Մանվելյան Շուշան

Առաջադրանք. Գտի՛ր վերաբերականները.

Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի,
Մա՞հն է արդյոք, թե նի՞նջը քեզ
Պատել, պայծառ Նաիրի։

Վտարանդի, երկրում աղոտ,
Լուսեղ, քեզ եմ երազում,
Եվ հնչում է, որպես աղոթք
Արքայական քո լեզուն։

Հնչում է միշտ խոր ու պայծառ,
Եվ խոցում է, և այրում,
Արդյոք բոցե վարդե՞րդ են վառ,
Թե՞ վերքերն իմ հրահրուն։

Ահով ահա կանչում եմ քեզ
Ցոլա, ցնորք Նաիրի՛, —
Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի…
«որ» — «Իշի գերեզմանը գիլի փորն է»՝ վերաբերող նախադասություն.
«թե» — «Արդյոք բոցե վարդե՞րդ են վառ, թե՞ վերքերն իմ հրահրուն»
«ով» կամ նման շաղկապներ տեքստում չկան (տեսանյութից դուրս է).

Ձայնարկություն՝ զգացմունք, կոչ, նմանաձայնություն արտահայտհող բառեր.

ա՜, ա՜խ, է՜հ, հե՜յ, տո՛, ուռա՜, վա՞յ, ջու-ջու, փըխկ, խըշշ, հո, դե…

Առաջադրանք. տեքստից գտիր վերաբերականներն ու ձայնարկությունները.

— Էդ հո էշն է,— խոսեց քեռի Անդրիասը։— Գելն էշի հետ խաղում է, խաղում ու ականջներն իրեն քաշում, առաջը փախսը հարում։ Էշն ընկնում է ետևիցը, իբրև թե հալածում է։ Էսպես հեռացնում է, հասցնում մի ապահով տեղ ու ետ դառնում ուտում․․․ Դրա համար էլ ասում են՝ «Իշի գերեզմանը գիլի փորն է»։
— Ոչխարն էլ է գիլի ետևիցն ընկնում,— նկատեց մի ուրիշը։
— Հենց գելն էլ էդ երկուսին՝ էշին ու ոչխարին, ամենից շատ է սիրում։
— Իսկ ամենից քիչ մոտենում է խոզին ու գոմշին։
— Բա իծի՞ն։
— Պա՜, իծի բանը ծիծաղ է։ Խամ գելն իծին բռնած ժամանակը՝ էծը էնպես է ճղղում, որ գելը թող է անում, փախչում։
— Բայց մի՞թե գելն էդքան անվախ ու համարձակ մոտենում է գյուղին,— հարց տվի ես։

2. Ընդգծված բառերը վերլուծիր ձևաբանորեն։
էշն — մասշտաբային գոյական, արական, միավորը, մատնացույց է կենդանուն (subject)։
գելն — գոյական, արական, միավոր, մատնացույց է կենդանուն (subject)։
խոզին — գոյական, արական, միավոր, առարկա, ենթական դերում (to the pig)։
փախչում — բայ, գործողության ներկա շարունակական ձև (present continuous), նկարագրում է
գործողությունը։
ըստել — բայ, գործողության ներկա կամ անցյալ ձև (context-ից կախված), նկարագրում է գործողությունը։

1)Գտեք 5 սմ, 7 սմ, 10 սմ կողմերով եռանկյան մակերեսը:

5+7+10/2=11

(11(11-5)(11-7)(11-10)=24

11*24=√264

2)Գտեք 13 դմ, 9 դմ, 6 դմ կողմերով եռանկյան մակերեսը:

13+9+6/2=14

(14(14-13)(14-9)(14-6)=√560

3)Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը 32 դմ է, իսկ հիմքը և սրունքը հարաբերում են, ինչպես 6:5: Գտե՛ք եռանկյան մակերեսը:

16x=32 x=2

48

4)Եռանկյան կողմերը հարաբերում են, ինչպես 21:10:17, իսկ մակերեսը 84 սմ է: Գտեք եռանկյան կողմերը:

10 21 17

5)Եռանկյան կողմերը 10 դմ, 17 դմ, 21 դմ են: Գտե՛ք այդ եռանկյան մեծ կողմին տարած բարձրությունը:

8

6)Գտե՛ք 9 սմ, 12 սմ, 15 սմ կողմերով եռանկյան մակերեսը և արտագծած շրջանագծի շառավիղը:

9+12+15/2=18

(18(18-9)(18-12)(18-15)=54

9*12*15/4*54=7.5

7)Գտե՛ք եռանկյան մակերեսը, եթե դրա կողմերի երկարությունները հարաբերում են, ինչպես 7:15:20, իսկ ներգծած շրջանագծի շառավիղը 10 սմ է։

7x+15x+20x/2=21x

21x*10=210x

42×2=210x

210/42=5

210*5=1050

Домашнее задание: Написать 5 предложений на тему «Нужно ли всегда извиняться?»

