Մանվելյան Շուշան

. Կապ.՝ դրվում է բառի վրա՝ նրան տալով հոլովական իմաստ։ Այդ բառի հետ դառնում է բայի լրացում։

1. Նախադրություններ. դրվում են կապող բառից առաջ՝ առանց, դեպի, որպես մինչև, հանուն, ի հաշիվ և այլն։
2. Հետադրություններ. դրվում են կապող բառից հետո՝ առթիվ, առընթեր, զատ, ի վար, ի վեր, հանդերձ հանդիման, մասին, միջև ներքո, մոտ վրա և այլն։
3. Երկդրություններ. դրվում են կապող բառից և՛ առաջ, և՛ հետո՝ բացի, շնորհիվ, փոխանակ, ընդդեմ և այլն։
4. Կապական բառեր. Կան գոյականներ, ածականներ, մակբայեր ու այլ բառեր որոնց այս կամ այն ձևը հաճախ օգտագործվում է որպես կապ՝ առաջ, առջև, չանցած, անունով, անունից, ընթացքում, ժամանակ, կից, կողմից, հակառակ, համեմատ հետևանքով, , մեկ, միջոցով, ներս ներքև նպատակով և այլն Կապական բառերը սովորաբար հետադրություններ են։ Նրանցից մի քնաիսը են միայն նախադրություններ, դրանք են՝ չնայած, բացառությամբ, սկսած և այլն։
5. Կապերի՝ որոշակի հոլովների հետ գործածվելու հատկությունը կոչվում է կապի հոլովառություն.

•  հետադրություններից շատերը գործածվում են սեռական հոլովի հետ և կապվող բառերի հետ դառնում են ստորոգյալի լրացում.
• տրական հոլովի հետ գործածվում են մի քնաի նախադրություններ՝ առանց ըստ հանուն նայած չնայած հակառակ համաձայն.
• հայցական հոլովի հետ գործածվում են առ, դեպի, ի, ի վար, մինչև, որպես  կապերը
• բացառական հոլովի հետ՝ առաջ, բացի, դուրս, ի վեր, ի վար, վերև, հետո, հեռու, ներքև, ներս, անկախ.
• գործիական հոլովի հետ՝ հանդերձ, մեկտեղ, մեկ հետադրությունները.

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

Կարդա պատմվածքը։ Դուրս գրիր.

1.Կապերը, որոշիր՝ հետադրություն են, թե նախադրություն, որ հոլովի բառի հետ են օգտագործվել.
մեջ — հետադրություն, գործածվում է սեռական հոլովի հետ
(օր.` երազի մեջ, հոդերի մեջտեղը)
համար — հետադրություն, սեռական հոլով
(օր.` կործանման համար)
մոտ — հետադրություն, սեռական հոլով
(օր.` հուշարձանի մոտ)
առանց — նախադրություն, սեռական հոլով
(օր.` առանց պատճառի)
մինչև — նախադրություն, հայցական հոլով
(օր.` մինչև մահ)

2.մակբայները, որոշիր տեսակները.
հանկարծ — ձևի մակբայ
նորից — ժամանակի մակբայ
հետո — ժամանակի մակբայ
ուղիղ — չափի մակբայ
ընդհանրապես — կերպի մակբայ
վերջապես — ժամանակի մակբայ

3.գտիր սահմանական, հրամայական, ըղձական, ենթադրական և հարկադրական եղանակների մեկական բայ, որոշիր դրանց դեմքը, թիվը, ժամանակը, սեռը, կազմությունը։
Սահմանական

փաթաթեցի

դեմք՝ 1-ին
թիվ՝ եզակի
ժամանակ՝ անցյալ
սեռ՝ ներգործական
կազմություն՝ պարզ

Հրամայական

շարունակեք

դեմք՝ 2-րդ
թիվ՝ հոգնակի
ժամանակ՝ ներկա
սեռ՝ ներգործական
կազմություն՝ պարզ

Ըղձական

փրկեցիք (պատվովս եմ երդվում, որ փրկեցիք)

