Մանվելյան Շուշան

17.04.2025

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Համացանցից ընտրել Սահայանից երեք բանաստեղծություն, ընթերցել, գրավոր մեկնաբանել բլոգում՝ ներկայացնելով ասելիքը, թեման, փոխանցած զգացումները և այլն։ Բանաստեղծություններից մեկը տեսագրել կամ ձայնագրել։ 

1․ «Ինչ արած, մարդ եմ»

Թեմա: Մարդու բարդությունն ու բազմաբնույթությունը։

Ասելիք: Սահյանը ինքն իրեն բնութագրում է որպես բարդ ու բազմաբնույթ անձ, ով միաժամանակ կարող է լինել պինդ ու փխրուն, վայրի ու կանաչ, քար ու քարափ։ Նա ընդունում է իր բազմաբնույթությունը և չի փորձում համապատասխանել հասարակության ակնկալիքներին։

Փոխանցած զգացումներ: Բանաստեղծությունը արտահայտում է ինքնընդունման և ինքնարտահայտման կարիքը։ Այն նաև ցույց է տալիս, որ մարդը կարող է լինել բարդ ու բազմաբնույթ՝ առանց դրա համար ներողություն խնդրելու։

2․ «Մեր լեզուն»

Թեմա: Հայոց լեզվի կարևորությունը։

Ասելիք: Սահյանը շեշտում է, որ մեր լեզուն ոչ միայն մեր ինքնության մաս է, այլև մեր մշակույթի և պատմության կրողն է։ Նա այն համեմատում է արյան հետ՝ ընդգծելով դրա անփոխարինելիությունը։

Փոխանցած զգացումներ: Բանաստեղծությունը արտահայտում է հպարտություն և սեր մեր լեզվի նկատմամբ։ Այն նաև կոչ է անում պահպանել և հարգել մեր լեզուն որպես ազգային արժեք։

3․ «Կա մի թուլություն»
Թեմա: Մարդու ներքին բարությունը։

Ասելիք: Սահյանը խոսում է այն մասին, որ երբեմն մարդը չի կարողանում մոռանալ կամ նեղություն պատճառել այն մարդուն, ում սիրում է։ Նա դա համարում է թուլություն՝ հասկանալով, որ այդպիսի մարդը կարող է դառնալ ուրիշների կողմից շահագործվող։

Փոխանցած զգացումներ: Բանաստեղծությունը արտահայտում է ներքին պայքար և բարության բեռը։ Այն նաև ցույց է տալիս, որ երբեմն մեր ուժեղ կողմերը կարող են դառնալ մեր թույլ կողմերը։

17.04.2025

Աշխատանք դասարանում

Կարդում ենք Սահյան
Փնտրում ես դու ինչ-որ հանցանք,
Հեգնում ես ինձ ու չես ներում,
Բայց կա ինչ-որ մի կարեկցանք
Քո հեգնական ժպիտներում:

Հեգնում ես ինձ ու նախատում,
Բորբոքում ես կռիվ ու վեճ,
Բայց կա ինչ-որ մի քաղցրություն
Քո դառնագին խոսքերի մեջ:

Ա՜խ, հոնքերդ ես հաճախ կիտում,
Նայում ես ինձ այնպես մռայլ,
Բայց կա ինչ-որ քնքշություն
Քո անողոք դեմքի վրա:

Հաճախ այնպես խայթում ես դու,
Սրտիս այնպես վիշտ ես բերում,
Բայց կա ինչ-որ մտերմություն
Քո այդ օտար հայացքներում:

Մերթ փարվում ես ինձ հովի պես,
Մերթ հողմի պես ինձ չարչարում,
Ա՜խ, երբ այդպես շոյել գիտես,
Էլ ինչո՞ւ ես ցավ պատճառում:

