Մանվելյան Շուշան

Դաս ‘Գեղարքունիկի մարզ և Լոռու մարզ

Դասի հղումը

Դիտե’լ տեսանյութը

Դիտե’լ տեսանյութը

Պատասխանել հարցերին

1.Վերլուծե’լ և գնահատե’ Գեղարքունիկի մարզի աշխարհագրական դիրքն ու նշանակությունը:
Գեղարքունիքի մարզ-ը գտնվում է Հայաստանի արևելքում։ Այն սահմանակից է Ադրբեջան-ին և կարևոր սահմանամերձ նշանակություն ունի։ Մարզի տարածքում է գտնվում Սևանա լիճ-ը, ինչը մեծ դեր ունի տնտեսության, զբոսաշրջության և ձկնորսության զարգացման համար։ Աշխարհագրական դիրքը նպաստում է նաև գյուղատնտեսությանը և տրանսպորտային կապերին։

2.Գնահատե’լ Սեանս լճի և ջրային պաշարների նշանակությունը մարզի և ամբողջ հանրապետության համար:
Սևանա լիճ-ը Հայաստանի խոշորագույն քաղցրահամ ջրային ավազանն է։ Այն կարևոր նշանակություն ունի խմելու ջրի ապահովման, ոռոգման, ձկնորսության և էներգետիկայի համար։ Լիճը նաև մեծ դեր ունի կլիմայի մեղմացման և զբոսաշրջության զարգացման մեջ։ Սևանի ջրային պաշարները կարևոր են ամբողջ հանրապետության համար։

3.Վերլուխե’լ մարզի բնակչության տեղաբաշխման բնորոշ գծերը:
Գեղարքունիքի մարզ-ում բնակչությունը հիմնականում տեղաբաշխված է Սևանա լճի ափամերձ տարածքներում և հարթավայրային բնակավայրերում։ Լեռնային շրջաններում բնակչությունը սակավ է։ Մարդիկ հիմնականում զբաղվում են գյուղատնտեսությամբ, անասնապահությամբ և ձկնորսությամբ։

4.Արդյո՞ք Լոռու մարզի աշխարհագրական դիրքը նպաստավոր է:
Լոռու մարզ-ի աշխարհագրական դիրքը նպաստավոր է, քանի որ այն գտնվում է Հայաստանի հյուսիսում և սահմանակից է Վրաստան-ին։ Մարզով անցնում են կարևոր ճանապարհներ և երկաթուղիներ, որոնք կապում են Հայաստանը արտաքին աշխարհի հետ։ Դա նպաստում է առևտրի և տնտեսական կապերի զարգացմանը։

5.Բնութագրե’լ մարզի գլխավոր հարստությունները:
Լոռու մարզ-ի գլխավոր հարստություններն են անտառները, հանքային պաշարները, գետերը և բերրի հողերը։ Մարզը հարուստ է պղնձի և այլ օգտակար հանածոների հանքավայրերով։ Զարգացած են նաև անասնապահությունը, բուսաբուծությունը և զբոսաշրջությունը։

Упражнение 6. Употребите прилагательные из скобок в форме
сравнительной степени.

1. Читайте (громкий)громче! 2. Говорите (медленный)медленнее! 3. Пишите (хороший)лучше!
2. Слушайте (внимательный)внимательнее! 5. Одевайтесь (теплый)теплее! 6. Мои руки (чистый)чище!
3. Чем (высоко)выше в горы мы поднимались, тем (трудно)труднее становилось дышать.
4. Чем (тихо)тише вы говорите, тем (плохо)хуже я вас слышу. 9. Тем (быстро)быстрее читается
   книга, чем она (интересный)интереснее. 10. Насколько (низкий)ниже температура вещества,
   настолько (медленно)медленнее движутся молекулы. 11. Чем (большой) больше становится
   скорость ракеты, тем (сильно)сильнее действуют перегрузки.

