Month: Մայիս 2026

Արարատի մարզ, Արմավիրի մարզ

Դասի հղումը

Դիտել տեսանյութը

Պատասխանել հարցերին

1.Գնահատե’լ Արարատի և Արմավիրի մարզերի աշխարհագրական դիրքերը:
Արարատի և Արմավիրի մարզերը գտնվում են Հայաստանի արևմտյան և հարավ-արևմտյան մասում՝ Արարատյան դաշտում, ինչը շատ նպաստավոր աշխարհագրական դիրք է։ Դրանք մոտ են մայրաքաղաք Երևան-ին, ունեն զարգացած տրանսպորտային կապեր և գտնվում են միջազգային ճանապարհների վրա։ Արարատի մարզ-ը սահմանակից է Թուրքիային և մասամբ Նախիջևանին, իսկ Արմավիրի մարզ-ը սահմանակից է Թուրքիային։ Այս դիրքը նպաստում է տնտեսական կապերին, գյուղատնտեսության զարգացմանը և շուկաների հասանելիությանը։

2.Բնութագրե’լ 2 մարզերի բնական պայմանները: Նշե’լ ընդհանուր և տարբերիչ գծերը:
Երկու մարզերն էլ գտնվում են Արարատյան դաշտում, ունեն տաք, չոր կլիմա, երկար արևոտ օրեր և բերրի հողեր, ինչը շատ նպաստավոր է գյուղատնտեսության համար։ Երկուսն էլ ունեն ոռոգման համակարգեր։ Տարբերությունն այն է, որ Արարատի մարզում կլիման ավելի շոգ և չոր է, իսկ Արմավիրում՝ համեմատաբար մեղմ։ Արարատի մարզում կան նաև ավելի աղակալած հողեր որոշ հատվածներում, իսկ Արմավիրում հողերը համեմատաբար ավելի բարենպաստ են մշակության համար։

3.Արարատի և Արմավիրի մարզերը տարաբնակեցման ի՞նչ բնորոշ գծեր ունեն:
Երկու մարզերում էլ բնակչությունը խիտ է և հիմնականում բնակվում է գյուղերում։ Տարաբնակեցումը համեմատաբար համաչափ է, քանի որ տարածքը հարթ է և հարմար բնակեցման համար։ Քաղաքները քիչ են, բնակչության մեծ մասը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ։ Բնակավայրերը հիմնականում գտնվում են ոռոգվող տարածքներում։

4.Նշե’լ մարզերի գյուղատնտեսության և արդյունաբերության գլխավոր ճյուղերը:
Երկու մարզերում գյուղատնտեսությունը զարգացած է։ Հիմնական ճյուղերն են խաղողագործությունը, պտղաբուծությունը, բանջարաբուծությունը և հացահատիկի մշակությունը։ Զարգացած է նաև անասնապահությունը։ Արդյունաբերությունից զարգացած են սննդի արդյունաբերությունը՝ գինեգործություն, կոնյակի արտադրություն, պահածոների արտադրություն։ Արմավիրի մարզում կա նաև էներգետիկա (ատոմակայան), իսկ Արարատի մարզում՝ շինանյութերի արտադրություն (ցեմենտ, քարերի մշակություն)։

Մայիսի 5-10
Պատրաստվե՛ք դաս-քննարկման՝
Թեմա՝ Մարդու՝ խաղաղ հավաքներին մասնակցելու սահմանադրական իրավունքը․Օգտակար նյութեր՝
ՀՀ Սահմանադրություն«Հավաքների ազատության մասին» ՀՀ օրենքը

Մինչև 1970-ական թթ. ի՞նչ փոփոխություններ էին կատարված արդյունաբերության ոլորտներում։

Հիմնվեցին նոր գործարաններ, շինանյութերի ձեռնարկություններ և սկսվեց ճշգրիտ մեքենաների արտադրություն: Արդյունաբերությունը, որը նախկինում կենտրոնացած էր միայն մեծ քաղաքներում, սկսեց տարածվել նաև փոքր քաղաքներում և շրջաններում:

Ներկայացրեք ՀՀ-ի ինչ արդյունաբերական ոլորտներ էին առաջատար։

Առաջատար էին պղնձի, ալյումինի, մոլիբդենի արտադրությունը, քիմիական արդյունաբերությունը, ճշգրիտ մեքենաշինությունը և էներգետիկան:

Ի՞նչ զարգացումներ արձանագրվեցին արդյունաբերության ոլորտում։ Նշեք՝ քանի ձեռնարկություն էր գործում Հայաստանի տարածքում։

Ստեղծվեցին գիտաարտադրական միավորումներ, զարգացավ լեռնաքիմիական և մետալուրգիական ոլորտը:

Ե՞րբ և ի՞նչ տեմպերով աճեց արդյունաբերության արտադրանքի արժեքը։

1947 թվականից զարգացումը նոր թափ առավ և պահպանվեց արագ տեմպերով: Իսկ 1970–1980-ական թթ. աճի տեմպերով Հայաստանը ԽՍՀՄ-ում գրավում էր երկրորդ տեղը:

1950–ական թթ. մինչև 1982 թ. ընթացքում արդյունաբերության ինչ զարգացումներ արձանագրվեցին։

Գյուղատնտեսություն և բնապահպանություն

Ինչպե՞ս էր փոխվել Հայաստանի գյուղատնտեսությունը և ինչ արդյունքներ էր ցույց տալիս։

Պատերազմից հետո վիճակը վատ էր: Հետագայում մեքենաների թիվը աճեց, կառուցվեցին ջրամբարներ ու ջրանցքներ Եղան որոշակի վերելքներ, բայց գյուղատնտեսության արդյունավետությունը մնում էր ցածր, քանի որ կոլտնտեսական շահագրգռվածություն չկար:

Ներկայացրեք գյուղատնտեսության ոլորտում ԽՍՀՄ-ի առաջատար հանրապետություններից մեկը լինելու փաստը։

Հայաստանը որոշ մշակաբույսերի և արտադրանքի տեսակներով կարևոր դեր ուներ, բայց 2-3 անգամ հետ էր մնում Եվրոպական երկրներից և ԱՄՆ-ից։

Ե՞րբ է ձևավորվել և շահագործման հանձնվել Արփա-Սևան ջրատար թունելը։ Ի՞նչ նշանակություն ուներ և ունի Արփա-Սևան ջրատարի շահագործումը բնապահպանական և տնտեսական առումով Հայաստանի համար։

Շինարարությունը սկսվել է 1961-ին և տևել շուրջ 20 տարի, իսկ հետո շահագործման է հանձնվել 1981 թ։

05.05.2026

Աշխատանք դասարանում

Մայիսյան հավաքի շրջանակում հանդիպում-քննարկում Ավագ դպրոցի սովորողների հետ։ 

• Ներման աղոթք,
• Անդրե Մորուա ,,Մաուշակներ ամեն չորեքշաբթի,,

• այս պատմությունն իսկապե՞ս սենտիմենտալ է, թե՞ նման է հեքիաթի: Հիմնավորի՛ր կարծքիդ,

Իմ կարծիքով՝ պատմվածքն ավելի շատ սենտիմենտալ է, բայց ոչ թե լացակումաց իմաստով, այլ՝ զգացմունքային խորությամբ: Այն հեքիաթ չէ, որովհետև հեքիաթներում ամեն ինչ պարզունակ է, իսկ այստեղ կա կյանքի դաժան իրականությունը՝ ծերություն, մոռացում և միայնություն: Սակայն «ամեն չորեքշաբթի» հայտնվող մանուշակները հաղորդում են պատմությանը հեքիաթային շունչ՝ ապացուցելով, որ սերն ունակ է հաղթահարել ժամանակն ու մահը:

• բնութագրել պատմվածքի գլխավոր հերոսուհուն՝ Ջեննի Սորբիեին: Ինչպիսի՞ն էր նա պատմվածքի սկզբում և վերջում,

Սկզբում. Մենք տեսնում ենք մի կնոջ, ով անցյալում եղել է փայլուն դերասանուհի, գեղեցկուհի և շատերի կողմից սիրված: Նա ապրում է իր հիշողություններով, որոնք նրա միակ հարստությունն են:
Վերջում. Բացահայտվում է նրա կերպարի ողբերգական, բայց վեհ կողմը: Նա մնում է որպես հավերժական սիրո խորհրդանիշ: Նույնիսկ երբ մարմինը ծերանում է, նրա հոգում ապրող «աստղը» չի մարում շնորհիվ այն նվիրումի, որը նա ներշնչել է իր երկրպագուին:

• սիրո ու հավատարմության ի՞նչ օրինակ կարող ես հիշել,

Կարելի է հիշել Օ. Հենրիի «Մոգերի ընծաները», որտեղ հերոսները զոհաբերում են իրենց ամենաթանկը միմյանց համար, կամ դասական Ռոմեո և Ջուլիետին: Սակայն Մորուայի այս պատմությանը շատ նման է Գաբրիել Գարսիա Մարկեսի «Սերը ժանտախտի օրերին» վեպը, որտեղ հերոսը տասնամյակներ շարունակ սպասում է իր սիրուն:

• կարդա՛ պատմվածքը,  արտահայտի՛ր կարծիք, վերաբերմունք,

Անդրե Մորուայի այս ստեղծագործությունը հուզիչ պատմություն է մոռացության և անշահախնդիր նվիրվածության մասին, որն արտացոլում է թախծոտ հիացմունք։ Ջեննի Սորբիեի և նրա երկրպագուի հարաբերությունները ցույց են տալիս սիրո հավերժությունը՝ ընդգծելով հիշողության ուշադրության ուժը։

• կարդացածդ ստեղծագործության հեղինակի մասին հետաքրքիր փաստե՛ր գտիր համացանցից և հավաքի՛ր քո բլոգում։

