հորություն

Բառը՝ խորության վիճակ կամ չափում։

Արմատ՝ խոր-

Ածանց՝ -ություն

Բ. Արևելք, արևմուտք, կենսագիր, օտարամուտ, ծովագնաց, ինքնատիպ:
Արևելք

• Արմատ՝ արև-
• Ածանց՝ -ելք
• Բառը՝ աշխարհագրական կողմ (արևելյան հատված)։

Արևմուտք

• Արմատ՝ արև-
• Ածանց՝ -մուտք
• Բառը՝ աշխարհագրական կողմ (արևմտյան հատված)։

Կենսագիր

• Արմատ՝ կենս-
• Ածանց՝ -ագիր
• Բառը՝ կյանքի պատմությունը գրում է (բիոգրաֆիա)։

Օտարամուտ

• Արմատ՝ օտար-
• Ածանց՝ -ամուտ
• Բառը՝ օտար երկրից մտնելու գործընթաց։

Ծովագնաց

• Արմատ՝ ծով-
• Ածանց՝ -ագնաց
• Բառը՝ ծովով ճանապարհորդող։

Ինքնատիպ

Բառը՝ ինքնատիպ, յուրահատուկ։

Արմատ՝ ինքն-

Ածանց՝ -տիպ

Գ. Արևելյան, կենսագրություն, արևադարձային, անուշահոտություն, բազմատեսակություն:
Արևելյան

• Արմատ՝ արև-
• Ածանց՝ -ելյան
• Բառը՝ կապված արևելքի հետ։

Կենսագրություն

• Արմատ՝ կենս-
• Ածանց՝ -ագրություն
• Բառը՝ կյանքի պատմությունը։

Արևադարձային

• Արմատ՝ արև-
• Ածանց՝ -ադարձային
• Բառը՝ կապված արևադարձի հետ։

Անուշահոտություն

• Արմատ՝ անուշ-
• Ածանց՝ -ահոտություն
• Բառը՝ հաճելի հոտի վիճակ կամ որակ։

Բազմատեսակություն

Բառը՝ տարբեր տեսակների առկայություն։

Արմատ՝ բազմ-

Ածանց՝ -տեսակություն

4.Նախադասությունները լրացրո՛ւ:

Միայն մեկ արմատով կազմված բառերը կոչվում են … բառեր.
 Օրինակ` կրակ, հոդ, ջուր, օդ,….:
Մեկ արմատով և ածանցով կամ ածանցներով կազմված բառերը կոչվում են … բառեր. օրինակ` կրակոտություն, հողեղեն,….:
Մեկից ավելի արմատներով կազմված բառերը կոչվում են … բառեր, օրինակ` ջրհոր, օդանցք,….:
Մեկից ավելի արմատներով և ածանցով կամ ածանցներով կազմված բառերը կոչվում են …. բառեր, օրինակ` կրակմարիչ, անջրանցիկ,….:

Միայն մեկ արմատով կազմված բառերը կոչվում են միամիասնական բառեր:
Օրինակ՝ կրակ, հոդ, ջուր, օդ։

Մեկ արմատով և ածանցով կամ ածանցներով կազմված բառերը կոչվում են բառասանական բառեր:
Օրինակ՝ կրակոտություն, հողեղեն։

Մեկից ավելի արմատներով կազմված բառերը կոչվում են միավորված բառեր:
Օրինակ՝ ջրհոր, օդանցք։

Մեկից ավելի արմատներով և ածանցով կամ ածանցներով կազմված բառերը կոչվում են միավորված-բառասանական բառեր:
Օրինակ՝ կրակմարիչ, անջրանցիկ։

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Տրված բարդ բառերի առաջին բաղադրիչները փոխելով` ստացի՛ր նոր բաղադրյալ բառեր:

Ագեվազ (կենգուրու), կակղամորթ, մարտունակ, արճճապատ, մեծասքանչ, հողածին, փառամոլ, ատոմակայան:

