Մանվելյան Շուշան

Տառային արտահայտությունում մեկ փոփոխականի առաջին կարգի բազմանդամ արտադրիչն անվանենք գծային արտադրիչ։ Օրինակ՝ (x − 2)(x − 5) արտահայտությունում x − 2 և x − 5 արտահայտությունները գծային արտադրիչներ
են, իսկ (x + 1)(x − 3) + 7-ում գծային արտադրիչ չկա։ Գծային արտադրիչներից կազմված տառային արտահայտության նշանը պարզելը հեշտ է։

Օրինակ 1
Պարզենք (x − 2)(x − 700) արտահայտության նշանը, երբ x = 4:
Լուծում։
x − 2 արտահայտության արժեքը x = 4 դեպքում դրական է, քանի որ 4 − 2 > 0:
x − 700 արտահայտության արժեքը x = 4 դեպքում բացասական է, քանի որ 4 − 700 < 0: Ուրեմն (x − 2)(x − 700) արտահայտության արժեքը x = 4 դեպքում բացասական է։

Պարզվում է, որ կարող ենք հեշտությամբ պարզել օրինակ 1-ի արտահայտության նշանը x-ի բոլոր արժեքների համար։ Նախ որոշենք, թե երբ է (x − 2)(x − 700) արտահայտության արժեքը 0։ Այն 0 է, երբ արտադրիչներից որևէ մեկը 0 է, այսինքն՝ երբ x = 2 կամ x = 700: Կոորդինատային առանցքի վրա պատկերենք 2 և 700 կոորդինատներով կետերը։ Այդ կետերով կոորդինատային առանցքը բաժանվում է երեք մասի՝ (−∞, 2), (2, 700) և (700,+∞): Այժմ դիտարկենք x կոորդինատով կետի հնարավոր դիրքերը։

1) x կոորդինատով կետը գտնվում է (700, +∞) միջակայքում՝ x ∈ (700,+∞): Այս դեպքում x-ը 2 և 700 կոորդինատներով կետերից աջ է, այսինքն՝ x − 2 և x − 700 արտահայտությունները դրական են։ Քանի որ դրական թվերի արտադրյալը դրական է, ուրեմն՝ (x − 2)(x − 700) > 0:

2)x ∈ (2, 700): Այդ միջակայքում գտնվող կետերը գտնվում են 2-ից աջ, 700-ից՝ ձախ։ Ուրեմն՝ x − 2 > 0 և x − 700 < 0: Փաստորեն (x − 2)(x − 700) արտահայտության արտադրիչներից մեկը դրական է, իսկ մյուսը՝ բացասական։ Ուրեմն՝ (x − 2)(x − 700) < 0:

3)x ∈ (−∞, 2): Այս դեպքում x-ը գտնվում է 2-ից և 700-ից ձախ՝ x − 2 < 0 և x − 700 < 0: Ուրեմն՝ (x − 2)(x − 700) > 0:

Ամփոփենք.

1. (x − 2)(x − 700) արտահայտության արժեքը 0 է, երբ x = 2 կամ x = 700։
2. (−∞, 2) և (700, +∞) միջակայքերին պատկանող x-երի համար (x − 2)(x − 700)
   արտահայտության արժեքը դրական է։
3. x ∈ (2, 700) դեպքում՝ (x − 2)(x − 700) < 0:
   Այս ամենը կոորդինատային առանցքի վրա կարող ենք պատկերել սխեմատիկ.
4. Կոորդինատային առանցքի վրա նշենք 2 և 700 կոորդինատներով կետերը:
5. Յուրաքանչյուր միջակայքի վրա նշենք այդ միջակայքում
   (x − 2)(x − 700) արտահայտության նշանը բնութագրող + կամ – նշանը։

(−∞, 2), (2, 700) և (700, +∞) միջակայքերը կոչվում են (x − 2)(x − 700) արտահայտության
նշանապահպանման միջակայքեր։ Այդ միջակայքերից յուրաքանչյուրում արտահայտության նշանը նույնն է։ Ինչպես տեսնում ենք, հարևան միջակայքերում արտահայտության նշանները տարբեր են։ Այդ օրինաչափությունը խախտվում է, երբ գծային արտադրիչներից որևէ մեկի ցուցիչը զույգ է։

