Մանվելյան Շուշան

Հոկտեմբերի 27-31
Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու՝
Թեմա 6. Հայաստանի առաջին հանրապետության հասարակական-քաղաքական կյանքը։ 1920թ․ Մայիսյան ապստամբությունը
ա/ Քաղաքական կյանքը, կուսակցություններ
բ/ Հասարակական կազմակերպություններ, միություններ
գ/ 1920թ․ Մայիսյան ապստամբությունը
դ/ Թուրք-թաթարական խռովությունները /բանավոր,  էլ․ դասագիրք, էջ 20-24/
Էլ․ դասագիրք, 9-րդ դասարան, Հայոց պատմություն․
Լրացուցիչ նյութեր՝
-1920թ․ Մայիսյան ապստամբությունը
-1920-ի գարունը և բոլշևիկների մայիսյան ապստամբությունը․Ալեքսանդր Խատիսյան

Առաջադրանք.
1․ Նկարագրե՛ք Հայաստանի առաջին հանրապետության քաղաքական կյանքը։ Համեմատե՛ք ներկայիս Հայաստանի քաղաքական կյանքի հետ։

1918թ․ մայիսի 28-ին հիմնվեց Հայաստանի առաջին հանրապետությունը։ Երկիրը գտնվում էր ծանր վիճակում՝ պատերազմ, սով, գաղթականներ և քայքայված տնտեսություն։ Քաղաքական կյանքում գլխավոր դեր ուներ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը (ՀՅԴ), որը ղեկավարում էր կառավարությունը։ Գործում էին նաև բոլշևիկները, րամկավարները, սոցիալ-դեմոկրատները։ Բազմաթիվ հասարակական կազմակերպություններ զբաղվում էին կրթությամբ, մշակույթով ու օգնությամբ։

Այդ շրջանի քաղաքական կյանքը տարբերվում է մեր օրերից․ այսօր Հայաստանում կան բազմաթիվ կուսակցություններ և ժողովրդավարական ընտրություններ, իսկ այն ժամանակ իշխանությունը հիմնականում մեկ կուսակցության ձեռքում էր։

2․ Համառոտ ներկայացրե՛ք 1920թ․ Մայիսյան ապստամբության պատճառները, նպատակը, գործիչներին և նշանակությունը /բլոգային

1920թ․ մայիսին Հայաստանում բռնկվեց բոլշևիկների ղեկավարած ապստամբություն։
Պատճառները՝ տնտեսական դժվարություններ, Դաշնակցական կառավարության դեմ դժգոհություն և խորհրդային Ռուսաստանի ազդեցություն։
Նպատակը՝ տապալել Դաշնակցական կառավարությանը և Հայաստանում հաստատել խորհրդային իշխանություն։
Գլխավոր գործիչներ՝ Գևորգ Աթարբեկյան, Սարգիս Կասյան, Ավիս Նուրիջանյան։

Ապստամբությունը տևեց մի քանի օր և ճնշվեց։ Սակայն այն թուլացրեց երկիրը և նախապատրաստեց հողը 1920թ․ դեկտեմբերին Հայաստանի խորհրդայնացման համար։

Միաժամանակ տարբեր վայրերում՝ Զանգեզուրում, Ղարաքիլիսայում և Շարուրում, տեղի ունեցան թուրք-թաթարական խռովություններ, որոնք ևս վտանգեցին հանրապետության անվտանգությունը։

Ենթադրենք՝ վեկտորների գումարը կազմված է մի քանի հավասար վեկտորներից, օրինակ՝ a + a + a: Բնական է, ինչպես և թվերի դեպքում է, այդ գումարը նշանակել 3a – ով: Պարզ է, որ 3a վեկտորը համուղղված է a վեկտորին, իսկ դրա երկարությունը երեք անգամ մեծ է a վեկտորի երկարությունից:
Նկատենք նաև, որ -a + (-a) վեկտորը մի վեկտոր է, որի երկարությունը 2 անգամ մեծ է a վեկտորի երկարությունից և հակուղղված է a վեկտորին:
Այս օրինակները հուշում են, թե ինչպես սահմանենք թվի և վեկտորի արտադրյալը:
Ոչ զրոյական a վեկտորի և k թվի արտադրյալ կոչվում է այն b վեկտորը, որի երկարությունը հավասար է |k|*|a|, ընդ որում՝ a և b վեկտորները համուղղված են, եթե k >= 0 , և հակուղղված են, եթե k < 0 :
a վեկտորի և k թվի արտադրյալը նշանակվում է ka: Նկարում պատկերված են a, 1,5a, – 2a վեկտորները:

