В моём понимании гармония — это состояние, когда человек находится в согласии с собой и окружающим миром. Гармония помогает чувствовать спокойствие, уверенность и счастье.

Она проявляется в хороших отношениях с семьёй и друзьями, в возможности заниматься любимым делом и достигать своих целей. Гармония также связана с уважением к другим людям и умением находить баланс между учёбой, отдыхом и личными интересами.

Я считаю, что гармония делает жизнь более счастливой и помогает преодолевать трудности с позитивным настроем.

Лучшее время в моей жизни — это школьные годы. Именно в школе я нахожу друзей, получаю новые знания и участвую в интересных мероприятиях. Особенно мне нравятся школьные экскурсии и путешествия, потому что они дарят яркие впечатления и новые открытия.

Мне также нравится проводить время с семьёй и друзьями. Вместе мы отмечаем праздники, отдыхаем и создаём хорошие воспоминания.

Я считаю, что лучшее время в жизни — это моменты, когда рядом близкие люди, есть возможность учиться, развиваться и радоваться каждому дню.

Краткие прилагательные

Упражнение 1.

Образуйте краткие формы прилагательных по
образцу. Устно составьте с некоторыми краткими формами предложения.
Образец: быстрый – быстр, быстра, быстро, быстры.

Глупый, глухой, новый, добрый, правый, густой, дикий,
необходимый, приветливый, похожий, готовый, знаменитый, счастливый,
твердый.
Образец: близкий – близка, близко, близки.
Гладкий, зыбкий, робкий, мягкий, редкий, сладкий.

Глупый — глуп, глупа, глупо, глупы
Глухой — глух, глуха, глухо, глухи
Новый — нов, нова, ново, новы
Добрый — добр, добра, добро, добры
Правый — прав, права, право, правы
Густой — густ, густа, густо, густы
Дикий — дик, дика, дико, дики
Необходимый — необходим, необходима, необходимо, необходимы
Приветливый — приветлив, приветлива, приветливо, приветливы
Похожий — похож, похожа, похоже, похожи
Готовый — готов, готова, готово, готовы
Знаменитый — знаменит, знаменита, знаменито, знамениты
Счастливый — счастлив, счастлива, счастливо, счастливы
Твёрдый — твёрд, твёрда, твёрдо, твёрды

Гладкий — гладок, гладка, гладко, гладки
Зыбкий — зыбок, зыбка, зыбко, зыбки
Робкий — робок, робка, робко, робки
Мягкий — мягок, мягка, мягко, мягки
Редкий — редок, редка, редко, редки
Сладкий — сладок, сладка, сладко, сладки

Упражнение 2. Замените полную форму прилагательных краткой.

Разнообразный, прекрасный, широкий, высокий, глубокий,
бесконечный, красивый, богатый.

Разнообразный — разнообразен
Прекрасный — прекрасен
Широкий — широк
Высокий — высок
Глубокий — глубок
Бесконечный — бесконечен
Красивый — красив
Богатый — богат

Упражнение 3. Выполните упражнение по образцу.

а) Образец: Сладкий напиток – напиток сладок.

Красивая роза, сильный ветер, могучий дуб, неуклюжий медведь, горячий
чай, ценный подарок, грустный вид, вкусный пирог, прелестный ребѐнок,
ясный день, спокойный ребѐнок, стройный юноша, прекрасный вечер, ужасный
случай, добрый сосед, красивая игра, простой ответ, правильное решение,
популярный фильм, известный артист, готовая работа.

Красивая роза — роза красива.
Сильный ветер — ветер силён.
Могучий дуб — дуб могуч.
Неуклюжий медведь — медведь неуклюж.
Горячий чай — чай горяч.
Ценный подарок — подарок ценен.
Грустный вид — вид грустен.
Вкусный пирог — пирог вкусен.
Прелестный ребёнок — ребёнок прелестен.
Ясный день — день ясен.
Спокойный ребёнок — ребёнок спокоен.
Стройный юноша — юноша строен.
Прекрасный вечер — вечер прекрасен.
Ужасный случай — случай ужасен.
Добрый сосед — сосед добр.
Красивая игра — игра красива.
Простой ответ — ответ прост.
Правильное решение — решение правильно.
Популярный фильм — фильм популярен.
Известный артист — артист известен.
Готовая работа — работа готова.