Օրինակ 2
Պարզենք (x − 3)2(x − 1)(x + 5) արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը։
Լուծում։
(x − 3)2(x − 1)(x + 5) արտահայտության արժեքը 0 է դառնում, երբ արտադրիչներից որևէ մեկը հավասարվում է 0-ի, այսինքն՝ x = −5, x = 1 և x = 3 դեպքերում: Կոորդինատային առանցքը −5, 1 և 3 կետերով բաժանվում է չորս միջակայքի՝ (−∞, −5), (−5, 1), (1, 3) և (3, +∞): Այդ միջակայքերից յուրաքանչյուրի համար կարող ենք հեշտությամբ որոշել արտահայտության նշանը։ Պարզվում է, որ (−5, 1) միջակայքում արտահայտությունը բացասական է, իսկ մնացած միջակայքերում՝ դրական։

Ինչպես տեսնում ենք, 3 կետից ձախ ու աջ միջակայքերում արտահայտության նշանը նույնն է։ Պատճառը x − 3 արտադրիչի ցուցիչի զույգ լինելն է։ (x − 3)² բացասական լինել չի կարող, ուստի չի ազդում արտահայտության նշանի վրա․ արտահայտության նշանը 3 կետից ձախ ու աջ նույնն է։ Գծային արտադրիչներից կազմված արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերի սխեմատիկ պատկերը կարող ենք գծել հետևյալ պարզ եղանակով.
• Կոորդինատային առանցքի վրա նշենք բոլոր գծային արտադրիչների արմատները:
• Ընտրենք նշվածներից մեծ թիվ և այդ միջակայքում (ամենաաջ միջակայքում) պարզենք արտահայտության նշանը:
• Շարժվենք ձախ։ Ամեն անգամ առանցքի վրա նշված a կետից ձախ անցնելիս նայենք արտահայտության մեջ x − a արտադրիչի ցուցիչին։ Եթե այն կենտ է, ապա a-ից ձախ անցնելիս արտահայտության նշանը փոխվում է, իսկ եթե զույգ է՝ մնում է նույնը։
Եթե x − a արտադրիչի ցուցիչում ոչինչ գրված չէ, ուրեմն ցուցիչը 1 է՝ x − a = (x − a)¹
:

Առաջադրանքներ․

1)Պարզե՛ք արտահայտության նշանը փոփոխականի տվյալ արժեքի դեպքում (նշված կետում)․

ա) (x − 1)(x − 34), x = 11
Բացասական

բ) (x − 3)(x − 0.7), x = 2.2
Բացասական

գ) (x + 2)(x − 7), x = 9
Դրական

դ) (x − 4)(x − 9), x = 13
Դրական

ե) (x + 5)(x − 8), x = −10
Դրական

զ) (x − 5)(x + 10), x = 6
Դրական

2)Գտե՛ք արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը։ Պարզե՛ք արտահայտության նշանն այդ միջակայքերում.

ա) (x − 2)(x − 8)
x-2=0
x=2
x-8=0
x=8

բ) (x − √6)(x +√8 )
x+√6=0 x=√6
x+√8=0 x=-√8

գ) (x − 10)(x − 100)
x-10=0 x=10
x-100=0 x=100

դ) (x + √15 )(x − 5 √2 )
x+√15=0 x=-√15
x-5 √2=0 x=5 √2

ե) (x − 2√7  )(x + 2)
x-2√7=0 x=2√7
x+2=0 x=-2

զ) (x − 3√6 )(x + 4)
x-3√6=0 x=3√6
x+4=0 x=-4

3)Գտե՛ք արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը։ Պարզե՛ք արտահայտության նշանն այդ միջակայքերում.
ա) (x − 2)(x − 5)(x − 6)
x-2=0 x=2
x-5=0 x=5
x-6=0 x=6

