Մանվելյան Շուշան

1)y=f(x−166) ֆունկցիայի գրաֆիկը կառուցելու համար պետք է y=f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը տեղաշարժել 166 միավորով դեպի՝

• վերև
• ձախ
• աջ
• ներքև

2)Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը կստացվի, եթե y = 6x¹⁷ ֆունկցիայի գրաֆիկը Ox առանցքի ուղղությամբ տեղաշարժել 16 միավորով դեպի ձախ:

y=6(x+16)^17

3)y=1/2(x−198)¹³ + 62 ֆունկցիայի գրաֆիկը կառուցելու համար պետք է y = 1/2x¹³ ֆունկցիայի  գրաֆիկը տեղաշարժել 198 միավորով

• x-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի ձախ
• x-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի աջ
• y-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի վերև
• y-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի ներքև

և  62 միավորով

ա)x-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի աջ

բ)y-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի ներքև

գ)x-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի ձախ

դ)y-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի վերև

4)Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը կստացվի, եթե  y=10x³ ֆունկցիայի գրաֆիկը Oy առանցքի ուղղությամբ 8 միավորով տեղաշարժվի դեպի վերև:

y=10(x)^3+8

5)Նկարում պատկերված է f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը։ Գծե՛ք f(x — a) ֆունկցիայի գրաֆիկը.
ա)a = 3
բ)a = 2
գ)a = — 1
դ)a = 3
ե)a = — 2
զ)a = 4
է)a = -3
ը)a = -2

6)Նկարում պատկերված է f(x — 2) ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գծե՛ք f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը.

7)Գտնել A ∩ B բազմությունը, եթե A = {0; 3; 4; 6}, B = {3; 6; 9}։

{3;6}

8)Գտնել A ∩ B բազմությունը, եթե A = {1; 3; 6; 9}, B = {5; 6; 8}։

{6}

9)Գտնել A U B բազմությունը, եթե A = {0; 1; 2; 4}, B = {1; 2; 5}։

{0;1;2;4;5}

10)Գտնել A U B բազմությունը, եթե A = {0; 3; 6; 9}, B = {0; 3; 8}։

{0;3;6;8;9}

11)Գտնել A U B բազմությունը, եթե A = {7}, B = {4; 6}։

{4;6;7}

03.11.2025

Իսահակյան ,,Երջանկության իմաստը,,

Առաջադրանքներ

1. Բացատրի՛ր բառեը, կարող ես օգտվել էլ. բառարանից: 
Դերվիշ – աղքատ, ճամփորդ հոգևոր մարդ, որը թողել է նյութականը։

Բազմել – նստել, տեղավորվել։

Աներեր – անշարժ, չշարժվող։

Ցուպը – երկար փայտե ձող, հենակ։

Տատասկներ – փշոտ բույսեր։

Կիզել – ուժեղ այրել։

Գոցել – փակել։

Խանձարուր – նորածնի փաթեթ, մանկական վերմակ։

Բարձրաբարբառ – բարձր ձայնով։

Աքնապիշ – ուշադիր, անքուն նայելով։

Բարկ (հով) – ուժեղ, բուռն քամի։

Ըղձալ – շատ ուզել, հափշտակությամբ ցանկանալ։

Անքթիթ – անքուն, միշտ բաց, երբեք չփակվող (աչքերի մասին)։

2. Առանձնացրո՛ւ բառեր, արտահայտություններ, որոնք անհասկանալի են,  բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։
Շեղջում – կուտակում, շարվածք։

Խորհրդավոր – գաղտնի, չբացահայտված իմաստ ունեցող։

Անդորր – խոր խաղաղություն։

3. Նշված արտահայտությունները փոխարինիր համարժեք այլ արտահայտություններով:

Ճերմակ ալիքները բարկ հովի նտված՝ նորից հարցում արավ դերվիշը, և նրա աղաչող ձայնը հնչում էր ամբողջ մարդկության հոգու խորքերից: 