Я считаю, что извиняться нужно тогда, когда ты действительно виноват.

Искренние извинения показывают уважение к другому человеку.

Но не стоит извиняться за всё подряд, если ты ничего плохого не сделал.

Иногда достаточно спокойно объяснить свою точку зрения.

Главное — быть честным и уметь признавать свои ошибки.

Առաջադրանք

1.Արտագրիր տեքստը, լրացրու բաց թողած տառերը և կետադրիր՝ ինչքան կարող ես։
Խաչատուրը լուռ մոտեցավ պատուհանի կիսաբաց փեղկին։ Մութ էր։ Դրսից լսվում էր միայն հորդացող անձրևի աղմուկը։ Ջրհորից թափվում էր պոտոր անձրևաջուրը…

Երևի այն երկրում էլ տոպոտ գիշեր է և անձրև է գալիս, կամ էլ պարնկա գիշեր է՝ գարնան փայլփլուն աստղերով։ Տեսնես հիմա ինչ է անում Նանին։

Երևի քուրսի վրա ոսպ է փռել և հոգնած աչքերով ջոկում է քարերը։ Հանկարծ՝ դռան հետևից ինքը կամաց կանչեց. «Ես եմ, Նանի՝ դուռը բաց»։

Տիկինն զգաց, որ նա մտքերով հեռու էր։ Խաչատուրը դողդոջն ձեռքերը կրքին ակնդետ նայում էր ականակի խավարին։ Եթե Խաչատուրը այդ րոպեին գլուխը շուռ տար և նայեր տիկնոջը, կտեսներ այնպիսի հայա—այնպիսի աչքեր, որ կմոռանար ցնորը։

Բայց նա լուռ, անշարժ նայում էր խավարչտին գիշերին։ Թվաց՝ լսեց շան խուլ կականջը և ասաց․
«Ինչքան միանման են հաչում շները…»

2.Գտիր շաղկապները, որոշիր տեսակները։
նրա համար՝ «-» — կարծես ընդհատում, վերծանում խոսքը, կարող է փոխարինվել «որ».
և — դասական համաշար շաղկապ, միավորում է բառեր, նախադասություններ կամ մասեր։
կամ — ընտրություն նշանակող շաղկապ, մատնանշում է երկու հնարավոր տարբերակ։
որ — մեջտեղի կապան, վերաբերող շաղկապ, սկսում է ենթադասական նախադասություն։
Եթե — պայմանական շաղկապ, նշում է ենթադասական նախադասության պայմանը։

3.Գտիր կապերը. ոտեղ հնարավոր է, բառը փոխիր կապական կառույցով (օր.՝ երկրում-երկրի մեջ)
«տան մեջ» — «տան ներսում»
«դուռը բաց» — «դուռը բացված»
«լսվում էր» — «լսվում էր՝ որ…» (կապով ենթադասական նախադասություն ստեղծելու համար)

4.Ընդգծված բառերը ձևաբանական վերլուծության ենթարկիր։
Ընդգծված բառերի ձևաբանական վերլուծություն
անշարժ — շարժում չունեցող, կայուն, կարող է լինել որպես ածական կամ հատուկելություն, նկարագրում է հայացքը։
լուռ — ինչ-որ բան չասող, որակող բառ, օգտագործվում է որպես հատկանիշային հատուկում (առարկան նկարագրող ածական)։
կիսաբաց — բացվածքի չափը ցույց տվող հատկանիշային հատուկում, ածական։
հորդացող — դրսից եկող աղմուկին բնորոշող, ներկա մասնակց, նկարագրում է գործողությունը (արդիական մասնիկ)։
հոգնած — հոգնած վիճակը ցույց տվող, անցյալ մասնակց, նկարագրում է աչքերը։
ակնդետ — կերպը, ինչպես կատարվում է գործողությունը, հատուկելություն կամ adverb, ցույց է տալիս ուղղակի և անշեղ նայելու ձևը։

