Posted in Հայոց լեզու 9

Գորցնական քերականություն

Լրացուցիչ/տնային աշխատանք

06-10.10.2025

  • Առանձնացրե՛ք գոյականները։

Կարծր, աղմուկ, մշտապես, ընկերություն, տրորել, հորովել, քամի, թերևս, վախճան, հինգ, հարկավ, ստվեր, ագռավ։

  • Ընդգծե՛ք իրանիշ գոյականները։

Դյուցազն, ակումբ, գուլպա, աղաղակ, զավակ, ծնունդ, նվագ, արտույտ, հյուպատոս, հանդիսական, թագաժառանգ, մատիտ։

  • Ընդգծե՛ք անձնանիշ գոյականները։

Ախոյան, սարկավագ, ծղրիդ, կախարդ, դուստր, ջորի, արշավ, կայսր, ականջ, աղախին, բժիշկ, բազե, գավիթ։
Ուղղե՛ք հատուկ անունների գրությունը։

Մեծ Հայք, Արշակ Երկրորդ, Կարմիր բլուր, Անիի միջնաբերդ, Դավիթ Շինարար, Հայաստանի Հանրապետություն, Ռուսաստանի Դաշնություն։

  • Կազմե՛ք տրված գոյականների հոգնակի թիվը։

Կրիա, թիվ, վկա, սպի, ջիղ, գաթա, զորամաս, սրունք, ջահակիր, կոճղ, կայսր, մարդ, վիպագիր։

կրիաներ, թվեր, վկաներ, սպիներ, ջղեր, գաթաներ, զորամասեր, սրունքներ, ջահակիրներ, կոճղեր, կայսրներ, մարդիկ, վիպագրեր

  • Փակագծում տրված բառերից ընդգծեք ճիշտը։

Մեր /թիմը, թիմն/ հաղթեց գավաթի մրցաշարում։

Քաղբանտարկյալների /կանայք, կանայքը/ նստացույց են սկսել կառավարության շենքի առջև։

Վերջապես /ուղեկցողը, ուղեկցողն/ եկավ։

Քիչանց /ամպրոպը, ամպրոպն/ որոտաց։

/Կարենն, Կարենը/ ՝ իմ ավագ /եղբայրը, եղբայրն/ , արդեն ավարտել է դպրոցը։

  • Հոլովեք տրված բառերը՝ այգի, հարկ, ժողով, բժիշկ, երկինք։

այգի, այգու, այգուն, այգին, այգուց, այգով, այգու մեջ

հարկ, հարկի, հարկին, հարկը, հարկից, հարկով, հարկի մեջ
ժողով, ժողովի, ժողովին, ժողովը, ժողովից, ժողովով, ժողովում

բժիշկ, բժշկի, բժշկին, բժշկին, բժշկից, բժիշկով

երկինք, երկնքի, երկնքին, երկինքը, երկնքից, երկնքով, երկնքում

  • Նշե՛ք տրված բառերի հոլովումը՝ աշուն, այսօր, կեսգիշեր, երեկո, ուրբաթ, տարի, ամիս, օր, երեկ, րոպե, երբ, մահ, ժամ, գարուն, դար, մարդ, մեծություն, ամառ, ձու, ընկեր, լեռ, բեռ, ձյուն։

աշնան, այսորվա, կեսգիշերվա, տարու, ամսվա, օրվա, երեկվա, րոպեի, երբվա, մահվան, ժամվա, գարնան, դարի, մարդու, մեծության, ամռան, ձվի, ընկերոջ, լեռան, ձյան

  • Կապակցության իմաստն արտահայտե՛ք մեկ գոյականով։

Այգի բացվելը-այգեբաց

բարին կամեցող-բարեկամ

բլուրների շարք-բլրաշարք

գարու հաց-գարեհաց

գլուխների քանակը-գլխաքանակ

դափնուց հյուսված պսակ-դափնեպսակ

երգիչների խումբ-երգչախումբ

երթևեկության ուղի-երթևեկուղի
զենք կրող-զինակիր

զույգերով պար-զուգապար

ընծայելու մասին գիր-ընծայագիր

ձեթի ճրագ-ձիթաճրագ

ժամանակ անցկացնելը-ժամանց

դեմքի նկար-դիմանկար

ետին խորշ-ետնախորշ

երգերի շարք-երգաշար

ողբ ասողը-ողբասաց

չմուշկներով վազելը-չմշքավազք

պատվեր տվողը-պատվիրատու

ոսկուց ձուլված դրամ-ոսկեձուլ

լեռն անցնելու տեղը-

լուր բերողը-լրաբեր

ծաղիկներ վաճառողը-ծաղկավաճառ

ոտքի թաթը-ոտնաթաթ

պահակային զորք-պահազոր

իրեր պահելու սենյակ-ավանդատուն

պատիժը կրելու խուց-պատժախուց

Posted in Հայոց լեզու 9

Աշխատանք դասարանում 

24.09.2025

Աշխատանք դասարանում 

Այս պատմությունը հյուսնի մասին է, ով ապրել է հարյուրավոր տարիներ առաջ: Օրերից մի օր, տուն վերադառնալիս, ընկերներից մեկը՝ Գևորգը,  կանգնեցնում է նրան և հարցնում.