բ) (x − 1)(x + 2)(x + 3)
x-1=0 x=1
x+2=0 x=-2
x+3=0 x=-3

գ) (x − 1)(x − 2)(x + 3)
x-1=0 x=1
x-2=0 x=2
x+3=0 x=-3

դ) (x − √5 )(x − 2)(x − 3)
x-√5=0 x=√5
x-2=0 x=2
x-3=0 x=3

ե) x(x − 1)(x + √6 )
x=0
x-1=0 x=1
x+√6=0 x=-√6

զ) x(x − 2.5)(x − √6 )
x=0
x-2.5=0 x=2.5
x-√6=0 x=√6

4)Գտե՛ք արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը։ Պարզե՛ք արտահայտության նշանն այդ միջակայքերում.
ա) (x + 2)(3x − 9)
3(x+2) (x-3)
x+2=0 x=-2
x-3=0 x=3

բ) (4x − 20)(x +  3/7 )
4(x-5)(x+3/7)
x-5=0 x=5
x+3/7=0 x=-3/7

գ) (6x − 5)(x + 3)
6(x-5) (x+3)
x-5/6=0 x=5/6
x+3=0 x=-3

դ) (2x − 8)(3x + 21)
6(x-4) (x+7)
x-4=0 x=4
x+7=0 x=-7

ե) (2x + 1/3 )(x − √11 )
2(x+6)(x-√11)
x+6=0 x=-6
x-√11=0 x=√11

զ) (x + 4)(3x − 7)
3(x+4)(x-3/7)
x+4=0 x=-4
x-3/7=0 x=3/7

ԼՈՒԾՈՒՄ։ գ) (6x − 5)(x + 3)-ի արտահայտության առաջին արտադրիչից 6-ը ընդհանուր հանենք՝
(6x − 5)(x + 3) = 6(x − 5/6 )(x + 3)։ Նշանապահպանման միջակայքերն են՝ (−∞, −3), (−3,  5/6) և
(5/6, +∞)։ Առաջին և երրորդ միջակայքերում դրական է, իսկ երկրորդում՝ բացասական։

1․ Ի՞նչ նյութեր են կազմում կենդանի օրգանիզմի հիմնական բաղադրությունը։
ա) միայն ջուր
բ) օրգանական և անօրգանական նյութեր 
գ) միայն ճարպեր
դ) միայն պրոտեիններ

2․ Որո՞նք են օրգանական և անօրգանական նյութերի հիմնական տարբերությունները։
ա) օրգանականում միշտ կա ածխածին, անօրգանականում՝ ոչ 
բ) օրգանականը լուծվում է ջրում, անօրգանականը՝ ոչ
գ) օրգանականը հիդրոֆոբ է, անօրգանականը հիդրոֆիլ
դ) օրգանականը միայն բջիջներում է, անօրգանականը՝ ոչ

3․ Նշե՛ք կենդանի օրգանիզմում հանդիպող հիմնական օրգանական նյութերը։
ա) ջուր, աղեր
բ) ճարպեր, սպիտակուցներ, ածխաջրեր, նուկլեինաթթուներ 
գ) միներալներ
դ) աղեր և հանքային նյութեր

4․ Ի՞նչ է հիդրոֆիլ նյութը։
ա) ջրի հետ կապ չունեցող նյութ
բ) ջրի հետ լավ արձագանքող և լուծվող նյութ  
գ) ճարպային նյութ
դ) միայն օրգանական նյութ

5․ Ի՞նչ է հիդրոֆոբ նյութը։
ա) ջրի հետ լավ արձագանքող նյութ
բ) ջրում վատ լուծվող կամ անհաղթելի նյութ  
գ) սպիտակուց
դ) ածխաջուր

Կարդա՛ Վ․ Սարոյանի ,,Ծիծաղ,, պատմվածքը և գրավոր պատասխանի՛ր հարցերին։ 
Առաջադրանքներ

1.Գրի՛ր բառերի բացատրությունը:Դուրս գրի՛ր այլ անհասկանալի բառեր և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:
Խոնջացած – թրջված, խոնավացած
Տկարանալ – ուժը կորցնել
Որոգայթ – փաթաթված կամ տանջող վիճակ