Երբ ուժեղ քամին շարժեց անապատի սպիտակ ավազը, դերվիշը նորից խոսեց, և նրա խնդրող ձայնը կարծես հնչեց բոլոր մարդկանց սրտերից։

4. Բնութագրի՛ր և նկարագրի՛ր դերվիշին:
Դերվիշը խոհուն, համբերատար և հավատքով լցված ծեր մարդ է։ Նա երկար ճանապարհ է անցել՝ Սֆինքսից իմաստություն խնդրելու համար։ Նա որոնում է երջանկության գաղտնիքը, բայց չի վախենում դժվարություններից։ Դերվիշը խաղաղ, խոնարհ և հոգևոր մարդ է։

5. Նորից կարդա՛ Սֆինքսի պատասխանը և գրավոր բացատրի՛, թե ինչ էր ուզում ասել:
Սֆինքսը ասում է, որ մարդը չի կարող հասկանալ իսկական երջանկությունը, քանի դեռ զգում, մտածում և ցանկանում է։ Նրա կարծիքով երջանկությունը գալիս է միայն այն ժամանակ, երբ մարդը լիովին հանգիստ է, առանց ցանկությունների ու հույզերի՝ ինչպես քարը։

6. Ի՞նչ է երջանկությունը : Ներկայացրո՛ւ մտքերդ: 
Իմ կարծիքով՝ երջանկությունը այն է, երբ մարդը ապրում է խաղաղ, սիրում է, ունենում է հարազատներ և բարի սիրտ։ Երջանկությունը գալիս է ոչ թե նյութականից, այլ սիրուց ու բավարարվածությունից։

7. Տեքստից դուրս գրի՛ր հոգնակի թվով գործածված երեք բառ: 
Օրեր, Գիշերներ, Աչքերը

8. Տեքստից դուրս գրի՛ր քեզ դուր եկած նկարագրությունը: 
«Անապատի դեղին լռության մեջ բազմել էր հինավուրց Սֆինքսը՝ անդորր ու աներեր։»

Այս նկարագրությունը ինձ դուր է գալիս, որովհետև պատկերացնում եմ խաղաղ, խորհրդավոր անապատը և լուռ, հզոր Սֆինքսին։

1. Напиши словосочетания по образцу: свеча из воска- восковая свеча

настойка из трав — травянвя настойка

раскаты грома — громовые раскаты

опушка леса — лесная Опушка

лес из сосен —сосновый лес

варенье из вишни — вишнёвое варенье.

2. Выпиши слова в два столбика: в первый столбик слова с проверяемыми гласными в корне слова, во второй — слова с непроверяемыми гласными.

Болото, садовник, зимовать, левша, квартира , зайчонок, повар, орех, лесник, пятерка,грибник, солома.

Проверяемые гласные в корне	Непроверяемые гласные в корне
садовник	болото
зимовать	квартира
левша	повар
орех	зайчонок
лесник	пятерка
грибник	солома
пятерка

3. Из слов в скобках выбери одно или два проверочных слова.

Сосна — ( сосновый, сосенка, сосны)

широкий — ( ширина, ширь, шире)

звезда — ( звездочет, звездочка, звезды )

холода -(холодильник, холодный, холод)

голова — ( головы, головушка )

4. Вставь нужную букву и рядом напиши проверочное слово.
кармушка — корма

тепло — теплый

деревья — дерево

сторожить — сторож

морской — море

шерстяной — шерсть

жемчужный — жемчуг

утощить — тощить 

5. Напиши проверочные слова.
село — сёла

стена — стены

волчонок — волк

ленивый — лень

скрипучий — скрип

удивительный — диво

лепить — лепка

дрова — дров

страна — страны

деревья — дерево

веселый — весело

менять — сменю 

6.Вставьте пропущенные буквы.