б) Образец: Коридор узок – узкий коридор.

Мѐд вкусен, доклад краток, пол гладок, пух лѐгок, конец близок, поступок
хорош, окно высоко, лѐд скользок, подарки дороги, окно высоко, мужчина
интересен, девушка великолепна.

Мѐд вкусен — Вкусный мёд.
доклад краток — Краткий доклад.
пол гладок — Гладкий пол.
пух лѐгок — Лёгкий пух.
конец близок — Близкий конец.
поступок хорош — Хороший поступок.
окно высоко — Высокое окно.
лѐд скользок — Скользкий лёд.
подарки дороги — Дорогие подарки.
мужчина интересен — Интересный мужчина.
девушка великолепна — Великолепная девушка.

Упражнение 4. Образуйте степени сравнения и краткую форму от
тех прилагательных, от которых возможно:

английский, арабский, белый, богатый, вечерний, весѐлый, весенний,
вкусный, детский, дорогой, добрый, жилой, зимний, летний, медицинский,
молодой, новый, оперный, плохой, пионерский, старый, счастливый,
трудный, умный, хороший, чистый.

Белый — белее, самый белый; бел, бела, бело, белы.
Богатый — богаче, самый богатый; богат, богата, богато, богаты.
Весёлый — веселее, самый весёлый; весел, весела, весело, веселы.
Вкусный — вкуснее, самый вкусный; вкусен, вкусна, вкусно, вкусны.
Дорогой — дороже, самый дорогой; дорог, дорога, дорого, дороги.
Добрый — добрее, самый добрый; добр, добра, добро, добры.
Молодой — моложе, самый молодой; молод, молода, молодо, молоды.
Новый — новее, самый новый; нов, нова, ново, новы.
Плохой — хуже, самый плохой; плох, плоха, плохо, плохи.
Старый — старше, самый старый; стар, стара, старо, стары.
Счастливый — счастливее, самый счастливый; счастлив, счастлива, счастливо, счастливы.
Трудный — труднее, самый трудный; труден, трудна, трудно, трудны.
Умный — умнее, самый умный; умён, умна, умно, умны.
Хороший — лучше, самый хороший; хорош, хороша, хорошо, хороши.
Чистый — чище, самый чистый; чист, чиста, чисто, чисты.

Упражнение 5. а) Замените полную форму прилагательных краткой.

1. Сегодня я ещѐ (больной), а завтра буду (здоровый).
2. Сегодня мы (свободные), а завтра будем (занятые).
3. Сегодня удары боли (сильные).
4. Окружающая природа в лучах заходящего солнца была (дикая и
   величественная).
5. Эти люди были к нам (добрые и приветливые).
6. Вы были (правые).
7. Поверхность озера была (спокойная, гладкая и ясная).
8. Еѐ глаза были (грустные).
9. Небо сегодня (ясное, полное) света.
   
   
   Сегодня я ещё болен, а завтра буду здоров.
   Сегодня мы свободны, а завтра будем заняты.
   Сегодня удары боли сильны.
   Окружающая природа в лучах заходящего солнца была дика и величественна.
   Эти люди были к нам добры и приветливы.
   Вы были правы.
   Поверхность озера была спокойна, гладка и ясна.
   Её глаза были грустны.
   Небо сегодня ясно, полно света.
   

б) Напишите из скобок краткие прилагательные в нужной форме:

I. 1. Эта улица (широк и красив). 2. Наш край (прекрасен). 3. Это озеро
(глубок). 4. Эти леса (бесконечен). 5. Эта река (многоводен). 6. Эти горы (не
высок, но богат). 7. Ваше пальто очень (красив). 8. Новые фильмы (интересен).

