Մանվելյան Շուշան

1)Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը 100 է, իսկ հիմքը և սրունքը հարաբերում են, ինչպես 24:13 :
ա) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

240

բ) Գտնել եռանկյան փոքր կողմը:

26
գ) Գտնել եռանկյան մեծ բարձրությունը:

240/13

2)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքը 8-ով փոքր է սրունքների գումարից, իսկ պարագիծը 72 է:
ա) Գտնել եռանկյան սրունքի երկարությունը:

20
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

192
գ) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը:

192/36

3)Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը՝ 36 է, իսկ սրունքը հավասար է այն քառակուսու կողմին, որի պարագիծը 40 է:
ա) Գտնել եռանկյան սրունքը:

10

բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

48

գ) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը:

8/3

4)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքին տարված բարձրությունը 6 է,
իսկ սրունքը՝ 12:
ա) Գտնել եռանկյան հիմքին առընթեր անկյան աստիճանային
չափը:

30

բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

12√3

գ) Գտնել եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը:

12

Դաս 28 Խոշոր քաղաքները

Դասի հղումը

Պատասխանել հարցերին

1.ՀՀ քաղաքներն ի՞նչ խմբերի են բաժանվում ըստ աշխատանքի աշխարհագրական բաժանման իրենց։
Հայաստանի քաղաքները բաժանվում են արդյունաբերական, ծառայությունների և խառը տեսակի. Արդյունաբերական քաղաքներում հիմնական աշխատանքը կապված է գործարանների, արտադրության և տեխնոլոգիական ոլորտների հետ, օրինակ Երևան և Գյումրի. Ծառայությունների քաղաքներում աշխատանքի մեծ մասը ծառայություններ են, առևտուր, ֆինանս և զբոսաշրջություն. Խառը քաղաքներում միաժամանակ զարգացած են փոքր արտադրություն և ծառայություններ, օրինակ Վանաձոր և Արտաշատ.

2.Գյումրու զարգացման տարբեր փուլերում ի՞նչ գործոններ էին նպաստել կամ խանգարել նրա տնտեսական վերելքին:
19–20-րդ դարասկզբին Գյումրու զարգացումն նպաստում էին ռազմավարական դիրքը, լավ տրանսպորտային կապերը և ռուսական կայսրության աջակցությունը, իսկ խանգարում էին պատերազմների վտանգը և երկրաշարժերը. Խորհրդային շրջանում քաղաքի տնտեսական վերելքին նպաստում էին գործարանների և զինագործարանների կառուցումը, պետական ներդրումները և աշխատուժի կենտրոնացումը, իսկ խանգարում էին տնտեսության կենտրոնացումը միայն որոշ ոլորտներում և նորարարության սահմանափակ հնարավորությունները. Անկախ Հայաստանի տարիներին որոշ ոլորտներում նպաստում էին արտաքին ներդրումները և ձեռներեցության աճը, իսկ խանգարում էին ֆինանսական ճգնաժամը, արտագաղթը և ենթակառուցվածքների վատթարացումը.

3. Ուրվագծային քարտեզ վրա նշել մարզերն ու խոշոր քաղաքները։

Խնդիր 1․ Որոշեք նկարում պատկերված շղթայի տեղամասի դիմադրությունը, եթե միմյանց միացված ռեզիստորների դիմադրությունները համապատասխանաբար հավասար են՝ R₁= 6 Օմ, իսկ R₂= 6 Օմ:

պատ․՝ 3Օմ

Խնդիր 2․ Շղթայի տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը 84 Օմ է: Շղթայի տեղամասը բաղկացած է միմյանց հաջորդաբար միացված 2 միատեսակ լամպերից և ռեոստատից: Որոշեք լամպերից յուրաքանչյուրի դիմադրությունը, եթե ռեոստատի դիմադրությունը՝ 2 Օմ է:

պատ․՝ 41Օմ

Խնդիր 3․Որքա՞ն է նկարում պատկերված շղթայի տեղամասով անցնող հոսանքի ուժը, եթե հաղորդիչներից առաջինի դիմադրությունը՝ R₁= 11 Օմ է, երկրորդինը՝ R₂= 9 Օմ: Լարումը տեղամասի ծայրերում՝ U= 40 Վ:

պատ․՝ 2Ա

Խնդիր 4․Բնակարանի տաքացման համար օգտագործվող 100 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական վառարանը նախատեսված է 3.5 Ա հոսանքի ուժի համար: Որքա՞ն էներգիա կծախսի այդ վառարանը5 ժամ անընդհատ աշխատելու դեպքում:
A=I²*R*t

Խնդիր 5․Շքամուտքում էլեկտրական լամպը մոռացել էին անջատել: Որքա՞ն աշխատանք էր իզուր կատարվել 8 ժամում, եթե լամպը միացված էր 220 Վ լարման ցանցին և նրանով անցնող հոսանքի ուժը 1 Ա էր:

Ինչպես թվաբանական, այնպես էլ երկրաչափական պրոգրեսիայի համար առաջին n անդամների գումարը նշանակենք Sn-ով․

S_n = a₁ + a₂ + … +  a_n

Պարզվում է, որ տրված երկրաչափական պրոգրեսիայի համար գոյություն ունի Sn
-ը հաշվելու բանաձև։ Դիցուք, տրված է q հայտարարով {a_n} երկրաչափական պրոգրեսիան։ Այդ դեպքում ՝ S_n = a₁(qⁿ − 1)/(q−1), եթե q ≠ 1, S_n = na₁ , եթե q = 1:

Օրինակ․

Հաշվենք S₈ -ը, երբ a₁ = 1, q = 10

Առաջադրանքներ․

1)Տրված է {a_n} երկրաչափական պրոգրեսիան։ Հաշվե՛ք.

ա)S₇ -ը, եթե a₁ = 1, q = 2
S₇=1*128-1/2-1=127

բ)S₈ -ը, եթե a₁ = -1, q = 3
S₈=-1*6561-1/3-1=-3280

գ)S₄ -ը, եթե a₁ = 8, q = 1/2
S₄=8*0,0625-1/0,5-1=15

դ)S₆ -ը, եթե a₁ = 4, q = -3
S₆=4*-729-1/-3-1= -728

2)Տրված է {a_n} երկրաչափական պրոգրեսիան։ Հաշվե՛ք S₅ -ը.

ա) a₂ = 4, q = 3
a₂ = a₁q
4 = a₁ * 3
a₁ = 4/3
S₅ = (4/3)(3⁵ — 1) / (3 — 1)
S₅ = (4/3)(243 — 1) / 2
S₅ = (4/3 * 242) / 2
S₅ = 968 / 6
S₅ = 484 / 3

բ) a₃ = 9, a₄ = 27
q = 27 / 9 = 3
a₁ = a₃ / q²
a₁ = 9 / 9
a₁ = 1
S₅ = (3⁵ — 1) / 2
S₅ = 242 / 2
S₅ = 121

գ) a₂ = 8, q = -1/2
a₁ = 8 / (-1/2)
a₁ = -16
(-1/2)⁵ = -1/32
S₅ = -16(-1/32 — 1) / (-3/2)
S₅ = 11

3)Տրված է {a_n} երկրաչափական պրոգրեսիան։ Գտե՛ք a₁ — ը, եթե

ա)S₄ = 30, q = 2
30 = a₁(16 — 1)
30 = 15a₁
a₁ = 2

բ)S₆ = -2184, q = 3
-2184 = 364a₁
a₁ = -6

գ)S₇ = 5, q = -1
Քանի որ անդամները հերթագրվում են, իսկ 7-ը կենտ է,
S₇ = a₁
a₁ = 5

դ)S₃ = 91, q = -4
91 = 13a₁
a₁ = 7

4)Տրված է b_n = 3 * 2^{n — 1} երկրաչափական պրոգրեսիան: Հաշվե՛ք.

