Առաջադրանք
1.Արտագրիր տեքստը, լրացրու բաց թողած տառերը և կետադրիր՝ ինչքան կարող ես։
Խաչատուրը լուռ մոտեցավ պատուհանի կիսաբաց փեղկին։ Մութ էր։ Դրսից լսվում էր միայն հորդացող անձրևի աղմուկը։ Ջրհորից թափվում էր պոտոր անձրևաջուրը…
Երևի այն երկրում էլ տոպոտ գիշեր է և անձրև է գալիս, կամ էլ պարնկա գիշեր է՝ գարնան փայլփլուն աստղերով։ Տեսնես հիմա ինչ է անում Նանին։
Երևի քուրսի վրա ոսպ է փռել և հոգնած աչքերով ջոկում է քարերը։ Հանկարծ՝ դռան հետևից ինքը կամաց կանչեց. «Ես եմ, Նանի՝ դուռը բաց»։
Տիկինն զգաց, որ նա մտքերով հեռու էր։ Խաչատուրը դողդոջն ձեռքերը կրքին ակնդետ նայում էր ականակի խավարին։ Եթե Խաչատուրը այդ րոպեին գլուխը շուռ տար և նայեր տիկնոջը, կտեսներ այնպիսի հայա—այնպիսի աչքեր, որ կմոռանար ցնորը։
Բայց նա լուռ, անշարժ նայում էր խավարչտին գիշերին։ Թվաց՝ լսեց շան խուլ կականջը և ասաց․
«Ինչքան միանման են հաչում շները…»
2.Գտիր շաղկապները, որոշիր տեսակները։
նրա համար՝ «-» — կարծես ընդհատում, վերծանում խոսքը, կարող է փոխարինվել «որ».
և — դասական համաշար շաղկապ, միավորում է բառեր, նախադասություններ կամ մասեր։
կամ — ընտրություն նշանակող շաղկապ, մատնանշում է երկու հնարավոր տարբերակ։
որ — մեջտեղի կապան, վերաբերող շաղկապ, սկսում է ենթադասական նախադասություն։
Եթե — պայմանական շաղկապ, նշում է ենթադասական նախադասության պայմանը։
3.Գտիր կապերը. ոտեղ հնարավոր է, բառը փոխիր կապական կառույցով (օր.՝ երկրում-երկրի մեջ)
«տան մեջ» — «տան ներսում»
«դուռը բաց» — «դուռը բացված»
«լսվում էր» — «լսվում էր՝ որ…» (կապով ենթադասական նախադասություն ստեղծելու համար)
4.Ընդգծված բառերը ձևաբանական վերլուծության ենթարկիր։
Ընդգծված բառերի ձևաբանական վերլուծություն
անշարժ — շարժում չունեցող, կայուն, կարող է լինել որպես ածական կամ հատուկելություն, նկարագրում է հայացքը։
լուռ — ինչ-որ բան չասող, որակող բառ, օգտագործվում է որպես հատկանիշային հատուկում (առարկան նկարագրող ածական)։
կիսաբաց — բացվածքի չափը ցույց տվող հատկանիշային հատուկում, ածական։
հորդացող — դրսից եկող աղմուկին բնորոշող, ներկա մասնակց, նկարագրում է գործողությունը (արդիական մասնիկ)։
հոգնած — հոգնած վիճակը ցույց տվող, անցյալ մասնակց, նկարագրում է աչքերը։
ակնդետ — կերպը, ինչպես կատարվում է գործողությունը, հատուկելություն կամ adverb, ցույց է տալիս ուղղակի և անշեղ նայելու ձևը։
Տեքստ
Խաչատուրը լուռ մոտեցավ պատուհանի կիսաբաց փե-կին։ Մութ էր։ Դրսից լսվում էր միայն հոր-ացած անձրևի աղմուկը։ Ջրհոր-անից թափվում էր պ-տոր անձրևաջուրը…
Երևի այն երկրում էլ թ-պոտ գիշեր է և անձրև է գալիս կամ էլ պար-կա գիշեր է գարնան փայլփլուն աստղերով։ Տեսնես հիմա ինչ է անում նանին։ Երևի քուրսու վրա ոսպ է փռել և հոգնած աչքերով ջոկում է քարերը։ Հանկար— դռան հետևից ինքը կամաց կանչեր Ես եմ նանի դուռը բաց։ Տիկինն զգաց որ նա մտքերով հեռու էր։ Խաչատուրը դողդոջ-ն ձեռքերը կր-քին ակնդետ նայում էր ականակի- խավարին։ Եթե Խաչատուրը այդ րոպեին գլուխը շրջեր և նայեր տիկնոջը կտեսներ այնպիսի հայա- այնպիսի աչքեր որ կմոռանար ցնոր-ը։ Բայց նա լուռ անշարժ նայում էր խավարչտին գիշերին։ Թվաց լսեց շան խուլ կա-կանձ և ասաց
Ինչքան միանման են հաչում շները…
Մանվելյան Շուշան 