Author: shushan5

Ածխածնի ենթախումբ

Ոչ մետաղներ՝ ածխածնի ենթախումբ

1. Ածխածնի ենթախմբի ընդհանուր բնութագիրը: Ածխածին
2. Ածխածնի օքսիդները: Ածխաթթու և կարբոնատներ
3. Սիլիցիումը և նրա միացությունները

1. Ո՞ր տարրերն են մտնում ածխածնի ենթախմբի մեջ։
   Ածխածին (C), սիլիցիում (Si), գերմանիում (Ge), անագ (Sn), կապար (Pb)
   
2. Ո՞ր խմբին են պատկանում այս տարրերը պարբերական համակարգում։
   Պատկանում են IVA խմբին (7-րդ խումբ)
   
3. Ո՞ր տարրերն են ոչ մետաղներ, մետաղներ և կիսամետաղներ այս ենթախմբում։
   Ոչ մետաղներ՝ C, Si
   Կիսամետաղ՝ Ge
   Մետաղներ՝ Sn, Pb
   
4. Քանի՞ էլեկտրոն կա այս տարրերի արտաքին էներգիական մակարդակում։
   4 էլեկտրոն
   
5. Ի՞նչ ընդհանուր օքսիդացման աստիճաններ ունեն IVA խմբի տարրերը։
   +2 և +4 (երբեմն՝ -4)
   
6. Ո՞րն է այդ տարրերի բարձրագույն օքսիդների ընդհանուր բանաձևը։
   RO₂
   
7. Ի՞նչ բանաձև ունեն համապատասխան թթուները։
   H₂RO₃
   
8. Ինչու՞ ածխածինը և սիլիցիումը համարվում են ոչ մետաղներ, իսկ անագն ու կապարը՝ մետաղներ։
   Քանի որ խմբում ներքև իջնելիս՝
   աճում է ատոմի շառավիղը
   նվազում է էլեկտրաբացասականությունը
   մեծանում է մետաղական հատկությունը
   Ուստի C և Si-ն ոչ մետաղներ են, իսկ Sn և Pb՝ մետաղներ։
   
9. Գրիր ածխածնի բոլոր օքսիդների բանաձևերը։
   CO (ածխածնի (II) օքսիդ)
   CO₂ (ածխածնի (IV) օքսիդ)
   
10. Գրիր սիլիցիումի համապատասխան թթվի բանաձևը։
    H₄SiO₄ (կամ նաև՝ H₂SiO₃)
    
11. Որոշիր օքսիդացման աստիճանը՝ SiO₂ միացությունում։
    Si = +4
    
12. Որ տարրն է ունենալու ավելի կայուն ջրածնային միացություն՝ CH₄ թե՞ SnH₄։
    Ավելի կայուն է՝ CH₄, քանի որ վերևում գտնվող տարրերի ջրածնային միացությունները ավելի կայուն են։
    
13. Տրված նյութերից ո՞րն է երկդիմի՝ Sn(OH)₄ թե՞ H₂CO₃։
    Երկդիմի է՝ Sn(OH)₄ (կարող է հանդես գալ և՛ որպես թթու, և՛ որպես հիմք)
    
14. Քանի՞ գրամ է 2 մոլ O₂։
    M(O₂) = 32 գ/մոլ
    2 մոլ = 2 × 32 = 64 գ
    
15. Քանի՞ մոլ է 160 գ SO₂։/
    M(SO₂) = 64 գ/մոլ
    160 ÷ 64 = 2.5 մոլ
    
16. Ինչպե՞ս է փոխվում տարրերի մետաղական հատկությունը խմբում ներքև իջնելիս։
    Աճում է
    
17. Ինչու՞ RH₄ տիպի ջրածնային միացությունների կայունությունը նվազում է կարգաթվի աճման հետ։
    Քանի որ մեծանում է ատոմի շառավիղը, կապերը թուլանում են, և H կապը դառնում է անկայուն։
    
18. Ինչու՞ կապարը չի առաջացնում ջրածնային միացություն։
    Քանի որ Pb–H կապը շատ անկայուն է և էներգետիկորեն անբարենպաստ։
    