Թվի և վեկտորի արտադրյալի սահմանումից հետևում է, որ.
1) Զրոյական վեկտորի և ցանկացած թվի արտադրյալը, ինչպես նաև ցանկացած վեկտորի և զրոյի արտադրյալը զրոյական վեկտոր է. k*0 = 0
0 * a = 0 :
2)a և ka վեկտորները համագիծ են։

Ցանկացած k, m թվերի և ցանկացած a, b վեկտորների համար տեղի ունեն հետևյալ հավասարությունները.
1) (km) a = k(ma) (զուգորդական օրենք),
2) (k+m) a = ka + ma (առաջին բաշխական օրենք),
3) k (a + b) = ka + kb (երկրորդ բաշխական օրենք):

Առաջադրանքներ․

1)Տրված են a և b վեկտորները: Կառուցե՛ք հետևյալ վեկտորները.

ա) 2a
բ) — 2a
գ) 1/3a
դ) 3b
ե)-1/2b
զ) -4b

2)Պարզեցրեք արտահայտությունները.
ա) 3(a + b) — 2(a — b )
բ) 4a + 5b — 2(a + 2b )
գ) 1/3(a + b) + 2/3(a — b)

3)Համուղղված են, թե՞ հակուղղված a և b ոչ զրոյական վեկտորները, եթե.
ա) b = 2a
բ) b = -3a
գ) a = 1/3b
դ)a = -1/2b

4)Գտե՛ք b վեկտորի մոդուլը, եթե |a| = 6 սմ.
ա) b = 4a
բ) b = -3a
գ)b = 1/3a

5)O-ն ABCD զուգահեռագծի անկյունագծերի հատման կետն է: Գտե՛ք k-ն, եթե DA + DC = k · DO:
6)O-ն ABCD զուգահեռագծի անկյունագծերի հատման կետն է: Գտե՛ք k-ն, եթե AB + AD = k · CO։

1)Օգտվելով բազմանկյան կանոնից` պարզեցրեք արտահատությունը․

ա)(AB + BC — MC) + (MD — KD)

AK

բ) (CB + AC + BD) — (MK + KD)

AM

2)ABC հավասարակողմ եռանկյան կողմը 5 սմ է: Գտե՛ք AC + CB վեկտորի մոդուլը:

3)C ուղիղ անկյունով ABC հավասարասրուն ուղղանկյուն եռանկյան էջը 7 դմ է: Գտե՛ք AC + CB վեկտորի մոդուլը:

4)Օգտվելով զուգահեռագծի կանոնից` կառուցեք նկարի a և b վեկտորների գումարը:

5)ABC եռանկյան մեջ AB = 6, BC = 8, <B = 90^o : Գտեք՝

ա)|BA| — |BC| և |BA — BC| 

բ)|AB| + |BC| և |AB + BC|

գ)|BA| + |BC| և |BA + BC|

դ)|AB| — |BC| և |AB — BC|

14.10.2025
Կարդա՛ ստեղծագործությունը և պատասխանի՛ր հարցերին։ 

1.Ի՞նչ է համոզմունքը։
Համոզմունքը այն է, երբ մարդ ինչ-որ բանի շատ է հավատում և վստահ է, որ դա ճիշտ է, նույնիսկ եթե դրա համար ապացույցներ չկան։

2.Ինչի՞ն է մարդ սովորաբար հավատում։
Մարդը սովորաբար հավատում է նրան, ինչ իրեն սովորեցրել են՝ ծնողները, դպրոցը, եկեղեցին կամ հասարակությունը։ Նա հաճախ չի հարցնում՝ ճիշտ է դա, թե ոչ։

3.Արդյունավետ մտածելը ո՞րն է։
Արդյունավետ մտածելը այն է, երբ մարդը չի ընդունում ամեն ինչ առանց մտածելու։ Նա փորձում է հասկանալ՝ ինչու է այդպես, փնտրում է ապացույցներ և մտածում է տարբեր կողմերից։

4.Ինչո՞ւ է հեղինակը որպես քննադատական մտածողության կրող երեխայի կերպար ստեղծել։
Հեղինակը երեխայի կերպար է ընտրել, որովհետև երեխան անկեղծ է, պարզ, չի վախենում հարցեր տալ և տեսնում է այն, ինչ մեծերը սովոր են անտեսել։ Այդպես նա ցույց է տալիս, որ նույնիսկ փոքր երեխան կարող է մտածել ավելի խորն ու ճիշտ, քան մեծահասակը։

