Author: shushan5

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ինչպիսի՞ն են ատոմների և միջուկների բնութագրական չափերը:
Ատոմի չափը մոտ 10^-10 մ է, իսկ միջուկինը՝ մոտ 10^-15 մ։

2. Ի՞նչ կառուցվածք ունի միջուկը:
Միջուկը կազմված է պրոտոններից և նեյտրոններից, որոնք միասին կոչվում են նուկլոններ։

3. Նշեք պրոտոնի և նեյտրոնի բնութագրերը:
Պրոտոն՝ դրական լիցք ունեցող մասնիկ է, լիցքը +e, զանգվածը մոտ 1 զամ։ Նեյտրոն՝ էլեկտրաչեզոք մասնիկ է, զանգվածը մոտ 1 զամ։

4. Որքա՞ն է միջուկում պրոտոնների թիվը:
Միջուկում պրոտոնների թիվը հավասար է տարրի կարգաթվին։

5. Ո՞ր մեծությունն են անվանում միջուկի զանգվածային թիվ:
Միջուկի զանգվածային թիվ են անվանում միջուկում պրոտոնների և նեյտրոնների ընդհանուր թիվը։

6. Որքա՞ն է միջուկում նեյտրոնների թիվը:
Նեյտրոնների թիվը հավասար է զանգվածային թվի և պրոտոնների թվի տարբերությանը։
N=A−Z

7. Ի՞նչ է 1 զամ-ը:
1 զամ-ը (զանգվածի ատոմային միավոր) հավասար է ածխածնի ¹²C ատոմի զանգվածի 1/12 մասին։

$$1\ \text{զամ} \approx 1.66 \times 10^{-27}\ \text{կգ}$$

8. Օգտվելով Մենդելեևի քիմիական տարրերի աղյուսակից՝ որոշեք ոսկու ատոմի զանգ վածը՝ կիլոգրամով:
Ոսկու հարաբերական ատոմային զանգվածը մոտ 197 է։
m=197*1.66*10^-27 kg
m≈3.27*10^-25 կգ

9. Ի՞նչ է իզոտոպը: Ջրածնի ի՞նչ իզոտոպներ գիտեր:
Իզոտոպները նույն տարրի ատոմներն են, որոնք ունեն նույն պրոտոնների թիվը, բայց տարբեր նեյտրոնների թիվ։
Ջրածնի իզոտոպներն են՝
տրիտիում։
պրոտիում,
դեյտերիում,

10. Ինչու՞ պրոտոնների միջև գործող վանողության ուժերը չեն կարող քանդել միջուկը:
Պրոտոնների միջև գործող վանողության ուժերը չեն քանդում միջուկը, որովհետև միջուկում գործում են շատ ուժեղ միջուկային ձգող ուժեր։

11. Ինչպե՞ս են հարաբերակցում նույն հեռավորությամբ երկու պրոտոնների միջև գործող կուլոնյան և միջուկային ուժերը:
Նույն հեռավորության դեպքում միջուկային ուժերը շատ ավելի մեծ են, քան կուլոնյան ուժերը։

12 Ինչպե՞ս են հարաբերակցում երկու պրոտոնի և երկու նեյտրոնի միջուկային փոխազդեցության ուժերը: Իսկ նեյտրոնի և պրոտոնի միջև գործող ուժե՞րը:
Երկու պրոտոնների և երկու նեյտրոնների միջև գործող միջուկային ուժերը գրեթե հավասար են։ Նեյտրոնի և պրոտոնի միջև գործող միջուկային ուժերն էլ նույն բնույթի և մոտավորապես նույն մեծության են։

Դասի հղումը

Դիտել տեսանյութը Սյունիք

Պատասխանել հարցերին

1.Ի՞նչ է բնորոշ Սյունիքի մարզի աշխարհագրական դիրքի ,մակերեւույթի և գետային ցանցի համար:
Սյունիքի մարզը գտնվում է Հայաստանի հարավում և սահմանակից է Իրան-ին ու Ադրբեջան-ին։ Մարզի աշխարհագրական դիրքը ռազմավարական կարևոր նշանակություն ունի։ Մակերևույթը հիմնականում լեռնային է, կտրտված և դժվարանցանելի։ Այստեղ կան բարձր լեռնաշղթաներ, խոր կիրճեր և հովիտներ։ Գետային ցանցը խիտ է․ հիմնական գետը Որոտան գետ-ն է, ինչպես նաև մարզով հոսում է Ողջի գետ-ը։

2.Նշե’լ մարզի տարածքի վերընթաց լանդշաֆտային գոտիները:
Սյունիքի մարզ-ում առանձնանում են հետևյալ վերընթաց լանդշաֆտային գոտիները․
կիսաանապատային, լեռնատափաստանային, անտառային, մերձալպյան, ալպյան գոտիներ։