1. Մգեցված բառերը բացատրի՛ր։ 
Հանցանք՝ մեղք կամ սխալ գործողություն։

Կարեկցանք՝ ցավի կամ դժբախտության նկատմամբ սիրով ու հասկացողությամբ վերաբերմունք։

Նախատում՝ մեղադրանք կամ վիրավորանք՝ մեկին վարկաբեկելու նպատակով։

Անողոք՝ կարեկցանք չցուցաբերող, դաժան, անպաշտպան։

Խայթում՝ ցավ պատճառելու կամ վիրավորելու գործողություն։

Հողմի՝ ուժեղ քամի, որը կարող է գերզգայուն լինել։

2. Ներկայացրո՛ւ տրամադրության, զգացումների փոփոխությունները։ 

Այս տեքստում հերոսը սկզբում տառապում է, քանի որ նրան վիրավորում ու հեգնում են։ Բայց միևնույն ժամանակ նա զգում է, որ այդ հեգնանքների մեջ կա նաև կարեկցանք ու քաղցրություն, ոչ թե դառնություն կամ ատելություն։ Երբ նա բացատրում է, որ հոնքերը հաճախ կիտում են, բայց դա անում է մի թեթև քնքշությամբ, նշանակում է, որ կա լարվածություն, բայց նաև՝ սիրով վերաբերմունք։ Սա ցույց է տալիս, որ հակասական զգացողություններ կարող են լինել՝ երբ մենք միաժամանակ ապրում ենք ցավ ու տառապանք, բայց նաև՝ սիրելի ու քաղցր բաներ։

15.10.2025

Աշխատանք դասարանում

Կարդում ենք Սահյան

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Կգամ 

Եթե մինչև անգամ
Լսած լինես, թե ես այս աշխարհում չկամ,
Միևնույն է, կգամ, ինչ էլ լինի, կգամ,
Ուր էլ լինեմ, կգամ:
Եթե մինչև անգամ ես կուրացած լինեմ,
Եթե մինչև անգամ լույսդ մարած լինի,
Վերջին հույսդ քամին առած-տարած լինի,
Առանց լույսի կգամ, ես այս անգամ կգամ
Մենության մեջ լացող երգիդ վրա:

Եթե մինչև անգամ
Քո հավատի հանդեպ դու մեղք արած լինես
Եվ համարած լինես, որ աշխարհում չկամ,
Եթե մինչև անգամ հողս մաղած լինես,
Եթե մինչև անգամ մտքով թաղած լինես,
Եթե մինչև անգամ ինձ վտարած լինես,
Վերհուշերիդ վերջին խոնավ քարանձավից,
Միևնույն է, կգամ, ինչ էլ լինի, կգամ,
Եվ կճչաս հանկարծ տարօրինակ ցավից…
Կգամ, գլուխ-գլխի ու ձեռք-ձեռքի կտանք,
Լաց կլինենք մեռած մեղքիդ վրա:

Եթե մինչև անգամ հազար սարի ետև
Հազար կապով կապված, խաչով խաչված լինեմ,
Տքնած-տանջված լինեմ, միևնույն է, կգամ,
Ինչ էլ լինի, կգամ, չկանչես էլ, կգամ,
Եվ կբերեմ ես քեզ ուրախություն մի մեծ
Անակնկալ դարձիս իրողությամբ—
Քո տան ու քո հոգու տարողությամբ,
Երազներիդ, կյանքիդ տևողությամբ:
Կգամ և կդառնամ գտած բախտի ժպիտ
Եվ հավատի ժպիտ` տառապանքից մաշված,
Արտասուքից խաշված դեմքիդ վրա:

Եթե մինչև անգամ մեջքս ծալված լինի,
Եթե մինչև անգամ ոտքս վառված լինի,
Եվ ճակատիս հազար հողմի հարված լինի,
Միևնույն է, կգամ, ուր էլ լինեմ, կգամ:
Գետնի տակից կգամ,
Մի հեռավոր, անհայտ մոլորակից կգամ,
Կգամ ու թափ կտամ
Հարդագողի փոշին շեմքիդ վրա:

1. Ի՞նչ է ուզում ասել հեղինակը։ 
Հեղինակը ցանկանում է ասել, որ սիրո և նվիրվածության ուժը ուժեղ է բոլոր դժվարությունների ու խոչընդոտների հանդեպ: Նա պատրաստ է գալ և լինել, նույնիսկ եթե ոչ մի ուժ չի կարող նրան կանգնեցնել, նույնիսկ եթե նրան մերժեն, և նույնիսկ եթե նա կարողանա միայն մեկ անգամ գալ՝ նորից ու նորից։ Նրա սիրո ակնածանքն ու հավատը անդադար են, և դա հասնում է ցանկացած պայմանների ու ստվերների միջով։

2. Առանձնացրո՛ւ անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր։ 
Շեմք – դռան կամ փակման հիմքը
Հարդագողի – նենգորեն շահադիտականորեն պահված, խաբուսիկ մարդ

3. Առանձնացրո՛ւ քեզ դուր եկած տողերը։ 

Եթե մինչև անգամ ես կուրացած լինեմ,
Եթե մինչև անգամ լույսդ մարած լինի,
Վերջին հույսդ քամին առած-տարած լինի,
Առանց լույսի կգամ, ես այս անգամ կգամ

10.04.2025

Աշխատանք դասարանում

,,Փիսոները,, պատմվածքի քննարկում։ 

Կարդում ենք Սահյան

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Կարդա՛ Ղ․ Աղայանի ,, Տորք Անգեղ և Հայկանուշ Գեղեցիկ,, ստեղծագործության  Երրորդ երգը։

1. Դո՛ւրս գրիր անհասկանալի բառերը, բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։
Անհասկանալի բառեր չկան

2.  Ինչպե՞ս էին հյուրերին ընդունում հսկաները։
Հսկաները հյուրերին ընդունում էին մեծ պատիվով ու հարգանքով։ Նրանք իրենց մեծ ամառանոցներում կամ թաղամասերում կազմակերպում էին ճոխ տոնակատարություններ, որտեղ հյուրերը կարող էին վայելել հարստությունը, ուտելիքները ու հյուրընկալությունը։

3. Մեկնաբանի՛ր միտքը՝ Ինչ որ կարող է մարդ անել սիրով,Նույնն անել կարող չէ նա իր ուժով:
Արտահայտությունը ցույց է տալիս, որ ուժի ու բռնության միջոցով մարդ կարող է իր նպատակներին հասնել, բայց սիրով ու ջերմությամբ կատարված գործողությունները ունեն ավելի մեծ արժեք ու նշանակություն։ Սիրով գործած աշխատանքն ու քայլը ավելի է մերձեցնում մարդուն նրան, ում համար դրանք արվում են, ինչը չունենում է բռնի գործողությունները։

08.04.2025

Աշխատանք դասարանում

Կարդա՛ ,,Փիսոները,, պատմվածքը և պատասխանի՛ր հարցերին։ 
Բացատրի՛ր միտքը՝ եթե դու քոնի մասին հոգ չտանես, ուրիշը կտիրանա։

Ինչպիսին էին փիսոները։ 
Փիսոները սկզբում էին անսպասելի ու չցանկալի կենդանիներ, բայց ժամանակի ընթացքում նրանք մեծացան, դարձան ավելի համարձակ ու սկսեցին տիրել տան տարածքին, ինչն արտացոլում է փոփոխությունների և ընդունման գործընթացը։

Ինչով էր պայմանավորված փիսոներին ներս թողնելը։ 
Փիսոներին ներս թողնելը պայմանավորված էր մոր ցանկությամբ նրանց պաշտպանելու և ձմռան ընթացքում չմահանալու համար, հատկապես այն ժամանակ, երբ նա չէր կարող թույլ տալ, որ նրանք մրսեն կամ տառապեն։

Ո՞րն է ստեղծագործության ասելիքը։ 
Ստեղծագործությունը խոսում է փոփոխությունների, ընդունման և համակերպման մասին՝ ինչպես հասարակությունը կամ ընտանիքը կարող են սովորել ընդունել այն, ինչ սկզբում անընդունելի էր, և դրա միջոցով գտնել ներդաշնակություն։

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Կարդա՛ Ղ․ Աղայանի ,, Տորք Անգեղ և Հայկանուշ Գեղեցիկ,, ստեղծագործության  Երկրորդ երգը։ 

