Month: Փետրվար 2026

1)Գտե՛ք եռանկյան մակերեսը, եթե դրա 7 սմ և 16 սմ երկարությամբ կողմերը կազմում են 45° անկյուն:

1/2*7*16*√2/2=28√2

2)Գտե՛ք եռանկյան մակերեսը, եթե դրա 11 դմ և 8 դմ երկարությամբ կողմերը կազմում են 150° անկյուն:

1/2*11*8*1/2=22

3)Եռանկյան կողմերի արտադրյալը 3570 սմ³ է: Գտե՛ք այդ եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը, եթե դրա մակերեսը 84 սմ² է:

84*4=366

3570/366=10.625

4)Եռանկյան կողմերի արտադրյալը 150√5սմ է: Գտե՛ք այդ եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը, եթե դրա մակերեսը 15 սմ² է:

15*4=60

150/60=2.5

2.5√5

5)Գտե՛ք 5 դմ, 5 դմ, 8 դմ կողմերով եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը:

S=√9(9-5)(9-5)(9-8)=12

5*5*8=200

200/4*12=200/48=25/6

6)Գտե՛ք եռանկյան մակերեսը, եթե դրա պարագիծը 40 սմ է, իսկ ներգծած շրջանագծի շառավիղը՝ 3 սմ:

40/2=20

20*3=60

7)Գտե՛ք եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը, եթե դրա մակերեսը 210 դմ² է, իսկ պարագիծը՝ 84 դմ:

210/84=2.5

8)Եռանկյան կողմերից մեկը 24 դմ է, իսկ մյուս երկու կողմերի գումարը՝ 32 դմ: Գտեք այդ եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը, եթե դրա մակերեսը 84 դմ² է։

24+32=56

56/2=28

84/28=3

9)Գտե՛ք 10 սմ, 10 սմ, 16 սմ կողմերով եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը:

10+10+16=36

36/2=18

S=√18(18-10)(18-10)(18-16)=8*6=48

48/18=8/3

Առաջադրանք

1.Լրացրու բաց թողած տառերը։ Տեքստից գտիր.
կապերը, որոշիր տեսակները․
շաղկապները, որոշիր տեսակնրը․
մեկական բարդ, ածանցավոր և բարդածանցավոր բառ.
երեք  հնչյունափոխված բառ. վերականգնիր անհնչյունափոխ ձևը.
գտիր գաղտնավանկ ունեցող բառերը.
մեկական վա արտաքին, ու արտաքին և ա ներքին հոլովման ենթարկվող բառ։
Կապեր
մեջ — հետադրություն
համար — հետադրություն
մոտ — հետադրություն

Շաղկապներ
և — միակցական
որ — ենթական
ինչ — հարցական

Մեկական բառ
միջանցքի
պատգամ
պայծառ

Բարդ բառ
լուսացնցու-տեսարանը

Ածանցավոր բառ
հիացած

Բարդածանցավոր բառ
թեթև ու թափանցիկ

Երեք հնչյունափոխված բառ
ստե-ծել — ստեղծել
տար-րինակ — տարօրինակ
զգլխի-բուրմունք — զգլխի բուրմունք

Գաղտնավանկ ունեցող բառեր
քահանան
թուփը
լուս-նկա
հո-եպարար

Վա արտաքին, ու արտաքին, ա ներքին հոլովման ենթարկվող բառ
լուս-ննկա — վա արտաքին
թուփը — ու արտաքին
հիացած — ա ներքին

2.Դուրս գրիր կրավորական ածանց ունեցող բոլոր բայերը.
անդեմ բայերը, որոշիր՝ որ դերբայներն են.
գտիր մեկական հարաբերական, հարցական, ցուցական, անձնական դերանուններ։
Կրավորական ածանց ունեցող բայեր
վերցրեց
մագլցելով
ար-ակում էր
կախվել էր
հուզված կանգ առավ
ստեղծել

Անդեմ բայեր
կախվել
մագլցել

Դերանուններ
հարաբերական — որ
հարցական — ո՞վ, ո՞ւմ, մի՞թե
ցուցական — այդ
անձնական — իմ, նրա, նրանք