1. Իսկական անունը. Նրա իրական անունը Էմիլ Հերցոգ է: «Անդրե Մորուա»-ն սկզբում նրա գրական կեղծանունն էր, որը հետագայում դարձավ նրա պաշտոնական անունը:
2. Կրթությունը և պատերազմը. Նա ծառայել է որպես թարգմանիչ բրիտանական բանակում Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, ինչն էլ հիմք է դարձել նրա առաջին հաջողված գրքերի համար:
3. Կենսագրությունների վարպետ. Մորուան համարվում է կենսագրական ժանրի վարպետ: Նա գրել է հանճարների կյանքի պատմությունները (Բալզակ, Դյումա, Վիկտոր Հյուգո, Շելլի), որոնք կարդացվում են ինչպես հետաքրքրաշարժ վեպեր:
4. Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ. 1938 թվականին նա ընտրվել է Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ՝ ստանալով «անմահներից մեկի» կոչումը:
5. Հոգեբանական նրբություն. Նրա ստեղծագործությունները հաճախ կոչվում են «հոգեբանական էտյուդներ», քանի որ նա կարողանում էր մի քանի էջում նկարագրել մարդկային բարդ հարաբերությունների ողջ դրաման:

Կարծիք պատմվածքի մասին. Պատմվածքը սովորեցնում է, որ ուշադրությունը և հավատարմությունը ամենամեծ նվերներն են, որոնք մարդ կարող է տալ մյուսին: Մանուշակները պարզապես ծաղիկներ չեն, դրանք հարգանքի և չմարող հիշողության նշան են:

1)Գտնել 45-ի բոլոր բաժանարարների գումարը:
78
2)Գտնել 48-ի բոլոր բաժանարարների գումարը:
124
3)Գտնել 12 և 20 թվերի ընդհանուր բաժանարարների քանակը:
3
4)Գտնել 15 և 25 թվերի ընդհանուր բաժանարարների քանակը:
2
5)Գտնել [23;123] միջակայքին պատկանող բոլոր ամբողջ թվերի քանակը:
101
6)Գտնել [-25;56] միջակայքին պատկանող բոլոր ամբողջ թվերի քանակը:
82
7)Գտնել բաժանելին, եթե բաժանարարը 7 է, քանորդը` 5, իսկ մնացորդը՝ 3:
38
8)Գտնել բաժանելին, եթե բաժանարարը 9 է, քանորդը` 8, իսկ մնացորդը՝ 6:
78
9)Քանի՞ պարզ թիվ կա [29;50) միջակայքում:
6
10)Քանի՞ պարզ թիվ կա (56;71] միջակայքում:
;
11)Գտնել 5 թվի և նրա հակադիր թվի գումարը:
0
12)Գտնել 6 թվի և նրա հակադիր թվի գումարը:
0
13)28-ը 20–ից քանի՞ տոկոսով է մեծ:
40%
14)16-ը 12-ից քանի՞ տոկոսով է մեծ:
33 1/3%
15)Գտնել 48-ի 20%-ը:
9,6
16)Գտնել 36-ի 25%–ը:
9
17)Գտնել այն թիվը, որի 40%-ը հավասար է 80-ի:
200
18)Գտնել այն թիվը, որի 50%–ը հավասար է 34-ի:
68
19)2-ը 10-ի քանի՞ տոկոսն է:
20%
20)4–ը 20–ի քանի՞ տոկոսն է:
20%

Հոդված 16.

1. Չափահաս դարձած տղամարդիկ ու կանայք իրավունք ունեն, առանց ռասայական, ազգային ու կրոնական պատկանելության հատկանիշների որևէ սահմանափակման, ամուսնանալու և ընտանիք կազմելու: Նրանք օգտվում են նույն իրավունքներից ամուսնանալու պահին, ամուսնության ընթացքում և ամուսնալուծության դեպքում:

2. Ամուսնությունը կարող է կայանալ միայն ամուսնացող երկու կողմերի ազատ ու լիակատար համաձայնության դեպքում:

3. Ընտանիքը հանդիսանում է հասարակության բնական ու հիմնական բջիջը և ունի հասարակության ու պետության կողմից պաշտպանության իրավունք:

Հոդված 25.

1. Յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի այնպիսի կենսամակարդակի, ներառյալ սնունդը, հագուստը, բնակարանը, բժշկական խնամքը և սոցիալական անհրաժեշտ սպասարկումը, որն անհրաժեշտ է իր և իր ընտանիքի առողջությունն ու բարեկեցությունը պահպանելու համար, և գործազրկության, հիվանդության, հաշմանդամության, այրիանալու, ծերության կամ իր կամքից անկախ ապրուստի միջոցներից զրկվելու դեպքում` ապահովելու իրավունք:

2. Մայրությունն ու մանկությունը տալիս են առանձնահատուկ խնամքի և օգնության իրավունք: Ամուսնությունից կամ արտաամուսնական կապից ծնված բոլոր երեխաները պետք է օգտվեն սոցիալական միանման պաշտպանությունից: