Category: Գրականություն 9

Կարդացե՛ք Վ․ Սարոյանի ,,Նռնեիները,, պատմվածքը։ Գրավոր վերլուծե՛ք՝ արտահայտելով ձեր կարծիքը ստեղծագործության վերաբերյալ։  

Վերլուծություն

Վիլյամ Սարոյան-ի «Նռնեիները» պատմվածքը մարդու երազանքի և իրականության բախման մասին է։ Մելիք հորեղբայրը ցանկանում է անապատը դարձնել այգի և նռնենիներ աճեցնել։ Նրա համար սա պարզապես աշխատանք չէ, այլ արվեստ և գեղեցկություն ստեղծելու փորձ։

Սակայն հողը չոր է, ջուրը քիչ է, և նրա բոլոր ջանքերը մեծ արդյունք չեն տալիս։ Նռնենիները դժվարությամբ են աճում, քիչ բերք են տալիս, իսկ վերջում այգին ամբողջությամբ կործանվում է։

Ստեղծագործության հիմնական գաղափարն այն է, որ միայն երազանքը բավարար չէ․ պետք է նաև հաշվի առնել իրական պայմանները։ Բայց միևնույն ժամանակ Սարոյանը ցույց է տալիս, որ երազելը և փորձելը նույնպես արժեք ունեն։

Իմ կարծիքը

Իմ կարծիքով՝ պատմվածքը մի քիչ տխուր է, բայց շատ իմաստուն։ Մելիք հորեղբայրը միամիտ է, բայց բարի և գեղեցիկ հոգի ունի։ Նրա ձախողումը ցավալի է, բայց նաև ցույց է տալիս, որ կարևոր է ոչ միայն արդյունքը, այլ նաև մարդու ցանկությունը ստեղծելու ու հավատալու։

Այս պատմվածքը սովորեցնում է երազել, բայց նաև հասկանալ իրականությունը։

Ընթերցե՛ք Գրիգոր Զոհրապի ,,Զաբուղոն,, ստեղծագործությունը։

1. Ի՞նչ է նովելը։
Նովելը փոքրածավալ արձակ ստեղծագործություն է, որը սովորաբար ունի մեկ հիմնական դեպք կամ սյուժե, սահմանափակ հերոսներ և ավարտվում է անսպասելի կամ խորը իմաստ ունեցող վերջաբանով։ Նովելը կենտրոնանում է մարդու բնավորության, մի կոնկրետ իրավիճակի կամ կյանքի դրվագի վրա։

2. Ո՞րն է ստեղծագործության ասելիքը, գաղափարը, ի՞նչ ուղերձ կարող ես նկատել։
Գրիգոր Զոհրապ-ի «Զաբուղոն» նովելի հիմնական գաղափարն է ցույց տալ մարդկային հարաբերությունների կեղծությունը, արտաքինի և իրական զգացմունքների հակասությունը։

Նովելը ցույց է տալիս, որ

իրական սերը չի կարող գոյատևել կեղծության և ցուցամոլության պայմաններում,
մարդիկ հաճախ սիրում են ոչ թե մարդուն, այլ նրա կերպարը, փառքը կամ «առեղծվածը»,
ազատությունն առանց սիրո և հավատարմության արժեք չի ունենում։

Ուղերձը՝
Մարդկային զգացմունքները պետք է լինեն անկեղծ։ Ցուցամոլությունը, ինքնասիրությունը և դավաճանությունը վերջում բերում են դատարկության ու կորուստի։

3. Ներկայացրե՛ք ստեղծագործության հերոսներին՝ առանձին-առանձին բնութագրելով։

Գրե՛ք ձեր կարծիքը նրանց արարքների վերաբերյալ։

Զաբուղոն
Զաբուղոն խորհրդավոր գող է՝ շատ ճարպիկ, խելացի և անորսալի։ Նա ոչ թե չար մարդ է, այլ ավելի շատ խաղի և իր հմտությունը ցույց տալու համար է գողություն անում։ Նրա մեջ կա նաև նվիրվածություն և իրական սեր Վասիլիկի նկատմամբ։ Նա տարիներ շարունակ փորձում է փախչել միայն նրան տեսնելու համար։

Իմ կարծիքը – Զաբուղոն սխալ ճանապարհ է ընտրել (գողություն), բայց որպես մարդ նա ունի ազնիվ զգացմունքներ։ Վերջում նա ցույց է տալիս մեծություն՝ չվրեժխնդրվելով և վերադառնալով բանտ։

Վասիլիկ
Վասիլիկը գեղեցիկ, գրավիչ, բայց նաև շատ ցուցամոլ և եսասեր աղջիկ է։ Սկզբում նա հաճույք է ստանում գաղտնի սիրուց, բայց հետո սկսում է ձանձրանալ, որովհետև չի կարող ցույց տալ իր «երջանկությունը» ուրիշներին։ Վերջում նա դավաճանում է Զաբուղոյին և նույնիսկ մատնում նրան ոստիկանությանը։