Տեքստ

Խաչատուրը լուռ մոտեցավ պատուհանի կիսաբաց փե-կին։ Մութ էր։ Դրսից լսվում էր միայն հոր-ացած անձրևի աղմուկը։ Ջրհոր-անից թափվում էր պ-տոր անձրևաջուրը…
Երևի այն երկրում էլ թ-պոտ գիշեր է և անձրև է գալիս կամ էլ պար-կա գիշեր է գարնան փայլփլուն աստղերով։ Տեսնես հիմա ինչ է անում նանին։ Երևի քուրսու վրա ոսպ է փռել և հոգնած աչքերով ջոկում է քարերը։ Հանկար— դռան հետևից ինքը կամաց կանչեր Ես եմ նանի դուռը բաց։ Տիկինն զգաց որ նա մտքերով հեռու էր։ Խաչատուրը դողդոջ-ն ձեռքերը կր-քին ակնդետ նայում էր ականակի- խավարին։ Եթե Խաչատուրը այդ րոպեին գլուխը շրջեր և նայեր տիկնոջը կտեսներ այնպիսի հայա- այնպիսի աչքեր որ կմոռանար ցնոր-ը։ Բայց նա լուռ անշարժ նայում էր խավարչտին գիշերին։ Թվաց լսեց շան խուլ կա-կանձ և ասաց
Ինչքան միանման են հաչում շները…

Ի՞նչ նպատակով է քլորը օգտագործվում խմելու ջրի մեջ։

Այն օգտագործվում է ախտահանման նպատակով

Որտե՞ղ են կիրառվում ֆտորի միացությունները։

Ատամնաբուժության մեջ՝ատամի մածուկներում

Ինչո՞ւ է սննդի մեջ ավելացվում յոդ (յոդացված աղ)։

Քանի որ այն անհրաժեշտ է վահանաձև գեղձի համար:

Ո՞ր հալոգենի միացություններն են օգտագործվում լուսանկարչության մեջ։

Արծաթի բրոմիդ և արծաթի քլորիդ:

Ինչ նյութի արտադրության մեջ է օգտագործվում քլորը (նշել մեկ օրինակ)։

Օրինակ՝ պլասմասսայի

Ինչո՞ւ քլորը, լինելով թունավոր գազ, լայնորեն կիրառվում է կենցաղում։

Եթե այն վերահսկվում է կարելի է օգտագործել որպես ախտահանիչ:

Ինչո՞ւ չի կարելի օգտագործել ֆտոր պարունակող նյութեր մեծ քանակով։

Քանի որ ֆտորը թունավոր տարր է և այն չափից շատ օգտագործելով կարելի է վնասել ատամները կամ ոսկորները::

Ինչո՞ւ է հալոգենների կիրառությունը կարևոր ինչպես արդյունաբերության, այնպես էլ բժշկության մեջ։

Դրանք օգտագործվում են որպես ջրի ախտահաինչ, դեղամիջոցների արտադրության մեջ, լուսանկարչության մեջ և այլն:

Դասի հղումը

Պատասխանել հարցերին’

1.Բացատրել <<աշխատանքային ռեսուրսներ>> և <<տնտեսապես ակտիվ բնակչություն>> հասկացությունը:
Աշխատանքային ռեսուրսներ նշանակում են երկրի բոլոր այն բնակչությունն, որը կարող է աշխատել և մասնակցել արտադրության գործընթացին, ներառյալ ակտիվ ու պասիվ աշխատունակ մարդիկ: Տնտեսապես ակտիվ բնակչություն են համարվում նրանք, ովքեր աշխատում են կամ պաշտոնապես փնտրում են աշխատանք։

2.Նշե’լ ՀՀ աշխատանքային ռեսուրսների քանակական և որակական բնութագիրը:
ՀՀ աշխատանքային ռեսուրսները բնութագրվում են քանակական և որակական հատկանիշներով. Քանակապես ընդգրկում են շուրջ մեկ միլիոն և ավելի աշխատունակ բնակչություն, որակապես՝ տարբեր կրթական մակարդակ ունեցող, տարբեր մասնագիտական հմտություններով և առողջական վիճակով մարդիկ։

3.Ի՞նչ փոփոխություն է կրել ՀՀ բնակչության զբաղվածության կառուցվածքը:
ՀՀ բնակչության զբաղվածության կառուցվածքը փոփոխություն է կրել. անցել է գյուղատնտեսությունից արդյունաբերության և ծառայությունների ոլորտների կողմ, ավելացել է մասնագիտական աշխատողների թիվը, նվազել է գյուղական զբաղվածությունը, աճել է քաղաքային բնակչության զբաղվածությունը։

1)

V2, +-1

+-1, +-3

+-2, +-1

+-5, +-1

+-4, +-2

Լուծում չունի

2)

+-V2

+-4

+-4

+-5

≈V2.4

≈V4/3

≈V3,5

≈V1.5

3)Գտեք 7 հայտարարով այն ամենափոքր կոտորակը, որ մեծ է 1/3-ից, բայց փոքր է 2/3-ից։

3\7

4)Գտեք 100 — 1/9 թվից 9 անգամ մեծ թիվը։

899

5)[1;2] միջակայքում 9 հայտարարով քանի՞ անկրճատելի կոտորակ կա։

9\9, 18\9,

10\9, 11\9, 13\9, 14\9, 16\9, 17\9