Эта улица широка и красива. Наш край прекрасен. Это озеро глубоко. Эти леса бесконечны. Эта река многоводна. Эти горы невысоки, но богаты. Ваше пальто очень красиво. Новые фильмы интересны. Она больна? Нет, она уже здорова. Мои друзья молоды.

Упражнение 6. Напишите краткие прилагательные в нужной
форме.
А.

9. Наш город (прекрасен).
10. Эта улица (длинен и красив).
11. Эта площадь (широк).
12. Эти горы (не высок, но богат).
13. Эти леса (бесконечен).
14. Эта река (длинен );
15. Это озеро (мал, но глубок).
    
    Наш город прекрасен.
    Эта улица длинна и красива.
    Эта площадь широка.
    Эти горы невысоки, но богаты.
    Эти леса бесконечны.
    Эта река длинна.
    Это озеро мало, но глубоко.
    
    
    Б.
    – Вера, ты сегодня (свободен)?
    – Нет, (занят), а что?
    – Я хотела прийти к тебе.
    – Приходите завтра. Я буду очень (рад).
    
    — Вера, ты сегодня свободна?
    — Нет, занята, а что?
    — Я хотела прийти к тебе.
    — Приходите завтра. Я буду очень рада.
    
    
    В.
    – Здравствуйте. Лена (здоров)? Почему она не была в школе?
    – Она (болен).
    – Что с ней ?
    
    — Здравствуйте. Лена здорова? Почему она не была в школе?
    — Она больна.
    — Что с ней?

Упражнение 7. Замените краткую форму прилагательных полной
формой.

Ատոմային էներգիան և բնապահպանական խնդիրները

Մասնակիցներ

9-րդ դասարանի սովորողներ՝ Շուշան Մանվելյան, Ֆիալակա Մանուկյան

---

Ներածություն

20-րդ դարում մարդկությունը սովորեց օգտագործել ատոմային էներգիան։ Այն դարձավ հզոր էներգիայի աղբյուր և լայնորեն կիրառվեց էլեկտրաէներգիայի արտադրության մեջ։ Ատոմակայանները հնարավորություն են տալիս ստանալ մեծ քանակությամբ էներգիա՝ քիչ վառելիք օգտագործելով։ Սակայն ատոմային էներգիայի օգտագործումը կապված է նաև մեծ վտանգների հետ։ Միջուկային վթարները կարող են լուրջ վնաս հասցնել մարդկանց առողջությանը և բնությանը։

Այս նախագծի նպատակն է ուսումնասիրել ատոմային էներգիայի առավելություններն ու վտանգները, ինչպես նաև վերլուծել դրա ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա։

---

Կա՞ արդյոք խաղաղ ատոմի վտանգ

«Խաղաղ ատոմ» արտահայտությունը վերաբերում է ատոմային էներգիայի խաղաղ օգտագործմանը՝ էլեկտրաէներգիա արտադրելու, բժշկության և գիտության մեջ կիրառելու նպատակով։ Սակայն նույնիսկ խաղաղ նպատակներով օգտագործվող միջուկային էներգիան ամբողջովին անվտանգ չէ։

Ատոմակայաններում օգտագործվող նյութերը ճառագայթաակտիվ են։ Եթե տեղի ունենա տեխնիկական խափանում, մարդկային սխալ կամ բնական աղետ, կարող է առաջանալ ճառագայթման արտահոսք։ Այդպիսի դեպքերում վտանգվում են մարդկանց կյանքը, կենդանական և բուսական աշխարհը, աղտոտվում են օդը, ջուրը և հողը։

Բացի այդ, կարևոր խնդիր է միջուկային թափոնների պահպանումը։ Դրանք երկար տարիներ մնում են վտանգավոր և պահանջում են հատուկ պայմաններ։

Ուստի կարելի է եզրակացնել, որ «խաղաղ ատոմը» օգտակար է, սակայն դրա օգտագործումը պահանջում է խիստ վերահսկողություն և անվտանգության բարձր մակարդակ։

---

Արդյո՞ք միջուկային էներգիան վտանգավոր է

Միջուկային էներգիան միաժամանակ և՛ օգտակար է, և՛ վտանգավոր։ Այն ունի մի շարք առավելություններ․

• արտադրում է մեծ քանակությամբ էներգիա,
• նվազեցնում է ածուխի և նավթի օգտագործումը,
• մթնոլորտ քիչ ածխաթթու գազ է արտանետում։

Սակայն կան նաև վտանգներ․

• հնարավոր են վթարներ,
• առաջանում են վտանգավոր թափոններ,
• ճառագայթումը վնասում է առողջությանը,
• աղտոտվում է բնությունը։

Եթե ատոմակայանները ճիշտ են կառուցվում և վերահսկվում, վտանգը նվազում է, բայց ամբողջովին չի վերանում։

---

ԱԷԿ-ի շրջակա միջավայրի աղտոտումը

Ատոմային էլեկտրակայանները կարող են ազդեցություն ունենալ շրջակա միջավայրի վրա։ Վտանգավոր են հատկապես ճառագայթաակտիվ նյութերի արտահոսքերը և թափոնները։

ԱԷԿ-ները կարող են՝

• աղտոտել ջրային ռեսուրսները,
• վնասել հողը,
• ազդել կենդանիների և բույսերի վրա,
• բարձրացնել հիվանդությունների տարածման հավանականությունը։

Ճառագայթումը հատկապես վտանգավոր է, որովհետև այն հնարավոր չէ տեսնել կամ զգալ անմիջապես։ Այն կարող է տարիներ անց ազդել մարդու առողջության վրա՝ առաջացնելով ծանր հիվանդություններ։

Այդ պատճառով բոլոր երկրներում ատոմակայանների նկատմամբ կիրառվում են անվտանգության խիստ կանոններ։

---

Չեռնոբիլի աղետի հետևանքները

1986 թվականի ապրիլի 26-ին տեղի ունեցավ մարդկության պատմության ամենախոշոր միջուկային վթարներից մեկը՝ Չեռնոբիլի աղետ-ը։

Վթարը տեղի ունեցավ Չեռնոբիլի ատոմակայան-ում։ Պայթյունի հետևանքով մթնոլորտ արտանետվեցին մեծ քանակությամբ ճառագայթաակտիվ նյութեր։

Աղետի հետևանքները շատ ծանր էին․

• հազարավոր մարդիկ տուժեցին ճառագայթումից,
• բազմաթիվ մարդիկ մահացան,
• մեծ տարածքներ դարձան բնակության համար վտանգավոր,
• վնասվեցին անտառները, կենդանիներն ու հողերը,
• երկար տարիներ մարդիկ շարունակում էին զգալ աղետի ազդեցությունը։

Չեռնոբիլի աղետը ցույց տվեց, թե որքան վտանգավոր կարող են լինել միջուկային վթարները և որքան կարևոր է անվտանգության կանոնների պահպանումը։

---

Եզրակացություն

Ատոմային էներգիան մարդկությանը տալիս է մեծ հնարավորություններ, սակայն այն պահանջում է մեծ պատասխանատվություն։ Միջուկային էներգիան կարող է օգտակար լինել տնտեսության և գիտության զարգացման համար, բայց ցանկացած սխալ կարող է հանգեցնել աղետալի հետևանքների։

Ուստի անհրաժեշտ է․

• պահպանել անվտանգության կանոնները,
• զարգացնել անվտանգ տեխնոլոգիաներ,
• վերահսկել ճառագայթաակտիվ թափոնները,
• հոգ տանել բնության և մարդու առողջության մասին։

Մարդկությունը պետք է օգտագործի ատոմային էներգիան խելամիտ և պատասխանատու ձևով։

Դասի հղումը

Դիտել տեսանյութը

Պատասխանել հարցերին

1.Ի՞նչ ընդհանուր գծերով են բնութագրվում Վայոց ձորի և Տավուշի մարզերը:

Վայոց ձորի մարզը և Տավուշի մարզ-ը երկուսն էլ լեռնային մարզեր են։ Երկու մարզերում էլ զարգացած են գյուղատնտեսությունը, անասնապահությունը և զբոսաշրջությունը։ Երկուսն էլ հարուստ են բնական գեղեցիկ լանդշաֆտներով, հանքային ջրերով և անտառային տարածքներով։

2. Տվե’ք 2 մարզերի աշխարհագրական դիրքի համեմատական բնութագիրը:

Վայոց ձորի մարզը գտնվում է Հայաստանի հարավ-արևելքում և սահմանակից է Ադրբեջան-ին։ Այն ունի լեռնային մակերևույթ և համեմատաբար չոր կլիմա։
Տավուշի մարզ-ը գտնվում է Հայաստանի հյուսիս-արևելքում, սահմանակից է Վրաստան-ին և Ադրբեջան-ին։ Այստեղ կլիման ավելի խոնավ է, տարածված են անտառները և գետերը։

3.Որո՞նք են Վայոց ձորի և Տավուշի մարզերի բնակչության տեղաբաշխման և տարաբնակեցման առանձնահատկությունները:

Վայոց ձորի մարզում բնակչությունը քիչ է և հիմնականում բնակվում է գետահովիտներում ու քաղաքներում։ Ամենախոշոր քաղաքը Եղեգնաձոր-ն է։
Տավուշի մարզ-ում բնակչությունը հիմնականում կենտրոնացած է անտառային և գետահովտային բնակավայրերում։ Խոշոր քաղաքներն են Իջևան-ը և Դիլիջան-ը։ Երկու մարզերում էլ լեռնային տարածքներում բնակչությունը սակավ է։

4.Նշե’լ երկու մարզերի տնտեսական զարգացման հնարավորություններն ու հեռանկարները:

Վայոց ձորի մարզի զարգացման հիմնական հնարավորություններն են գինեգործությունը, գյուղատնտեսությունը, հանքային ջրերի օգտագործումը և զբոսաշրջությունը։
Տավուշի մարզ-ում զարգացման հեռանկար ունեն անտառային տնտեսությունը, գյուղատնտեսությունը, մեղվաբուծությունը և զբոսաշրջությունը։ Հատկապես մեծ նշանակություն ունի հանգստյան և առողջարանային զբոսաշրջությունը։