Իմ կարծիքը – նրա արարքը սխալ և անարդար է։ Նա գնահատում է ոչ թե իրական սերը, այլ արտաքին տպավորությունը և մարդկանց կարծիքը։

Այլ կերպարներ (գյուղացիներ, նոր երիտասարդը)
Գյուղացիները սկզբում վախենում են Զաբուղոյից, հետո նույնիսկ մի տեսակ համակրում նրան։ Նոր երիտասարդը սովորական մարդ է, որը պարզապես ցանկանում է ամուսնանալ Վասիլիկի հետ։

Իմ կարծիքը — գյուղացիները հետաքրքիր կերպով ընդունում են գողին,
երիտասարդը մեղավոր չէ, բայց դառնում է իրավիճակի մասնակից։

Շիրազ

ԹԱԳԱԴՐՈՒՄ
Հոգիս արթնացավ հարավի բույրից,
Ինձ է դուրս կանչում զեփյուռը նրա,
Ձյունն էլ արևի ջահել համբյուրից
Ուրախ լալիս է դաշտերի վրա:
Ելնեմ, ծաղկումն է ձնծաղիկների,
Ձյունից ինձ նայող աչքերն համբուրեմ,
Գնամ հետևից ծիծեռնակների,
Նրանց հետ հետ գամ, գարունը բերեմ.
Բարձրանամ կապույտ գահը լեռների՝
Արևն իբրև թագ իմ գլխին առնեմ,
Հագնեմ ծիրանին արշալույսների,
Գարնան թագավոր ինձ թագադրեմ,
Եվ հրովարտակ արձակեմ մի խիստ,
Որ աղբյուրները հավերժ կարկաչեն,
Որ ծաղկեն լեռներն իմ արևանիստ,
Որ ծով դաշտերը հավերժ կանաչեն,
Որ գարունները գան ու չգնան,
Որ հավերժանան զմրուխտ դրախտով,
Որ բեկվի իմ դեմ խորհուրդը մահվան,
Որ մարդը ցնծա հավերժի բախտով:
Եվ ես երջանիկ կլինեմ այնժամ,
Եվ գուցե այնժամ ես մահը սիրեմ,
Երբ անմահ լինեմ, երբ հավերժանամ,
Երբ գարունները ողջ թագավորեմ…

Առաջադրանքներ

1․ Ի՞նչն է արթնացնում բանաստեղծական հերոսի հոգին։
Հերոսի հոգին արթնացնում է գարնան բույրը, հարավի զեփյուռը, արևի ջերմությունը և բնության զարթոնքը։

2.Ի՞նչ է նշանակում «գարնան թագավոր ինձ թագադրեմ» տողը։
Սա նշանակում է, որ հերոսը ցանկանում է դառնալ գարնան տերը, իշխել բնությանը, լինել կյանքի, գեղեցկության ու վերածննդի խորհրդանիշ։

3.Ինչպիսի՞ տրամադրություն է ստեղծվում բնության նկարագրությամբ։
Ստեղծվում է ուրախ, թեթև, հույսով լի և կենդանի տրամադրություն։

4.Ի՞նչ է ցանկանում փոխել հերոսը աշխարհում։
Նա ցանկանում է, որ
մահը չիշխի աշխարհի վրա
գարունը միշտ մնա
բնությունը միշտ ծաղկի
մարդիկ լինեն երջանիկ

5.Ինչպիսի՞ աշխարհ է նա պատկերացնում։
Նա պատկերացնում է հավերժ գարնան, գեղեցկության, խաղաղության և անմահության աշխարհ։

6.Պատկերացրու, որ դու ևս հրովարտակ ես արձակում։ Ի՞նչ կփոխեիր աշխարհում։
Ես կասեի, որ
բնությունը միշտ պահպանվի և լինի մաքուր
մարդիկ երբեք չկռվեն
բոլորը ապրեն խաղաղությամբ
ոչ ոք չլինի միայնակ կամ տխուր

7.Նկարագրի՛ր գարունը՝ օգտագործելով բանաստեղծության պատկերները։
Գարունը գալիս է մեղմ զեփյուռով, արևի ջերմ համբույրով հալեցնում է ձյունը, ծաղկեցնում է դաշտերը, ձնծաղիկները բացում են իրենց աչքերը, թռչունները վերադառնում են, և աշխարհը լցվում է կյանքով ու ուրախությամբ։

