Author: shushan5

1.Ե՞րբ է ֆիզիկայում օգտագործվում <<աշխատանք>> հասկացողությունը

Ֆիզիկայում աշխատանք հասկացողությունը օգտագործվում է միայն այն  ժամանակ, եր դիտարկվում է մարմնի շարժումը որևէ ուժի ազդեցությամբ: Այդ դեպքում կատարվում է մեխանիկակն աշխատանք:

2.Ի՞նչ մեծություններից է կախված մեխանիկական  աշխատանքը

Այն կախված է ուժից : Առանց ուժի չի կատարվում մեխանիկական աշխատանքը:

3.Ինչպե՞ս հաշվել աշխատանքը:Ո՞րն է աշխատանքի բանաձևը

A=Fs

4.Ի՞նչ միավորով է արտահայտվում աշխատանքը, միավորների ՄՀ-ում

Դա Ջ-ն է որը կարացվում է ջոուլ:

5.Ի՞նչն է կոչվում հզորություն

Այն մեծությունը, որը հավասար է աշխատանքի հարաբերությանը այն ժամանակամիջոցին որի ընթացքում կատարվել է աշխատանքը:

6.Ինչպե՞ս հաշվել հզորությունը:Ո՞րն է հզորության բանաձևը և միավորը

N=A/t

7.Ինչպե՞ս հաշվել աշխատանքը՝իմանալով հզորությունը և աշխատանքը կատարելու ժամանակամիջոցը

Լեոնարդո դա Վինչին (1452 – 1519 թթ.) ոչ միայն Վերածննդի դարաշրջանի հռչակավոր նկարիչ էր, քանդակագործ ու ճարտարապետ, այլ նաև բոլոր ժամա նակների մեծագույն ճարտարագետ-գիտնականն է, որի գյուտերը, գաղափարները և հանճարեղ կռահումները մի քանի հարյուրամյակ առաջ են անցել իր ժամանակից:

Նա սերունդներին թողել է ավելի քան 7 հազար ձեռագիր էջեր, որոնք լի են զարմա- նահրաշ սարքերի, գործիքների, մեքենաների, ճարտարագիտական կառույցների գծագրերով և նախագծերով: Նա է հնարել ինքնաթիռի, սուզանավի ուղղաթիռի, տանկի, գոլորշու ուժով կրակող թնդանոթի նախատիպերը, նախագծել մետաղա- գործական վառարաններ, շարժական կամուրջներ, տպագրական, փայտամշակ ման, հողափոր և այլ մեքենաներ: Որպես գիտնական և ճարտարագետ՝ Լեոնարդո դա Վինչին հարստացրել է ժամանակի գիտության բոլոր ոլորտները:

Մեծ է նրա ներդրումը նաև շփման գիտական ուսումնասիրման բնագավա- ռում: Այս փաստը բացահայտվել է այն բանից հետո, երբ XX դարի երկրորդ կեսին Մադրիդի ազգային գրադարանում պատահաբար հայտնաբերել են Լեոնարդո դա Վինչիի երկու չհրատարակված ձեռագրերը, որոնք նվիրված են շփման ուսումնա սիրմանը:

Ձեռագրում շփման երևույթի հայտնի հետազոտողներ Գիյոմ Ամոնտոնից 200 տարի, իսկ Շառլ Կուլոնից շուրջ 300 տարի առաջ Լեոնարդո դա Վինչին գրում է «շփման ուժը կախված է հպվող մակերևույթների նյութի տեսակից, մշակման աստիճանից և կախված չէ հպվող մակերևույթների մակերեսից, այն ուղիղ համեմա տական է բեռի կշռին և կարելի է փոքրացնել շփվող մակերեսների միջև հոլովակներ դնելով կամ քսայուղերով»: Այս մեջբերման մեջ իրապես ներկայացված են շփման ուժերի մասին այսօր հայտնի, բազմիցս ստուգված և հաստատված գիտական փաստերը:

Անդրադառնալով մեքենաներում շփման փոքրացման որոշակի խնդիրների՝ Լեոնարդոն ուշադրություն է դարձրել շփվող հանգույցներում գլորման մարմիննե- րի օգտագործմանը: Այս մոտեցումը հնարավորություն է տվել նրան համարելու գնդիկավոր և հոլովակավոր առանցքակալների հայտնագործության հեղինակ:

Իսկական գիտական սենսացիա էր նաև այդ ձեռագրերից մեկում հայտնա բերված մետաղական քսուք համաձուլվածք պատրաստելու բաղադրատոմսը (3 մաս պղինձ և 7 մաս անագ)։ Բանն այն է, որ գրեթե նույն բաղադրությամբ առա- ջին դյուրահալ քսուք համաձուլվածքը 1839 թ. արտոնագրել է Այզեկ Բաքիտը՝ Լե- ոնարդո դա Վինչիից շուրջ 300 տարի անց: Այդ համաձուլվածքը, որը կոչվում է բաքիտ, լայնորեն օգտագործվում է տարբեր մեքենաների առանցքակալներում:

Al(OH)3

Գրե’ք, մոլեկուլը կազմող քիմիական տարրերի հարաբերական ո ատոմային զանգվածները (Ar):

Ar(Al)=27

Ar(O)=16

Ar(H)=1

Հաշվե՛ք, այդ տարրերի մեկ ատոմի իրական զանգվածը (mo):

mo=Ar(Al)×1,66×IO-²⁷=44.82-²⁶

mo=Ar(O)×1,66×IO-²⁷=26.56-²⁶

mo=Ar(H)×1.66×IO-²⁷=1.66-²⁶

Հաշվե՛ք, տվյալ նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը (Mr):

Mr(AlO3H3)=Ar(Al)+3 Ar(O)+3 Ar(H)=27+48+3=78

Հաշվե՛ք, նյութերի բաղադրության մեջ առկա տարրերի զանգվածային բաժինները: 

27+48+3=78

w(Al)=27×1/78×100=34.61

w(O)=16×3/78×100=61.53

w(H)=1×3/78×100=3.8

Fe(OH)2

Գրե’ք, մոլեկուլը կազմող քիմիական տարրերի հարաբերական ո ատոմային զանգվածները (Ar):

Ar(Fe)=56

Ar(O)=16

Ar(H)=1

Հաշվե՛ք, այդ տարրերի մեկ ատոմի իրական զանգվածը (mo):

mo=Ar(Fe)×1,66×IO-²⁷=92.96-²⁶

mo=Ar(O)×1,66×IO-²⁷=26.56-²⁶

mo=Ar(H)×1.66×IO-²⁷=1.66-²⁶

Հաշվե՛ք, տվյալ նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը (Mr):

Mr(FeO2H2)=Ar(Fe)+2 Ar(O)+2 Ar(H)=56+32+2=90

Հաշվե՛ք, նյութերի բաղադրության մեջ առկա տարրերի զանգվածային բաժինները: 

56+32+2=90

w(Fe)=56×1/90×100=62.2

w(O)=16×2/90×100=35.5

w(H)=1×2/90×100=2.2

MgS

Գրե’ք, մոլեկուլը կազմող քիմիական տարրերի հարաբերական ո ատոմային զանգվածները (Ar):

Ar(Mg)=24

Ar(S)=32

Հաշվե՛ք, այդ տարրերի մեկ ատոմի իրական զանգվածը (mo):

mo=Ar(Mg)×1,66×IO-²⁷=39.84-²⁶

mo=Ar(S)×1,66×IO-²⁷=53.12-²⁶

Հաշվե՛ք, տվյալ նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը (Mr):

Mr(MgS)=Ar(Mg)+Ar(S)=24+32=56

Հաշվե՛ք, նյութերի բաղադրության մեջ առկա տարրերի զանգվածային բաժինները: 

24+32=56

w(Mg)=24×1/56×100=42.85

w(S)=32×1/56×100=57.14

Li2S

Գրե’ք, մոլեկուլը կազմող քիմիական տարրերի հարաբերական ո ատոմային զանգվածները (Ar):

Ar(Li)=7

Ar(S)=32

Հաշվե՛ք, այդ տարրերի մեկ ատոմի իրական զանգվածը (mo):

mo=Ar(Li)×1,66×IO-²⁷=11.62-²⁶

mo=Ar(S)×1,66×IO-²⁷=53.12-²⁶

Հաշվե՛ք, տվյալ նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը (Mr):

Mr(Li2S)=2 Ar(Li)+Ar(S)=14+32=46

Հաշվե՛ք, նյութերի բաղադրության մեջ առկա տարրերի զանգվածային բաժինները: 

14+32=46

w(S)=7×2/46×100=30.43

w(S)=32×1/46×100=69.56

BaS

Գրե’ք, մոլեկուլը կազմող քիմիական տարրերի հարաբերական ո ատոմային զանգվածները (Ar):

Ar(Ba)=137

Ar(S)=32

Հաշվե՛ք, այդ տարրերի մեկ ատոմի իրական զանգվածը (mo):

mo=Ar(Ba)×1,66×IO-²⁷=227.42-²⁶

mo=Ar(S)×1,66×IO-²⁷=53.12-²⁶

Հաշվե՛ք, տվյալ նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը (Mr):

Ma(BaS)=Ar(Ba)+Ar(S)=137+32=169

Հաշվե՛ք, նյութերի բաղադրության մեջ առկա տարրերի զանգվածային բաժինները: 