2.Բառերը բաժանի՛ր մասերի գրի՛ր կազմությունը՝ խստապիրկ, ահուդող, համառությունը, դերասանություն: 
Խստապիրկ — խիստ- պիրկ

Ահուդող – ահու- (չար, բարկացած) — ող (գործողության նշան)

Համառությունը – համառ — ություն (գործունեության նշան)

Դերասանություն – դերասան- ություն (գործունեության նշան)

3.Գրավոր բացատրի՛ր այս միտքը՝ Ի՞նչ իրավունքով էին ուզում ստիպել իրեն, որ իր մեջ քանդեր մի անմեղ բան: 
Այս միտքը նշանակում է, որ խոսակցությունը վերաբերում է այն ներքին, բարի, անմեղ զգացումներին, որ մարդ ունի, և նա չի հասկանում, թե ինչու ուրիշները կամ պայմանները ստիպում են իրեն կոտրել այդ բաները, ստիպել չլինել այնպիսին, ինչպիսին ինքը է։ Այն հարցնում է՝ ի՞նչ հիմքով են իրեն ստիպում կորցնել իր ճշմարիտ զգացումները։

4.Մեկնաբանի՛ր միտքը, համաձա՞յն ես արդյոք ասվածի հետ: Մարդիկ մի բան ուզում եւ այլ բան ստանում են, ինչոր բան են ուզում տալ եւ 
ուրիշ բան են տալիս: 
Ես համաձայն եմ, որովհետև կյանքում հաճախ մարդկանց մտքերն ու ցանկությունները չեն համընկնում իրականության հետ, կամ նրանք չեն կարողանում ճիշտ արտահայտվել։ Այս բարդ հարաբերություններն ու սխալ հասկացումները մարդկանց դժվարացնում են ապրել։

5. Դո՛ւրս գրիր կեղծիքի և ծիծաղելի երևույթների մասին մտորումները։ 
Տղան տեսնում է, որ մարդիկ հաճախ կեղծ են լինում՝ իրենց զգացմունքները թաքցնում են կամ արտաքուստ ուրիշի նման դառնում։ Դա նրան ծիծաղելի է թվում, որովհետև իրականում մարդիկ տառապում են և չեն կարողանում բաց ու անկեղծ լինել։ Նա ծիծաղում է այդ կեղծարարության ու մարդկային անկատարության վրա։

6.  Բացատրի՛ր վերնագիրը:
Վերնագիրը կապ ունի պատմվածքի թեմայի հետ, որտեղ տղան ստիպված է ծիծաղել, չնայած իրեն դա բարդ ու ցավոտ է թվում։ Ծիծաղն այստեղ դարձել է ոչ բնական, նույնիսկ ցավալի, ինչը ցույց է տալիս մարդու հոգեվիճակը ու ներքին բարդությունները։

7.  Բնութագրի՛ր Բենին:
Բենը երեխա է, նա զգայուն, թախծոտ ու թերևս միայնակ է։ Նա չի հասկանում, թե ինչու են ուզում ստիպել իրեն անել ինչ-որ բան, ինչի համար նա պատրաստ չէ։ Նա բարի է ու ցանկանում է ճիշտ ապրել, բայց դժվար է իրեն ու շրջապատը։

8.  Ի՞նչ ես մտածում պատմվածքում ներկայացված իրադարձության մասին:
Պատմվածքը ցույց է տալիս, թե ինչպես փոքրիկ երեխաները բախվում են մեծերի աշխարհին՝ լի խոչընդոտներով ու դժվարություններով։ Մարդիկ հաճախ չեն հասկանում իրար, և դա ցավալի է։ Պատմվածքը հուշում է, որ կյանքում դժվար է լինել անկեղծ ու ազատ։

9.  Բենն ինչո՞ւ լաց եղավ:
Բենը լաց եղավ, որովհետև նա շատ հոգնած էր, չէր կարողանում տանել այն ճնշումը, որ իրեն ստիպում էին անիմաստ ծիծաղ անել։ Նա զգում էր միայնություն, վիշտ ու չհասկացվածություն։ Նա լացով արտահայտեց իր ներքին ցավը։