3.Տեքստից գտիր գավազան, հմայվել, արբեցուցիչ, մառախուղ բառերի հոմանիշները։
գավազան — թեքահարթակ
հմայվել — հիանալ
արբեցուցիչ — դյութիչ
մառախուղ — մշուշ

Տեքստ

Երբ գիշերվա տասը խփեց, իմաստասեր քահանան վերցրեց ձեռնափայտը և միջանցքի մթության մեջ խարխա-ելով՝ մոտեցավ ճ-ացող դռանը։ Դուրս եկավ պատ-գամբ և հանկարծ կանգ առավ՝ լուս-նկա գիշերվա պայծառ լույսով հիացած։ Ի՛նչ դյութիչ տեսարան։ Փոքրիկ պարտեզում, որ ա-բողջովին ողողված էր կապտաթ-ր լույսով, շարքով կանգնած ծառերը ստե-ծել էին լույսի և ստվերի խաղ՝ զարմանալի, տար-րինակ։ Հսկա թուփը, մագլցելով ծառի վրա, ար-ակում էր զգլխի- բուրմունք։ Քիչ այն կողմ՝ գետի վրա շղա-շի պես կախվել էր մի նոսր մշուշ՝ որպես թեթև ու թափանցիկ ծուխ։ Քահանան հուզված կանգ առավ։ Ո՞ւմ համար են նախասահմանված այդ լուսացնցու- տեսարանը, երկնքից թափվող այդ օդեղեն բանաստե-ծությունը։ Չէ՞ որ քնած են մարդիկ, քնած է աշխարհը։ Մի՞թե Աստված ինքն իր համար է ստեղծել այդ հո-եպարար գեղեցկությունը։

Եռանկյան լուծում կոչվում է նրա բոլոր վեց տարրերի (այն է երեք կողմի և երեք անկյան)գտնելը եռանկյունը որոշող որևէ երեք տրված տարրերի միջոցով։

1)Սինուսների և կոսինուսների թեորեմների օգնությամբ
լուծեք ABC եռանկյունը, եթե․
ա) <A = 60^o, <B = 40^o, c = 14
∠C=180∘−60∘−40∘=80∘
a/sin60∘​=b/sin40∘​=c/sin80∘
14/sin80∘​≈14.21
a=14.21⋅sin60∘≈12.3
b=14.21⋅sin40∘≈9.1
a≈12.3,b≈9.1,C=80∘

բ) <A = 30^o , <C = 75^o, b = 4,5
∠B=180∘−30∘−75∘=75∘
a/sin30∘=b/sin75∘​
4.5/sin75∘≈4.66
a=4.66⋅sin30∘≈2.33
c=4.66⋅sin75∘≈4.5
a≈2.33,c≈4.5,B=75∘

գ) <A = 80^o, a = 16, b = 10
sin B/b​=sin A​/a
sinB=10⋅sin80∘/16​≈0.615
B≈38∘
C=180∘−80∘−38∘=62∘
c/sin62∘​=16/sin80∘​ c≈14.4
B≈38∘,C≈62∘,c≈14.4

դ) <B = 45^o, <C = 70^o , a = 24,6
A=180∘−45∘−70∘=65∘
b/sin45∘​=a/sin65∘
sin65∘24.6​≈27.1
b=27.1⋅sin45∘≈19.2
c=27.1⋅sin70∘≈25.5
A=65∘,b≈19.2,c≈25.5

2)ABC եռանկյան մեջ <A = 10^o, <C = 20^o, AC = 10 սմ։ Գտեք այդ եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը։
∠B=180∘−(10∘+20∘)=150∘
R=b/2sin B
R=10/2sin150∘
R=10/2⋅1/2=10/1​=10

3)Լուծե՛ք ABC եռանկյունը, եթե.
ա) b = 5 սմ, c = 12 սմ, ɑ = 45^o,
a=9.1, <B=22,7, <C=112,3