Ագեվազ → Կենգուրուազ (կենգուրու)
Կակղամորթ → Կաքավամորթ (կաքավ)
Մարտունակ → Նվագունակ (նվագել)
Արճճապատ → Թղթապատ (թուղթ)Մ
եծասքանչ → Սքանչելիասքանչ (սքանչելի)
Հողածին → Ջուրածին (ջուր)
Փառամոլ → Փողիամոլ (պող)
Ատոմակայան → Զինակայան (զինամթերք)

2. Տրված բարդ բառերի վերջին արմատները փոխելով` ստացի՛ր նոր բարդ բառեր:

Հեռախոս, հանրածանոթ, ձյունածածկ, երկրագունդ, կենսակերպ, հնավանդ, մտահոգ, բարենպաստ, ակնթարթ, լուսանցք:

Հեռախոս → Հեռանկար
Հանրածանոթ → Հանրապետություն
Ձյունածածկ → Ձեռնաթաթպ
Երկրագունդ → Արևագունդ
Կենսակերպ → Բառեկերպ
Հնավանդ → Հնագույն
Միտահոգ → Միտակատար
Բարենպաստ → Բարենպարգև
Ակնթարթ → Ակնաժամ
Լուսանցք → Մայրամուտ

3. Փորձի՛ր այս բառերի կազմությունն ու նշանակությունը բացատրել:
ա) Այգեբաց, այգաբաց:
բ) Հայելի, հայացք, ծովահայաց: (գրաբ. հայել — նայել)
գ) Ակնթարթ, ակնդետ, ակնոց:
դ) Քինախնդիր, վրեժխնդիր, մանրախնդիր (գրաբ. խնդրել — փնտրել): 

ա) Այգեբաց, այգաբաց:

Այգեբաց: Բառը կազմված է «այգե» արմատից և «բաց» ածանցից: նշանակում է՝ այգի բացող, այնտեղ աշխատող կամ ապրող մարդ։

Այգաբաց: Այս տարբերակում արմատը նույնպես «այգե» է, սակայն «բաց» ածանցը ավելի շատ ընդգծում է այն, որ սա ձևավորում է բնության մաս, որտեղ կա բաց այգի։

բ) Հայելի, հայացք, ծովահայաց:

Հայելի: Բառը կազմված է «հայել» արմատից և «-ի» ածանցից: նշանակում է՝ ապակի, որը թույլ է տալիս տեսնել իր պատկերն ու շրջապատը։

Հայացք: Բառը «հայել» արմատից է՝ «-ացք» ածանցով: նշանակում է՝ դիտելու, նայելու գործողություն կամ պատկերը, որը ցույց է տալիս նայողը։

Ծովահայաց: Բառը «ծով» արմատից ու «հայացք» ածանցից է: նշանակում է՝ այն, ով դիտում է ծովի ուղղությամբ կամ ծովի տեսք ունեցող։

գ) Ակնթարթ, ակնդետ, ակնոց:

Ակնթարթ: Բառը կազմված է «ակն» արմատից և «թարթ» ածանցից: նշանակում է՝ ժամանակի շատ կարճ հատված, մեկ ակնթարթ։

Ակնդետ: Բառը նույնպես «ակն» արմատից է, բայց «նդետ» ածանցը ցույց է տալիս արագությամբ կատարելու ընթացքը: նշանակում է՝ շատ արագ, թեթև թարթող։

Ակնոց: Բառը «ակն» արմատից ու «ոց» ածանցից է: նշանակում է՝ տեսողությունը լավացնելու համար նախատեսված սարք։

դ) Քինախնդիր, վրեժխնդիր, մանրախնդիր:

Մանրախնդիր: Բառը «մանր» արմատից ու «խնդիր» ածանցից է: նշանակում է՝ մանր-մունր հարցեր առաջացնելու tendency, որը դժգոհություն է առաջացնում։

Քինախնդիր: Բառը «քին» արմատից և «խնդիր» ածանցից: նշանակում է՝ այն, ով ափսոսանք ունի կամ քին ունի, մշտապես հարցեր է առաջացնում կամ խնդիրներ է ստեղծում։

Վրեժխնդիր: Բառը «վրեժ» արմատից և «խնդիր» ածանցից: նշանակում է՝ այն, ով ցանկանում է վրեժ լուծել, մշտապես այս նպատակով շարժվում է։

С какого наставления автора начинается басня?