19. Ինչպե՞ս է փոխվում թթվային հատկությունը H₂RO₃ թթուների համար խմբում ներքև իջնելիս։
    Թթվային հատկությունը նվազում է
    
    

Դաս 35 և 36

Մեքենաշինություն և քիմիական արդյունաբերություն

Դասի հղումը

1.Ի՞նչ տեղ է գրավում մեքենաշինությունը Հայաստանի տնտեսության մեջ:
Մեքենաշինությունը Հայաստանում կարևոր արդյունաբերական ճյուղերից է, սակայն համեմատաբար փոքր ծավալ ունի։ Այն ապահովում է տեխնիկայի, սարքավորումների և որոշ արդյունաբերական մասերի արտադրություն, ինչպես նաև նպաստում է տնտեսության տեխնոլոգիական զարգացմանը։

2.Նշե’լ Հայաստանի մեքենաշինություն գլխավոր ճյուղերը:
Հայաստանի մեքենաշինության գլխավոր ճյուղերն են՝

հաստոցաշինություն (սահմանափակ չափով)

սարքաշինություն (սարքերի և գործիքների արտադրություն)

էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերություն

ռադիոէլեկտրոնիկա

սարքավորումների նորոգում և հավաքում

3.Ի՞նչ նախադրյալներ կային Հայաստանի քիմիական արդյունաբերություն բազմակողմանի և արագ զարգացումը համար:
Քիմիական արդյունաբերության զարգացման համար նպաստել են՝

զարգացած տրանսպորտային կապերը

օգտակար հանածոների առկայությունը

էներգետիկ ռեսուրսների օգտագործումը

գիտատեխնիկական կադրերի պատրաստվածությունը

արդյունաբերական պահանջարկը

4.Բմութագրե’լ Հայաստանում ձևավորված քիմիական արդյունաբերություն գլխավոր արտադրական համալիրները:

Հայաստանի քիմիական արդյունաբերության գլխավոր կենտրոններն են եղել՝

Հրազդան (արդյունաբերական քիմիայի որոշ ուղղություններ)

Երևան (քիմիական և կենցաղային քիմիա)

Վանաձոր (քիմիական մանրաթելեր, պարարտանյութեր)

Ալավերդի (քիմիական արտադրության որոշ տեսակներ մետալուրգիայի հետ կապով)

3

2

3

2

3

2

4

2

3

1

3

2

3

1

4

2

4

3

11

2

Կարդացե՛ք Հրանտ Մաթևոսյանի ,,Կանաչ դաշտը,, ստեղծագործությունը։

1. Համառոտ, հինգ-վեց նախադասությամբ ներկայացրե՛ք ստեղծագործություն սյուժեն։
Հրանտ Մաթևոսյան-ի «Կանաչ դաշտը» պատմվածքում ներկայացվում է մի հովիտ, որտեղ ապրում են մայր ձին և իր փոքրիկ քուռակը։ Մի օր հովտում հայտնվում է գայլը, և մայր ձին զգում է վտանգը, թեև սկզբում չի տեսնում նրան։ Երբ գայլը հարձակվում է քուռակի վրա, մայր ձին իր ամբողջ ուժով փորձում է պաշտպանել նրան։ Երկար ու ծանր պայքարից հետո մայր ձին փրկում է քուռակին, բայց ինքն ուժասպառ լինում է և մահանում։ Քուռակը մնում է որբ, սակայն հետագայում մեծանում է։ Վերջում բնությունը վերականգնվում է, և կյանքը շարունակվում է։

2. Ի՞նչ է ցանկացել ցույց տալ հեղինակը, գրի՛ր քո մտորումները վերջաբանի վերաբերյալ։
Հեղինակը ուզում է ցույց տալ մայրական սիրո ուժը և զոհաբերությունը։ Մայր ձին մինչև վերջ պայքարում է իր երեխայի համար՝ նույնիսկ իր կյանքի գնով։

Վերջաբանը միաժամանակ տխուր և հուսադրող է․

տխուր է, որովհետև մայրը մահանում է, բայց հուսադրող է, որովհետև կյանքը շարունակվում է՝ քուռակը մեծանում է, իսկ դաշտը կրկին կանաչում է։