Հովհաննես Շիրազ ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՐԴԻ ԵՐԳ Աչքերիս մեջ գարնան օրեր, Ճամփես բախտիս սաերն ի վեր, Ելնում են ես քարերն ի վեր, Ելնում են ես սարերն ի վեր, Քարեր, սարեր, դարերն ի վեր: Բախտս աստղերն են վեր պահել, Ջահել եմ ես ու ձիս ջահել, Չեմ նկատում քարեր ճամփիս, Չեմ նկատում սարեր ճամփիս, Քարեր, սարեր, դարեր ճամփիս: Շանթն է բեկվում ճակտիս վրա, Մահ՝ չգիտեմ՝ կա՞, թե՞ չկա, Ելնում եմ ես ահերն ի վեր, Ելնում եմ ես մահերն ի վեր, Ահեր, մահեր, ջահերն ի վեր: Աչքերիս մեջ գարնան օրեր, Ճամփես դեպի աստղերն անմեռ՝ Ինձ ելնելու քարեր կան դեռ, Ինձ ելնելու սարեր կան դեռ, Քարեր, սարեր, դարեր կան դեռ…

Առաջադրանքներ

1.Ի՞նչ ճանապարհի մասին է խոսվում ստեղծագործության մեջ։
Խոսվում է կյանքի դժվար ճանապարհի մասին՝ լի խոչընդոտներով, պայքարով և հաղթանակով։

2.Ի՞նչ է նշանակում «աչքերիս մեջ գարնան օրեր» արտահայտությունը։
Սա նշանակում է հույս, հավատ, երիտասարդություն և պայծառ ապագայի սպասում։

3.Ի՞նչ գաղափար է արտահայտում բանաստեղծությունը։ 
Բանաստեղծությունը արտահայտում է պայքարի, ուժի, առաջ գնալու և երբեք չհանձնվելու գաղափարը։

4. Արդյո՞ք այս բանաստեղծությունը միայն անցյալի մասին է, թե՞ նաև ներկայի և ապագայի։
Այն վերաբերում է ոչ միայն անցյալին, այլ նաև ներկային և ապագային, որովհետև ժողովրդի պայքարը և առաջ գնալու ձգտումը միշտ շարունակվում է։

Կարդացե՛ք Շիրվանզադեի ,,Արտիստը,, ստեղծագործությունն ամբողջությամբ և պատասխանե՛ք հարցերին։ 
Առաջադրանքներ

1. Անհասկանալի բառեր և բացատրություն
Տեքստում հանդիպում են մի շարք բառեր, որոնք կարող են անհասկանալի լինել։
հուշարար՝ թատրոնում դերասաններին խոսքը հիշեցնող մարդ
բարիտոն՝ տղամարդու միջին ձայն
կոնտրալտո՝ կանացի ցածր ձայն
մելամաղձիկ՝ տխուր, թախծոտ
սինյորա՝ տիկին
սինյորինա՝ օրիորդ
գրանտ՝ ազնվական, հպարտ մարդ

2. Միջավայրի նկարագրություն
Պատմողը հայտնվում է Օդեսայում՝ մի բազմազգ, աղմկոտ, բայց շատ ջերմ միջավայրում։ Տունը լի է տարբեր ազգերի մարդկանցով՝ հատկապես իտալացիներով։ Բոլորը միասին ճաշում են, երգում, նվագում, պարում։ Տիրում է ուրախ և ընկերական մթնոլորտ, որտեղ մարդիկ հեշտությամբ մտերմանում են։ Դա արվեստով լցված միջավայր է, որտեղ երաժշտությունն ու ծիծաղը միավորում են մարդկանց։

3. Լևոնը՝ ըստ պատմողի
Պատմողը Լևոնին տեսնում է որպես նիհար, գունատ, բայց շատ գեղեցիկ և նուրբ դիմագծերով պատանի։ Նրա աչքերում կա թախիծ, բայց միաժամանակ՝ գրավչություն։ Նա անմիջապես համակրում է նրան և զգում, որ Լևոնը առանձնահատուկ է։

4. Լևոնը՝ ըստ հարևանների
Հարևանները Լևոնին համարում են իսկական արտիստ։ Նրանք ասում են, որ նա արվեստը սիրում է ամբողջ էությամբ։ Նրան բնութագրում են որպես հպարտ, բայց նաև բարի ու հեզ տղա։ Բոլորը սիրում են նրան և գնահատում նրա տաղանդը։

5. Լևոնի հոր մասին և վերաբերմունք
Լևոնի հայրը եղել է թատրոնի վարսավիր և մեծ սիրով էր կապված արվեստին։ Նա սիրահարվել է մի երգչուհու, բայց այդ սերը դարձել է նրա դժբախտության պատճառը։ Նրան ծաղրել են, և նա սկսել է հարբել, կորցրել է աշխատանքը և մահացել հիվանդությունից։ Նա խղճալի կերպար է, բայց նաև թույլ, որովհետև չկարողացավ պայքարել իր կյանքի համար։