ա)b₃ + b₄
b₃ = 3 · 2² = 12
b₄ = 3 · 2³ = 24
պատ․՝36

բ)b₅ + b₆
b₅ = 3 · 2⁴ = 48
b₆ = 3 · 2⁵ = 96
պատ․՝144

5){a_n} երկրաչափական պրոգրեսիայում a₁ = 6, q = -1: Հաշվե՛ք.

ա)S₂₀₂₅ — ը
Եթե n-ը կենտ է = Sₙ = 6
S₂₀₂₅ = 6

բ)S₂₀₂₆ — ը
Եթե n-ը զույգ է = Sₙ = 0
S₂₀₂₆ = 0

07:00 — Начинаю истошно вибрировать и проигрывать мелодию «Рассвет». Моя хозяйка хлопает меня ладонью, пытаясь нащупать кнопку «Отложить». Мы оба не хотим просыпаться, но у меня внутри тикают алгоритмы: через 10 минут я повторю атаку.

09:30 — Мы в пути. Мой экран горит на максимальной яркости — мы едем по навигатору. Внутри меня настоящий пожар: процессор разогрелся до 45^oC , GPS-модуль отчаянно ищет спутники, а в Telegram приходят десятки уведомлений. Я держусь из последних сил, отдавая проценты заряда.

13:00 — Обеденный перерыв. Самое опасное время. Меня кладут на стол рядом с тарелкой супа. Одно неловкое движение — и я отправлюсь в мир иной от короткого замыкания. К счастью, в этот раз всё обошлось. Я просто фиксирую на камеру «красивый салат» для сторис. Честно говоря, я видел фильтры и получше.

17:00 — Критический момент. У меня осталось 12% энергии. Я перехожу в режим энергосбережения: приглушаю яркость, замедляю фоновые процессы и становлюсь чуть менее отзывчивым. Мой Человек начинает паниковать и повсюду искать «шнурок».

19:00 — О, это сладкое чувство! В меня воткнули кабель. Электроны побежали по моим цепям, наполняя аккумулятор. Я чувствую, как напряжение спадает.

23:30 — Последний взгляд в соцсети. Мы лежим в кровати. Человек листает ленту, а я стараюсь не упасть ему на лицо, когда он начнет засыпать. Наконец, экран гаснет.

03:00 — Я не сплю. Пока мой хозяин видит сны, я тихо обновляю приложения, чищу кэш и готовлюсь к завтрашнему утру. Я — его память, его связь с миром и его самый верный свидетель.

1. Ներկայացնել օրգանիզմների անհատական զարգացումը՝ սաղմնային և հետսաղմնային զարգացում:
Օրգանիզմների անհատական զարգացումը կոչվում է օնտոգենեզ։ Այն սկսվում է բեղմնավորումից և ավարտվում օրգանիզմի մահվամբ։ Օնտոգենեզը բաժանվում է սաղմնային և հետսաղմնային զարգացման։ Սաղմնային զարգացումը տեղի է ունենում բեղմնավորումից մինչև ծնունդ կամ ձվից դուրս գալը։ Այդ ընթացքում բջիջները բաժանվում են, ձևավորվում են հյուսվածքներն ու օրգանները, և սաղմը աճում է։ Հետսաղմնային զարգացումը սկսվում է ծնունդից հետո․ օրգանիզմը աճում է, հասունանում, բազմանում, ապա ծերանում։

2. Լրիվ և թերի կերպարանափոխություն:
Կերպարանափոխությունը զարգացման ընթացքում օրգանիզմի կառուցվածքի և արտաքին տեսքի փոփոխությունն է։ Լրիվ կերպարանափոխության դեպքում զարգացումը ընթանում է չորս փուլով՝ ձու, թրթուր, հարսնյակ, հասուն ձև։ Թրթուրը լիովին տարբերվում է հասուն միջատից։ Թերի կերպարանափոխության դեպքում զարգացումը ունի երեք փուլ՝ ձու, նիմֆա, հասուն միջատ։ Նիմֆան նման է հասուն ձևին, բայց փոքր է և սեռապես չհասունացած։