3.Բնութագրե’լ մարզի բնակչության տեղաբաշխումը և տարաբնակեցումը:
Սյունիքի մարզ-ում բնակչությունը հիմնականում տեղաբաշխված է գետահովիտներում և քաղաքային բնակավայրերում։ Ամենախոշոր քաղաքներն են Կապան-ը և Գորիս-ը։ Լեռնային և դժվարամատչելի շրջաններում բնակչությունը սակավ է։ Բնակիչները հիմնականում զբաղվում են հանքարդյունաբերությամբ, գյուղատնտեսությամբ և անասնապահությամբ։

1)1
2)1
3)1
4)1
5)2
6)4
7)2
8)1
9)3

10)1
11)4
12)2
13)2
14)3
15)3
16)1

18)3
19)6
20)70
21)50
22)25

1)C կետը AB հատվածի կետ է, ընդ որում՝ AC : CB = 3 : 5 :Գտեք AB հատվածի երկարությունը, եթե AC = 15:
40

2)Հավասարասրուն սեղանի սրունքը հավասար է փոքր հիմքին և մեծ հիմքից փոքր է 6 անգամ։ Գտե՛ք սեղանի մեծ հիմքը, եթե պարագիծը 54 է:
18

3)Տրված են A(-4; 0), B(4; 4) և C(2; –8) կետերը:
Գտեք AB հատվածի միջնակետի կոորդինատները։
(0;2)
Գտեք AB և AC վեկտորների սկալյար արտադրյալը։
-40

4)Ուղղանկյուն եռանկյան էջերն են՝ 7 և 24:
Գտե՛ք եռանկյան պարագիծը:
56
Գտե՛ք եռանկյան ներքնաձիգին տարված միջնագծի երկարությունը։
12,5
Գտե՛ք եռանկյանը ներգծված շրջանագծի շառավիղը:
3

5)O-ն C ուղիղ անկյունով ABC ուղղանկյուն եռանկյանը ներգծված
շրջանագծի կենտրոնն է, և AC = 3, BC = 4 :
Գտե՛ք AOB անկյան աստիճանային չափը:
135°
Գտե՛ք AOB եռանկյան մակերեսը:
3

6)Գտե՛ք 8; 10; 14 երկարությամբ կողմերով եռանկյան ամենամեծ կողմին տարած միջնագիծը։

2√37​

Կոտայքի մարզ և Շիրակի մարզ

Դասի հղումը

Դիտե’լ տեսանյութը Կոտայքի մարզ

Դիտե’լ տեսանյութը Շիրակի մարզ

Պատասխանել հարցերին

1.Բնութագրե’լ Կոտայքի մարզի աշխարհագրական դիրքը:
Կոտայքի մարզը գտնվում է Հայաստանի կենտրոնական մասում։ Այն սահմանակից է Երևան-ին, ինչը նպաստում է տնտեսական և տրանսպորտային կապերի զարգացմանը։ Մարզի տարածքով անցնում են կարևոր ավտոճանապարհներ։ Կոտայքը լեռնային մարզ է, որտեղ կան գետեր, կիրճեր և անտառապատ տարածքներ։

2.Որո՞նք են մարզի գլխավոր բնական ռեսուրսները:
Կոտայքի մարզի գլխավոր բնական ռեսուրսներն են շինանյութերը՝ տուֆը, բազալտը, մարմարը և այլ օգտակար հանածոները։ Մարզը հարուստ է նաև ջրային պաշարներով, հանքային ջրերով և անտառներով։ Զարգացած են նաև հանգստի և զբոսաշրջության ռեսուրսները։

3.Ի՞նչ գիտենք մարզի բնակչության մասին:
Կոտայքի մարզի բնակչությունը հիմնականում բնակվում է քաղաքներում և խոշոր գյուղերում։ Ամենախոշոր քաղաքը Հրազդան-ն է։ Բնակչությունը զբաղվում է արդյունաբերությամբ, գյուղատնտեսությամբ, առևտրով և զբոսաշրջությամբ։

4.Բնութագրե’լ Շիրակի մարզի աշխարհագրական դիրքը:
Շիրակի մարզը գտնվում է Հայաստանի հյուսիս-արևմուտքում։ Այն սահմանակից է Թուրքիա-ին և Վրաստան-ին։ Մարզը հիմնականում գտնվում է Շիրակի դաշտում։ Այստեղ ձմեռները երկար և ցուրտ են, իսկ կլիման՝ խիստ մայրցամաքային։

5.Նշե’լ մարզի բնական պայմանների ներքին տարբերությունները:
Շիրակի մարզում բնական պայմանները տարբեր են։ Դաշտավայրերում հողերը բերրի են և նպաստում են երկրագործությանը, իսկ լեռնային շրջաններում զարգացած է անասնապահությունը։ Կլիմայական պայմանները տարբեր են՝ կախված բարձրությունից։ Որոշ հատվածներում ձմեռը շատ խիստ է, իսկ մյուսներում համեմատաբար մեղմ։

1. Ո՞րն է բնական ճառագայթաակտիվության էությունը:
Բնական ճառագայթաակտիվությունը որոշ նյութերի ատոմային միջուկների ինքնաբերաբար քայքայվելու և ճառագայթներ արձակելու երևույթն է։