– Եղբայրս, դեմքդ ինչո՞ւ է թթված: Բա՞ն է պատահել:
– Եթե իմ տեղը լինեիր, – պատասխանում է հյուսնը, – դու էլ այս օրին կլինեիր:
– Ի՞ն չ է եղել, – հետաքրքրվում է ընկերը:
– Մինչև առավոտ, – ասում է հյուսնը, – թագավորի հրամանով պետք է տասնմեկ հազար տասնմեկ հարյուր տասնմեկ գրվանքա փայտի լավագույն սղոցուքը տանեմ պալատ, թե չէ գլխիցս կզրկվեմ: Տասնմեկ հազարը քիչ թիվ չէ։ 
Ընկերը ժպտում է և գրկում նրան, ասում է.
– Սիրելի ընկերս, մի հուսահատվիր: Արի գնանք, ուտենք-խմենք և վաղվա մասին մոռանանք: Հույսդ երբեք մի կորցրու:

Գնում են հյուսնի տուն և տեսնում, որ նրա կինն ու երեխաները նույնպես լուրն առել են և լացուկոծ են անում: Ընկերը նրանց էլ է հորդորում, որ չվշտանան, և բոլորը միասին սկսում են ուտել, խմել, ուրախ-ուրախ զրուցել, երգել ու պարել:

Խնջույքի կեսին հյուսնի կինը վերսկսում է.
– Խեղճ ամուսինս, առավոտյան զրկվելու ես գլխիցդ, իսկ մենք զվարճանում ենք:
– Ա՜խ, և ոչ մի հույս չկա:
– Մի’ տանջվիր, – ասում է հյուսնը, – ամեն ինչ զուր է:
Եվ շարունակում են ուտել, խմել, երգել ու պարել:
Երբ լույսը ճեղքում է խավարն ու սկսվում է օրը, բոլորը լռում են՝ սարսափով ու վշտով համակված: Թագավորի մարդիկ գալիս և կամացուկ թակում են հյուսնի տան դուռը:
Հյուսնը հառաչում է.

– Այժմ գնում եմ մեռնելու:
Եվ բացում է դուռը:
– Հյուսն, – ասում են հյուրերը, –բարեբախտաբար,  թագավորը մեռել է:
Նրա համար դագաղ սարքիր:

1. Ո՞ր միտքը չի հակասում տեքստի բովանադակությանը։ 

Ա․ Պետք է հույսը չկորցնել։ 

Անհրաժեշտ է լավ աշխատել, որ հաջողության հասնես։

Հյուսնը պետք է թագավորի համար դագաղ պատրաստեր։ 

Պետք է միշտ զվարճանալ։ 

2.  Դո՛ւրս գրի համադասական շաղկապ ունեցող նախադասությունը։
Եվ շարունակում են ուտել, խմել, երգել ու պարել։
(«Եվ» շաղկապը համադասական է։)

3.  Դո՛ւրս գրիր  փոխանվանաբար գործածված թվական ունեցող նախադասությունը։ 
Տասնմեկ հազարը քիչ թիվ չէ։
(«Տասնմեկ հազարը» փոխանակվել է գոյականի հետ՝ որպես ենթակա։)

4. Դո՛ւր գրիր վերաբերական ունեցող նախադասությունը։ 
Այս պատմությունը հյուսնի մասին է, ով ապրել է հարյուրավոր տարիներ առաջ։
(«ով» բառը վերաբերական է։)

5. Դո՛ւրս գրիր բաղադրյալ ստորոգյալ ունեցող նախադասությունը։ 
Այս պատմությունը հյուսնի մասին է։
(«է» բայով կազմված է բաղադրյալ ստորոգյալ։)

6. Դո՛ւրս գրիր բացահայտիչ պարունակող նախադասությունը։ 
Հյուսն, – ասում են հյուրերը, – բարեբախտաբար, թագավորը մեռել է։
(«Թագավորը մեռել է» — բացահայտում է՝ ինչու են եկել թագավորի մարդիկ։)