1. Դո՛ւրս գրիր անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։
   Եթե դուք տրամադրեք որոշակի հատվածներ, ես կկարողանամ բացատրել չհասկանալի բառերը։
   
2. Ըստ ստեղծագործության նկարագրի՛ր և բնութագրի՛ր Հայկանուշին։
   Հայկանուշը համարվում է գեղեցիկ ու խելացի, նրա խառնվածքն ու վարվելակերպը արտացոլում են ներքին ուժ և վստահություն։ Նա դիտարկվում է որպես միտքը խորացնող ու իդեալական մորաքույր։ Նրա արտաքին գեղեցկությունը համադրելի է նաև խոհեմության հետ։
   
3. Առանձնացրո՛ւ Տորքի սիրո նկարագրության հատվածները։ 
   Տորքը իր սերը բնութագրում է որպես անսահման սիրառատ ու շատ զգայուն։ Նա սիրում է Հայկանուշին զարմանալի կերպով՝ նրա ներաշխարհն ու գեղեցկությունը ամեն ինչից կարևոր են։
   
4. Ի՞նչ պահանջ է առաջադրում Հայկանուշը։ Հայկանուշը պահանջում է հավատարմություն, խոր մտքեր, զերծ մնալ զրուցակիցների կեղծիքից ու ձևավորվածից։ Նա փնտրում է իսկական սիրո և հարգանքի բարոյական սահմաններ, որոնք անհրաժեշտ են հարաբերություններում։

03.04.2025

Աշխատանք դասարանում

Կարդա՛ Աղայանի հոդվածները և պատասխանի՛ր հարցերին։ 

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Կարդա՛ Ղ․ Աղայանի ,, Տորք Անգեղ և Հայկանուշ Գեղեցիկ,, ստեղծագործության նախաբանը  Առաջին երգը։ 

1. Առանձնացրո՛ւ անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։ 
Հանդի – արտ, դաշտ
Մակաղած – ոչխարների կեսօրվա հավաքատեղի
Ոսկեգեղմ – ոսկեվարս
Մատաղ – նորածին
Խարտյաշ – դեղձան, շիկահեր
Շառաչը – քամու ձայն
Շնկշնկան – անտառի ձայնը
Վճիտ – պարզ
Թախծալի – տրտմալի
Հուժկու – հզոր

2.Նկարագրի՛ր և բնութագրի՛ր Տորքին։ 
Տորք Անգեղը ներկայացված է որպես վիթխարի ուժի և ահավոր տգեղ արտաքինի հսկա։ Նրա աչքերը նմանեցվում են կապույտ ծովերի, ունքերը մութ ամպերի, քիթը բլրի, իսկ եղունգները՝ թրի։ Չնայած իր սարսափելի տեսքին, Տորքը բարեսիրտ է, սիրում է կենդանիներին, և դրա համար մարդիկ ու գազանները հարգանքով են վերաբերվում նրան։ Նա հովիվ է, ով իր ուժն օգտագործում է հոտը պաշտպանելու և շրջապատի հետ խաղաղ ապրելու համար։

3. Տորքի կարծիքով ո՞րն է ճշմարիտ խելքը։ 
Տորքի համար ճշմարիտ խելքը այն է, երբ ֆիզիկական ուժը զուգորդվում է բարությամբ և խոհեմությամբ։ Նա համարում է, որ մարդը պետք է լինի ոչ միայն ուժեղ, այլ նաև բարի և խելացի։ Նրա կարծիքով՝ ճշմարիտ խելքը արարելու, ստեղծելու և կառուցելու ունակությունն է, որը մարդուն տարբերում է կենդանիներից։

4. Ներկայացրո՛ւ հսկաների ապրելակերպը և սովորությունները։ 
Հսկաները ներկայացված են որպես ազատ խմբի անդամներ, ովքեր ապրում են խաղաղությամբ և փոխադարձ հարգանքով։ Նրանք չունեն տերեր, բոլորն իրար հավասար և համերաշխ են։ Հսկաները միասին մասնակցում են կարևոր բարիքների ստեղծմանը, միասնականորեն պաշտպանում են իրենց հայրենիքը և ապրում են խաղաղ կյանքով։ Նրանք սիրում են աշխատանքը և չեն օգտագործում բռնություն, եթե դա անհրաժեշտ չէ։