137+32=169

w(Ba)=137×1/169×100=81.06

w(S)=32×1/169×100=18.93

K2S

Գրե’ք, մոլեկուլը կազմող քիմիական տարրերի հարաբերական ո ատոմային զանգվածները (Ar):

Ar(K)=39

AR(S)=32

Հաշվե՛ք, այդ տարրերի մեկ ատոմի իրական զանգվածը (mo):

mo=Ar(K)×1,66×IO-²⁷=64.74-²⁶

mo=Ar(S)×1,66×IO-²⁷=53.12-²⁶

Հաշվե՛ք, տվյալ նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը (Mr):

Ma(K2S)=2 Ar(K)+Ar(S)=78+32=110

Հաշվե՛ք, նյութերի բաղադրության մեջ առկա տարրերի զանգվածային բաժինները: 

78+32=110

w(S)=39×2/110×100=70.90

w(S)=32×1/110×100=29.09

Առաջադրանքներ․

1)

2)

3)

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը).

1)

37×2=74

<BAC=74

2)

Ըստ գծագրի տվյալների՝ գտեք CAD անկյունը․

90-40=50

50×2=100

180-100-40=40

Քանի, որ AD անկյան կիսորդ ուրեմն <EAd=<DAC=40

1)a և b զուգահեռ ուղիղների հեռավորությունը 3 սմ է, իսկ a և c զուգահեռ ուղիղների հեռավորությունը՝ 5 սմ։ Գտեք b և c ուղիղների հեռավորությունը։

5-3=2

3+5=8

2)AB ուղիղը զուգահեռ է CD ուղղին։ Գտեք այդ ուղիղների հեռավորությունը, եթե <ADC = 30o, AD = 6 սմ։

3)Կետից տարված են ուղղին ուղղահայաց և թեք, որոնց երկարությունների գումարը 17 սմ է, իսկ տարբերությունը՝ 1 սմ։ Գտեք կետի հեռավորությունը ուղղից։

4)ABC հավասարակողմ եռանկյան մեջ տարված է AD կիսորդը։ D կետի և AC ուղղի միջև հեռավորությունը 6 սմ է։ Գտեք A գագաթի հեռավորությունը BC ուղղից։

5)CDE ուղղանկյուն եռանկյան CE ներքնաձիգի և CD էջի գումարը 31 սմ է, իսկ տարբերությունը՝ 3 սմ։Գտեք C գագաթի հեռավորությունը DE ուղղից։

1)Ինչի՞ է հավասար օրդինատների առանցքի վրա գտնվող կետի աբսցիսը։ 0 2)Կառուցե՛ք կոորդինատների ուղղանկյուն համակարգ և հարթության վրա նշե՛ք հետևյալ կետերը․ ա)A(-2, -4) բ)B(0, +3) գ)C(-1, 0) դ)D(+1, -2) ե)E(+5, -5) զ)G(+4, -4) է)H(+3, -3) ը)M(-2, -6) թ)N(-5, +4)

3)Geogebra ծրագրի օգնությամբ նշե՛ք տրված կետերը և գրե՛ք կետերի կոորդինատները․ 

4)Կոորդինատային հարթության ո՞ր քառորդում են գտնվում հետևյալ կետերը։Geogebra ծրագրի օգնությամբ նշե՛ք տրված կետերը․ ա)A(-7, +2) բ)B(+3, +1) գ)C(-3, -5) դ)D(-15, +6) ե)E(+10, 0) զ)F(0, -30) է)G(+4, -2) ը)H(+3, -7) 

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)․

1)Ինչի՞ է հավասար օրդինատների առանցքի վրա գտնվող կետի աբսցիսը։0

2)Կառուցե՛ք կոորդինատների ուղղանկյուն համակարգ և նշե՛ք հետևյալ կետերը․

ա)A(+3, +4)

բ)B(-2, +1)

գ)C(-3, -4)

դ)D(0, +1)

ե)E(-5, +3)

զ)F(+3, -5)

է)G(+1, 0)

ը)M(+6, +4)

թ)N(-2, -4)

ժ)P(-1, -3)

3)Geogebra ծրագրի օգնությամբ նշե՛ք տրված կետերը և գրե՛ք կետերի կոորդինատները․

1)Գնացքը հաստատուն արագությամբ 6 ժամում անցավ 480 կմ։ Քանի՞ կմ էր անցել գնացքն առաջին 2 ժամում։

480:6=80

80×2=160

2)100 գ լուծույթը պարունակում է 4 գ աղ։ Որքա՞ն աղ է պարունակում 300 գ այդպիսի լուծույթը։

300:100=3

4×3=12

3)Երկու քաղաքների միջև եղած հեռավորությունն առաջին գնացքն անցավ 3 ժամում 80 կմ/ժ արագությամբ։ Քանի՞ ժամում երկրորդ գնացքը կանցնի նույն հեռավորությունը 60 կմ/ժ արագությամբ։