Упражнение 5. Напишите вместо точек прилагательные в форме
сравнительной степени:
Этот город красивый, а тот красивее .
Эта девушка красивая, а та красивее.
Это здание красивое, а то красивее.
Эти горы красивые, а те красивее .
Этот текст интересный, а тот интереснее .
Эта книга интересная, а та интереснее .
Это задание интересное, а то интереснее .
Эти тексты интересные, а те интереснее.
Этот коридор длинный, а тот длиннее.
Эта река длинная, а та длиннее.
Это пальто длинное, а то …длиннее.
Эти коридоры длинные, а те длиннее.
Этот дом высокий, а тат выше .
Эта комната высокая, а та выше ,
Это здание высокое, а то выше.
Эти дома высокие, а те выше.
Этот журнал хороший, а тот … .
Эта статья хорошая, а та лучше .
Это пальто хорошее, а то лучше.
Эти туфли хорошие, а те лучше .
Этот карандаш плохой, а тот хуже .
Эта ручка плохая, а та хуже .
Это перо плохое, а то хуже. Эти карандаши плохие, а те хуже

Էդգար Ալան Պո-ի «Ձվաձև դիմանկարը» ստեղծագործությունը պատմում է արվեստի, սիրո և մարդկային կյանքի արժեքի մասին։ Պատմվածքում նկարիչը ցանկանում էր հավերժացնել իր կնոջ գեղեցկությունը, բայց այդ ցանկությունը վերջում դարձավ կործանարար։ Ստեղծագործությունը ցույց է տալիս, թե ինչ կարող է պատահել, երբ մարդը չափից շատ տարվում է իր գործով և մոռանում ամենակարևորի՝ մարդու մասին։

Գեղեցկությունը հավերժացնելու ցանկությունը կարող է վտանգավոր դառնալ, եթե այն մարդուն զրկում է սիրուց, ուշադրությունից և կյանքից։

Պատմվածքի նկարիչը ամբողջովին նվիրված էր արվեստին։ Նա այնքան էր տարվել դիմանկարը ավարտելու մտքով, որ չէր նկատում, թե ինչպես է իր կինը օրեցօր թուլանում։ Կինը սիրում էր ամուսնուն և համբերատար նստում էր նկարվելու համար, նույնիսկ երբ դա վնասում էր իրեն։ Նա չէր բողոքում, որովհետև ուզում էր ուրախացնել սիրելիին։

Նկարիչը կարծում էր, որ ստեղծում է մեծ արվեստ, բայց իրականում իր ստեղծագործության հետ միասին կորցնում էր ամենաթանկ մարդուն։ Երբ նա ավարտեց դիմանկարը և ասաց՝ «Սա իսկական կյանք է», պարզվեց, որ իր կինը մահացել է։ Այս ավարտը շատ տխուր է և ցույց է տալիս, որ երբեմն մարդիկ այնքան են ձգտում կատարելության, որ մոռանում են իրական կյանքի մասին։

Այս պատմությունը ստիպում է մտածել՝ արդյո՞ք գեղեցկությունը հավերժացնելու ցանկությունը կարող է կործանարար լինել։ Իմ կարծիքով՝ այո։ Եթե մարդը միայն իր նպատակի մասին է մտածում և անտեսում ուրիշների զգացմունքներն ու կյանքը, ապա նույնիսկ ամենագեղեցիկ ստեղծագործությունը չի կարող երջանկություն բերել։ Նկարը մնաց հավերժ, բայց կյանքը կորավ։

«Ձվաձև դիմանկարը» պատմվածքը մեզ սովորեցնում է, որ արվեստը մեծ արժեք ունի, բայց այն երբեք չպետք է ավելի կարևոր լինի, քան մարդը։ Ստեղծագործությունը կարող է ապրել երկար տարիներ, սակայն մարդկային կյանքը չի վերադարձվի։ Այդ պատճառով մարդը և նրա երջանկությունը միշտ պետք է առաջին տեղում լինեն։

1.1
2.1
3.4
4.1
5.3
6.4
7.2
8.2
9.3
10.1
11.4
12.2
13.4
14.1
15.2
16.2
17.3
18.1
19.0
20.+27,-27
21.25%
22.33,3%

1. Հաստատի՛ր կամ հերքի´ր (այո՛, ո՛չ) պնդումները H2S քիմիական բանաձևն ունեցող նյութի վերաբերյալ.

