30.10.2024
Աշխատանք դասարանում
1. Պարզի՛ր, թե քերականական ո՛ր հատկանիշի հիման վրա է կազմվել յուրաքանչյուրխումբը (խմբի բոլոր բաոերն ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշ ունեն):
Ա. Ուրարտու, Արա Գեղեցիկ, Արագած, Արգիշտի, Նեղոս, Վահան Տերյան, «Անուշ», Ռուսաստանի Դաշնություն:
Հատուկ անուններ :
Բ. Մանկություն, միամտություն, ուրախություն, սուգ, վիշտ, ահ, հնարավորություն:
Վերացական
Գ. Հայր, մայր, մարդ, կին, ընկեր, եղբայր, հոգեբան, ուսանողուհի, դերասանուհի, անձնավորություն:
Անձ ցույց տվող գոյականներ:
2. Տրված խմբերի գոյականները հոգնակի դարձրու և բացատրի՛ր օրինաչափությունը:
Ա Ուժ, տարր, ծով, նավ, կույտ, բերդ, շենք:
Բոլոր բառեը միավանկ են։
Ուժեր, տարրեր, ծովեր, նավեր, կույտեր, բերդեր, շենքեր։
Բ. ճանապարհ, գաղտնիք, հրաշք, մեքենա, շրջան, շինություն, նավահանգիստ:
Ճանապարհներ, գաղտնիքներ, հրաշքներ, մեքենաներ, շրջաններ, շինություններ, նավահանգիստներ։
Գ. Գառ, դուռ, մատ, մուկ, թոռ, ձուկ, լեռ, բեռ:
Գառներ, դռներ, մատներ, մկներ, թոռներ, ձկներ, լեռներ, բեռներ։
Դ. Աստղ, արկղ, վագր, անգղ, սանր:
Աստղեր, արկղեր, վագրեր, անգղեր, սանրեր։
Ե. Ծովածոց, սուզանավ, դաշտավայր, շնագայլ, հեռագիր, լրագիր:
Ծովածոցեր, սուզանավեր, դաշտավայրեր, շնագայլեր, հեռագրեր, լրագրեր։
Զ. Քարտաշ, գրագիր, լեռնագործ, բեռնակիր:
է. Մարդ, կին:
Քարտաշներ, գրագիրներ, լեռնագործներ, բեռնակիրներ։
3. Բացատրի´ր, թե ինչի՛ հիման վրա են խմբավորված գոյականները:
Ա. Երեխա, կատակ, ընկեր, դաշտ, այգի, ուղղություն:
Բ. Երեխայի(ն), կատակից, ընկերոջ(ը), դաշտով, այգում, ուղղությամբ:
• Ա խմբի գոյականներ՝ այս խմբի բառերը ներկայացված են հիմնական ձևով՝ անվանական հոլովով, առանց որևէ հոլովական ձևափոխության: Այսինքն՝ բառերը տրված են ուղղակի, առանց վերջավորությունների փոփոխության:
• Բ խմբի գոյականներ՝ այս խմբի բառերը նույն բառերն են, բայց տարբեր հոլովներում։ Այս դեպքում բառերը վերածված են համապատասխանաբար սեռական, նպատակի, ընկերական, գործիական, և տեղական հոլովների:
4. Տրված բառերի սեռական հոլովը կազմի՛ր, ընդգծի՛ր վերջավորությունները և բացատրի´ր Ա և Բ խմբերի բառերի սեռական հոլովաձևերի տարբերությունը:
Ա Պատուհան, մարդ, գարուն, գիշեր, կին:
Բ. Տուն, շուն, գեղեցկություն, հայր, մայր, եղբայր:
Ա խումբ
• Պատուհան — պատուհանի
• Մարդ — մարդու
• Գարուն — գարնան
• Գիշեր — գիշերվա
• Կին — կնոջ
• Բ խումբ
• Տուն — տան
• Շուն — շան
• Գեղեցկություն — գեղեցկության
• Հայր — հոր
• Մայր — մոր
• Եղբայր — եղբոր
Վերջավորությունները.
