Պատերազմի և պաշարման ժամանակ մարդու իսկական բնավորությունն է բացահայտվում։ Այդպիսի դժվար իրավիճակում հայտնվել են թե՛ Թմկա տիրուհին, թե՛ Այծեմնիկը։ Սակայն նրանց ընտրած ճանապարհները տարբեր էին, և հենց այդ տարբերությունն է ցույց տալիս նրանց կերպարների էությունը։
Թմկա տիրուհին, երբ Թմկաբերդը պաշարված էր, լսում էր Շահի երգչի խոստումները։ Նրան խոստացվում էր փառք, հարստություն և թագ։ Նա սկսեց երկմտել, մտածել այդ ամենի մասին և վերջում թուլացավ։ Պաշարման պահին նա չընտրեց իր ամուսնու և հայրենիքի պաշտպանությունը, այլ բացեց բերդի դարպասները։ Նրա քայլը դավաճանություն էր և հանգեցրեց կործանման։
Իսկ Այծեմնիկը, երբ Անի քաղաքը պաշարված էր, բոլորովին այլ կերպ վարվեց։ Նա կանգնած էր պարիսպների վրա և կռվում էր թշնամու դեմ։ Նույնիսկ վիրավորվելով՝ չէր լքում իր դիրքը։ Նա իր կյանքը չէր խնայում քաղաքի պաշտպանության համար։ Այսպիսով, նման իրավիճակում նա ընտրեց պայքարը և հավատարմությունը։
Այս երկու կերպարները նման են նրանով, որ երկուսն էլ հայտնվել են պաշարման մեջ և կարևոր ընտրության առաջ։ Սակայն նրանց տարբերությունը շատ մեծ է։ Թմկա տիրուհին մտածեց իր անձնական շահի մասին, իսկ Այծեմնիկը՝ իր ժողովրդի։ Առաջինը դարձավ դավաճանության օրինակ, երկրորդը՝ հերոսության։
Կարծում եմ՝ այս կերպարները մեզ սովորեցնում են, որ ամենադժվար պահին մարդու ընտրությունն է որոշում նրա արժեքը։ Հենց այդ ընտրությամբ է որոշվում՝ նա կմնա պատմության մեջ որպես դավաճա՞ն, թե՞ որպես հերոս։
Մանվելյան Շուշան 