Category: Գրականություն 9

11.12.2025

Աշխատանք դասարանում

Կարդա՛ ստեղծագործությունները և դրանց արտահայտած գաղափարների շուրջ ձևակերպի՛ր պնդումներ։ 
Վիշապը ողջ է…
Պնդում — Մարդը, երբ շատ է ուզում հարստություն, կարող է վատ դառնալ և փոխվել այնպես, որ այլևս ինքն իրեն չի նմանվում։
Պնդում — Ով շատ է հավանում հարստությունը, կարող է վատ դառնալ և դառնալ այն, ինչից առաջ վախենում էր։
Պնդում — Իրական թշնամին միշտ դրսում չէ, երբեմն մեր մեջ է։

Կրիան ու կարճը
Պնդում — Մարդ (կրիան) չի կարող փոխել ուրիշների բնույթը, նաև չի կարող իրեն պարտադրել վստահել անվստահելիին։
Պնդում — Բարությունը առաքինություն է, սակայն առանց զգուշության՝ կարող է վնաս բերել։
Պնդում — Ստոր կամ ինքնաոչնչացնող բնույթ ունեցող մարդիկ վնասում են ոչ միայն ուրիշներին, այլև՝ ինքն իրենց։

Աշխարհը և մենք
Պնդում — Մարդը վերացնում է իրեն, երբ պայքարում է իր իսկ ստեղծած երևույթների դեմ։
Պնդում — Մարդը հաճախ տառապում է իր սեփական վախերից, որոնք իրականում գոյություն չունեն։
Պնդում — Աշխարհն այն է, ինչ տեսնում ենք մեր ներսում․ եթե մենք շառաչում ենք, աշխարհն էլ մեզ է նույնն է վերադարձնում։

Միքայել Նալբանդյան ,,Իտալացի աղջկա երգը,, 

1. Բացատրի՛ր բառերը՝ քեն, ոխ, յուր, գանչում է, նորան, սորա։
քեն — ատելություն
ոխ — վրեժ
յուր — իր
գանչում է — կանչում է
նորան — նրան
սորա — սրան (այս մեկի)

2. Ի՞նչ է ուզում ասել հեղինակը, ի՞նչ ուղերձ ունի ստեղծագործությունը։ 
Հեղինակը ուզում է ասել, որ՝
Եթե պետք լինի զոհվել, թող լինի ազատության համար, ոչ թե անիմաստ։
Ազատությունը մարդկանց համար ամենակարևոր բաներից է։
Մարդը պետք է պայքարի իր և իր ժողովրդի ազատության համար։

3. Գրի՛ր կարծիքդ այս տողերի վերաբերյալ՝

«Ամենայն տեղ մահը մի է,
Մարդ մի անգամ պիտ մեռնե.
Բայց երանի՜, որ յուր ազգին
Ազատությամբ կը զոհվի»
Մահը յուրաքանչյուրին է հասնում, բայց ավելի լավ է, որ մարդը մահանա բարի և մեծ գործի, իր ժողովրդին օգնելու համար։ Այդպիսի մահը արժեքավոր է, որովհետև մարդը հերոսի նման է դառնում։

Մեր պատմության մեջ Մեսրոպ Մաշտոցը մի հերոս է, որը մեզ փրկեց տառերով։ Մինչև 405 թվականը հայերը հող ունեին, լեզու ունեին, բայց չունեին իրենց սեփական գիրը։ Դա նշանակում էր՝ չունեինք մեր պատմությունը գրելու, մեր աղոթքներն ասելու կամ օրենքները պահելու հնարավորություն։

Մաշտոցի մեծ առաքելությունը երեք բան էր. նախ՝ ստեղծել այնպիսի գրեր (այբուբեն), որոնք ճիշտ-ճիշտ սազում էին հայերենին, ապա՝ թարգմանել Աստվածաշունչը և, ամենակարևորը, բացել դպրոցներ ամբողջ Հայաստանում։ Այս դպրոցները դարձան մեր միության կենտրոնը։ Թեև մեր երկիրը քաղաքականապես բաժանված էր օտար տերությունների միջև, բոլոր հայերը սկսեցին սովորել նույն հայերեն տառերը։ Մաշտոցը հայերին հոգևորապես և մշակութապես վերամիավորեց։

Մեր ինքնությունը պահելու գործում գրի դերը հասկանալու համար պետք է հիշել Մամփրե պապին։ Մամփրեն, թեև մեծ տարիքում էր, սկսեց սովորել տառերը։ Նա ասում էր, որ տառերը զինվորներ են, իսկ դպրոցները՝ բերդեր։ Մաշտոցի տառերը դարձան մեր ամենաուժեղ զենքը։ Երբ թշնամիները փորձում էին մեզ ձուլել, մեր լեզուն ու մշակույթը փրկվեցին այդ զինվորների միջոցով։ Մենք կորցրեցինք թագավորներ, բայց չկորցրեցինք մեր գրերը։ Մամփրեն ասում էր. «Մամփրեն արքա է, իսկ սուրբ Մաշտոցի գրերն զինվորներ են»։ Սա նշանակում է, որ Մաշտոցը մեզ տվեց գանձը (տառերը), բայց հիմա յուրաքանչյուր հայ պետք է լինի արժանի «արքա» այդ զինվորների համար։ Մենք պետք է ճիշտ օգտագործենք մեր գիրը՝ հանուն ճշմարտության և Հայրենիքի։

Այսօր, հազարավոր տարիներ անց, Մաշտոցի գործը մնում է մեր գոյության հիմքը։ Նա մեզ տվեց այն գործիքը, որով ցրված հայությունը կարող է միշտ մնալ կապված իր արմատներին։ Մեր ինքնությունը ապրում է այս 36 զինվոր-տառերի մեջ։

Կարդա՛ Մ․ Գալշոյանի ,,Մամփրե արքան,, ստեղծագործությունը։ 
1.Դո՛ւրս գրիր անհասկանալի բառերը, բարբառային բառերը և բացատրի՛ր։
Մամփրե — պատրաստված կամ ամրացված ինչ-որ նյութից, խորհրդանշական՝ ուժեղ ու կարևոր բան։
Փսլնքոտ — թույլ, վստահ չցուցացնող։
Ասկյար — զինվոր, որի տակ կանգնած է հրամանատար։
Կարմիր տառեր — կարևոր, ուժեղ և սուրբ տառեր, հատուկ ուշադրություն արժանացնող։

2. Ինչի՞ հետ է համեմատում հայոց գրերը։ 
«Մամփրե արքան» ստեղծագործությունում գրերը համեմատվում են զինվորների հետ, որովհետև նրանք պաշտպանում են հայ ժողովրդի լեզուն, մշակույթը և ինքնությունը։ Գրելը կարծես մարտ է, որի միջոցով պահպանվում է ազգի արժեքը։

3. Բացատրի՛ր ասացվածքը՝ Ուսումն եփած հաց է, մարդու թևի տակ դրած։ 
Ասվածը նշանակում է, որ ուսումը արժեքավոր է, ինչպես պատրաստ հացը, որն արդեն պատրաստ է ու կարելի է օգտագործել։ Ուսումը սնունդ է մարդու ուղեղի և հոգու համար։

4. Ինչպե՞ս ես հասկանում այս հատվածը՝  Հայոց գրերը հայոց զինվորներն են։ Իսկ թագավորը, թագավորը Մամփրեն է, Մամփրեն է արքան, այսինքն նա, ով այդ զինվորներն ունի իր հրամանի տակ և նրանց կռիվ է տանում հանուն հայրենիքի, հանուն արդարության, հանուն ճշմարտության, հանուն գեղեցիկի։ Իսկ Մամփրե արքան կարող է հանկարծ փսլնքոտի մեկը լինել և զինվորներին հիմար հրամաններ տալ, այդ դեպքում նա արդեն արքա չէ, այլ սովորական մի փսլնքոտ և հրաման տալու իրավունք չունի, այլ ամենաշատը, ամենաշատը, պետք է հետևի, թե իսկական արքայի հրամանի տակ զինվորներն ինչպես են շարժվում, դեպի ուր են շարժվում և ինչ են անում և եթե կարող է, թող մաքրի իր փսլինքը: Այդ Մամփրե արքան կարող է հանկարծ նենգ, մի ավազակ լինել, իսկ ավազակն արդեն արքա չէ, ավազակ է ու կա, և նրա պիղծ հրամանի տակ այդ զինվորները կարող են դառնալ ասկյարներ։

Գրերը չեն միայն նշաններ, դրանք պաշտպանում են հայ ժողովրդի լեզուն ու մշակույթը։ Եթե Մամփրե արքան լավն է ու խելացի, գրերը ծառայում են ճիշտ նպատակների համար՝ հայրենիքի ու արդարության համար։ Եթե նա թույլ կամ չար է, գրերը կարող են ծառայել վատ նպատակների, և զինվորներն էլ կվերածվեն առանց նպատակ ունեցող զինվորների (ասկյարների)։

5. Ըստ Մամփրեի՝ ինչի համար էին գրերը, ինչպես էր իրեն զգում, երբ արդեն ճանաչում և տիրապետում էր գրին։ 
Գրերը ստեղծվել են մարդկանց կրթելու, նրանց մտածողությունը զարգացնելու և ազգի ինքնությունը պաշտպանելու համար։ Մամփրեն զգում է երջանկություն ու ուժ, երբ կարողանում է հասկանալ և օգտագործել գրերը։ Դա նրան տալիս է իշխանություն ու պատասխանատվություն. նա գիտի, որ իր ձեռքերում է «զինվորները»՝ գրերը, և պետք է դրանք օգտագործի ճիշտ նպատակների համար։

6. Ինչպե՞ս կմեկնաբանես ստեղծագործության ավարտը՝ Մամփրեի կարմիր գլխատառերով գիրը։ 
Կարմիր տառերը խորհրդանշում են ուժ, պայքար, սրբություն ու կարևորություն։ Արդյունքում ցույց է տրվում, որ գրերը ոչ միայն նշաններ են, այլ նաև ուղեցույց են՝ պահպանելու արժեքներն ու ինքնությունը։ Գիրն այստեղ խորհրդանշում է ազգի հոգու ուժն ու նրա պայքարի շարունակությունը։

7. Մամփրեի՝ տառեր սովորելու ցանկությանն ինչպես վերաբերվեցին գյուղացիները, ինչիպիսի՞ վերաբերմունք  ունես դու։
Գյուղացիները սկզբում չէին հասկանում Մամփրեի ցանկությունը՝ սովորել գրերը, քանի որ մեծ տարիքում սովորելը նոր բան էր նրանց համար։ Իմ կարծիքով, դա շատ լավ և անհրաժեշտ ցանկություն է։ Գրերի ու գիտելիքի տիրապետելը օգնում է պահպանել մշակույթը և լեզուն, ինչպես նաև զարգացնել մտավոր կարողությունները։

8. Ինչպիսի՞ ուսուցչուհի էր թոռնուհին։
Թոռնուհին համբերատար, սիրով և խելքով ուսուցչուհի էր։ Նա ցույց էր տալիս, որ կրթությունը կարող է լինել հաճելի և օգտակար, նույնիսկ եթե սովորողը մեծ տարիքի է։

9. Հայոց գրերի ստեղծման մասին ի՞նչ պատմություններ գիտես, ներկայացրո՛ւ, եթե չգիտես, ուսումնասիրություն արա համացանցում։ 
Հայոց այբուբենը ստեղծել է Մեսրոպ Մաշտոցը 5-րդ դարում։ Նրա նպատակը եղել է, որպեսզի հայերը ունենան իրենց լեզուն և գրավոր մշակույթը։ Այբուբենը օգնեց պահպանել պատմությունը, մշակույթը և հավատը։

10. Քո կարծիքով, ինչո՞ւ է կարևոր սեփական գիր, տառեր ունենալը։ 
Սեփական գիրը պահպանում է լեզուն, մշակույթը և ինքնությունը։ Գրերն օգնում են մարդկանց սովորել, արտահայտվել, փոխանցել գիտելիքը հաջորդ սերունդներին։ Սեփական գրությամբ մարդն ազատ է և կարող է պաշտպանել իր ազգը, արժեքները և մշակույթը։

Կարդա՛ Մ․ Գալշոյանի ,,Մամփրե արքան,, ստեղծագործությունը։ 
Դո՛ւրս գրիր անհասկանալի բառերը և բացատրիր։ 

Մամփրե – պատրաստված մամուռից (տիպիկ ծառ) կամ մետաղից, պարբերաբար օգտագործվում է կիսագոյն կամ հնագույն առարկաների կամ արձանների նշանակությամբ։
Բացատրություն՝ ինչ-որ տեսակի ամուր, հաճախ կանգուն առարկա կամ խոյացող կառուցվածք։

Արշավանք – ռազմական կամ դիվանագիտական շարժում դեպի մի շրջան կամ երկիր։
Բացատրություն՝ երկար ճանապարհորդություն կամ ռազմական գործողություն։

Նահապետ – ազգի կամ ցեղի ավագ առաջնորդ, հողատեր, գլխավոր այրերներից մեկը։
Բացատրություն՝ ցեղի կամ ժողովրդի առաջնորդ, նախահայր։

Բռնակալի – բռնությամբ իշխող անձ կամ ուժ։
Բացատրություն՝ բռնակալ, ով պարտադրում է իր կամքը ուրիշներին։

Աղեղնավոր – աղեղով զինված կամ նշանավոր որսորդի կերպար։
Բացատրություն՝ այն, ով օգտագործում է աղեղ և սլաք, որսորդ կամ պաշտպան։

Ապստամբություն – իշխանության կամ տիրապետության դեմ մղվող պայքար։
Բացատրություն՝ հրաժարում ենթարկվել և պայքար ազատության համար։

Ձմեռ/խավար մարմնավորող – խորհրդանշական՝ վատ, դժվար կամ ճնշող ուժեր։
Բացատրություն՝ դժվարությունների կամ չարիքի պատկերացում։

27.11.2025

Աշխատանք դասարանում

1. Կարդա՛ Միքայել Նալբանդյանի ,,Ազատություն,, բանաստեղծությունը։ 
2. Բացատրի՛ր բառերը՝ հաճեցավ-ցանկանալ
հողանյութ — հողե, հողեղեն
պարգևել — շնորհել
նորանից — նրանից,
բազուկ- ձեռք, թև
բերկրեցան- շատ ուրախանալ
դավ — գաղտնի մտածված չար արարք։

3. Ներկայացրո՛ւ և բնութագրի՛ր բանաստեղծության քնարական հերոսին։ 
Բանաստեղծության քնարական հերոսը ազատություն սիրող մարդ է։ Նա հոգով ուժեղ է, պատրաստ է պայքարելու, որովհետև ազատությունը համարում է ամենակարևոր ու բարձր արժեքը։ Նա ցանկանում է, որ իր ժողովուրդը լինի ազատ, երջանիկ և անկախ։

4. Ազատության գաղափարը 21-րդ դարում։ Արտահայտի՛ր մտքերդ։ 
Այսօր ազատությունը նշանակում է ազատ մտածել, խոսել, ընտրել ու լինել ինքնուրույն։ 21-րդ դարում կարևոր է նաև ինտերնետում ազատ ու պաշտպանված լինելը։ Ազատությունը հնարավորություն է, բայց նաև պատասխանատվություն՝ չվնասելու ուրիշին։

1. Կարդա՛ ,,Հայկ և Բել,, առասպելը։ 
2. Բնութագրի՛ր Հայկին։
Հայկը՝ ազատասեր և անկախ մտածող, խիզախ ու կամային, նվիրված իր ժողովրդին, արդար և իմաստուն ղեկավար,
պատրաստ է պայքարելու բռնության դեմ, չի վախենում մեծ ուժերից, քանի որ վստահ է իր իրավացիության մեջ։
Նա մարմնավորում է ազատ ապրելու, ինքնուրույն որոշումներ կայացնելու և ազգային միասնությունը պահպանելու գաղափարը։

3. Համեմատի՛ր Հայկի և Բելի կերպարները՝ որպես ,,ազատության,, և ,,տիրապետության,, խորհրդանիշներ։ 
Հայկը ազատության խորհրդանիշ է, որովհետև նա չի ցանկանում ենթարկվել Բելի իշխանությանը, պաշտպանում է իր ընտանիքն ու ժողովրդին և ուզում է ապրել անկախ ու խաղաղ։ Հայկի ուժը գալիս է արդարությունից և ազատ ապրելու ցանկությունից։

Բելը տիրապետության խորհրդանիշ է, որովհետև նա ուզում է իշխել բոլորի վրա, պարտադրել իր կամքը և չի ընդունում ուրիշների ազատությունը։ Նրա իշխանությունը հիմնված է վախի և ճնշման վրա։

Այսպես, Հայկը ներկայացնում է ազատություն, իսկ Բելը՝ բռնակալություն։

4. Ներկայացրո՛ւ այս առասպելի նշանակությունը՝ հայ իքնության ձևավորման գործընթացում՝ քո մեկնաբանություններով։ 
«Հայկ և Բել» առասպելը պատմում է մեր նախահայր Հայկի մասին, ով չի ցանկանում ապրել բռնակալ Բելի իշխանության տակ և դուրս է գալիս նրա երկրից։ Բելը հետապնդում է նրան, բայց Հայկը ճակատամարտում հաղթում է։ Այս պատմությունը դարձել է ազատության կարևոր խորհրդանիշ։

Հայկը ներկայացնում է ազատություն, անկախություն և արժանապատվություն։
Բելը՝ տիրապետություն, բռնություն և պարտադրանք։

Այս առասպելը կարևոր է հայ ինքնության համար, քանի որ ցույց է տալիս՝ մեր ժողովուրդը միշտ պայքարել է ազատ ապրելու համար և չի հանդուրժել ճնշումը։

5. Պատկերացրո՛ւ առասպելում նշված ճակատամարտի մասնակից ես, գրի՛ր նամակ ճակատամարտից առաջ կամ հետո՝ ներկայացնելով քո մտորումները տեղի ունեցող իրադարձությունների վերաբերյալ։ 
«Սիրելի ընտանիք,
Վաղը ճակատամարտ է։ Մենք կռվում ենք, որ ազատ ապրենք մեր հողում։ Թեպետ վախ ունեմ, բայց հավատում եմ Հայկին և մեր հաղթանակին։ Կցանկանամ շուտով վերադառնալ խաղաղ հայրենիք։
Սիրով՝ ձեր որդի»

Հատված պատմության դասագրքից՝ այստեղ։ 
Գրե՛ք էսսե։ Վերնագիր՝ Ազատության գաղափարը՝ որպես ազգային ինքնության պահպանման ուղենիշ տարբեր ժամանակաշրջաններում

Համադրելով գրականության և պատմության տեքստերը՝ մեկնաբանի՛ր ազատության գաղափարը` որպես ազգային ինքնության պահպանման ուղենիշ տարբեր ժամանակաշրջաններում։ 

Ազատության գաղափարը՝ որպես ազգային ինքնության պահպանման ուղենիշ տարբեր ժամանակաշրջաններում

«Հայկ և Բել» ավանդազրույցը կարևոր նշանակություն ունի մեր ժողովրդի ինքնության ձևավորման մեջ։ Այս պատմության մեջ Հայկը ներկայացվում է որպես ուժեղ, գեղեցիկ և քաջ առաջնորդ, որը չի ցանկանում ապրել Բելի բռնապետության տակ։ Նա հեռանում է Բաբելոնից, որովհետև ազատ կյանքն իրեն ավելի թանկ է, քան մեծ, բայց օտար իշխանության տակ ապրելը։ Երբ Բելը փորձում է նրան վերադարձնել և պարտադրել իր իշխանությունը, Հայկը հրաժարվում է և պատրաստվում է պայքարի։ Վանա լճի ափին նրա հաղթանակը դառնում է ազատության հաղթանակի խորհրդանիշ։

Պատմության ընթացքում հայ ժողովուրդը բազմիցս ապրել է նման իրավիճակներ։ Տարբեր դարերում օտար տերությունները փորձել են իշխել մեր երկրի և մեր մշակույթի վրա, սակայն հայերը պաշտպանել են իրենց հողը, լեզուն ու հավատքը։ Այս պայքարի հիմքում միշտ կանգնած է եղել ազատության գաղափարը, որովհետև առանց ազատության անհնար է պահպանել ազգային ինքնությունը։ Ինչպես Հայկը չընդունեց Բելի իշխանությունը, այդպես էլ մեր ժողովուրդը դարերի ընթացքում չի հրաժարվել իր ինքնությունից։

«Հայկ և Բել» գրական պատմությունը ցույց է տալիս, որ հայ ժողովրդի ձևավորումը կապված է ազատության համար պայքարի հետ։ Պատմական փաստերն էլ հաստատում են, որ մեր գոյատևման հիմնական ուժը եղել է ազատ լինելու կամքը։

Այսպիսով՝ թե՛ պատմական իրադարձությունները, թե՛ այս հին ավանդազրույցը ապացուցում են, որ ազատությունը միշտ եղել է մեր ազգային ինքնության պահպանման գլխավոր ուղենիշը։ Ազատությունը պահելով՝ մենք պահել ենք մեր տունը, մեր լեզուն և մեր ապագան։

Արվեստը, օրինակ՝ երգը, երաժշտությունը կամ գեղեցիկ բաները, օգնում են մարդուն հանգստանալ, ուրախանալ և ուժ գտնել։ Բայց երբ մարդը միայն հաճույք է ուզում, և արվեստի միջոցով փորձում է մոռանալ իրական կյանքը, այն դառնում է փախուստ։

Իսահակյանի ստեղծագործությունում խալիֆան հենց այդպես էր ապրում։ Նա ուզում էր միայն երաժշտություն լսել ու հաճույք ստանալ։ Նա հավատում էր, որ եթե երաժշտությունը չդադարի, իր պետությունը միշտ անվտանգ կլինի։ Բայց իրականում սա միայն խալիֆայի երազանքն էր․ երկիրը վտանգի մեջ էր, թշնամին մոտենում էր, իսկ նա չէր ուզում դա տեսնել։

Խալիֆայի վարքը ցույց է տալիս, որ հաճույքն ու գեղեցկությունը չեն կարող պաշտպանել երկիրը։ Պետության համար անհրաժեշտ են իմաստություն, պատասխանատվություն և ճիշտ կառավարում։ Եթե առաջնորդը միայն իր հաճույքով է զբաղված, պետությունը կարող է կործանվել։

Ստեղծագործությունը սովորեցնում է, որ արվեստը պետք է օգնի մարդուն, ոչ թե խաբի կամ խոչընդոտի իրական կյանքին։ Երբ արվեստը դառնում է փախուստ, այն վտանգավոր է և կարող է բերել ձախողման, ինչպես խալիֆայի դեպքում էր։

20.11.2025

Աշխատանք դասարանում

Կարդա՛ Իսահակյանի ,,Անհաղթ խալիֆան,, ստեղծագործությունը։ 

1. Ինչպե՞ս էր Խալիֆան  վերաբերվում իշխանությանը։
Խալիֆան իշխանությունը տեսնում էր որպես հաճույքի ու հանգստության միջոց։ Նա չի մտածում իրական խնդիրների մասին․ միայն ուզում է լսել երաժշտություն և հաճույքով ապրել։

2.  Քո կարծիքով՝ ինչո՞ւ էր խալիֆան համոզված, որ երաժշտությունը պաշտպանում է իր պետությունը։
Քանի որ երաժշտությունը նրան հանգստացնում էր, խալիֆան մտածում էր, որ ժողովուրդն էլ այդպես հանգիստ կլինի և չեն rebel անի։ Նա կարծում էր, որ ուրախ ու խաղաղ մարդիկ վտանգ չեն ներկայացնում։

3. Ինչպե՞ս է արտացոլվում իրատեսությունն ու երազախաբությունը ստեղծագործության մեջ։
Իրատեսություն՝ պետությունը վտանգի մեջ է, թշնամին կմոտենա։ Սա իրական իրավիճակն է։
Երազախաբություն՝ խալիֆան կարծում է, որ միայն երաժշտությունը կարող է պահել պետությունը։ Սա անիրատեսական, սխալ պատկերացում է։

4.Կարելի՞ է խալիֆային համարել դրական կերպար, թե ոչ։ Ինչո՞ւ։ 
Ոչ։ Նա չար մարդ չէ, բայց անկատար իշխան է, անպատասխանատու։ Նա փակված է իր հաճույքների մեջ և չի մտածում ժողովրդի ու երկրի իրական անվտանգության մասին։

5. Կարծիք հայտնիր խալիֆայի այս հրամանի վերաբերյալ՝ -Թո՛ղ ապրի ամեն մարդ, ինչպես ուզում է, միայն թե թողնի, որ ուրիշն էլ ապրի։ Արդյո՞ք հնարավոր է խաղաղ համակեցություն։ 
Խալիֆայի խոսքը գեղեցիկ է և ճիշտ գաղափար ունի՝ մարդիկ պետք է ազատ լինեն և չվնասեն միմյանց։ Բայց իրական կյանքում միայն ցանկություն होना काफी չէ։ Խաղաղ համակեցության համար պետք են նաև պատասխանատու իշխանություն, ուժեղ պետություն, օրենքներ և մարդկանց փոխադարձ հարգանք։
Իրականում Խալիֆան այս խոսքը ասում է ոչ իր ողջ խորությամբ հասկանալով, այլ պարզապես հանգիստ մնալու համար։
Ուստի՝ գաղափարը ճիշտ է, բայց իր իրականացումը պահանջում է շատ ավելի մեծ ջանք, ոչ միայն խոսքեր։

6. Ըստ ձեզ՝ ո՞րն է հեղինակի ասելիքը։ 
Հեղինակը ցույց է տալիս, որ պետությունը չի կարող գոյատևել, եթե ղեկավարը իրականությունից փախչում է։ Պետք են գիտակցություն, ուժ և պատասխանատվություն, ոչ թե միայն հաճույք ու երաժշտություն։

7. Մեկնաբանե՛ք այս տողը՝ -Նվագեցե՛ք, մի՛ դադարեք. երբ դուք դադարեք, այն ժամանակ է, որ կնվաճվի իմ պետությունը… 
Խալիֆան հավատում է, որ երաժշտությունը կպահի իր պետությունը։ Սա նրա մեծագույն պատրանքն է․ նա մտածում է, որ հաճույքը կփրկի দেশին, բայց իրականում հենց այդ երազախաբությունն է կործանելու նրան։

8. Ըստ ստեղծագործության գրի՛ր էսսե վերնագրերից մեկով՝

• Երբ արվեստը դառնում է փախուստ, 
• Հաղթանակի և պարտության սահմանները, 
• Արվեստն ընդդեմ պատերազմի,
• Գեղեցկության պաշտպանմունքը՝ պետության կործանման պատճառ։ 

https://shushan5.school.blog/2025/11/22/%d5%a5%d6%80%d5%a2-%d5%a1%d6%80%d5%be%d5%a5%d5%bd%d5%bf%d5%a8-%d5%a4%d5%a1%d5%bc%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d6%83%d5%a1%d5%ad%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%bf/

17.11.2025

Աշխատանք դասարանում 

Կարդա՛ Իսահակյանի ,,Հավերժական սեր,, ստեղծագործությունը և պատասխանիր հարցերին։ 

1. Առանձնացրու, կարդա Թադմորի ապարանքի նկարագրությունը սկզբում եւ վերջում։ Մեկնաբանիր նկարագրությունների տարբերությունները (հեղինակի բանաստեղծական մտահղացումը)։
Սկզբում Թադմորի ապարանքը ներկայացվում է ճոխ, հինավուրց ու փառավոր։ Այն մի տեսակ կենդանի է թվում՝ լի պատմությամբ, գեղեցկությամբ ու հին շքեղությամբ։ Ամեն ինչ խաղաղ է, լուռ և ներդաշնակ։ Այդ նկարագրությունը կարծես բացում է սիրո պատմության դուռը․ ամեն ինչ գեղեցիկ է ու հավերժական։

Վերջում ապարանքը դառնում է դատարկ, լքված, լռությամբ պատված մի վայր։ Այն այլևս չունի այն նախկին փայլը։ Հեղինակը հատուկ ցույց է տալիս, որ ամեն բան փոխվում է՝ մարդկանց կյանքը, սերն ու աշխարհը։ Միայն հիշողությունն ու սերը են մնացել նույնը՝ հենց դա էլ բանաստեղծության գլխավոր միտքն է։

2. Բառարանից գտիր բամբիշ, մանկլավիկ, նաժիշտ, ձեղուն, սնդուս, թալկանալ, եբենոսյան, մուշկ, կնդրուկ բառերի բացատրությունը։

Բամբիշ — պալատի կամ հարազատների մոտ ծառայող կին, աշխատող կին։
Մանկլավիկ — երիտասարդ տղա, դեռ նոր հասունացող։
Նաժիշտ — ազնվականների կամ հարստատերերի տուն աշխատող կին, ծառայուհի։
Ձեղուն — տան վերին մաս, տանիքի ներքևի հատված (քոշից փոքր սենյակ)։
Սնդուս — փայլուն, մետաքսանման կտոր։
Թալկանալ — հալվել, բարակվել, մաշվել կամ կորցնել ուժը։
Եբենոսյան — պատրաստված սև, կարծր, թանկարժեք փայտից։
Մուշկ — ուժեղ, քաղցր բույր ունեցող նյութ (օգտագործվում է օծանելիքներում)։
Կնդրուկ – թունդ, որոշակի ծանր հոտ ունեցող նյութ, նաև օգտագործվում է օծանելիքներում։

3. Ստեղծագործության վերաբերյալ գրի՛ր քո մտորումները։ 
«Հավերժական սեր»-ում Իսահակյանը ցույց է տալիս, թե որքան ուժեղ կարող է լինել մարդու զգացումը։ Թեև հերոսի սիրած աղջիկը չկա, բայց նրա հիշողությունն ու կերպարը միշտ կենդանի են։ Դա ցույց է տալիս, որ երբ մարդ իսկապես սիրում է, այդ զգացումը չի անցնում ժամանակի հետ։ Նույնիսկ եթե կյանքը փոխվում է, մարդը մեծանում է, աշխարհը շատ բան է կորցնում, սերը կարող է մնալ որպես մի սուրբ բան, որը պահում է մարդու հոգին։ Ինձ թվում է՝ ստեղծագործության ուժը հենց զգացմունքի անկեղծության մեջ է։

4. Գրի՛ր էսսե կամ ստեղծագործական աշխատանք վերնագրերից մեկով՝

• Սիրո և սպասման փոխհարաբերությունը Իսահակայանի ,,Հավերժական սեր,, ստեղծագործությունում, 
• Սիրո իդեալականացումը և իրականությունը, 
• Սերը չի չափվում ժամանակով, 
• Ի՞նչն է դարձնում զգացմունքը հավերժական՝ հիշողությունը, երազանքը, թե հավատը զգացումիդ հանդեպ,
• Հավերժական սերը՝ իդեա՞լ, թե՞ իրական հոգեվիճակ։

Սերը չի չափվում ժամանակով

Սերը շատ մարդիկ փորձում են չափել՝ ո՞րքան է տևել, ինչքա՞ն երկար են մարդիկ սպասել իրար, կամ ինչքա՞ն է անցել նրանից, երբ զգացումը ծնվել է։ Բայց իրականում սերը ժամանակով չի չափվում։ Դա ավելի խոր բան է։ Երբ մարդը սիրում է, այդ զգացումը ապրում է իր մեջ՝ անկախ նրանից, թե քանի օր կամ քանի տարի է անցել։

Իսահակյանի «Հավերժական սեր» ստեղծագործությունում հերոսը տարիներ անց էլ հիշում է աղջկան, նրա աչքերը, ժպիտը, նրա հետ կապված ամեն ինչ։ Աշխարհը փոխվում է, մարդիկ անցնում են, բայց նրա սերը նույնն է մնում։ Սա ցույց է տալիս, որ իրական զգացմունքը չի մարում, որովհետև այն կապում է մարդկանց։

Կարելի է ասել, որ երբ մարդը ճշմարիտ սեր է զգում, նա չի հարցնում՝ «ինչքա՞ն երկար կպահպանեմ», որովհետև դա ինքն իրեն է պահպանվում։ Ժամանակը կարող է փոխել մարդու կյանքը, բայց չի կարող ջնջել այն, ինչ իսկապես թանկ է եղել նրա համար։

Այստեղ ես հավատում եմ այն մտքին, որ սերը չի չափվում ժամանակով, որովհետև այն ապրում է հիշողության, հոգու և սրտի մեջ՝ անկախ տարիներից ու փոփոխություններից։