Случается нередко нам и лёгкость, простоту увидеть там, где стоит только догадаться,за дело просто взяться

Случается нередко нам и труд, и мудрость видеть там, где стоит только догадаться, за дело просто взяться

Случается нередко нам и труд, и мудрость видеть там, где стоит только постараться, за дело умело взяться

2. Кому принесли чудесный ларчик?

Королю

Мудрой царице

В басне не называется конкретное лицо

3. Чем бросался в глаза ларец?

Отделкой, чистотой

Лёгкостью, простотой

Тяжестью, красотой убранства

4. Что сообщает автор о реакции людей на ларчик?

Не каждому он нравился

Им всякий любовался

Никому он не нравился

5. Кто взялся открыть ларец?

Механики мудрец

По ларцам спец

Ушлый хитрец

6. С какими чувствами мудрец взялся открывать ларчик?

С неуверенностью и опаской

С уверенностью

С чувством любопытства

7. Что сообщается о замке ларчика?

Что у ларчика большой замок

Что у ларчика замок с секретом

Что замка у ларчика нет

8. Что делал мудрец с ларчиком, чтобы открыть его?

То камешек отрывал, то голову чесал

То о землю, то о стол ударял

То скобку, то гвоздики пожимал

9. Чем закончилась попытка мудреца открыть ларчик?

Неудачей

Мудрец с лёгкостью открыл ларчик за пять минут

Мудрец очень долго пытался открыть ларчик, выбился из сил, но в итоге ему это удалось

10. Какая фраза из этой басни вошла в обиход русских людей и стала крылатой?

«А ларчик просто открывался»

«Ларчик вам открою: в Механике и я чего-нибудь да стою»

«А я берусь открыть; да, да, уверен в этом; Не смейтесь так исподтишка!»

Случается нередко нам

И труд и мудрость видеть там,

Где стоит только догадаться

За дело просто взяться.

К кому-то принесли от мастера Ларец.

Отделкой, чистотой Ларец в глаза кидался;

Ну, всякий Ларчиком прекрасным любовался.

Вот входит в комнату механики мудрец.

Взглянув на Ларчик, он сказал: «Ларец с секретом,

Так; он и без замка;

А я берусь открыть; да, да, уверен в этом;

Не смейтесь так исподтишка!

Я отыщу секрет и Ларчик вам открою:

В механике и я чего-нибудь да стою».

Вот за Ларец принялся он:

Вертит его со всех сторон

И голову свою ломает;

То гвоздик, то другой, то скобку пожимает.

Тут, глядя на него, иной

Качает головой;

Те шепчутся, а те смеются меж собой.

В ушах лишь только отдается:

«Не тут, не так, не там!» Механик пуще рвется.

Потел, потел; но, наконец, устал,

От Ларчика отстал

И, как открыть его, никак не догадался:

А Ларчик просто открывался.

Вопросы:

Какую основную мысль хотел донести автор басни?

Что не надо усложнять себе жизнь

Почему механик был так уверен в своих силах?

Он был самоуверенный

Как реагировали окружающие на попытки механика открыть Ларец?

Шепчялись и смеялись

Что символизирует Ларец в контексте басни?

Проблему

Какие качества механика проявляются в процессе его попыток открыть Ларец?

Ну он миллиард идей придумал чтобы открыть но проигнорировал самый очевидный способ типа он такой умный хотел казаться чтобы открыть не самым лёгким способом а что самым загадочным чтобы казаться мудрецом, самоуверенным.

Задание 2. Дайте определение словам.

Задание 1. Дополните предложения.

Басня – это короткий рассказ, в котором действуют животные, а подразумеваются люди.

В баснях высмеиваются пороки людей: ложь, безнравственность. лень,глупость, хвастовство,невежество.

Басня содержит две части: овествовательную часть и мораль.

Мудрость –способность человека мыслить и действовать в соответствии с высшими целями жизни

Ларчик–сундучок

Механики мудрец –человек который очень хорошо разбираться в механике

Исподтишка (смеяться) –тихонько