6. Լևոնը՝ ըստ մոր պատմածի
Լևոնը փոքր տարիքից դժվար կյանք է ունեցել։ Նա տարբեր աշխատանքներ է փորձել, բայց չի մնացել ոչ մի տեղ, որովհետև միշտ ձգտել է դեպի թատրոն։ Նա դարձել է աֆիշներ բաժանող և ամբողջ ժամանակը անցկացնում է թատրոնում։ Նա բարի է, հեզ, աշխատասեր և շատ է սիրում արվեստը։

7. Վերնագիր
Լևոնը և նրա ծանր ճակատագիրը

8. Լևոնի բնութագիրը ըստ հատվածների
Լևոնը սոցիալապես անապահով է, որովհետև ապրում է փոքր, խեղճ սենյակում, հնամաշ պայմաններում։
Նա համարձակ է, որովհետև փախել է արհեստանոցից և ընտրել իր ճանապարհը։
Նա արվեստասեր է, որովհետև միշտ թատրոնում է և չի բաց թողնում ներկայացումները։
Նա ունի երաժշտական և դիտողական ձիրք, որովհետև շփվում է արտիստների հետ, սովորում նրանցից և հասկանում արվեստը։

Կարդա՛ Դ․ Դեմիրճյանի ,,Ավելորդը,, պատմվածքը։

1. Դո՛ւրս գրիր անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր։
աղա — հարուստ, ազդեցիկ մարդ, տան տեր
հաճի — մարդ, ով եղել է Մեքքայում ուխտի (կրոնական պատվավոր կոչում)
պանդուխտ — օտար երկրում ապրող կամ աշխատող մարդ
գթություն — կարեկցանք, խղճահարություն

2. Բնութագրի՛ր Հաճի աղային։
Հաճի աղան ներկայացվում է որպես հարուստ բայց կոպիտ և անսիրտ մարդ նա իրեն բարձր է դասում մյուսներից չի հարգում աղքատ մարդկանց մտածում է միայն իր շահի մասին և չունի կարեկցանք նա հեշտությամբ վիրավորում է մարդկանց և իրեն պահում է մեծամիտ ձևով այս կերպարը ցույց է տալիս որ մարդը կարող է ունենալ հարստություն բայց լինել հոգեպես աղքատ

3. Ներկայացրո՛ւ քո վերաբերմունքը Հաճի աղայի արարքի վերաբերյալ։
Իմ վերաբերմունքը Հաճի աղայի արարքի նկատմամբ բացասական է որովհետև նա մարդուն համարում է ավելորդ և նրան վերաբերվում է անարդար և անմարդկային ձևով այդպիսի վերաբերմունքը վիրավորական է քանի որ յուրաքանչյուր մարդ արժեք ունի և ոչ ոք իրավունք չունի ուրիշին համարել ավելորդ

4. Մեկնաբանի՛ր ստեղծագործության ավարտը։
Պատմվածքի ավարտը մեզ հուշում է որ Հաճի աղան չի հասկանում իր սխալը և շարունակում է մնալ նույնը բայց ընթերցողը սկսում է մտածել թե իրականում ով է ավելորդը այն մարդը որ աղքատ է թե այն մարդը որը չունի սիրտ և բարություն ավարտը ունի խոր իմաստ և մեզ ստիպում է վերաիմաստավորել արժեքները

5. Ինչո՞ւ է ստեղծագործությունը կոչվում ,,Ավելորդը,, ։
Ստեղծագործությունը կոչվում է «Ավելորդը» որովհետև այնտեղ բարձրացվում է այն հարցը թե ով է իրականում ավելորդ մարդը առաջին հայացքից թվում է թե ավելորդ են համարվում աղքատները կամ անպետք մարդիկ բայց իրականում հեղինակը ցույց է տալիս որ ավելորդ են նրանք ովքեր կորցրել են մարդկային արժեքները և դարձել են անսիրտ

6. Ո՞րն է ստեղծագործության գաղափարը, ի՞նչ է ուզում ասել հեղինակը։
Ստեղծագործության հիմնական գաղափարն այն է որ ոչ մի մարդ ավելորդ չէ և պետք է հարգել բոլորին անկախ նրանց սոցիալական վիճակից հեղինակը ուզում է ցույց տալ որ մարդուն պետք է գնահատել ոչ թե նրա հարստությամբ այլ նրա բարությամբ սրտով և մարդկային վերաբերմունքով

Նաիրի Զարյան ․ Հայրենի տուն 

Այս գիշեր տեսա մի անուշ երազ.  
Ես իմ հայրենի տունն էի նորոգում, 
 Մանկության երկինքն էր բացվել վրաս,
  Եվ արշալույսներ կային իմ հոգում։ 
 Այնտեղ էր մայրս, հայացքը պայծառ,
  Մայրենի լեզվով խոսում էր առուն,
  Խշշում էր բակում հինավուրց մի ծառ…
  Այնպես ծանո՜թ էր և այնպես գարո՜ւն… 
 Երդիկից կաթած շողն արեգական 
Թվում էր հոգուս ոսկյա բանալի,
  Արևն էր նայում աչքով մայրական, 
 Եվ քաղցր էր աշխարհն ու հասկանալի… 