1. Քանի՞ բնական թիվ կա 3 և 18 թվերի միջև:
   1) 13
   2) 14
   3) 15
   4) 16
2. Գտնել 60 թվի պարզ բաժանարարների քանակը։
   1) 12
   2) 6
   3) 4
   4) 3
3. Քանի՞ գրամ է կազմում 3/5 կգ-ը:
   1) 75
   2) 60
   3) 600
   4) 750
4. Գտնել 2, 5, 2, 1, 5, 2, 8, 2, 9 տվյալների մոդը:
   1) 9
   2) 2
   3) 1
   4) 4
5. Մի գյուղացին այգուց հավաքեց 1500 կգ խնձոր, իսկ մյուսը՝ նրա 30 %-ը: Քանի՞ կգ խնձոր հավաքեց երկրորդ գյուղացին:
   1) 600
   2) 450
   3) 1050
   4) 500
6. Գտնել 5x³ — 3x² + 2 բազմանդամը x — 1 երկանդամի վրա բաժանումից ստացված մնացորդը:
   1) 2
   2) -4
   3) 4
   4) -2
7. m³ — 5m² — 4m + 20 արտահայտությունը վերլուծել արտադրիչների:
   1) (m — 2)(m — 2)(m + 5)
   2) (m — 2)(m + 2)(m — 5)
   3) (m — 2)(m + 2)(m + 5)
   4) (m — 2)(m — 2)(m — 5)
8. Գտնել x-ի արժեքը, եթե {x; 1; -5} ⋂ {2; 0; — 5; 3} = {- 5; 2}:
   1) 0
   2) 1
   3) 2
   4) 3
9. y = 3x + 1 գծային ֆունկցիայի վերաբերյալ ո՞ր պնդումն է ճիշտ:
   1) y = 3x + 1 հավասարումով տրված ուղղի անկյունային գործակիցը 1-ն է:
   2) Ֆունկցիայի գրաֆիկը զուգահեռ է y = 3x ուղղին:
   3) Ֆունկցիայի գրաֆիկն անցնում է II և IV քառորդներով։
   4) Ֆունկցիայի գրաֆիկն օրդինատների առանցքը հատում է (1;0) կետում։
10. Գտնել y = (x — 2)² + 1 պարաբոլի գագաթի կոորդինատները:
    1) (-2;-1)
    2) (2;-1)
    3) (-2; 1)
    4)(2; 1)
11. Գրել բերված տեսքի քառակուսային հավասարումը, եթե հայտնի է, որ -2 և 3 թվերը նրա արմատներն են:
    1) x² — x + 6 = 0
    2) x² + x — 6 = 0
    3) x² — x — 6 = 0
    4) x² + x + 6 = 0
12. Գտնել 1, 8, 6, 4, 2, 5 տվյալների լայնքը:
    1) 1
    2) 8
    3) 4,5
    4) 7
    13-15. Գտնել արտահայտության արժեքը.
13. (5/6 — 3/10) : 4/3
    1) 1/5
    2) 16/45
    3) 2/5
    4)4/45
14. (2 ∙ 3²⁰ — 5 ∙ 3¹⁹ )/9⁹
    1) 1
    2) 9
    3) 6
    4) 3
15. (a — 2)(a + 2) — (a — 2)² , եթե a = 1
    1) 4
    2) -4
    3) 1
    4) -1
    16-18. Հավասարումներ և անհավասարումներ
16. Գտնել 3x — 4 ≤ 11 անհավասարման լուծումների բազմությունը:
    1) (-∞; 5]
    2) (-∞; 7]
    3) (-∞; 15]
    4) (-∞; 2ամբ1/3)
17. Գտնել |x — 3| = 1 հավասարման արմատները:
    1) {-2; 4}
    2) {-4; 2}
    3) {2; 4}
    4) {-4;-2}
18. Լուծել x² — 2x — 15 > 0 անհավասարումը:
    1) (-3; 5)
    2) (-∞; -3) U (5; +∞)
    3) (-5; 3)
    4) (-∞; -5) U (3; +∞)
    19-20. Պրոգրեսիա
19. Գտնել {a_n} թվաբանական պրոգրեսիայի տարբերությունը, եթե a₁₀ — a₇ = 9
    3
    
20. Տրված են երկրաչափական պրոգրեսիայի իրար հաջորդող անդամներ 5; x; 45: Գտնել x-ը, եթե x > 0:
    21-22. Երկու բնակավայրերի միջև եղած հեռավորությունը 50 կմ է։ Այդ վայրերից միաժամանակ իրար հանդեպ դուրս եկան մոտոցիկլավարն ու հեծանվորդը և հանդիպեցին բնակավայրերից մեկից 10 կմ հեռավորության վրա: Ընդ որում մոտոցիկլավարի արագությունը 30 կմ/ժ-ով մեծ է հեծանվորդի արագությունից:
    225
    
21. Գտնել հեծանվորդի արագությունը:
    10 կմ/ժ
    
22. Քանի՞ ժամ հետո նրանք հանդիպեցին:
    1ժամ
    
    23-25. A, B, C, D կետերը գտնվում են մի ուղղու վրա, ընդ որում AB = CD = 12սմ, AC = 2CB, C∈AB հատվածին, B∈AD հատվածին:
23. Գտնել AD հատվածի երկարությունը:
    28 սմ
    