Posted in Անհատական ուսումնական պլան, Uncategorized

Անհատական ուսումնական պլան

Ուսումնական տարեթիվ: 2025–2026
Շուշան Մանվելյան
Միջին դպրոց 9․9 դասարան

Ընտրություն
Քերականություն

Մարզաձև
Վոլեյբոլ

Շտկողական պարապունք
Հայոց լեզու

Բնագիտության խումբ
Քիմիա – Էմմա Այվազյան
Ֆիզիկա – Գոհար Իսկանդանյան

Կենսաբանության խումբ
Հասմիկ Ուզումյան

Լրացուցիչ կրթություն
Մաթեմատիկա
Անգլերեն լեզու

Posted in Գրականություն 9

Մարդը կթում է…հավին

30․09․25

Պ.Բեդիրյան, Բառերի խորհրդավոր աշխարհից
Մարդը կթում է…հավին

Մենք գիտենք, որ կիթ ն
անակում է «կթելը»։ Դրա համար էլ Հովհաննես Թումանյանը «Անուշ» պոեմում գրում է.
Ոչխարը բեր կիթ,
Օրը ճաշ դառավ…

Ուրեմն կովկիթ էլ նշանակում է «Կով կթելը» (նաև «կով կթող անձ»)։ Իսկ հավկի՞թ։ Նույն տրամաբանությամբ այս մեկն էլ «պիտի թարգմանենք» «հավ կթելը»։ Բայց չէ՞ որ դա անմտություն է։
Հիրավի, այդ բառն անիմաստ կազմություն կլիներ, եթե լեզվի պատմությունից մեզ հայտնի չլիներ, որ «կիթ» արմատը, նախքան «կթելը» իմաստն արտահայտելը, նշանակել է «առհասարակ (կենդանուց) արդյունք (կաթ, ձու, կարագ) քաղելը»։ Ուրեմն՝ հավկիթ նշանակում է «հավից քաղված արդյունք՝ ձու»։ Ձկնկիթ՝ ձկից քաղված արդյունք՝ խավիար»։ Բայց միայն կենդանուց քաղվածը չէր կոչվում այդպես։ Կիթ արմատն ուներ (և ունի) նաև կութ տարբերակը, որն առանձին չի գործածվում և հանդիպում է այգեԿՈՒԹ բառի մեջ, որն, ուրեմն, նշանակում է «այգու արդյունքը՝ պտուղը քաղելը, այգեքաղ»։ Ահա թե ինչու ամերիկահայ գրող Վահե Հայկը կարող է իր «Այգին ու այգեկութը» հուշագրական ակնարկում բանաձևել այսպիսի նախադասություն՝ «Ու կը կթեին այգին, կը քաղեին թուփերուն կաթը»։
Ամերիկահայ մի ուրիշ արձակագիր էլ՝ Համաստեղը, գրում է իր «Վարդան» պատմվածքում. «…Գյուղին մեջ ջաղացքեն զատ ունեին նաև ընդարձակ այգի մը, որ ամեն տարի քսան քթոց խաղող կը կթեին։
Կթել-ը արդեն հասկացանք, իսկ այս քթո՞ց-ն ինչ բան է։
Քթոց-ը բարբառային տարբերակն է կթոց բառի. այսպես կոչվում է այն զամբյուղը, որի մեջ «կթված» այգու բարիքն են լցնում ու տեղափոխում։ Ուստի բոլորովին էլ չզարմանաք, երբ իրար կողքի հանդիպեք այդ երկու բառերին, ինչպես պոլսահայ արձակագիր Հակոբ Մնձուրիի «Հաց ուզելու պես» պատմվածքում. «Խաղողի թուփերուն մեջ Խասը կթոց մը ձեռքը խաղող կը կթեր»։
Բարբառային այդ քթոց ձևում, որը շատ տարածված էր արևելահայերենում, ք-ն ստացվել է հաջորդող թ-ի ազդեցության տակ. «… Օրականը ծախում է լեռնացի բեռնավորներին, որոնք մրջյունի կարավանների նման քթոցները ձիանցը բարձած խռնվում են այգեշատ գյուղում….» (Պերճ Պռոշյան, «Ցեցեր»)։

Առաջադրանքներ
1․ Արմատի քանի՞ տարբերակ ունի կթել բայը, որոնք են։
«Կթել» բայը ունի 3 տարբերակ՝
կթել — կով կամ այլ կենդանու կաթ քաղել
կութ — այգու կամ բույսի արդյունք քաղել
կթոց — զամբյուղ, որտեղ լցնում են կթված բարիքը

2․ Թվիր բառեր, որտեղ այդ արմատներն են։
կովկիթ — կովից քաղված արդյունք (կաթ)
հավկիթ — հավից քաղված արդյունք (ձու)
ձկնկիթ — ձկից քաղված արդյունք (խավիար)
այգեկութ — այգուց քաղված պտուղ
քթոց — զամբյուղ, որտեղ կթված բարիքն են լցնում