ЛЕС
В лесу живёт рыжая лиса. Лисий дом — нора. У норы играют весёлые лисята. Лисица учит их лисьим повадкам.

7. Вставьте пропущенные буквы.
Корова, газета, скворец, молоко, корабль, деревня, вокзал, мороз, капуста, ракета, медведь, костер, ребята, малина, пальто, командир, посуда, картина, погода, ребята, билет, пятерка.

8.Подбери проверочные слова.
Берега — берег

Голодание — голод

Города — город

Голосок — голос

Сторожка — сторож

Холода — холод

Сторона —]- стороны

Зеленый — зелень

Вечереет — вечер

Лепетать — лепет

Страна — страны

Кривой — криво

Скрипучий — скрип

Столовая — стол

Тяжелый — тяжесть

Цветной — цвет

Холодный — холод

Мясной — мясо

Небесный — небо 

9. Вставь пропущенные буквы.

А-О
вода (воды)

трава (травы)

гроза (грозы)

дворы (двор)

врачи (врач)

глаза (глаз)

слоны (слон)

зонты (зонт)

Е -И
деньки (день)

деревья (дерево)

мячи (мяч)

грибы (гриб)

следы (след)

птенец (птенец)

снежинка (снег)

листок (лист)

Е- И-Я
ряды (ряд)

цветы (цвет)

мячи (мяч)

ледяной (лёд)

низина (низко)

народились (род)

одиночество (один)

читатель (читка)

писатель (пишет)

сбегают (бег)

синеет (синий)

1․Որտե՞ղ է տեղի ունենում գլիկոլիզը․

ա) միտոքոնդրիում

բ) բջջանյութում

գ) ցիտոպլազմայում 

դ) քլորոպլաստում

2․Գլիկոլիզի ընթացքում գլյուկոզան բաժանվում է՝

ա) երկու պիրուվաթթվի մոլեկուլի

բ) մեկ ածխաթթու գազի մոլեկուլի

գ) չորս ջրածնի մոլեկուլի

դ) մեկ ջրի մոլեկուլի

3․Գլիկոլիզի ընթացքում առաջանում է էներգիա՝

ա) 38 ԱԹՓ

բ) 4 ԱԹՓ, մաքուր՝ 2 ԱԹՓ 

գ) 10 ԱԹՓ

դ) ԱԹՓ չի առաջանում

4․Գլիկոլիզը պահանջու՞մ է թթվածնի մասնակցություն․

ա) այո

բ) ոչ

5․Գլիկոլիզը էներգետիկ փոխանակության ո՞ր փուլին է պատկանում․

ա) առաջին փուլ 

բ) երկրորդ փուլ

գ) երրորդ փուլ

դ) չի պատկանում

6․Ավտոտրոֆ օրգանիզմները՝

ա) սննդանյութերը ստանում են պատրաստի ձևով

բ) սինթեզում են օրգանական նյութեր անօրգանականներից 

գ) սնվում են ուրիշ օրգանիզմներով

դ) չեն կարող էներգիա ստանալ

7․Ավտոտրոֆների օրինակ է՝

ա) բույսեր

բ) կենդանիներ

գ) մարդը

դ) սնկեր

8․Հետերոտրոֆ օրգանիզմները՝

ա) օրգանական նյութերը ստանում են ինքնուրույն

բ) պատրաստի օրգանական նյութեր են օգտագործում 

գ) չեն օգտագործում էներգիա

դ) ապրում են միայն ջրում

9․Քեմոավտոտրոֆ օրգանիզմները էներգիա ստանում են՝

ա) արևի ճառագայթներից

բ) օրգանական նյութերի քայքայումից

գ) անօրգանական նյութերի օքսիդացումից 

դ) ֆոտոսինթեզից

10․Բոլոր կենդանիները համարվում են՝

ա) ֆոտոավտոտրոֆներ

բ) քեմոավտոտրոֆներ

գ)