Կարդա՛ Վ․ Սարոյանի ,,Հանճարը,, ստեղծագործությունը և գրավոր պատասխանի՛ր հարցերին։ 
Առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ է նշանակում ,,հանճար,, բառը։ Ո՞ր դեպքում կօգտագործես այդ բառը։ 
Հանճար նշանակում է շատ խելացի, տաղանդավոր և ստեղծագործ մարդ
Այս բառը կօգտագործեմ, երբ խոսեմ որևէ մարդու մասին, ով մեծ հաջողությունների է հասել իր գործի մեջ կամ ունի բացառիկ մտքեր։

2. Ի՞նչ իմաստով է այստեղ ,,հանճար,, բառն օգտագործում Սարոյանը։ 
Սարոյանը հանճար բառը օգտագործում է երիտասարդի ստեղծագործական հմտությունները և պատմություններ հորինելու կարողությունը գնահատելու համար։ Նա համոզված է, որ այդ երիտասարդը կարող է լավ գրել, եթե աշխատի։

3. Բնութագրի՛ր երիտասարդ հանճարին։ 
Երիտասարդը հանճարեղ պատմությունների հեղինակ է, բայց աշխատավայրում ծանր աշխատանքի պատճառով հոգնած է ու չի կարողանում գրել։ Նա ստեղծագործելու մեծ ցանկություն ունի, բայց ժամանակ չի գտնում, նաև մի քիչ ինքնավստահ է և հավատում է իր պատմություններին։ Նա վարպետ է հետաքրքիր ու դրամատիկ սցենարներ ստեղծելու գործում։

4. Ըստ այս ստեղծագործության բնութագրի՛ր հեղինակին։ 
Հեղինակն անձնական է, բանաստեղծական և լավ վերաբերվում է գրականությանը։ Նա հարգանքով է մոտենում ստեղծագործող մարդուն և գիտակցում է ստեղծագործական բարդությունները։ Նա նաև անկեղծ է՝ իր զգացմունքներն ու մտորումները բացահայտ արտահայտում է։

5. Ի՞նչ կարծիքի ես երիտասարդի սցենարի վերաբերյալ։ 
Երիտասարդի սցենարը հետաքրքիր է, դրամատիկ, լի է գործողություններով, սիրով ու կոնֆլիկտներով։ Այն շատ լավ հիմք է ֆիլմի համար, բայց նման պատմությունները հաճախ կիսատ են մնում, որովհետև հեղինակները կամ դադարեցնում են գրելը, կամ չեն հավատում իրենց հաջողությանը։

6. Ի՞նչ է ասում Սարոյանը ֆիլմերի մասին, գրի՛ր քո կարծիքը ժամանակակից ֆիլմերի մասին՝ կարևորելով սցենարային առանձնահատկությունները։ 
Սարոյանը ասում է, որ շատ ֆիլմեր վատ են, որովհետև նրանց ստեղծողները չեն կարում լավ սցենար ստեղծել։ Ֆիլմերի հաջողությունը մեծապես կախված է սցենարից, որում պետք է լինի նորարարություն, հետաքրքիր ու միտքավոր հորինվածք։
Իմ կարծիքը՝ ժամանակակից ֆիլմերի մեծ մասը սցենարային լավ հիմք ունի, բայց նաև կան շատ ֆիլմեր, որտեղ սցենարը թույլ է, և դա ազդում է ֆիլմի որակի վրա։ Սցենարն է ֆիլմի հոգին, դրա պատճառով է, ֆիլմը լավը։ Հետևաբար, լավ սցենար գրելն առաջնային է։

7. Ո՞րն է հեղինակի ասելիքը։ 
Հեղինակի ասելիքը՝ ստեղծագործական աշխատանքը դժվար է, պահանջում է հետևողականություն և ջանք։ Հանճարն ինքնին բավարար չէ, պետք է նաև գրելու սովորություն և համբերություն։ Բացի այդ, իրական կյանքի պատմությունները շատ հետաքրքիր են և պետք է դրանք լսել ու գրել, որովհետև հենց դրանցով կարելի է ստեղծել հոյակապ արվեստ։