2. Ինչպե՞ս է հայտնագործվել բնական ճառագայթաակտիվության երևույթը։
Այն հայտնագործել է Անրի Բեքերել-ը՝ ուսումնասիրելով ուրանի աղերը։ Նա նկատեց, որ դրանք առանց լուսավորման էլ ազդում են լուսանկարչական թիթեղի վրա։

3. Ատոմի, թե՞ միջուկի հատկություններով է պայմանավորված ճառագայթաակտիվությունը: Պատասխանը հիմնավորեք:
Ճառագայթաակտիվությունը պայմանավորված է միջուկի հատկություններով, որովհետև փոփոխությունները տեղի են ունենում ատոմի միջուկում, ոչ թե էլեկտրոնային թաղանթում։

4. Ի՞նչն է բնութագրական ճառագայթաակտիվության երևույթի համար:
Բնութագրական է այն, որ միջուկները ինքնաբերաբար քայքայվում են և արձակում α, β և γ ճառագայթներ։

5. Ո՞ր տարրերն են օժտված բնական ճառագայթաակտիվությամբ:
Բնական ճառագայթաակտիվությամբ օժտված են հիմնականում ծանր տարրերը՝ ուրանը, ռադիումը, թորիումը և այլն։

6. Ի՞նչ է հետևում մագնիսական դաշտում ճառագայթաակտիվ աղբյուրի առաջած փնջի` երեք առանձին փնջերի բաժանվելու փաստից:
Դա ցույց է տալիս, որ ճառագայթումը միատեսակ չէ և բաղկացած է երեք տարբեր տեսակներից՝ α, β և γ ճառագայթներից։

7. Ի՞նչ է α-մասնիկը: Թվարկեք դրա բնութագրերը:
α-մասնիկը հելիումի միջուկ է։
Բնութագրեր՝
ուժեղ իոնացնող հատկություն
դրական լիցք՝ +2
մեծ զանգված
փոքր թափանցելիություն

8. Ի՞նչ է β-մասնիկը: Թվարկեք դրա բնութագրերը:
β-մասնիկը արագընթաց էլեկտրոն է։
Բնութագրեր՝
մագնիսական դաշտում շեղվում է
բացասական լիցք
փոքր զանգված
միջին թափանցելիություն

9. Ի՞նչ է γ-մասնիկը: Թվարկեք դրա բնութագրերը:
γ-ճառագայթը էլեկտրամագնիսական ճառագայթ է։
Բնութագրեր՝
թույլ իոնացնող հատկություն
լիցք չունի
զանգված չունի
շատ մեծ թափանցելիություն

10. Ինչո՞վ է պայմանավորված ճառագայթաակտիվության ազդեցությունն օրգանիզմի վրա:
Ճառագայթման ազդեցությունը պայմանավորված է բջիջների և հյուսվածքների իոնացմամբ ու վնասմամբ։

11. Ի՞նչ է ճառագայթման կլանված բաժնեչափը, և ի՞նչ միավորով է չափվում այն:
Կլանված բաժնեչափը ցույց է տալիս, թե որքան ճառագայթային էներգիա է կլանել նյութը։
Չափման միավորը գրեյն է (Գր)։

12. Ի՞նչ է ճառագայթման բնական ֆոնը:
Բնական ֆոնը շրջակա միջավայրում մշտապես առկա բնական ճառագայթումն է, որը գալիս է տիեզերքից և երկրակեղևից։

13. Ճառագայթման ո՞ր բաժնեչափն է մահացու մարդու համար:
Մարդու համար մոտ 4-5 Գր ճառագայթումը կարող է մահացու լինել։

14. Մարդու ո՞ր օրգան-համակարգերն են հատկապես խոցելի ճառագայթահարման նկատմամբ:
Ամենախոցելին են՝
մարսողական համակարգը
արյունաստեղծ համակարգը
նյարդային համակարգը
վերարտադրողական օրգանները

15. Ի՞նչ օգտակար ազդեցություն ունի փոքր բաժնեչափերով ճառագայթահարումը:
Փոքր բաժնեչափերով ճառագայթահարումը կիրառվում է բժշկության մեջ՝ հիվանդությունների ախտորոշման և որոշ դեպքերում բուժման համար։

Сила доброты заключается в том, что она помогает людям поддерживать друг друга, преодолевать трудности и делать мир лучше. Даже небольшой добрый поступок может изменить настроение человека и дать ему надежду.

Например, если помочь пожилому человеку донести тяжёлые сумки или уступить место в транспорте, можно облегчить ему жизнь и показать заботу. Ещё один пример — поддержать друга в трудный момент, выслушать его и помочь советом. Такая поддержка помогает человеку почувствовать, что он не одинок.

Таким образом, сила доброты заключается в её способности помогать людям, объединять их и делать жизнь лучше. Добрые поступки вдохновляют окружающих и часто становятся примером для других.