դ) աբիոտիկ օրգանիզմներ

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)
Մի հին չինական զրույց

1. Մեկնաբանի՛ր կայսեր զգացմունքները գլխարկների պատմությունից առաջ և հետո։

Կայսրը ուրախ էր, որ կկարողանա գոհացնել իր ժողովրդին, թույլ տալով նրանց չհագնել ծանր գլխարկները: Բայց հետևանքները իմանալուց հետո նա զայրացավ և փակվեց իր սենյակում խորհելու մարդկանց ճակատագրերի շուրջ:

2. Ստեղծված իրավիճակը շտկելու առաջարկներ գրի՛ր։

Կարծում եմ կարելի էր ,,օրենքը,, մի փոքր այլ կերպ ձևակերպել:Կայսրը կարող էր օրենքը հայտարարել միանգամից ժողովրդի առաջ, ինչից հետո լուրը կտարածվեր և ժողովուրդը չէր տուժի:

3. Գրի՛ր քո կարծիքը կայսեր որոշման վերաբերյալ։

Կայսրը ցանկանում էր օգնել իր ժողովրդին, բայց կարծում եմ կարելի էր ընտրությունը թողնել մարդկանց, ով ուզենար կարող էր սև գլխարկը  հագնել, ուրիշները՝սպիտակ գլխարկ, կամ թեկուզ լինեին առանց գլխարկի:

4. Ինչպե՞ս անել, որ լավ գործը վատի չվերածվի։

Կարծում եմ այստեղ իմաստը այն էր, որ երբ մարդը ,,բարձրունքից,, է ,,քար,, գցում՝ այս դեպքում որոշում կայացնում, ամենաներքևինին՝ այս դեպքում, ըստ պաշտոնի՝ խողովրդին, քարը ամենից ուժեղ կհարվածի: Իմ կարծիքով կայսրը ինքը պետք է միանգամից որոշումը հայտներ ժողովրդին:

5. Գրե՛ք էսսե՝ հիմք ունենալով այս ստեղծագործությունը։

Իշխանությունը և մարդը

Իշխանությունը և մարդը

Իշխանությունը միշտ եղել է մարդու կյանքի կարևոր մասը։ Մարդիկ միշտ ունեցել են ղեկավարներ՝ թագավորներ, նախարարներ, նախագահներ, ովքեր որոշումներ են ընդունել հասարակության համար։ Բայց միևնույն ժամանակ, իշխանությունը նաև փորձություն է մարդու համար, որովհետև այն կարող է և լավ բաների բերել, և փչացնել նրան։

Իշխանությունն իր բնույթով ուժ է՝ ղեկավարելու, կարգավորելու և որոշումներ կայացնելու հնարավորություն։ Երբ մարդն ունի իշխանություն, նա պատասխանատու է ոչ միայն իր, այլև ուրիշների կյանքի համար։ Լավ ղեկավարն այն մարդն է, ով իշխանությունը օգտագործում է ուրիշներին օգնելու համար։ Օրինակ՝ նա լսում է մարդկանց խնդիրները, մտածում է երկրի բարօրության մասին և իր ուժը ծառայում է արդարության ու խաղաղությանը։

Բայց ոչ բոլոր մարդիկ են դիմանում իշխանությանը։ Շատերը, իշխանություն ստանալով, փոխվում են։ Նրանք սկսում են մտածել միայն իրենց մասին, դառնում են գոռոզ, և մոռանում են, որ իրենց ուժը մարդկանցից է գալիս։ Այսպես է ծնվում անարդարությունը, երբ ղեկավարն իշխում է, այլ ոչ թե ծառայում։ Այդպիսի դեպքեր կարելի է տեսնել թե՛ պատմության մեջ, թե՛ մեր օրերում։