դեմք՝ 2-րդ
թիվ՝ հոգնակի
ժամանակ՝ անցյալ
սեռ՝ ներգործական
կազմություն՝ պարզ

Ենթադրական

կարող եք օգնել

դեմք՝ 2-րդ
թիվ՝ հոգնակի
ժամանակ՝ ներկա
սեռ՝ ներգործական
կազմություն՝ բարդ

Հարկադրական

պիտի համախմբված լինեն

կազմություն՝ բարդ
դեմք՝ 3-րդ
թիվ՝ հոգնակի
ժամանակ՝ ներկա
սեռ՝ ներգործական

1)Լուծե՛ք ռացիոնալ հավասարումը.

x=0

x=2

x=3

x=5 x=-6

x=1

x=1

2)Լուծե՛ք ռացիոնալ հավասարումը.

x=3 x=-7

x=4

x=-1

x=-2

x=-1

իմաստ չունի

3)Լուծե՛ք ռացիոնալ հավասարումը.

լուծում չունի

լուծում չունի

լուծում չունի

4)c-ն փոխարինե՛ք այնպիսի թվով, որ հավասարումն ունենա մեկ լուծում․

c=1 c=3

c=-4 c=13

c=2,5 c=1

c=15 c=25

Հայ ժողովրդի կյանքում կրթությունը միշտ մեծ նշանակություն է ունեցել։ Դա երևում է թե՛ պատմության մեջ, թե՛ գրականության մեջ։ Այդպիսի օրինակներ են Գևորգ Դ․ Կոստանդնուպոլսեցի կաթողիկոսը և Մուրացանի «Առաքյալ» ստեղծագործության հերոս Կամսարյանը։ Նրանք երկուսն էլ ուզում էին, որ մարդիկ ավելի կրթված լինեն և կարողանան իրենց կյանքը լավացնել։

Գևորգ Դ․ Կոստանդնուպոլսեցի կաթողիկոսը իր ամբողջ կյանքը նվիրել է կրթությանը։ Նրա շնորհիվ բացվել են շատ հայկական դպրոցներ, ավելի շատ երեխաներ սկսել են դպրոց գնալ։ Նա հոգ էր տանում, որ դպրոցները ճիշտ աշխատեն և երեխաները լավ կրթություն ստանան։ Նա նաև հիմնել է Գևորգյան ճեմարանը, որը մեծ դեր է ունեցել հայ ժողովրդի կրթության մեջ։

«Առաքյալ» ստեղծագործության մեջ Կամսարյանը գալիս է մի գյուղ, որտեղ բնությունը շատ գեղեցիկ է, բայց գյուղը անմաքուր է։ Միևնույն ժամանակ գյուղացիները շատ աշխատող մարդիկ են։ Նրանք հող են մշակում, ընտանիք են պահում և դժվար կյանք ունեն։ Բայց նրանք չունեն բավարար գիտելիք և չեն մտածում իրենց շրջապատը լավացնելու մասին։ Կամսարյանը հասկանում է, որ խնդիրը ոչ թե մարդկանց ծուլությունն է, այլ կրթության պակասը։

Կամսարյանը ուզում է փոխել այդ միջավայրը։ Նա ցանկանում է, որ մարդիկ սկսեն մտածել, սովորեն և խնամեն իրենց շրջապատը։ Նա հավատում է, որ կրթված մարդը կարող է ավելի լավ ապրել և ավելի լավ երկիր ստեղծել։

Կամսարյանի և Գևորգ Դ․ կաթողիկոսի միջև կան նմանություններ և տարբերություններ։ Նմանությունն այն է, որ երկուսն էլ հավատում էին կրթության ուժին և ուզում էին օգնել ժողովրդին։ Տարբերությունն այն է, որ Գևորգ Դ․ կաթողիկոսը իրական մարդ էր և դպրոցներ էր բացում, իսկ Կամսարյանը գրական հերոս է, որը փորձում է փոխել մարդկանց մտածելակերպը։

Եզրափակելով՝ կարելի է ասել, որ մարդիկ կարող են շատ աշխատել, բայց առանց կրթության կյանքը չի փոխվում։ Կրթությունն է, որ օգնում է մարդուն և ամբողջ հասարակությանը առաջ գնալ։