01.04.2025

Աշխատանք դասարանում

Կարդա՛ Աղայանի հոդվածները և պատասխանի՛ր հարցերին։ 

Մի կալ հակառակ չարի
1. Երկու-երեք նախադասությամբ ներկայացրո՛ւ Աղայանի ասելիքը։ 
Հովհաննես Աղայանը ասում է, որ չարին չհակառակվելը սխալ է և խելամիտ չէ։ Նա պնդում է, որ մարդը, ինչպես կենդանիները, ունի իր գոյությունը պաշտպանելու իրավունք ու պարտք։ Իր խոսքի մեջ նա մերժում է կեղծ բարոյականությունը, որը ստիպում է մարդկանց համբերել անարդարությանը։

2. Գրի՛ր քո կարծիքը արտահայտված գաղափարի վերաբերյալ։ 
Ես համաձայն եմ Աղայանի մտքին։ Եթե մարդիկ չպաշտպանեն իրենց, չարն ավելի ուժեղ կդառնա։ Լռությամբ ու անգործությամբ միայն օգնում ենք նրան, ով վնասում է մեզ։ Պաշտպանվելը ոչ թե վատ բան է, այլ խելամիտ ու անհրաժեշտ քայլ։

Ինքնօգնություն
1. Ներկայացրո՛ւ Աղայանի ասելիքը՝ ներառելով քո մեկնաբանությունը։ 
«Ինքնօգնություն» հատվածում Աղայանը ասում է, որ յուրաքանչյուր ժողովուրդ, հատկապես փոքր ու դժվարության մեջ գտնվող ազգերը, պետք է ինքն իրեն օգնելու կարողություն ունենան։

Աղայանի խոսքը այսօր էլ շատ արդիական է։ Եթե մենք ինքներս չսիրենք ու չպաշտպանենք մեր ազգը, մեր լեզուն, մշակույթը՝ ոչ ոք դա չի անի մեր փոխարեն։ Պետք է ուժեղ լինենք՝ ոչ միայն խոսքերով, այլ նաև գործով։

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Համացանցից գտնել տեղեկություններ , պատմություններ Ղազարոս Աղայանի մասին, բլոգում ներկայացնել հինգ կարճ փաստ։ 

Նրա ստեղծագործությունները դասագրքերում
Աղայանի «Ուսումն մայրենի լեզվի» դասագրքերը (I–IV դասարանների համար) շուրջ 40 տարի դասավանդվել են հայկական դպրոցներում։ Նրա կազմած այբբենարանը եղել է ամենատարածվածը այդ շրջանում։

Նա հիմնադրել է ինքնակենսագրական վեպի ժանրը հայ գրականությունում
Աղայանի «Արություն և Մանվել» վեպը (1867) հիմք է դրել ինքնակենսագրական վեպի ժանրին հայ նոր գրականության մեջ։

Նրա մանկական ստեղծագործությունները դասագրքերում
Աղայանի «Արեգակ», «Առավոտը գյուղում», «Ճախարակ» և այլ բանաստեղծությունները այժմ էլ զարդարում են դպրոցական դասագրքերը։

Նա եղել է մանկավարժության տեսաբան
Աղայանը մշակել է ինքնատիպ մանկավարժական համակարգ, որի գերակա նպատակն էր զարգացնել «ուժեղ, խելացի, առաքինի» քաղաքացիներ։ Նա առաջինն էր հայ իրականության մեջ, որ երկսեռ՝ աղջիկների և տղաների համատեղ ուսուցման հարցը բարձրացրեց։

Նրա անունով կոչվել են դպրոցներ և փողոցներ
Աղայանի անունով են կոչվել դպրոցներ և փողոցներ Երևանում, ՀՀ, ԼՂՀ տարբեր բնակավայրերում և ծննդավայրում։ Բոլնիս-Խաչենում գործում է գրողի տուն-թանգարանը։