Իշխանությունը կարող է բացահայտել մարդու էությունը։ Եթե մարդը բարի է և ազնիվ, իշխանությունը կօգնի նրան անել լավ գործեր։ Իսկ եթե մարդը եսասեր է, իշխանությունը միայն կուժեղացնի այդ վատ կողմերը։ Դրա համար էլ ասում են՝ իշխանությունը փորձություն է մարդու հոգու համար։

Շատ գրողներ ու մտածողներ են խոսել այս թեմայի մասին։ Օրինակ՝ մեր գրականության մեջ հաճախ է երևում, թե ինչպես է իշխանությունը փոխում մարդկանց։ Թումանյանի «Աղբյուրի մոտ» պատմությունը ցույց է տալիս, որ ուժը և իշխանությունը պետք է ծառայեն արդարությանը, ոչ թե ինքնահաստատմանը։

Ի վերջո, մարդը պետ է հասկանալ՝ իրական ուժը ոչ թե իշխելու, այլ ծառայելու մեջ է։ Իշխանություն ունեցողը պետք է առաջնորդվի խղճով, ոչ թե շահով։ Միայն այդ դեպքում իշխանությունը կդառնա բարի ուժ, ոչ թե վտանգավոր զենք։

Ամփոփելով կարելի է ասել, որ իշխանությունն ինքնին չար կամ բարի բան չէ։ Այն կախված է նրանից, թե ով է այն օգտագործում։ Երբ մարդն ունի սեր դեպի արդարություն ու մարդիկ, իշխանությունը դառնում է նրա ձեռքին ստեղծարար ուժ։ Բայց երբ մարդը մտածում է միայն իր մասին, այդ նույն իշխանությունը կարող է կործանել նրան և ուրիշներին։

1)Գտնել 5 հայտարարով բոլոր կանոնավոր կոտորակների գումարը։

2

2)Գտնել 4 հայտարարով բոլոր կանոնավոր կոտորակների գումարը։

3/2

3)Գտնել 6 հայտարարով բոլոր կանոնավոր կոտորակների գումարը։

5/2

4)70-ը բաժանել 2:3 հարաբերությամբ։

28 42

5)60-ը բաժանել 1:4 հարաբերությամբ։

15 45

6)49-ը բաժանել 2:5 հարաբերությամբ։

14 35

7)Հաշվել արտահայտության արժեքը․

5/3-7/2-13/6=-24/6=-4

10/3-3/2-7/6=20-9=4/6=2/3

58/7+33/8-51/7=464+231-408/56=287/56=41/8

125/12+85/13-113/12=1625+1020-1469/156=1176/156=98/13

8)|-4| : |-2| + |-6| * 2 =14

9)6 : |-3| — 2 : |-2| + 1 =2

10)|-2| + |3| — |-4+1| =2

11)Որդին տասը տարեկան է։ Հինգ տարի առաջ նա 7 անգամ փոքր էր հորից։

ա)Քանի՞ տարեկան է հայրը։

40

բ)Քանի՞ տարի հետո հայրը որդուց մեծ կլինի 2 անգամ։

20

12)Որդին ութ տարեկան է։ Երկու տարի առաջ նա 5 անգամ փոքր էր հորից։

ա)Քանի՞ տարեկան է հայրը։

32

բ)Քանի՞ տարի հետո հայրը որդուց մեծ կլինի 3 անգամ։

4

1)

a{2;3}

b{-1/2;-2}

c{8;0}

d{1;-1}

e{0;-2}

f{-1;0}

2)

x=-3i+1/5j

-2i-3j

-i

3j

j

3)

x=5,y=-2

-3,7

-4, 0

0, 0

4)

a+b={5;7}

a+b={4;1}

a+b={1;1}

a+b={-1;0}

5)

a-b={3;2}

a-b={6;0}

a-b={-1;9}

a-b={-7;-2}

6)

{6;4}

{9;6}

{-3;-2}

{-9;-6}

7)

a{-2;-4}

b{2;0}

c{0;0}

d{2;3}

e{-2;3}