3/x=80/60=3×8:6=4

4)8 մ մահուդն արժե այնքան, որքան 63 մ չիթը։ Քանի՞ մետր չիթ կարելի է գնել 14 մ մահուդի փոխարեն։

14/x=8/63=14×63:8=110.25

5)Ապրանքատար գնացքը 80 կմ/ժ արագությամբ անցավ 720 կմ։ Նույն ժամանակամիջոցում ի՞նչ հեռավորություն կանցնի մարդատար գնացքը, որի արագությունը 60 կմ/ժ է։

720/x=80/60=720×8:6=960

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)․

1)Բալի մուրաբա եփելու համար 6 կգ մրգի հետ վերցնում են 4 կգ շաքարավազ։ Քանի՞ կգ շաքարավազ պետք է վերցնել 12 կգ մրգի դեպքում։

12/x=6/4=12×6:4=9

2)4000 գ լուծույթը պարունակում է 80 գ աղ։ Որքա՞ն աղ է պարունակում այդ լուծույթի 200 գրամը։

4000/80=200/x=200×8:400=4

3)5 ներկարար կարող են ցանկապատը ներկել 8 օրում։ Քանի՞ օրում նույն ցանկապատը կարող են ներկել 10 ներկարարը։

10/x=5/8=8×10:5=16

4)Մի շոգ օր 6 հնձվոր 8 ժամում խմեցին մի տակառիկ թան։ Պետք է իմանալ, թե քանի՞ հնձվոր 3 ժամում կխմեն նույն մեկ տակառիկ թանը։

3/x=6/8=8×3:6=4

1)Տրված են A={1;2;3} և B={2;3;4;5} բազմությունները։ Հաշվեք AUB և A∩B։

A∪B={1;2;3;4;5}

A∩B={2;3}

2)Գրեք այն անկրճատելի դր

ական ռացիոնալ թվերի բազմությունը, որոնք

ա)փոքր են 6-ից, և որոնց հայտարարը 3 է։

{1/3;2/3;4/3;5/3;7/3;8/3;10/3;11/3;13/3;14/3;16/3;17/3}

բ)փոքր են 15-ից և մեծ են 10-ից, և որոնց համարիչը 40 է։

{40/3}

3)ա)Գրառեք 10-ից մեծ և 50-ից փոքր պարզ թվերի բազմությունը։

{11;13;17;19;13;29;31;37;41;43;47}

բ)Գրառեք այն երկնիշ թվերի բազմությունը, որոնք 11-ի բաժանելիս տալիս են 7 մնացորդ։

{18, 29, 40, 51, 62, 73, 84, 95}

գ)Գրառեք 100-ից փոքր այն զույգ թվերի բազմությունը, որոնք 3-ի բազմապատիկ են։

{12;18;24;30;36;42;48;54;60;66;72;78;84;90;96;99}

4)Դիցուք, A-ն 12-ից փոքր և 5-ի վրա չբաժանվող բնական թվերի բազմությունն է, իսկ B-ն՝ 15-ից փոքր և 3-ի վրա բաժանվող բնական թվերի բազմությունը։ Գտեք․

ա)A բազմության տարրերի թիվը։

{1;2;3;4;6;7;8;9;11}

9 տարր

բ)B բազմության տարրերի թիվը։

{3;6;9;12}

4 տարր

գ)Գրառեք A∩B բազմությունը և հաշվեք նրա տարրերի թիվը։

{3;6;9}

3 տարր

դ)Հաշվեք AUB բազմության տարրերի թիվը։

{1;2;3;4;6;7;8;9;11;12}

10 տարր

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)․

1)Ինչպե՞ս են նշանակում․

ա)բնական թվերի բազմությունը

N

բ)ամբողջ թվերի բազմությունը

Advertisement

Z

գ)ռացիոնալ թվերի բազմությունը

Q

դ)իռացիոնալ թվերի բազմությունը

I

ե)իրական թվերի բազմությունը

R

2)Դիցուք, A={4; 3; -1/7; 0}, B={3; 2/5; -4; 0; 6; 1} ։ Հաշվեք AUB և A∩B։

A∪B={3;4;2/5;0;1;6;-1/7;-4}

A∩B={3;0}

3)Ճի՞շտ են, արդյոք, հետևյալ գրառումները․

ա)-7 ∈ N

Ոչ

բ)-4 ∉ N

Այո

գ)1/3 ∈ Z

Ոչ

դ)3/5 ∈ I

Այո

4)Նշված բազմություններից որի՞ն է պատկանում 2x+5=4-x հավասարման արմատը․

ա){0; 1/3; 2}

բ)N

գ){4; -1/3}

դ)Z

ե)∅