բ) a = 10 սմ, b = 14 սմ, ɣ = 30^o,
c=10, <A=30 <B=120

գ) a = 8 սմ, c = 12 սմ, ß = 60
b=10,5, <A=40.5, <C=79.5

Առաջադրանքներ․

1)Լուծեք հավասարումը․

ա)3x-3-x+2/(x+2)(x-1)
բ)20/13x
գ)0
դ)-10/3
ե)1/5
զ)3/41

2)Լուծեք հավասարումը․

3)Կոտորակի համարիչը հայտարարից մեծ է 1-ով։ Գտե՛ք կոտորակը, եթե համարիչը կրկնապատկելիս կոտորակը դառնում է 2.4։

6/5

4)Մեքենան անցավ 120 կմ ճանապարհ։ Եթե մեքենայի արագությունը լիներ 10 կմ/ժ-ով ավելի, ապա նույն ճանապարհը կանցներ 1 ժամով ավելի շուտ։ Գտե՛ք մեքենայի արագությունը։

30կմ/ժ

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Էսսե ․ թեմա 2

Մուրացան ,,Առաքյալ,, և Մադրասի խմբակ

Համացանցից գտնել և ընթերցել լրացուցիչ տեղեկություններ Մադրասի խմբակի մասին, Գևորգ Էմինի մասին։

Մադրասի խումբը հայ մտավորականների խումբ էր, որը ձևավորվել է 18-րդ դարում Հնդկաստանի Մադրաս քաղաքում։ Խմբի անդամները նպաստել են հայ ժողովրդի ազատագրության և ազգային ինքնագիտակցության զարգացմանը։

Խումբը հիմնել են մի շարք հայ մտավորականներ, ովքեր գրել և հրապարակել են գրքեր, որոնք կարևոր են եղել ազգային ինքնագիտակցության և կրթության բարձրացման համար։ Մադրասի խմբի ազդեցությամբ հայ մտավորականության մեջ ձևավորվել են առաջին գրական ու քաղաքական անթոլոգիաները, ինչպես նաև մասնակցություն է եղել հայերեն առաջին ամսագրերի տպագրմանը, օրինակ «Ազդարար» ամսագրի ծննդին։

Գևորգ Էմինը հայ բանաստեղծ, էսսեիստ և թարգմանիչ էր, ծնվել է 1919 թվականին Աշտարակում։ Նա ավարտել է Երևանի տեխնիկական ինստիտուտը, սակայն իր կյանքը նվիրել է գրականությանը։

Էմինի ստեղծագործությունները վերաբերում են Հայոց պատմությանը, հայրենասիրությանը և մարդկային արժեքներին։ Նա նաև թարգմանել է համաշխարհային հեղինակների գործեր և կարևոր դեր ունի ժամանակակից հայկական գրականության մեջ։

Որոգայթ փառաց

Նոր տետրակ, որ կոչի հորդորակ

Մադրասի խմբակ

Պատմության և գրականության հատվածները։

Գրել էսսե ՝

Հարցադրում՝   Համադրելով գեղարվեստական և պատմական տեքստերը՝ մեկնաբանի′ր, թե ինչու տարբեր ժամանակներում գործող անհատների առաջ քաշած լուսավոր գաղափարները կյանքի չկոչվեցին։

Թեմա 3

Ընթերցել ,,Թմկաբերդի առումը,, ստեղծագործությունը։

1. Առանձնացնել անհասկանալի բառերը և բացատրել։
Շարժառիթ — պատճառ, նպատակը, ինչի համար մեկը որոշում է մի բան անել։

2. Մեկնաբանել ,,Նախերգանքը,, ՝ ներկայացնելով սեփական տեսակետն արտահայտված գաղափարների շուրջ։
Նախերգանքը պատրաստում է ընթերցողին պատմության տրամադրության համար։ Այն հաճախ պատմում է նախապատմությունը, հերոսների հոգեվիճակը կամ խնդիրները։

Իմ տեսակետով՝ «Թմկաբերդի առումը» նախերգանքը ցույց է տալիս՝ որքան դժվար է որոշել իրերի ճշմարտացիությունը և հավատարմությունը, և թե ինչպես ճակատագրային որոշումները կարող են փոխել մարդկանց կյանքը։ Նախերգանքը նաև զգուշացնում է, որ դավաճանությունը ու շահագործումը միշտ ունենում են հետևանքներ։