Իմ կարծիքով՝ այստեղ ասվում է, որ կյանքում կորուստներ լինում են, բայց կյանքը չի կանգնում, և բնությունը միշտ հաղթում է։

3. Ի՞նչ է նշանակում պայքար, մեկնաբանի՛ր, բառարանից դո՛ւրս գրիր բառի հոմանիշները։

Պայքար նշանակում է հակառակ ուժերի միջև բախում, դիմադրություն կամ ջանք՝ ինչ-որ բան պաշտպանելու կամ հասնելու համար։

Հոմանիշներ՝
կռիվ, մարտ, դիմադրություն, պայքարում, հակամարտություն, մաքառում։

Իմ մեկնաբանությամբ՝ պայքարը ոչ միայն ֆիզիկական կռիվ է, այլ նաև ներքին ուժ, երբ մարդը կամ կենդանին չի հանձնվում և մինչև վերջ փորձում է պաշտպանել իր համար կարևոր բաները։

Դասարանական աշխատանք․

1. Ժառանգական հիվանդությունները փոխանցվում են՝
   ա) միայն շրջակա միջավայրից
   բ) գեների միջոցով ծնողներից սերունդներին
   գ) միայն սննդի միջոցով
   դ) վարակման ճանապարհով
2. Ո՞րն է ժառանգական հիվանդության օրինակ
   ա) գրիպ
   բ) շաքարախտի որոշ տեսակներ
   գ) տուբերկուլյոզ
   դ) կարմրուկ
3. Չարորակ նորագոյացությունները բնութագրվում են՝
   ա) դանդաղ աճով և սահմանափակ տարածմամբ
   բ) անվերահսկելի աճով և մետաստազներով
   գ) միայն ցավով
   դ) միայն արտաքին տեսքի փոփոխությամբ
4. Ի՞նչ է մուտացիան
   ա) օրգանիզմի աճը
   բ) գենի կամ քրոմոսոմի փոփոխություն
   գ) սննդի մարսում
   դ) բջջի բաժանում
5. Ո՞ր գործոնն է նպաստում չարորակ ուռուցքների առաջացմանը
   ա) առողջ սնունդ
   բ) ֆիզիկական ակտիվություն
   գ) ճառագայթում և վնասակար նյութեր
   դ) բավարար քուն
6. Ժառանգական հիվանդությունները կարող են լինել՝
   ա) միայն վարակիչ
   բ) միայն սուր
   գ) գենային և քրոմոսոմային
   դ) միայն արտաքին
7. Մետաստազը նշանակում է՝
   ա) բջջի մահ
   բ) ուռուցքի տարածում այլ օրգաններ
   գ) գենի կրկնապատկում
   դ) օրգանիզմի աճ

1)

√x > 2
x ≥0
x> 4
(4;∞)

√x < 2
0 ≤x<4
[0;4)

√x ≤ 0
x=0
0

√x > -10
x ≥0
[0;∞)

√x < 7
0≤ 0<49
[0;49)

√x > 9
x>81
(81;∞)

√(2x — 4) > -2
2x-4≥0
x≥2
[2;∞)

√(2x — 4) < -3
լուծում չունի

√(2x — 2) < 0
լուծում չունի

√(2x — 8) ≥ 0
2x-8≥ 4
x≥4
[4;∞)

√(7x — 7) < 2
7x-7≥0
7x-7>4
7x≥7 x≥1
7x<11 x<11/7
[1;11/7)

√(2x — 4) < -4
լուծում չունի

√(2x — 6) > 5
2x-6>25
2x>31
x>15,5
(15,5;∞)

√(x — 9) ≤ 0
9

2)700 կգ շաքար վաճառվելուց հետո խանութում մնաց ամբողջ շաքարի 65 %–ը:
ա) Սկզբում որքա՞ն շաքար կար խանութում:
100-65=35
700*100/35=2000
բ) Վերջում որքա՞ն շաքար մնաց խանեւթում:
2000-700=1300

3)240 կգ շաքար վաճառվելուց հետո խանութում մնաց ամբողջ շաքարի 20 %–ը:
ա) Սկզբում որքա՞ն շաքար կար խանութում:
100-20=80
240*100/80=300
բ) Վերջում որքա՞ն շաքար մնաց խանութում:
300-240=60