Առաջադրանք. Գտի՛ր վերաբերականները.
Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի,
Մա՞հն է արդյոք, թե նի՞նջը քեզ
Պատել, պայծառ Նաիրի։
Վտարանդի, երկրում աղոտ,
Լուսեղ, քեզ եմ երազում,
Եվ հնչում է, որպես աղոթք
Արքայական քո լեզուն։
Հնչում է միշտ խոր ու պայծառ,
Եվ խոցում է, և այրում,
Արդյոք բոցե վարդե՞րդ են վառ,
Թե՞ վերքերն իմ հրահրուն։
Ահով ահա կանչում եմ քեզ
Ցոլա, ցնորք Նաիրի՛, —
Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի…
«որ» — «Իշի գերեզմանը գիլի փորն է»՝ վերաբերող նախադասություն.
«թե» — «Արդյոք բոցե վարդե՞րդ են վառ, թե՞ վերքերն իմ հրահրուն»
«ով» կամ նման շաղկապներ տեքստում չկան (տեսանյութից դուրս է).
Ձայնարկություն՝ զգացմունք, կոչ, նմանաձայնություն արտահայտհող բառեր.
ա՜, ա՜խ, է՜հ, հե՜յ, տո՛, ուռա՜, վա՞յ, ջու-ջու, փըխկ, խըշշ, հո, դե…
Առաջադրանք. տեքստից գտիր վերաբերականներն ու ձայնարկությունները.
— Էդ հո էշն է,— խոսեց քեռի Անդրիասը։— Գելն էշի հետ խաղում է, խաղում ու ականջներն իրեն քաշում, առաջը փախսը հարում։ Էշն ընկնում է ետևիցը, իբրև թե հալածում է։ Էսպես հեռացնում է, հասցնում մի ապահով տեղ ու ետ դառնում ուտում․․․ Դրա համար էլ ասում են՝ «Իշի գերեզմանը գիլի փորն է»։
— Ոչխարն էլ է գիլի ետևիցն ընկնում,— նկատեց մի ուրիշը։
— Հենց գելն էլ էդ երկուսին՝ էշին ու ոչխարին, ամենից շատ է սիրում։
— Իսկ ամենից քիչ մոտենում է խոզին ու գոմշին։
— Բա իծի՞ն։
— Պա՜, իծի բանը ծիծաղ է։ Խամ գելն իծին բռնած ժամանակը՝ էծը էնպես է ճղղում, որ գելը թող է անում, փախչում։
— Բայց մի՞թե գելն էդքան անվախ ու համարձակ մոտենում է գյուղին,— հարց տվի ես։
2. Ընդգծված բառերը վերլուծիր ձևաբանորեն։
էշն — մասշտաբային գոյական, արական, միավորը, մատնացույց է կենդանուն (subject)։
գելն — գոյական, արական, միավոր, մատնացույց է կենդանուն (subject)։
խոզին — գոյական, արական, միավոր, առարկա, ենթական դերում (to the pig)։
փախչում — բայ, գործողության ներկա շարունակական ձև (present continuous), նկարագրում է
գործողությունը։
ըստել — բայ, գործողության ներկա կամ անցյալ ձև (context-ից կախված), նկարագրում է գործողությունը։
Մանվելյան Շուշան 