ա) բարդ նյութ է. այո

բ) քիմիական բանաձևն արտասանվում է հաշ-ես. ոչ

գ) մոլեկուլում տարրերի զանգվածների հարաբերությունն է 1:16 ոչ

դ) մոլեկուլում տարրերից մեկի A=16: այո

2. Նյութի քիմիական բանաձևի արտասանությունն է հաշ-2-էս-0-3.

ա) գրի՛ր այդ նյութի բանաձևը.
H₂SO₃

բ) հաշվի՛ր նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը.
M_r(H₂SO₃)=2*1+32+3*16
M_r=82

գ) որոշի՛ր նյութի մոլեկուլի իրական զանգվածը (զ.ա.մ.).
Մոլեկուլի իրական զանգվածը՝ 82 զ.ա.մ.

դ) հաշվի՛ր էս արտասանությամբ տարրի զանգվածային բաժինը (%):
ω(S)≈32​/82*100%
ω(S)≈39.02%

3. Արտածի՛ր նյութի քիմիական բանաձևը, եթե մոլեկուլում ω(S) = 40%, ω(0) = 60% :
ω(S)=40%, ω(O)=60%
32/32+16x​=0.4
x=3
Բանաձևը՝ SO₃

4. Որոշի՛ր ծծումբ տարրի զանգվածային բաժինը (%) այն միացությունում, որի մոլեկուլում ծծմբի ատոմների թիվը մեկ է, թթվածնինը՝ ծծմբի ատոմների թվից չորս անգամ մեծ, իսկ ջրածնինը` թթվածնի ատոմների թվից երկուսով պակաս: Պատասխանում ներկայացրո՛ւ

ա) նյութի բանաձևը.
Բանաձևը՝ H₂SO₄

բ) տարրի զանգվածային բաժինը (%) հարյուրերորդական թվի ճշտությամբ:

ω(S)=32/2+32+4*16 ​⋅100%
ω(S)=32/98​⋅100%≈32.65%

Մայիսի 5-10
Պատրաստվե՛ք դաս-քննարկման՝
Թեմա՝ Մարդու՝ խաղաղ հավաքներին մասնակցելու սահմանադրական իրավունքը․
Օգտակար նյութեր՝
ՀՀ Սահմանադրություն«Հավաքների ազատության մասին» ՀՀ օրենքը

Մարդու հիմնական իրավունքներից մեկը խաղաղ հավաքներին մասնակցելու իրավունքն է։ Այդ իրավունքը հնարավորություն է տալիս մարդկանց ազատ արտահայտել իրենց կարծիքը, պաշտպանել իրենց շահերը և մասնակցել հասարակական կյանքին։ Հայաստանի Հանրապետությունում այս իրավունքը ամրագրված է ՀՀ Սահմանադրություն-ում և կարգավորվում է «Հավաքների ազատության մասին» ՀՀ օրենք-ով։

Խաղաղ հավաքը մարդկանց կամավոր և խաղաղ համախմբումն է որևէ հարցի շուրջ կարծիք արտահայտելու նպատակով։ Հավաքները կարող են լինել հանրահավաքներ, երթեր, ցույցեր կամ նստացույցեր։ Սահմանադրությամբ յուրաքանչյուր մարդ իրավունք ունի ազատ և առանց զենքի մասնակցելու նման հավաքների։

Այս իրավունքը կարևոր է ժողովրդավարական հասարակության համար, քանի որ այն ապահովում է խոսքի ազատությունը և քաղաքացիների մասնակցությունը երկրի հասարակական ու քաղաքական կյանքին։ Երբ մարդիկ հնարավորություն ունեն ազատ արտահայտելու իրենց կարծիքը, ավելի հեշտ է պաշտպանել իրավունքները և լուծել հասարակական խնդիրները։