3․ Բառակազմական վերլուծության ենթարկիր անմտություն, բոլորովին, պատմություն, բարբառային, կթոց բառերը։
անմտություն = ան- (մերժող) + մտություն — անիմաստություն, հիմարություն
բոլորովին = բոլորը + վին — ամբողջությամբ, ամբողջապես
պատմություն = պատմ +ություն — գրված կամ պահպանված իրադարձությունների ամբողջություն
բարբառային = բարբառ + ան + ին — հատուկ տեղական խոսակցական ձևով
կթոց = կթ + ոց — զամբյուղ, որտեղ լցնում են կթված բարիքը

4․ Գտիր հավկիթ, պտուղ, գործածվել, անմտություն բառերի հոմանիշները։

հավկիթ — ձու
պտուղ — հատիկ, բերք
գործածվել — օգտագործվել, կիրառվել
անմտություն — հիմարություն, անվճռականություն

Posted in 2024-2025

Сергей Есенин

1. «Письмо к женщине»

Стихотворение о том, как поэт вспоминает свою любовь и просит прощения за прошлые ошибки. В нем чувствуется сожаление и нежность.

Это стихотворение очень искреннее. Есенин рассказывает, что он был неидеален, но всё равно любил. Он понимает, что отношения сложные, и иногда бывает больно, но в глубине души он благодарен за ту любовь, которую получил. В этом произведении много душевной тепла и сожаления.


2. «Черный человек»

Стихотворение, в котором поэт говорит о внутренней борьбе, о темных мыслях и страхах, которые иногда приходят к нему.

Здесь Есенин показывает, что внутри каждого человека есть тёмные стороны — страхи и сомнения. Поэт словно ведет диалог с самим собой. Это стихотворение немного грустное и тяжелое, но оно очень честное. Есенин не прячет свои чувства, а делится ими с читателем.

Posted in Աշխարհագրություն 9

ՀՀ աշխարհագրական դիրքը: Վարչատարածքային կառուցվածքը և տարածքային կառուցվածքը

1.ՀՀ_ը տարածքի մեծությամբ և բնակչության թվով ինչպիսի՞ դիրք է գրավում աշխարհի պետությունների շարքում ։ Մոտ 130-րդ դիրքում է:

2.Թվարկե’լ և գնահատե’լ ՀՀ ՏԱԴ_ի և ՔԱԴ’ մեզ համր նպաստավոր կամ ոչ նպաստավոր հատկանիշները:

ՔԱԴ-ի առումով, մեր բախտը այդքան էլ չի բերել, քանիի որ չունենք շատ սահմանակից երկրներ, երկրների հետ կա պայքար, նաև չունենք ծով: Բայց կան նաև նպաստավոր հատկանիշներ, որանցից մեկն է՝ այն, որ հայաստանը գտնվում է միջազգային տրանսպորտային ուղիների խաչմերուկում: ՏԱԴ-մեզ համար նույնպես այդքան էլ նպաստավոր չէ, որովհետև մենք գտնվում ենք ոչ զարգացած երկրների շրժանում, չունենք ծով և այլ:

3 Ի՞նչ հանգամանքների դեպքում ՀՀ ՏԱԴ-ի ոչ նպաստավոր հատկանիշները կարող են դառնալ նպաստավոր։

Օրինակ՝ եթե պայքարները դադարեցվեն կարող են առաջանալ առևտրական կապեր:

Պատասխանել հարցերին

1.Ինչու՞ է պետական տարածքը բաժանում վարչատարածքային միավորների։

Պետական տարածքը բաժանվում է, որ հեշտ լինի կառավարել ու մարդկանց խնդիրները լուծել։
2. ՀՀ-ն վարչատարածքային բաժանումն ինչպիսի՞ փոփոխություններ է կրել։

Սովետական ժամանակներում Հայաստանը բաժանված էր շրջանների, 1995-ից բաժանվեցին 10 մարզերը և Երևանը, հետո սկսվեց գյուղերի ու քաղաքների խոշորացումը։

3.Տարածքի ի՞նչ հատկանիշներ են հաշվի առնում պետության վարչատարածքային բաժանում կատարելիս։

Դիրքը, տարածքի մեծությունը, տնտեսական և մշակությաին ներուժը,ներքին ճանապարհաըին ցանց:

Posted in English 9

Class work

Definitions

Bank-business that stores and invests money

Boring person- person with who you feel bored.

Brain-the organ with which we think.

Star- object in space that twinkles in the night sky.

Friend-someone you trust and like enough.

Secret-something you don’t want everybody to know.