 09.09.2025

Աշխատանք դասարանում 

Շունն ու սրվակը

Իմ սիրելի շուն, բարի շուն, իմ սիրելի շնիկ, մոտ եկ, հոտ քաշիր այս անուշահոտ ջրից, որը քաղաքիս ամենապատվական պարֆյումերից եմ գնել: Եվ շունը պոչը թափ տալով, որ, ըստ իս, այդ թշվառ արարածների ծիծաղի կամ ժպիտի նշանն է, մոտեցավ ու իր խոնավ դունչը հետաքրքրությամբ հպեց սրվակի բերանին, ապա հանկարծ ահով ետ-ետ քաշվեց ու սկսեց վրաս հաչել, ասես թե կշտամբելիս լիներ ինձ: Ա~հ, թշվառ շուն, եթե ես ձեզ մի կույտ աղբ առաջարկեի, դուք հաճույքով պիտի հոտոտեիք այն, անգամ գուցե խժռեիք այն: Այդպես է, իմ տխուր կյանքի անարժան ուղեկից, դուք նման եք հասարակության, որին չպետք է բնավ նուրբ անուշահոտություն առաջարկել (դա նրան նեղացնում է),այլ պետք է տալ լոկ խնամքով հավաքած աղտեղություններ:

Հեղինակ՝ Գիյոմ Ապոլիներ

1. Բացատրի՛ր բառերը՝ ամենապատվական, պարֆյումեր, սրվակ, կշտամբել, բնավ։ 
Ամենապատվական — ամենահարգի, ամենանուրբ, ամենավայելուչ

Պարֆյումեր — օծանելիք պատրաստող կամ վաճառող մարդ, օծանելիքի խանութ

2. Ի՞նչի հետ է համեմատում շան արձագանքը։ 
Շան արձագանքը հեղինակը համեմատում է հասարակության արձագանքի հետ։ Այսինքն՝ ինչպես շունը դուր չեկավ անուշահոտ ջուրը, այնպես էլ հասարակությանը դուր չեն գալիս նուրբ բաները։

3. Ո՞ր հատվածում է արտահայտված ստեղծագործության ասելիքը։ 
Այս հատվածում՝
«դուք նման եք հասարակության, որին չպետք է բնավ նուրբ անուշահոտություն առաջարկել (դա նրան նեղացնում է), այլ պետք է տալ լոկ խնամքով հավաքած աղտեղություններ»։

4. Ո՞րն է ստղծագործության ասելիքը, ներկայացրո՛ւ և շարադրի՛ր քո կարծիքը գաղափարի վերաբերյալ։ 
Ասելիքը՝ շատ մարդիկ չեն գնահատում գեղեցիկը, նրբագեղը, բարձր արժեքներ ունեցող բաները։ Նրանք սովոր են սխալին, կեղծին, աղտոտ բաներին և հենց դա են նախընտրում։

Իմ կարծիքը՝
Ես համաձայն եմ հեղինակի հետ։ Շատ ժամանակ մարդիկ չեն հասկանում լավ արվեստը, ճշմարիտ խոսքը կամ բարի վարքագիծը։ Նրանք կարող են նույնիսկ քննադատել այն։ Բայց պետք է փորձենք գնահատել լավը և սովորել սիրել այն։

5. Ի՞նչ նկատի ունի հեղինակը, երբ ասում է ,,խնամքով հավաքված աղտեղություն,, ։ Ինչպես ես հասկանում ,,աղտեղություն,, բառը։ 
«Խնամքով հավաքված աղտեղություն» նշանակում է՝ հասարակության սիրած, ընդունված վատ բաները, որոնք գեղեցիկի տեղ են ներկայացվում։

«Աղտեղություն» ես հասկանում եմ որպես՝ վատ բան, կեղտոտ կամ ոչ ճիշտ բովանդակություն՝ օրինակ՝ սուտ, կեղծ արվեստ, սխալ վարք։