5.Գտիր քո առօրյա կյանքում 1-2 համոզմունք, որ հիմնված չէ արդյունավետ մտածողության վրա։
Օրինակ՝

«Սև կատուն դժբախտություն է բերում» — սա հավատալիք է, ոչ թե փաստ։
«Եթե սառը ջուր խմեմ, անպայման կցրտեմ» — սա միշտ ճիշտ չէ։

Содержание
Стихотворение рассказывает о человеке, который сидит ночью один.
К нему приходит чёрный человек — загадочный и страшный образ.
Он начинает говорить с поэтом, обвиняя его, вспоминая его ошибки, страдания, разбитую жизнь.
Поэт спорит с ним, не хочет слушать, но чёрный человек не замолкает.
Кажется, что это не настоящий человек, а внутренний голос самого поэта — его совесть, его боль и тьма души.

Основная идея
Главная тема стихотворения — внутренний конфликт человека с самим собой.
Есенин показывает борьбу света и тьмы внутри человека, борьбу разума и отчаяния.
Чёрный человек символизирует мрак, страх, сомнение и душевную боль, которые разрушают поэта изнутри.

Образы и символы
Чёрный человек — это не реальный персонаж, а символ мрачных мыслей, вины и отчаяния.
Ночь — символ одиночества и безысходности.
Разговор с самим собой — выражение душевной борьбы, когда человек теряет покой и веру.

Чувство поэта
Есенин показывает себя как человека очень чувствительного и ранимого.
Он страдает от одиночества, непонимания, усталости от жизни.
Стихотворение звучит как исповедь — откровенный разговор поэта со своей душой.

«Чёрный человек» — пересказ

Стихотворение рассказывает о человеке, который сидит один ночью. К нему приходит чёрный человек — таинственный и пугающий образ. Он начинает говорить с поэтом, вспоминая его ошибки и переживания. Поэт пытается спорить с ним и отогнать его, но чёрный человек продолжает говорить, словно напоминая о том, что нельзя скрыться от своих мыслей и чувств. Всё стихотворение создаёт атмосферу одиночества, тревоги и внутренней борьбы человека.

1)Նկարում պատկերված է f(x) + 3 ֆունկցիայի գրաֆիկը: Պատկերե՛ք f(x) — 3 ֆունկցիայի գրաֆիկը:

ա)

բ)

2)Գտնել 16-ի 3/4 մասը։
16 • 3/4=12

3)Գտնել 20-ի 4/5 մասը։
20•4/5=16

4)Գտի՛ր թիվը, եթե նրա 2/5 մասը 24 է։
24:2/5=24•5/2=60

5)Գտի՛ր թիվը, եթե նրա 4/5 մասը 32 է։
32:4/5=32•5/4=40

6)0, 1, 2, 3 թվերից ո՞րը պետք է աջից կցագրենք 422 թվին, որպեսզի ստացված քառանիշ թիվը բաժանվի 3-ի։
4+2+2=8
8+1=9
9:3=3

7)0, 1, 5, 6 թվերից ո՞րը պետք է աջից կցագրենք 329 թվին, որպեսզի ստացված քառանիշ թիվը բաժանվի 3-ի։
3+2+9=14
14+1=15
15:3=5

8)1, 2, 5, 8 թվերից ո՞րը պետք է աջից կցագրենք 203 թվին, որպեսզի ստացված քառանիշ թիվը բաժանվի 3-ի։
2+0+3=5
5+1=6
6:3=2

9)Երեք հաջորդական բնական թվերի գումարը 42 է։ Ո՞րն է այդ թվերից փոքրը։
x+x+1+x+2=42
3x=39
x=13

10)Երեք հաջորդական բնական թվերի գումարը 21 է։ Ո՞րն է այդ թվերից փոքրը։
x+x+1+x+2=21
3x=18
x=6

11)Երեք հաջորդական բնական թվերի գումարը 96 է։ Ո՞րն է այդ թվերից փոքրը։
x+x+1+x+2=96
3x=93
x=31