24. Գտնել AC և CB հատվածների երկարությունների տարբերությունը:
    4 սմ
    
25. Գտնել AB և CD հատվածների միջնակետերի հեռավորությունը:
    16 սմ
    
    26-27. Կոորդինատներ և վեկտորներ:
26. A(-2; 3), B(-5; -3), C(-1; 1), D(-3; 2) կետերից որո՞նք են ընկած (x + 5)² + (y — 1)² = 16 հավասարումով տրված շրջանագծի վրա:
    5
    
27. Գտնել AB վեկտորի կոորդինատները, եթե A(1; 0), B(5; -4):
    (4,−4)
    
    28-30. Նույն կետից տարված շրջանագծի շոշափողը 20 սմ է, իսկ շրջանագծի կենտրոնով անցնող հատողը՝ 40 սմ:
28. Գտնել շրջանագծի շառավղի երկարությունը:
    15 սմ
    
29. Գտնել շրջանագծի երկարությունը:
    30π
    
30. Գտնել շրջանի մակերեսը:
    225π
    
    31-32. Շեղանկյան մակերեսը 216 սմ² է, իսկ անկյունագծերից մեկը`18 սմ:
31. Գտնել շեղանկյան կողմի երկարությունը:
    15սմ
    
32. Գտնել շեղանկյան բարձրության երկարությունը:
    14,4սմ
    
    33-34. Երկու ներկարար միասին կարող են սրահի պատերը ներկել 60 ժամում: Հայտնի է, որ նրանցից առաջինին դրա համար կպահանջվի 22 ժամ ավելի, քան երկրորդին:
33. Առաջին ներկարարն առանձին քանի՞ ժամում կարող է կատարել ամբողջ աշխատանքը:
    110ժամ
    
34. Առաջին ներկարարը քանի՞ անգամ է դանդաղ աշխատում երկրորդ ներկարարից:
    1,25
    
35. Գտնել a-ի բոլոր արժեքները, որոնց դեպքում x² + x + a² = 0 հավասարման արմատների արտադրյալը հավասար է 4-ի:
    a=2 և a=−2

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ինչպիսի՞ն են ատոմների և միջուկների բնութագրական չափերը:
Ատոմի չափը մոտ 10^-10 մ է, իսկ միջուկինը՝ մոտ 10^-15 մ։

2. Ի՞նչ կառուցվածք ունի միջուկը:
Միջուկը կազմված է պրոտոններից և նեյտրոններից, որոնք միասին կոչվում են նուկլոններ։

3. Նշեք պրոտոնի և նեյտրոնի բնութագրերը:
Պրոտոն՝ դրական լիցք ունեցող մասնիկ է, լիցքը +e, զանգվածը մոտ 1 զամ։ Նեյտրոն՝ էլեկտրաչեզոք մասնիկ է, զանգվածը մոտ 1 զամ։

4. Որքա՞ն է միջուկում պրոտոնների թիվը:
Միջուկում պրոտոնների թիվը հավասար է տարրի կարգաթվին։

5. Ո՞ր մեծությունն են անվանում միջուկի զանգվածային թիվ:
Միջուկի զանգվածային թիվ են անվանում միջուկում պրոտոնների և նեյտրոնների ընդհանուր թիվը։

6. Որքա՞ն է միջուկում նեյտրոնների թիվը:
Նեյտրոնների թիվը հավասար է զանգվածային թվի և պրոտոնների թվի տարբերությանը։
N=A−Z