1)M և N կետերը ABC եռանկյան AC և BC կողմերի միջնակետերն են: Գտե՛ք ABC եռանկյան մակերեսը, եթե MNC եռանկյան մակերեսը 10 է։
40

2)Տրված են A(-2;4) և B(4; 8) կետերը։
ա)Գտեք AB հատվածի միջնակետի կոորդինատները։
(1;6)
բ)Գտե՛ք A և B կետերով անցնող ուղղի հավասարումը։
2x−3y+16=0

3)Կից անկյուններից մեկը 62°–ով մեծ է մյուսից։ Գտե՛ք մեծ անկյունը։
121°

4)ABC ուղղանկյուն եռանկյան C ուղիղ անկյան գագաթից տարված է CH բարձրությունը, ընդ որում՝ AH = 18 BH = 32 :
ա)Գտե՛ք CH-ը: 24
բ)Գտե՛ք ABC եռանկյան մակերեսը։ 600
գ)Գտե՛ք ABC եռանկյան պարագիծը։120

Մինչև 1970-ական թթ. ի՞նչ փոփոխություններ էին կատարված արդյունաբերության ոլորտներում։

Հիմնվեցին նոր գործարաններ, շինանյութերի ձեռնարկություններ և սկսվեց ճշգրիտ մեքենաների արտադրություն: Արդյունաբերությունը, որը նախկինում կենտրոնացած էր միայն մեծ քաղաքներում, սկսեց տարածվել նաև փոքր քաղաքներում և շրջաններում:

Ներկայացրեք ՀՀ-ի ինչ արդյունաբերական ոլորտներ էին առաջատար։

Առաջատար էին պղնձի, ալյումինի, մոլիբդենի արտադրությունը, քիմիական արդյունաբերությունը, ճշգրիտ մեքենաշինությունը և էներգետիկան:

Ի՞նչ զարգացումներ արձանագրվեցին արդյունաբերության ոլորտում։ Նշեք՝ քանի ձեռնարկություն էր գործում Հայաստանի տարածքում։

Ստեղծվեցին գիտաարտադրական միավորումներ, զարգացավ լեռնաքիմիական և մետալուրգիական ոլորտը:

Ե՞րբ և ի՞նչ տեմպերով աճեց արդյունաբերության արտադրանքի արժեքը։

1947 թվականից զարգացումը նոր թափ առավ և պահպանվեց արագ տեմպերով: Իսկ 1970–1980-ական թթ. աճի տեմպերով Հայաստանը ԽՍՀՄ-ում գրավում էր երկրորդ տեղը:

1950–ական թթ. մինչև 1982 թ. ընթացքում արդյունաբերության ինչ զարգացումներ արձանագրվեցին։

Գյուղատնտեսություն և բնապահպանություն

Ինչպե՞ս էր փոխվել Հայաստանի գյուղատնտեսությունը և ինչ արդյունքներ էր ցույց տալիս։

Պատերազմից հետո վիճակը վատ էր: Հետագայում մեքենաների թիվը աճեց, կառուցվեցին ջրամբարներ ու ջրանցքներ Եղան որոշակի վերելքներ, բայց գյուղատնտեսության արդյունավետությունը մնում էր ցածր, քանի որ կոլտնտեսական շահագրգռվածություն չկար:

Ներկայացրեք գյուղատնտեսության ոլորտում ԽՍՀՄ-ի առաջատար հանրապետություններից մեկը լինելու փաստը։

Հայաստանը որոշ մշակաբույսերի և արտադրանքի տեսակներով կարևոր դեր ուներ, բայց 2-3 անգամ հետ էր մնում Եվրոպական երկրներից և ԱՄՆ-ից։

Ե՞րբ է ձևավորվել և շահագործման հանձնվել Արփա-Սևան ջրատար թունելը։ Ի՞նչ նշանակություն ուներ և ունի Արփա-Սևան ջրատարի շահագործումը բնապահպանական և տնտեսական առումով Հայաստանի համար։

Շինարարությունը սկսվել է 1961-ին և տևել շուրջ 20 տարի, իսկ հետո շահագործման է հանձնվել 1981 թ։