• Ա խմբում սեռական հոլովի վերջավորություններն ավելացվում են հիմնական բառին՝ փոփոխելով բառի վերջին բաղաձայնները, ինչպես՝ «գարնան», «մարդու»:
• Բ խմբում բառերի վերջին վանկում որոշ փոփոխություններ են տեղի ունենում՝ օրինակ՝ «տան», «հոր», «շան», որտեղ վերջավորությունը ուղղակի ավելացվում է առանց մեծ փոփոխության:
5. Տրված բառերի բացառական հոլովը կազմի՛ր, դրանց վերջավորություններն ընդգծի՛րև բացատրի՛ր Ա և Բ խմբերի բառերի բացառական հոլովաձևերի տարբերությունը:
Ա. Ամպ, սառույց, տանտիկին, ձմեռ, ամիս, րոպե:
Բ. Բալենի, մարդ, ամուսին, ընկերուհի, գինի:
• Ա խումբ
• Ամպ — ամպից
• Սառույց — սառույցից
• Տանտիկին — տանտիկից
• Ձմեռ — ձմեռից
• Ամիս — ամսից
• Րոպե — րոպեից
• Բ խումբ
• Բալենի — բալենուց
• Մարդ — մարդուց
• Ամուսին — ամուսնուց
• Ընկերուհի — ընկերուհուց
• Գինի — գինուց
Վերջավորությունները.
• Ա խմբում «-ից» վերջավորությունը ավելացվում է բառերի հիմնական ձևերին, ինչպես՝ «ամպից», «սառույցից»:
Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)
1. Տրված գործիական հոլովաձևերի վերջավորություններն առանձնացրո՛ւ և գտի՛ր Ա ևԲխմբերի բառերի գործիական հոլովի կազմության տարբերությունը:
Ա. Շղարշով, լույսով, այգիով, տարով, հորաքրոջով, ընկերոջով:
Բ. Արյամբ, հեռացմամբ, խնդությամբ, նկարչությամբ, հիացմամբ:
Ա խումբ՝ Շղարշով, լույսով, այգիով, տարով, հորաքրոջով, ընկերոջով
Վերջավորություններ՝ «ով»
Ա խումբի բառերը հիմնականում ունեն գործիական հոլովաձև «ով» վերջավորություն՝ կախված նրանից, որ բառերը ավարտվում են ձայնավորով կամ մասնակի մաքուր բաղաձայնով (շղարշ — շղարշով, լույս — լույսով)։
Բ խումբ՝ Արյամբ, հեռացմամբ, խնդությամբ, նկարչությամբ, հիացմամբ
Վերջավորություններ՝ «ամբ», «ությամբ»
Բ խմբի բառերը սովորաբար ունեն բաղադրիչ մասերի վերջին բաղաձայնների համադրություն՝ «ամբ» կամ «ությամբ» վերջավորություն։
Տարբերություն՝ Ա խմբի բառերը ավելի հաճախ ունեն «ով» վերջավորություն, մինչդեռ Բ խմբում գերակշռում են «ամբ» և «ությամբ» վերջավորությունները։
2. Կազմի՛ր տրված բառերի ներգոյական հոլովը: Առանձնացրո՛ւ այն բաոերը, որոնք ներգոյական հոլով չունեն:
Երկինք, ծով, մարդ, աղջիկ, հող, դպրոց, երեխա, դասարան, տուն, հերոսություն, գյուղ, ճանապարհ, քաղաք, գարուն, այգի, րոպե:
1. Ներգոյական հոլովներ
Երկինք → երկնքում
Ծով → ծովում
Մարդ → մարդում
Աղջիկ → աղջկա մեջ (չունի ներգոյական հոլով)
Հող → հողում
Դպրոց → դպրոցում
Երեխա → երեխայում
Դասարան → դասարանում
Տուն → տանը (ներգոյական հոլով ունի)
Հերոսություն → հերոսության մեջ (չունի ներգոյական հոլով)
Գյուղ → գյուղում
Ճանապարհ → ճանապարհում
Քաղաք → քաղաքում
Գարուն → գարնան մեջ (չունի ներգոյական հոլով)
Այգի → այգում
Րոպե → րոպեում
Բառեր առանց ներգոյական հոլովի՝ Աղջիկ, հերոսություն, գարուն
3. Տրված բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկ բառով: Ո՞րհոլովներով են դրվում այդ բառերը:
Կիրճի մեջ, հանրապետության մեջ, ամպերի մեջ, գոմի մեջ, օվկիանոսի մեջ:
Գագաթի վրա, հողի վրա, այգիների վրա, սեղանի վրա, աստիճանների վրա:
1. Կիրճի մեջ → կիրճում (ներգոյական հոլով)
2. Հանրապետության մեջ → հանրապետությունում (ներգոյական հոլով)
3. Ամպերի մեջ → ամպերում (ներգոյական հոլով)
4. Գոմի մեջ → գոմում (ներգոյական հոլով)
5. Օվկիանոսի մեջ → օվկիանոսում (ներգոյական հոլով)
6. Գագաթի վրա → գագաթին (գրավական հոլով)
7. Հողի վրա → հողին (գրավական հոլով)
8. Այգիների վրա → այգիներին (գրավական հոլով)
9. Սեղանի վրա → սեղանին (գրավական հոլով)
10. Աստիճանների վրա → աստիճաններին (գրավական հոլով)
Մանվելյան Շուշան 