7. Ի՞նչ է 1 զամ-ը:
1 զամ-ը (զանգվածի ատոմային միավոր) հավասար է ածխածնի ¹²C ատոմի զանգվածի 1/12 մասին։

$$1\ \text{զամ} \approx 1.66 \times 10^{-27}\ \text{կգ}$$

8. Օգտվելով Մենդելեևի քիմիական տարրերի աղյուսակից՝ որոշեք ոսկու ատոմի զանգ վածը՝ կիլոգրամով:
Ոսկու հարաբերական ատոմային զանգվածը մոտ 197 է։
m=197*1.66*10^-27 kg
m≈3.27*10^-25 կգ

9. Ի՞նչ է իզոտոպը: Ջրածնի ի՞նչ իզոտոպներ գիտեր:
Իզոտոպները նույն տարրի ատոմներն են, որոնք ունեն նույն պրոտոնների թիվը, բայց տարբեր նեյտրոնների թիվ։
Ջրածնի իզոտոպներն են՝
տրիտիում։
պրոտիում,
դեյտերիում,

10. Ինչու՞ պրոտոնների միջև գործող վանողության ուժերը չեն կարող քանդել միջուկը:
Պրոտոնների միջև գործող վանողության ուժերը չեն քանդում միջուկը, որովհետև միջուկում գործում են շատ ուժեղ միջուկային ձգող ուժեր։

11. Ինչպե՞ս են հարաբերակցում նույն հեռավորությամբ երկու պրոտոնների միջև գործող կուլոնյան և միջուկային ուժերը:
Նույն հեռավորության դեպքում միջուկային ուժերը շատ ավելի մեծ են, քան կուլոնյան ուժերը։

12 Ինչպե՞ս են հարաբերակցում երկու պրոտոնի և երկու նեյտրոնի միջուկային փոխազդեցության ուժերը: Իսկ նեյտրոնի և պրոտոնի միջև գործող ուժե՞րը:
Երկու պրոտոնների և երկու նեյտրոնների միջև գործող միջուկային ուժերը գրեթե հավասար են։ Նեյտրոնի և պրոտոնի միջև գործող միջուկային ուժերն էլ նույն բնույթի և մոտավորապես նույն մեծության են։

Դասի հղումը

Դիտել տեսանյութը Սյունիք

Պատասխանել հարցերին

1.Ի՞նչ է բնորոշ Սյունիքի մարզի աշխարհագրական դիրքի ,մակերեւույթի և գետային ցանցի համար:
Սյունիքի մարզը գտնվում է Հայաստանի հարավում և սահմանակից է Իրան-ին ու Ադրբեջան-ին։ Մարզի աշխարհագրական դիրքը ռազմավարական կարևոր նշանակություն ունի։ Մակերևույթը հիմնականում լեռնային է, կտրտված և դժվարանցանելի։ Այստեղ կան բարձր լեռնաշղթաներ, խոր կիրճեր և հովիտներ։ Գետային ցանցը խիտ է․ հիմնական գետը Որոտան գետ-ն է, ինչպես նաև մարզով հոսում է Ողջի գետ-ը։

2.Նշե’լ մարզի տարածքի վերընթաց լանդշաֆտային գոտիները:
Սյունիքի մարզ-ում առանձնանում են հետևյալ վերընթաց լանդշաֆտային գոտիները․
կիսաանապատային, լեռնատափաստանային, անտառային, մերձալպյան, ալպյան գոտիներ։

3.Բնութագրե’լ մարզի բնակչության տեղաբաշխումը և տարաբնակեցումը:
Սյունիքի մարզ-ում բնակչությունը հիմնականում տեղաբաշխված է գետահովիտներում և քաղաքային բնակավայրերում։ Ամենախոշոր քաղաքներն են Կապան-ը և Գորիս-ը։ Լեռնային և դժվարամատչելի շրջաններում բնակչությունը սակավ է։ Բնակիչները հիմնականում զբաղվում են հանքարդյունաբերությամբ, գյուղատնտեսությամբ և անասնապահությամբ։

1)1
2)1
3)1
4)1
5)2
6)4
7)2
8)1
9)3

10)1
11)4
12)2
13)2
14)3
15)3
16)1

18)3
19)6
20)70
21)50
22)25