1. Ինչո՞ւ է հայրենի տունը կապվում մանկության հիշողության հետ։ 
Հայրենի տունը կապվում է մանկության հիշողությունների հետ, որովհետև մարդը իր մանկությունը անցկացնում է հենց այնտեղ։ Այդ տունը կապված է ընտանիքի, հատկապես մոր, սիրո և ջերմության հետ։ Տանը հիշվում են մանկության ուրախ և անհոգ օրերը, այդ պատճառով էլ այն մարդու մեջ արթնացնում է քաղցր հիշողություններ։

2. Ի՞նչ հիմնական գաղափար կամ ուղերձ է փոխանցում բանաստեղծությունը։ 
Բանաստեղծության հիմնական գաղափարն այն է, որ հայրենի տունը մարդու համար ամենաթանկ տեղերից մեկն է։ Այն կապված է մանկության, ընտանիքի և երջանիկ հիշողությունների հետ։ Բանաստեղծը ցույց է տալիս, որ հայրենի տունը միշտ մնում է մարդու հոգում և նրան հիշեցնում է իր անցյալը։

Հայերեն

Ինչու՞ չես խոսում հայերեն.
Ես երգ եմ հյուսում քեզ համար,
Հոնքերդ հպարտ ու կամար՝
Իջնում ես հայոց լեռներեն:
Ինչու՞ չես խոսում հայերեն:

Ես երգ եմ հյուսում քեզ համար,
Դու չես հասկանում իմ լեզուն:
Ես խորթ եմ, օտար քո հոգուն,
Բայց քո տեսիլքով խանդավառ,
Ես երգ եմ հյուսում քեզ համար:

Հոնքերդ հպարտ ու կամար
Հանց վեհ տաճարները հայոց
Հայացքդ մաղում է ամառ.
Հայքից են աչքերը քո բոց,
Հոնքերդ հպարտ ու կամար…

Իջնում ես հայոց լեռներեն
Ինչպես թեթևոտ մեր պախրան,
Նայվացքդ այնպես նաիրյան
Հմայքդ այնպես հայերեն՝
Իջնում ես հայոց լեռներեն:

Ինչու՞ չես խոսում հայերեն:
Նորքից ես թռել դու իմ լոր,
Զանգուն է երգել քեզ օրոր,
Մասիսն է հսկել վեհորեն:
Ինչու՞ չես խոսում հայերեն:

1. Քո կարծիքով ո՞ւմ է դիմում բանաստեղծը։ 
Իմ կարծիքով բանաստեղծը դիմում է հայ աղջկան կամ ընդհանրապես այն հայ մարդուն, ով չի խոսում հայերեն։

2. Ո՞ր հարցն է կրկնվում, ի՞նչ նպատակով։ 
Բանաստեղծության մեջ կրկնվում է «Ինչու՞ չես խոսում հայերեն» հարցը։ Այն կրկնվում է, որպեսզի ընդգծի հեղինակի ցավն ու մտահոգությունը, որ հայ մարդը չի խոսում իր մայրենի լեզվով։

3. Առանձնացրո՛ւ արտաքինի նկարագրությունները։ Ի՞նչ զուգորդումներ է անում հեղինակը։ 
Բանաստեղծը նկարագրում է արտաքին գեղեցկությունը հետևյալ կերպ․ «Հոնքերդ հպարտ ու կամար», «Հայքից են աչքերը քո բոց», «Հայացքդ մաղում է ամառ», «Նայվածքդ այնպես նաիրյան»։ Հեղինակը զուգորդում է աղջկա գեղեցկությունը հայոց լեռների, բնության և վեհ տաճարների հետ։

4.  Ինչո՞ւ է կարևոր խոսել և սովորել մայրենի լեզուն։  Ի՞նչ դեր ունի մայրենի լեզուն ազգային ինքնության պահպանման գործընթացում։ 
Մայրենի լեզուն շատ կարևոր է, որովհետև այն մեր ժողովրդի մշակույթի, պատմության և ինքնության մի մասն է։ Լեզվի միջոցով մենք պահպանում ենք մեր ավանդույթներն ու կապը մեր ժողովրդի հետ։ Եթե մարդը խոսում և պահպանում է իր մայրենի լեզուն, ապա պահպանում է նաև իր ազգային ինքնությունը։

5. Ժամանակակից աշխարհում պահպանված և ապահո՞վ է քո մայրենի լեզուն կամ ի՞նչ վտանգների առջև է կանգնած։ Երիտասարդները, այլ մարդիկ խոսո՞ւմ և գրո՞ւմ են մայրենի լեզվով , ի՞նչ խնդիրներ ես նկատում։ 
Ժամանակակից աշխարհում հայերենը պահպանվում է, բայց նաև որոշ վտանգների առաջ է կանգնած։ Երբեմն մարդիկ, հատկապես երիտասարդները, օգտագործում են շատ օտար բառեր կամ գրում են հայերենը լատինատառ։ Սոցիալական ցանցերում նույնպես հաճախ հայերենը սխալ են գրում։ Այդ պատճառով կարևոր է, որ մարդիկ շարունակեն խոսել և գրել հայերեն, որպեսզի այն պահպանվի նաև ապագայում։

Ընթերցե՛ք Ս․ Կապուտիկյանի ,,Քելե, լաո,, բանաստեղծությունը։

Գիշեր-ցերեկ նույն երգն է իմ ունկերում,

Ձայնի տեղակ ծուխ է ելնում այդ երգից,

Ու ծխի մեջ կսկծում է մի ծերուկ

«Քելե լաո, քելե էրթանք մըր էրգիր»..

Արնոտել է ոտքը ճամփից քարքարոտ,

Մանգաղն ուսած, գաղթի մախաղը մեջքին,

Դեռ քայլում է սարով, ձորով, աշխարհով

«Քելե լաո, քելե էրթանք մըր էրգիր»…

Աչքերի մեջ համառ մի ուխտ ու հարցում,

Ու մի զարմանք, խեղճ մի զարմանք անմեկին

Հարցնում է իրեն, բախտին, Աստծուն

«Իմա՞լ կեղնի, իմա՞լ չերթանք մըր էրգիր»…

Իր ի՞նչ գործն է` թե կա սահման ու կա վեճ

Իր ի՞նչ գործն է` թե կան ռումբեր ու հրթիռ

Հողի, հոգու միամիտ կանչն է իր մեջ

«Իմա՞լ կեղնի, իմա՞լ չերթանք մըր էրգիր»…

Իմա՞լ կեղնի..

Ինքը` այստեղ, հողն` այնտեղ

Արտը կծղել, սպասում է իր ձեռքին..

Ինչպե՞ս թողնենք տունն ու ջաղացը անտեր

«Իմա՞լ կեղնի, իմա՞լ չերթանք մըր էրգիր»…

Ինչպե՞ս խեղդենք խև խռովքը Սասնա տան,

Ինչպե՞ս մարենք այսքան կարոտ, վառք ու կիրք,

Այսքան երազ ինչպե՞ս թաղենք գետնի տակ,

«Իմա՞լ կեղնի, իմա՞լ չերթանք մըր էրգիր»..

Թե աշխարհում արդարություն կա վերուստ,

Ու թե դաշն են Աստված, երկիր ու երկինք,

Պիտի փլվի ամեն պատնեշ, ամեն սուտ,

Պիտի էրթանք, պիտի էրթանք մեր էրգիր…

1. Բացատրի՛ր բառերը՝ ունկ, կսկծալ, մախաղ, ուխտ, անմեկին, խև, խռովք։
Ունկ — ականջ
Կսկծալ — շատ ցավ զգալ, տանջվել, խոր ցավ ապրել
Մախաղ — պարկ, պայուսակ (հատկապես ճանապարհի համար վերցրած իրերով)
Ուխտ — երդում, խոստում, հաստատ որոշում
Անմեկին — միայնակ, առանց ընկերների կամ հարազատների
Խև — շատ ուժեղ, անհանգիստ, երբեմն խենթի պես ուժեղ
Խռովք — անհանգստություն, ներքին հուզում, պայքարի կամ բողոքի զգացում

2. Բացատրի՛ր իմալ, քելե բարբառային բառերը։
Իմալ — ոնց
Քելե — արի, եկ

3. Ի՞նչ նկատի ունի ,,մեր երկիր,, ասելով։ Ո՞րն է մեր երկիրը։
«Մեր երկիր» ասելով բանաստեղծուհին նկատի ունի հայրենիքը՝ Հայաստանը, այն հողը, որտեղ ապրել են հայերը և որը շատերը երազում են վերադառնալ։

4. Քո կարծիքով ՝ ինչի մասին է բանաստեղծությունը։
Բանաստեղծությունը պատմում է հայրենիքի կարոտի մասին։ Այն ցույց է տալիս մի ծեր մարդու, որը գաղթել է իր հայրենիքից, բայց ամբողջ կյանքում երազում է վերադառնալ իր երկիրը։ Նա անցնում է երկար ճանապարհներ, բայց իր սրտում միշտ կա մի հարց՝ արդյո՞ք կկարողանան երբևէ վերադառնալ իրենց հայրենիք։
Բանաստեղծությունը նաև խոսում է հույսի մասին, որ մի օր բոլոր հայերը կվերադառնան իրենց հայրենի հողը։

5. Նկարագրի՛ր քո երկիրը 5 բառով, բնութագրի՛ր քո երկիրը 5 բառով։
Իմ երկիրը՝
ուժեղ
գեղեցիկ
լեռնային
հին
հյուրընկալ

6. Ինչպե՞ս կներկայացնես քո երկիրը օտարերկրացիներին։
Ես իմ երկիրը կներկայացնեմ որպես հին և գեղեցիկ երկիր՝ հարուստ պատմությամբ ու մշակույթով։ Հայաստանը հայտնի է իր բարձր լեռներով, հին եկեղեցիներով և բարի մարդկանցով։ Մեր ժողովուրդը շատ է սիրում իր հայրենիքը և հպարտանում է իր պատմությամբ ու ավանդույթներով։

• Ես իմ անուշ Հայաստանի
• Հայրենիքում
• Տաղ անձնական
• Մորս համար գազել
• Էլի գարուն կգա

Ես իմ անուշ Հայաստանի
Այս բանաստեղծությունում բանաստեղծը խոսում է իր մեծ սիրո մասին դեպի հայրենիքը։ Նա ասում է, որ սիրում է Հայաստանի բնությունը, լեռները, քարքարոտ ճանապարհները և նույնիսկ նրա դժվարությունները։
Բանաստեղծության հիմնական միտքն այն է, որ հայրենիքը պետք է սիրել այնպես, ինչպես այն կա։ Չարենցը ցույց է տալիս, որ հայրենիքը մարդու համար ամենաթանկն է։

Հայրենիքում
Այս բանաստեղծությունում Չարենցը նկարագրում է հայրենիքի գեղեցկությունը և մարդու կապը իր երկրի հետ։ Նա ցույց է տալիս, որ մարդը իրեն ամենաերջանիկն է զգում հենց իր հայրենիքում։
Հիմնական գաղափարն այն է, որ հայրենի հողը մարդու համար խաղաղություն և ուժ է տալիս։

Տաղ անձնական
Այս բանաստեղծությունը ավելի անձնական և զգացմունքային է։ Այստեղ Չարենցը խոսում է իր կյանքի, սիրո և զգացմունքների մասին։
Բանաստեղծությունը ցույց է տալիս բանաստեղծի նուրբ հոգին և զգայուն բնավորությունը։ Այն նաև ցույց է տալիս, թե ինչպես է մարդը մտածում իր կյանքի ու սիրո մասին։

Մորս համար գազել
Այս ստեղծագործությունը նվիրված է բանաստեղծի մորը։ Չարենցը մեծ սիրով ու հարգանքով է խոսում մոր մասին։ Նա հիշում է մոր ջերմությունն ու հոգատարությունը։
Բանաստեղծության հիմնական միտքն այն է, որ մայրական սերը ամենամաքուր և ուժեղ սիրերից մեկն է։

Էլի գարուն կգա
Այս բանաստեղծությունում գարունը ներկայացված է որպես կյանքի, հույսի և նոր սկզբի խորհրդանիշ։ Չարենցը ասում է, որ դժվարություններից հետո միշտ գալիս է նոր կյանք ու ուրախություն, ինչպես գարունը ձմռանից հետո։
Հիմնական գաղափարն այն է, որ մարդը պետք է միշտ հույս ունենա ապագայի նկատմամբ։

Աշխատանք դասարանում 

1. Ներկայացնել Սասունցի Դավթի և Մսրա Մելիքի կռվի տեսարանը՝ երկուսի արարքները մեկնաբանելով և բնութագրելով։ 
Մսրա Մելիքը գոռոզ և ամբարտավան թագավոր է։ Նա մեծ զորքով գալիս է Սասուն՝ նվաճելու և բռնության միջոցով ժողովրդի վրա իշխանություն հաստատելու նպատակով։ Մելիքը ծաղրում է Դավթին և վստահ է իր հաղթանակում, ցույց տալով իր ինքնավստահությունն ու գոռոզությունը։

Դավիթը, ընդհակառակը, պայքարում է ոչ թե փառքի, այլ ժողովրդի ազատության համար։ Նա առաջարկում է կռվել միայն իր և Մելիքի միջև, առանց զորքի մասնակցության, ինչը ցույց է տալիս նրա ազնվությունն ու մարդասիրությունը։ Կռվի ընթացքում Դավիթը ցուցաբերում է հսկայական ուժ և վճռականություն, և վերջում հաղթում է Մսրա Մելիքին՝ արդարության հաղթանակը խորհրդանշելով բռնության նկատմամբ։

Մսրա Մելիք — գոռոզ, բռնակալ, համառ, հզոր։
Դավիթ — ազնիվ, խիզախ, ուժեղ, ժողովրդասեր։