3. Գենետիկայի հիմնական հասկացությունները, ժառանգականություն և փոփոխականություն:
Գենետիկան ուսումնասիրում է ժառանգականությունն ու փոփոխականությունը։ Ժառանգականությունը ծնողներից սերունդներին հատկանիշների փոխանցումն է, իսկ փոփոխականությունը օրգանիզմների միջև տարբերությունների առաջացումն է։ Գենը ժառանգականության հիմնական միավորն է։ Ալելները նույն գենի տարբեր ձևերն են։ Գենոտիպը օրգանիզմի գեների ամբողջությունն է, իսկ ֆենոտիպը՝ դրանց արտաքին դրսևորումը։ Դոմինանտ գենը գերիշխող է, ռեցեսիվը՝ ճնշվող։

4. Օրգանիզմենրի բազմացման եղանակները՝ սեռական և անսեռ, դրանց կենսաբանական նշանակությունը:
Անսեռ բազմացման դեպքում մասնակցում է մեկ օրգանիզմ, և սերունդները գրեթե նույնական են ծնողին։ Այն ապահովում է արագ բազմացում և տարածում։ Սեռական բազմացման դեպքում մասնակցում են երկու ծնողներ, միանում են գամետները և առաջանում է նոր օրգանիզմ։ Սեռական բազմացումը ապահովում է ժառանգական բազմազանություն, ինչը մեծացնում է հարմարվողականությունը։

5. Մենդելի 1-ին օրենք:
Առաջին օրենքը ձևակերպել է Գրեգոր Մենդել-ը։ Այն ասում է, որ մաքուր գծի երկու տարբեր հատկանիշ ունեցող օրգանիզմների խաչասերման դեպքում առաջին սերունդը լինում է միակերպ և դրսևորում է միայն դոմինանտ հատկանիշը։

6. Մենդելի 2-րդ օրենք:
Երկրորդ օրենքի համաձայն՝ երկրորդ սերնդում հատկանիշները բաժանվում են որոշակի հարաբերությամբ։ Հիբրիդների խաչասերման դեպքում ֆենոտիպային հարաբերությունը կազմում է 3 դոմինանտ և 1 ռեցեսիվ, ինչը ցույց է տալիս, որ ժառանգական գործոնները սերունդներում բաժանվում են և չեն խառնվում։

7. Ներկայացնել փետրվար ամսվա բլոգային աշխատանքները:

Գենետիկայի հիմնական հասկացությունները, ժառանգականություն և փոփոխականություն

Օրգանիզմների բազմացման եղանակները՝ սեռական և անսեռ, դրանց կենսաբանական նշանակությունը, առավելությունները և թերությունները։

 6-րդ խումբ (թթվածնի խումբ, խալկոգեններ)

1.Ինչպե՞ս է կոչվում 6-րդ խմբի տարրերի խումբը։
Խալկոգեններ (Chalcogens)

2.Որո՞նք են 6-րդ խմբի տարրերը։
Oxygen (O, թթվածին), Sulfur (S, ծծումբ), Selenium (Se, սելեն), Tellurium (Te, տելուր), Polonium (Po, պոլոնիում)

3.Քանի՞ վալենտ էլեկտրոն ունեն 6-րդ խմբի տարրերը։
6 վալենտ էլեկտրոն

4.Ինչպիսի՞ տարր է թթվածինը՝ մետաղ թե ոչ մետաղական  ասա էլեկտրոնային բանաձևը:
Ոչ մետաղական

5. Ասա թթվածնի էլեկտրոնային բանաձևը:
O: 1s² 2s² 2p⁴

6.Թթվածինը բնության մեջ ինչպիսի՞ վիճակներում է հանդիպում։ Ասա թթվածին պարունակող 4 բարդ նյութի բանաձև:
Գազային (O₂), հեղուկ (O₃ օզոն), ջրային լուծույթ (H₂O), միացություններ` H₂O, CO₂, SO₂, NO₂