12)Գտնել 432 թվի թվանշանների միջին թվաբանականը։
4+3+2=9
9:3=3

13)Գտնել 675 թվի թվանշանների միջին թվաբանականը։
6+7+5=18
18:3=6

14)Գտնել 150 թվի թվանշանների միջին թվաբանականը։
1+5+0=6
6:3=2

16․10․25
Գոյականի հոգնակիի կազմությունը։
Գոյականի հոգնակի թվի կազմությունը. անհոգնական եւ անեզական գոյականներ

Կազմիր տրված բառերի հոգնակիները, բացատրիր, թե որ կանոնի համաձայն են կազմված.
տեսաշար-տեսաշարներ, ծաղկանախշ-ծաղկանախշեր, շարասյուն-շարասյուներ, ձկնկուլ-ձկնկուլներ, օրինագիծ-օրինագծեր, ժանր-ժանրեր, թագակիր-թագակիրներ, խաչքար-խաչքարեր, վագր-վագրեր, համերգաշար-համերգաշարեր, թռչնաբույն-թռչնաբներ, մեծատուն-մեծատուններ, մեծատառ-մեծատառեր, անասնակեր-անասնակերներ, լրագիր-լրագրեր, որսաշուն-արսաշներ, հավատարմագիր-հավատարմագրեր, մարզատոն-մարզատոներ, ուղեցույց-ուղեցույցներ, հիվանդայց-հիվանդայցեր, մենապար-մենապարեր, մեկնակետ-մեկնակետեր, գիսաստղ-գիսաստղեր, ճամեզր-ճամեզրեր, հաղորդալար-հաղորդալարեր, զորացույց-զորացույցեր, նավթամուղ-նավթամուղներ, ծիսակարգ-ծիսակարգեր, հետնախորշ-հետնախորշեր, կամարասյուն-կամարասյուներ, մաքսանենգ-մաքսանենգներ, ջրէջք-ջրէջքեր։

Առանձնացրու անհոգնական գոյականները.
Ֆիլիպիններ, գաղտնիք, մաթեմատիկա, քննություն, կաթ, գինի, բարկօղի, հանրահաշիվ, բեռ, հոգևորականություն, աշակերտություն, քիմիա, մթություն, դարվինիզմ, բնապաշտպանություն, մարմար։

Առանձնացրու եզակի և հոգնակի թվով դրված գոյականները.
Տանուտեր, պատկեր, հավաք, միտք, աղանդեր, գեղձեր, կաթնակեր, տերտեր, թթվասեր, գիրք, ջղեր, դիրք, պահվեր, համայնք, պատվեր, համայնք, քուշաններ, փառք, րոպեներ, սուսեր, նոթեր, կրոններ, օրեր, անցք, բանալիներ, սրտեր, նվերներ, հոդեր, հրավերք, ազգեր, գիշերներ, պատճեններ, բեռներ, վաչկատուններ։

Առաջադրանքներ․

1)Դիցուք, f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը տեղաշարժեցին 5 միավորով վերև, այնուհետև՝ 7 միավորով ներքև։ Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը ստացվեց։
y=f(x)-2

2)Դիցուք, f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը տեղաշարժեցին − 2 միավորով ա) վերև, բ) ներքև։ Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը ստացվեց։
ա)y=f(x)-2
բ)y=f(x)+2

3)Հայտնի է, որ f(x) ֆունկցիայի արժեքների տիրույթը [0, ∞) միջակայքն է: Գտե՛ք g(x) = f(x) + 3 ֆունկցիայի արժեքների տիրույթը:
[3;+∞)

4)Դիցուք f(x) ֆունկցիայի արժեքների տիրույթը [−4, −1] միջակայքն է։ Գտե՛ք.
ա) g(x) = f(x) − 2.5,
[−6.5; −3.5]
բ) g(x) = f(x) + 2 ֆունկցիայի արժեքների տիրույթը
[−2; 1]`

5)Նկարում պատկերված է ֆունկցիայի գրաֆիկը։ Պատկերե՛ք f(x) + 1 և f(x) — 3 ֆունկցիաների գրաֆիկները:

ա)

բ)

գ)

դ)

6)Նկարում պատկերված է f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը: Պատկերե՛ք f(x) + 2 և f(x) — 4 ֆունկցիաների գրաֆիկները:

ա)

բ)

գ)

դ)

7)Գտնել 48-ի 20%-ը։
48•20/100=48/5

8)Գտնել 36-ի 25%-ը։
36•25/100=9

9)Գտնել այն թիվը, որի 20%-ը հավասար է 12-ի։
12•100/20=60

10)Գտնել այն թիվը, որի 25%-ը հավասար է 15-ի։
15•100/25=60