2. Ըստ Թումանյանի պոեմի բնութագրիր Դավիթին՝ մեջբերելով համապատասխան հատվածներ։ 
Թումանյանի պոեմում Դավիթը ներկայացված է որպես ուժեղ և արդար հերոս։ Նա օգտագործում է իր ուժը միայն ժողովրդի և հայրենիքի պաշտպանության համար, չի փնտրում անձնական փառք։ Դավիթը խիզախ է, պարզ, անմիջական, ազնիվ և սիրով լցված ժողովրդի հանդեպ։ Նրա կերպարը մարմնավորում է ազատասիրական ոգին, արդարության հավատն ու հայրենասիրությունը։

Եթե ուզում ես, կարող եմ անել ավելի ոճային ու հոսող տարբերակ, որը որպես փոքր տեքստ կարելի է անմիջապես գրել դասին։ Ուզե՞ս, որ դա անեմ։

Ընթերցել ,,Սասնա ծռեր,, էպոսից ընտրված հատվածները և պատասխանել հարցերին։

1.Ի՞նչ նշանակություն ունի ջուրը էսպոսում։ Ի՞նչ գիտես ջրի պաշտամունքի մասին։ 
Ջուրը էպոսում կյանքի, մաքրության և ուժի խորհրդանիշ է։ Այն հաճախ կապված է հրաշագործ ուժի հետ։ Օրինակ՝ հերոսները ջրի միջոցով մաքրվում են, ուժ են ստանում կամ հաղթահարում փորձություններ։ Ջուրը նաև բնության տարր է, որը կարող է և՛ կործանել, և՛ փրկել (օրինակ՝ Մհերի կողմից գետի հունը փոխելը)։

Հայ ժողովրդի հին հավատալիքներում ջուրը սրբազան է համարվել։ Գետերը, աղբյուրները պաշտվել են որպես աստվածային պարգև։ Մարդիկ հավատացել են, որ ջուրը բուժիչ ու մաքրող զորություն ունի։ Ջրի պաշտամունքը գալիս է հեթանոսական շրջանից, երբ բնության ուժերը համարվում էին կենդանի և աստվածային։

2.Ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշներ և դեր ունեն կին հերոսները էպոսի տարբեր ճյուղերում։
Կին հերոսները էպոսում ուժեղ, արժանապատիվ և խելացի կերպարներ են։ Նրանք ոչ միայն գեղեցիկ են, այլ նաև կամքի ուժ ունեն։

Խանդութ խանումը հպարտ և համարձակ է, կարողանում է պաշտպանել իր արժանապատվությունը։
Մհերի մայրը (Ծովինար) խորհրդանշում է մայրական սեր և իմաստություն։
Գոհարը և այլ կանայք հավատարիմ են և նվիրված։

Ընդհանուր հատկանիշներն են՝
հավատարմություն,
ուժեղ կամք,
ազգային արժանապատվություն,
հոգատարություն և զոհաբերություն։

Նրանք հաճախ ուղղորդում են հերոսներին և կարևոր դեր ունեն նրանց ճակատագրում։

3.Ինչո՞ւ է Դավիթը  ժողովրդի կողմից ամենասիրված կերպարը համարվում։ 
Սասնա ծռեր-ում Դավիթը ամենասիրված հերոսն է, որովհետև նա ժողովրդի պաշտպանն է։ Նա ուժեղ է, բայց նաև արդար, պարզասիրտ և անմիջական։ Դավիթը չի պայքարում փառքի համար, այլ՝ հանուն ժողովրդի ազատության։

Նա մոտ է ժողովրդին իր բնավորությամբ՝

սիրում է արդարությունը,
ատում է դավաճանությունը,
հումոր ունի,
չի վախենում վտանգից։

Ժողովուրդը նրան սիրում է, որովհետև նա իր ուժը օգտագործում է ոչ թե անձնական շահի, այլ ընդհանուր բարիքի համար։

4.Մեկնաբանի՛ր Մհերի՝ Ագառավաքարում փակվելը։ Ինչո՞ւ է հայ ժողովուրդը էպոսին այս ավարտը տվել։ Գրի՛ր քո կարծիքը վերջաբանի վերաբերյալ։  

Փոքր Մհերի փակվելը Ագռավաքարում խորհրդանշական է։ Նա չի մահանում, այլ փակվում է քարի մեջ և սպասում ժամանակի փոփոխությանը։ Սա նշանակում է, որ արդարության և հերոսության ժամանակը դեռ չի եկել։ Երբ աշխարհը նորից պատրաստ լինի, Մհերը դուրս կգա։

Այս ավարտը ցույց է տալիս ժողովրդի հավատը ապագայի հանդեպ։ Թեպետ ժամանակները ծանր են, բայց հույս կա, որ մի օր արդարությունը կհաղթի։

Իմ կարծիքով՝ այս ավարտը տխուր է, բայց միաժամանակ հուսադրող։ Այն մեզ սովորեցնում է, որ նույնիսկ դժվար ժամանակներում պետք է պահպանել հավատը և ազգային ուժը։