Ի՞նչ է կոչվում օրգանիզմների բազմացում։
ա) օրգանիզմի աճը
բ) նոր անհատների առաջացումը
գ) օրգանների զարգացումը
դ) նյութափոխանակությունը

Ո՞րն է անսեռ բազմացման բնորոշ առանձնահատկությունը։
ա) մասնակցում են երկու ծնողներ
բ) սերունդը գենետիկորեն տարբեր է
գ) մասնակցում է մեկ ծնող
դ) առաջանում են սերմեր

Ո՞ր եղանակը ապահովում է գենետիկ բազմազանություն։
ա) անսեռ բազմացումը
բ) բողբոջումը
գ) մասնատումը
դ) սեռական բազմացումը

Ո՞րն է անսեռ բազմացման առավելություններից մեկը։
ա) դանդաղ սերնդի առաջացում
բ) մեծ էներգիայի ծախս
գ) արագ և մեծաքանակ սերնդի առաջացում
դ) գենետիկ փոփոխականություն

Ո՞րն է սեռական բազմացման թերություններից մեկը։
ա) ապահովում է հարմարվողականություն
բ) սերունդը գենետիկորեն նույնն է
գ) պահանջում է ավելի շատ էներգիա և ժամանակ
դ) արագ է ընթանում

Ի՞նչ է սեռական բազմացման կենսաբանական նշանակությունը։
ա) բնակչության արագ աճ
բ) օրգանիզմների ոչնչացում
գ) տեսակների հարմարվողականության բարձրացում
դ) օրգանիզմների պարզեցում

Ո՞ր օրգանիզմների մոտ է առավել հաճախ հանդիպում անսեռ բազմացումը։
ա) միայն կենդանիների
բ) բույսերի, սնկերի և միաբջիջների
գ) միայն մարդկանց
դ) միայն բարձրակարգ կենդանիների

$16. ՀԱՂՈՐԴԻՉՆԵՐԻ ՀԱՋՈՐԴԱԿԱՆ ՄԻԱՑՈՒՄԸ

$17. ՀԱՂՈՐԴԻՉՆԵՐԻ ԶՈՒԳԱՀԵՌ ՄԻԱՑՈՒՄԸ

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Էներգիայի ի՞նչ փոխակերպումներ են տեղի ունենում էլեկտրական շղթաներում:
Էլեկտրական-ջերմային էներգիա
Էլեկտրական-լուսային էներգիա
Էլեկտրական-մեխանիկական էներգիա
Էլեկտրական-քիմիական էներգիա
Քիմիական-էլեկտրական էներգիա

2. Ի՞նչ է նշանակում «հաշվարկել էլեկտրական շղթան»:
«հաշվարկել էլեկտրական շղթան»նշանակում է՝ բանաձևերի օգնությամբ գտնել շղթայում հոսանքի ուժը, լարումը, դիմադրությունը կամ հզորությունը և հասկանալ, թե ինչպես է շղթան աշխատում։


3. Ինչպե՞ս են հաշվում լարումը հաջորդաբար միացված սպառիչներից կազմված տեղամասում:
Հաջորդաբար միացված սպառիչներից կազմված տեղամասում ընդհանուր լարումը հավասար է բոլոր սպառիչների լարումների գումարին։

4. Ինչպե՞ս են որոշում հաջորդաբար միացված սպառիչների տեղամասի դիմադրությունը։
Հաջորդաբար միացված սպառիչների տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը հավասար է բոլոր սպառիչների դիմադրությունների գումարին։

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Բերեք էլեկտրական շղթայի օրինակ, որտեղ երևում է սպառիչների զուգահեռ միացման առավելությունը հաջորդականի նկատմամբ:
Օրինակ՝ տան էլեկտրական ցանցը։ Լամպերը զուգահեռ են միացված, որովհետև եթե մեկը անջատվի կամ փչանա, մյուսները շարունակում են աշխատել։ Սա առավելություն է հաջորդական միացման նկատմամբ, որտեղ մեկ սպառիչի խափանումը կկտրի ամբողջ շղթան։