11․09․25
Կա՞ նվիրված արդյոք մի վայր իրավունքին երկրիս մեջ,
Այս խավարում ման գամ, գտնեմ՝ ձեռքիս լապտեր մի անշեջ։
(Թարգմանություն Աբու-լ-Ալա-ալ Մաարիից, արաբ միջնադարյան բանաստեղծ)
Հին Հունաստանում ապրում էր մի իմաստուն ծերուկ փիլիսոփա՝ Դիոգենես անունով (մ.թ.ա. 404-323), որ անմիջական հետևորդն էր Անտիսթենեսի (մ.թ.ա. 444-365)՝ ցինիզմի փիլիսոփայության հիմնադիր (ցինիզմ-ը, հայերեն՝ շնականություն-ը, չուներ այժմյան բացասական իմաստը. փիլիսոփայական այդ ուսմունքի կողմնակիցները մերժում էին գոյություն ունեցող կարգերը, ուղղությունները, կրոնը և այլն, կոչ էին անում հրաժարվել քաղաքակրթությունից և վերադառնալ նախնադարյան վիճակին։ Սակայն հետագայում շնականները այնքան հեռու գնացին պարկեշտության կանոններից, որ բառն ստացավ ներկա արգահատելի իմաստը։
Այս Դիոգենեսը, ահա, հրաժարվել էր աշխարհի բարիքներից ու վայելքներից և ապրում էր…. մի տակառի մեջ։ Ու, ասում են, ձեռքին լապտեր բռնած՝ մարդ, ավելի ճիշտ՝ մեծատառով Մարդ էր որոնում։
Ահա թե որտեղից են գալիս աշխարհի շատ լեզուներում տարածում գտած այսպիսի արտահայտությունները՝ լապտերով ման գալ, ցերեկը ճրագով ման գաս՝ չես գտնի (հնում հայերեն ասում էին՝ լապտեր ի ձեռին որոնել)։
Եվ դարձյալ այս Դիոգենեսի մասին պատմում են, որ մի անգամ նրա աշակերտ, աշխարհակալ Ալեքսանդր Մակեդոնացին (մ.թ.ա. 356-323) գալիս կանգնում է նրա տակառի առաջ ու ասում. «Ծերո՛ւկ, ի՞նչ կուզես, որ քեզ տամ»։ Վերջինս փիլիսոփայական հանգստությամբ պատասխանում է. «Մի կողմ գնա, արևս մի՛ ծածկիր»։
Եվ, ո՜վ զուգադիպություն, երկուսի էլ արևը խավարումո է միևնույն տարում՝ 323-ին, չնայած որ փիլիսոփան երեք անգամ ավելի կյանք էր ապրել երկրի երեսին, քան աշխարհակալը։

Առաջադրանք

1․Գտիր պատմական անունները, դուրս գրիր, դիմացը գրիր՝ ով ինչով էր հայտնի (ինչով էր զբաղվում)։
Աբու-լ-Ալա-ալ Մաարի – արաբ միջնադարյան բանաստեղծ։
Դիոգենես – հին հույն փիլիսոփա, շանականների ներկայացուցիչ։
Անտիսթենես – հույն փիլիսոփա, շնականության (ցինիզմի) հիմնադիր։
Ալեքսանդր Մակեդոնացի — աշխարհակալ, ռազմական նշանավոր գործիչ։

2․Գտիր արգահատելի բառի բացատրությունը։
Արգահատելի նշանակում է վատ, անպատշաճ, որ մերժվում է մարդկանց կողմից։

3․Քանի՞ դարձվածք կա այս հատվածում։ Որո՞նք են, ինչ են դրանք նշանակում։
Տեքստում կան 3 դարձվածք․
լապտեր ի ձեռին որոնել — հները՝ ինչ-որ բան մեծ ջանքերով փնտրել։
լապտերով ման գալ — ինչ-որ բան շատ դժվարությամբ որոնել։
ցերեկը ճրագով ման գաս՝ չես գտնի — այնքան հազվագյուտ է, որ գրեթե չի գտնվում։