3. Ներկայացնել և բնութագրել բոլոր հերոսներին։
Թմկա տիրուհի — գեղեցիկ, խելացի, բայց աղետալի ընտրյալներ ունի։ Նա ցանկանում է ուժ, կարգավիճակ, և պատրաստ է դավաճանել իր մարդկանց, որպեսզի հասնի նպատակին։

Թմկաբերդի պաշտպանները — համարձակ ու համառ մարդիկ, ովքեր պաշտպանում են իրենց տունը ու հողի իրավունքները։ Նրանք ներկայացնում են ազնվություն, հավատարմություն ու հայրենասիրություն։

Փրկվածները կամ գերիները — ցուցաբերում են մարդկային վախ, հուսահատություն, բայց նաև համարձակություն։

Պայքարող զորավարները կամ հարձակվողները — խորամանկ ու կոպիտ, բայց որոշ դեպքերում խիզախ են։

4. Ներկայացրո՛ւ Թմկա տիրուհու շարժառիթները, դավաճանության ճանապարհն ընտրելու պատճառները։ Փորձի՛ր արդարացնել։
Շարժառիթներ՝
Լիարժեք իշխանություն ու ուժի ցանկություն։
Փող, դիրք կամ կարգավիճակ պահպանելու ցանկություն։
Հակասությունները սեփական ժողովրդի հետ, կամ թշնամիներին հաճելի լինելու ձգտում։

Դավաճանության պատճառները՝
Վախը հարձակվողներից, ու ցանկանում է փրկել իր կյանքը կամ սեփական իշխանությունը։
Չհավատալով իր պաշտպաններին կամ գերագնահատելով թշնամուն։

Արդարացում՝
Չնայած դավաճանությունը միշտ վատ է դիտվում, որոշ ժամանակ տիրուհու գործողությունները կարող են բացատրվել վախով ու իշխանությունը պահպանելու ցանկությամբ։ Նա կանգնած էր դժվար ընտրության առջև՝ անձնական փրկություն կամ ժողովրդին պաշտպանել։

5. Ո՞րն է ստեղծագործության գաղափարը /կամ գաղափարները/։
Ստեղծագործությունը ցույց է տալիս հավատարմության և դավաճանության բարդությունը
Անհատական շահերի և հանրային բարիքի հակադրությունը
Հերոսության և քաջության արժեքը
Ընտրությունների հետևանքների կարևորությունը

6. Ո՞ր հատվածներն են քեզ համար գեղավեստական կարևոր նշանակություն ունեցող։
Նախերգանքը տրամադրություն է ստեղծում
Թմկա տիրուհու ներքին խոսակցությունները բացատրում են դավաճանության պատճառները
Թմկաբերդի պաշտպանների հերոսությունը ընդգծում է համարձակությունը և ազնվությունը

. Կապ.՝ դրվում է բառի վրա՝ նրան տալով հոլովական իմաստ։ Այդ բառի հետ դառնում է բայի լրացում։

1. Նախադրություններ. դրվում են կապող բառից առաջ՝ առանց, դեպի, որպես մինչև, հանուն, ի հաշիվ և այլն։
2. Հետադրություններ. դրվում են կապող բառից հետո՝ առթիվ, առընթեր, զատ, ի վար, ի վեր, հանդերձ հանդիման, մասին, միջև ներքո, մոտ վրա և այլն։
3. Երկդրություններ. դրվում են կապող բառից և՛ առաջ, և՛ հետո՝ բացի, շնորհիվ, փոխանակ, ընդդեմ և այլն։
4. Կապական բառեր. Կան գոյականներ, ածականներ, մակբայեր ու այլ բառեր որոնց այս կամ այն ձևը հաճախ օգտագործվում է որպես կապ՝ առաջ, առջև, չանցած, անունով, անունից, ընթացքում, ժամանակ, կից, կողմից, հակառակ, համեմատ հետևանքով, , մեկ, միջոցով, ներս ներքև նպատակով և այլն Կապական բառերը սովորաբար հետադրություններ են։ Նրանցից մի քնաիսը են միայն նախադրություններ, դրանք են՝ չնայած, բացառությամբ, սկսած և այլն։
5. Կապերի՝ որոշակի հոլովների հետ գործածվելու հատկությունը կոչվում է կապի հոլովառություն.