2. Ի՞նչ առնչությամբ են կապված հոսանքի ուժերը զուգահեռ միացված սպառիչ-ներում և շղթայի չճյուղավորված մասում:
Զուգահեռ միացման դեպքում շղթայի չճյուղավորված մասում հոսանքի ուժը հավասար է բոլոր ճյուղերով անցնող հոսանքների գումարին․

3. Ո՞ր էլեկտրական մեծությունն է նույնը իրար զուգահեռ միացված բոլոր սպա-ռիչների համար:
Զուգահեռ միացված բոլոր սպառիչների համար լարումը նույնն է։

4. Ինչպե՞ս են որոշում իրար զուգահեռ միացված սպառիչների ընդհանուր տեղամասի դիմադրությունը:
Զուգահեռ միացված սպառիչների ընդհանուր դիմադրությունը որոշում են հետևյալ բանաձևով․

5. Ապացուցե՛ք, որ զուգահեռ միացված սպառիչների ընդհանուր տեղամասի դիմադրությունը փոքր է յուրաքանչյուր սպառիչի դիմադրությունից:
Քանի որ ընդհանուր դիմադրության հաշվման ժամանակ գումարվում են դիմադրությունների հակադարձ մեծությունները, ապա այդ գումարը մեծ է յուրաքանչյուր առանձին հակադարձից։ Դրա հետևանքով ընդհանուր դիմադրության հակադարձը փոքր է, այսինքն՝
R < R₁, R < R₂, …
ուրեմն զուգահեռ միացված սպառիչների ընդհանուր դիմադրությունը փոքր է յուրաքանչյուր սպառիչի դիմադրությունից

https://skazki.rustih.ru/aleksandr-kuprin-granatovyj-braslet/
https://obrazovaka.ru/books/kuprin/granatovyy-braslet

1. Образ Веры Николаевны Шеиной

• Первое впечатление: Какой мы видим княгиню Веру в начале рассказа? Почему автор сравнивает её с розой, которая уже отцвела («холодная гордость», «спокойствие»)?
• Отношения с мужем: Как можно описать отношения Веры и князя Василия? Можно ли назвать их брак счастливым, несмотря на отсутствие страсти?
• Предчувствие: Почему Вера испытала тревогу, когда увидела подарок Желткова? О чем её предупреждала интуиция?
  
  В начале рассказа Вера Николаевна показана спокойной, сдержанной и тихой женщиной. Она красивая, воспитанная, умная, но в её жизни нет ярких чувств. Автор сравнивает её с розой, которая уже отцвела, потому что её молодость и сильная любовь остались в прошлом. Вера живёт спокойно, но без настоящего счастья.
  
  Вера привыкла контролировать свои эмоции. Она редко показывает радость или грусть. В её характере есть холодность, но это не жестокость, а привычка жить разумом, а не сердцем.
  
  Отношения Веры с мужем, князем Василием Шеиным, ровные и спокойные. Между ними нет ссор и обид. Они уважают друг друга, могут разговаривать как друзья. Их брак нельзя назвать несчастным, но в нём нет любви и страсти. Это союз, основанный на привычке и уважении.
  
  Когда Вера получает подарок от Желткова — гранатовый браслет, она чувствует тревогу. Ей становится не по себе, потому что она понимает: этот подарок сделан с огромным чувством. Интуиция подсказывает Вере, что эта история закончится трагично.

2. Желтков и его любовь

• Кто такой Желтков? Почему автор выбрал на роль «рыцаря великой любви» маленького чиновника, а не знатного дворянина?
• Болезнь или дар? Любовь Желткова — это сумасшествие, преследование или редчайший дар? Как сам герой относится к своему чувству?
• Смирение: Почему Желтков решает уйти из жизни? Был ли у него другой выход после разговора с братом и мужем Веры?
  
  Желтков — простой человек, мелкий чиновник. Он беден и незаметен для общества. Автор специально делает его таким, чтобы показать: настоящая любовь не зависит от денег, положения или знатности. Великая любовь может жить в сердце самого обычного человека.
  