7.Ինչո՞ւ են 6-րդ խմբի տարրերը հաճախ առաջացնում օքսիդներ։
Նրանք ունեն 6 վալենտ էլեկտրոն — հեշտությամբ կազմում են կապեր O-տարրերի հետ՝ լրացնելու դրսի շերտը — առաջանում են օքսիդներ։

8.Գրիր ծծմբի հնարավոր օքսիդները։
SO₂, SO₃

9.Ո՞րն է թթվածնի քիմիական նշանը և հարաբերական ատոմային և մոլեկուլային զանգվածը։
Քիմ. նշան: O

Ատոմային զանգված: 16 g/mol

Մոլեկուլային զանգված (O₂): 32 g/mol

10. Ինչպիսի՞ կապ է առաջանում թթվածնի և ջրածնի միջև։
Կովալենտի, փեղկավոր կապ — H₂O

11. Օրինակ բեր 6-րդ խմբի տարր պարունակող միացությանների:
H₂O, H₂S, SO₂, SO₃, SeO₂

7-րդ խումբ (հալոգեններ)

1.Ինչպե՞ս է կոչվում 7-րդ խմբի տարրերի խումբը։
Հալոգեններ (Halogens)

2.Թվիր 7-րդ խմբի տարրերը։
F (Ֆտոր), Cl (Քլոր), Br (Բրոմ), I (Յոդ), At (Աստատ)

3.Ինչո՞ւ են հալոգենները կոչվում «աղ առաջացնող»։
Նրանք մետաղների հետ հակազդելիս առաջացնում են աղեր (օր. NaCl)

4.Քանի՞ վալենտ էլեկտրոն ունեն հալոգենները։
7 վալենտ էլեկտրոն

5.Ինչպիսի՞ տարրեր են հալոգենները՝ մետաղներ, թե ոչ մետաղներ։Ծ
Ոչ մետաղներ (բացի Աստատը, որը ավելի մետաղական է)

6.Ո՞ր հալոգենն է գազային վիճակում սենյակային ջերմաստիճանում։
Ֆտոր (F₂) և Քլոր (Cl₂)

7.Ինչպիսի՞ միացություններ են առաջացնում հալոգենները մետաղների հետ։
Ալկալական և սինթետիկ աղեր (օր. NaCl, KBr)

8.Գրիր նատրիումի և քլորի միջև առաջացող միացության բանաձևը։
NaCl

9.Ինչպե՞ս է փոխվում հալոգենների ակտիվությունը խմբում վերևից ներքև։
Վերև — ներքևի ուղղությամբ ակտիվությունը կնվազում է (F ամենաակտիվն է, At ամենաքիչ ակտիվը)

10.Օրինակ բեր մի քանի բարդ նյութեր, որոնք պարունակում է հալոգեն:
NaCl (նատրիումի քլորիդ), KBr (կալիումի բրոմիդ), CCl₄ (քարբոն տետրաքլորիդ), HF (հիդրոգեն ֆտորիդ)

Музыка, театр и литература занимают важное место в моей жизни. Они помогают мне лучше понимать себя и окружающий мир, развивают воображение и делают мою жизнь интереснее.

Музыка сопровождает меня каждый день. Я слушаю её дома, в дороге и во время отдыха. Музыка поднимает настроение, помогает сосредоточиться или, наоборот, расслабиться. Мне нравятся разные исполнители.

Театр — это особый вид искусства. Когда я смотрю спектакль, я чувствую живые эмоции актёров и полностью погружаюсь в атмосферу сцены. Мне особенно интересны постановки по произведениям Александр Пушкин и Антон Чехов. Театр учит сопереживать героям и понимать разные точки зрения.

Литература играет большую роль в моём развитии. Книги расширяют кругозор, обогащают словарный запас и помогают задуматься о важных жизненных вопросах. Книги заставляют задуматься о выборе, судьбе и ценности жизни.

Таким образом, музыка, театр и литература делают мою жизнь ярче и богаче. Они помогают мне развиваться, мечтать и находить вдохновение каждый день.