•  հետադրություններից շատերը գործածվում են սեռական հոլովի հետ և կապվող բառերի հետ դառնում են ստորոգյալի լրացում.
• տրական հոլովի հետ գործածվում են մի քնաի նախադրություններ՝ առանց ըստ հանուն նայած չնայած հակառակ համաձայն.
• հայցական հոլովի հետ գործածվում են առ, դեպի, ի, ի վար, մինչև, որպես  կապերը
• բացառական հոլովի հետ՝ առաջ, բացի, դուրս, ի վեր, ի վար, վերև, հետո, հեռու, ներքև, ներս, անկախ.
• գործիական հոլովի հետ՝ հանդերձ, մեկտեղ, մեկ հետադրությունները.

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

Կարդա պատմվածքը։ Դուրս գրիր.

1.Կապերը, որոշիր՝ հետադրություն են, թե նախադրություն, որ հոլովի բառի հետ են օգտագործվել.
մեջ — հետադրություն, գործածվում է սեռական հոլովի հետ
(օր.` երազի մեջ, հոդերի մեջտեղը)
համար — հետադրություն, սեռական հոլով
(օր.` կործանման համար)
մոտ — հետադրություն, սեռական հոլով
(օր.` հուշարձանի մոտ)
առանց — նախադրություն, սեռական հոլով
(օր.` առանց պատճառի)
մինչև — նախադրություն, հայցական հոլով
(օր.` մինչև մահ)

2.մակբայները, որոշիր տեսակները.
հանկարծ — ձևի մակբայ
նորից — ժամանակի մակբայ
հետո — ժամանակի մակբայ
ուղիղ — չափի մակբայ
ընդհանրապես — կերպի մակբայ
վերջապես — ժամանակի մակբայ

3.գտիր սահմանական, հրամայական, ըղձական, ենթադրական և հարկադրական եղանակների մեկական բայ, որոշիր դրանց դեմքը, թիվը, ժամանակը, սեռը, կազմությունը։
Սահմանական

փաթաթեցի

դեմք՝ 1-ին
թիվ՝ եզակի
ժամանակ՝ անցյալ
սեռ՝ ներգործական
կազմություն՝ պարզ

Հրամայական

շարունակեք

դեմք՝ 2-րդ
թիվ՝ հոգնակի
ժամանակ՝ ներկա
սեռ՝ ներգործական
կազմություն՝ պարզ

Ըղձական

փրկեցիք (պատվովս եմ երդվում, որ փրկեցիք)

դեմք՝ 2-րդ
թիվ՝ հոգնակի
ժամանակ՝ անցյալ
սեռ՝ ներգործական
կազմություն՝ պարզ

Ենթադրական

կարող եք օգնել

դեմք՝ 2-րդ
թիվ՝ հոգնակի
ժամանակ՝ ներկա
սեռ՝ ներգործական
կազմություն՝ բարդ

Հարկադրական

պիտի համախմբված լինեն

կազմություն՝ բարդ
դեմք՝ 3-րդ
թիվ՝ հոգնակի
ժամանակ՝ ներկա
սեռ՝ ներգործական

1)Լուծե՛ք ռացիոնալ հավասարումը.

x=0

x=2

x=3

x=5 x=-6

x=1

x=1

2)Լուծե՛ք ռացիոնալ հավասարումը.

x=3 x=-7

x=4

x=-1

x=-2

x=-1

իմաստ չունի

3)Լուծե՛ք ռացիոնալ հավասարումը.

լուծում չունի

լուծում չունի

լուծում չունի

4)c-ն փոխարինե՛ք այնպիսի թվով, որ հավասարումն ունենա մեկ լուծում․

c=1 c=3

c=-4 c=13

c=2,5 c=1

c=15 c=25