  Любовь Желткова — это не болезнь и не безумие. Он не требует от Веры взаимности, не мешает её жизни, не пытается приблизиться к ней. Он просто любит и принимает своё чувство как смысл жизни. Для него любовь — это счастье, даже если она без ответа.
  
  Желтков очень скромный и смиренный человек. После разговора с мужем и братом Веры он понимает, что больше не имеет права даже писать ей. Без любви жизнь для него теряет смысл, поэтому он решает уйти из жизни. Для него это не побег, а жертва ради спокойствия любимой женщины.

3. Символика и детали

• Гранатовый браслет: Почему камни в браслете сравниваются с каплями крови? Почему Желтков дарит именно семейную реликвию?
• Цветовая гамма: Обратите внимание на контраст между зеленым гранатом в центре браслета и красными камнями вокруг. Что это может означать?
• Музыка: Какую роль играет вторая соната Бетховена в финале? Почему Вера «услышала» прощение Желткова именно через музыку?

Гранатовый браслет — главный символ рассказа. Камни похожи на капли крови, потому что любовь Желткова связана с болью и жертвой. Он дарит Вере семейную реликвию, самое дорогое, что у него есть, показывая, что отдаёт ей всё своё сердце.

Красные гранаты означают сильную любовь и страдание. Зелёный камень в центре символизирует надежду и чистоту чувства. Это говорит о том, что любовь Желткова светлая и искренняя.

Музыка Бетховена в конце рассказа помогает Вере понять глубину этой любви. Через музыку она чувствует прощение и доброту Желткова. В этот момент Вера осознаёт, что в её жизни была настоящая любовь, но она поняла это слишком поздно.

29.01.2026

Հարցադրում Ինչպե՞ս և ի՞նչ ազդեցություն ունեցավ Գևորգ Դ․ Կոստանդնուպոլսեցի կաթողիկոսը հայ հասարակության կրթության զարգացման գործում: Ինչպիսի՞ միջավայրում հայտնվեց Կամսարյանը, ինչպե՞ս էր նա ցանկանում փոխել այդ միջավայրը: Ի՞նչ նմանություններ և տարբերություններ  ես տեսնում Կամսարյանի և Գևորգ Դ․ Կոստանդնուպոլսեցի կաթողիկոսի գործունեությունների միջև:

Գևորգ Դ․ Կոստանդնուպոլսեցի կաթողիկոսը մեծ ազդեցություն ունեցավ հայ հասարակության կրթության զարգացման գործում քանի որ իր ամբողջ կյանքը նվիրեց դպրոցների բացմանը կրթության բարելավմանը և ուսումնական համակարգի կազմակերպմանը նրա ջանքերով շատ երեխաներ հնարավորություն ստացան սովորելու դպրոցները դարձան ավելի կարգավորված և կրթությունը ավելի բարձր մակարդակի հասավ իսկ Գևորգյան ճեմարանի հիմնադրումը դարձավ նրա գործունեության կարևոր արդյունք Կամսարյանը հայտնվեց մի միջավայրում որտեղ բնությունը գեղեցիկ էր բայց մարդիկ անխնամ տգետ և անտարբեր էին նա տեսնում որ մարդկանց տգիտությունը փչացնում է այն ինչ բնությունը տվել է և ուզում էր այդ միջավայրը փոխել մարդկանց կրթելով նրանց մտածողությունը լուսավորելով սակայն նա հիմնականում ուներ գաղափարներ և ցանկություններ բայց դժվարություններին հանդիպելով շուտ հիասթափվեց Կամսարյանի և Գևորգ Դ․ կաթողիկոսի գործունեությունների նմանությունն այն է որ երկուսն էլ ուզում էին պայքարել տգիտության դեմ և օգնել ժողովրդին իսկ տարբերությունն այն է որ Գևորգ Դ․ կաթողիկոսը իր գաղափարները իրականում իրականացրեց մեծ համբերությամբ և գործով իսկ Կամսարյանը մնաց ավելի շատ գաղափարի և մտքի մակարդակում