Author: shushan5

§20. ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ՀՈՍԱՆՔԻ ԱՇԽԱՏԱՆՔՆ ՈՒ ՀԶՈՐՈՒԹՅՈՒՆԸ 

§21. ՋՈՈՒԼ-ԼԵՆՑԻ ՕՐԵՆՔԸ։ ՇԻԿԱՑՄԱՆ ԼԱՄՊ,ԿԱՐՃ ՄԻԱՑՈՒՄ, ԱՊԱՀՈՎԻՉՆԵՐ

§20Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում հոսանքի աշխատանքը:
Հոսանքի աշխատանքը հաշվում են A = U · I · t բանաձևով, որտեղ U-ն լարումն է, I-ն՝ հոսանքի ուժը, t-ն՝ ժամանակը:

2. Ո՞ր ֆիզիկական մեծությունն են անվանում էլեկտրական հոսանքի հզորություն:
Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում հոսանքի հզորությունը:
Էլեկտրական հոսանքի հզորություն կոչվում է այն ֆիզիկական մեծությունը, որը հավասար է հոսանքի աշխատանքի հարաբերությանը այն ժամանակամիջոցին, որի ընթացքում կատարվել է այդ աշխատանքը (P = A / t): Հաշվվում է P = U · I բանաձևով:


3. Հզորության ի՞նչ միավորներ գիտեք: Ինչպե՞ս են առնչվում այդ միավորները վատտին:
Հզորության հիմնական միավորը վատտն է (Վտ): Օգտագործվում են նաև կիլովատը (1 կՎտ = 1000 Վտ), մեգավատը (1 ՄՎտ = 1,000,000 Վտ) և միլիվատը (1 մՎտ = 0,001 Վտ):

4. Ո՞րն է հոսանքի աշխատանքի ոչ համակարգային միավորը: Գրեք այդ միավորի և ջոուլի կապն արտահայտող հավասարությունը:
Հոսանքի աշխատանքի ոչ համակարգային միավորը կիլովատ-ժամն է (կՎտժ): Կապը ջոուլի հետ հետևյալն է. 1 կՎտժ = 3,600,000 Ջ (կամ 3,6 ՄՋ):

5. Վերցրեք ձեր բնակարանի լուսավորման էլեկտրական ջահի լամպերից որևէ մեկը և տետրում գրի առեք լամպի բալոնի վրա նշված տվյալները: Դրանցով հաշվեք լամպի շիկացման թելիկի դիմադրությունը: Որքան էներգիա է ծախսում լամպը 1 ամսում (30 օրում), եթե այն օրական միացված է եղել 3 ժամ: Որքան է պակասել ձեր ընտանիքի բյուջեն 1 ամսում է լամպի աշխատանքի հետևանքով (1 կՎտժամ էլեկտրաէներգիայի սակագինը փնտրեք համացանցում):
Հաշվարկ (10 Վտ լամպի օրինակով).

Ծախս. 0.9 կՎտժ × 45 դրամ ≈ 40.5 դրամ:

Դիմադրություն. R = U²/P = 220²/10 = 4840 Օմ:

Էներգիա (1 ամսում). 10 Վտ × 90 ժամ = 900 Վտժ = 0.9 կՎտժ:

 §21 Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում հոսանքակիր հաղորդիչում անջատվող ջերմաքա-նակը:
Հաղորդիչում անջատվող ջերմաքանակը հաշվում են Q = I^2 * R * t բանաձևով:

2. Ձևակերպե՛ք Ջոուլ-Լենցի օրենքը։
Ջոուլ-Լենցի օրենքը. Հոսանքակիր հաղորդիչում անջատվող ջերմաքանակը հավասար է հոսանքի ուժի քառակուսու, հաղորդիչի դիմադրության և ժամանակի արտադրյալին:

3. Բացատրեք, թե ինչու է տաքանում հաղորդիչը, երբ նրա միջով հոսանք է անցնում:
Հաղորդիչը տաքանում է, որովհետև շարժվող էլեկտրոնները բախվում են հաղորդիչի մասնիկներին՝ նրանց փոխանցելով իրենց էներգիան:

4. Ինչպիսի՞ն է շիկացման լամպի կառուցվածքը:
Շիկացման լամպը կազմված է ապակյա բալոնից, որի ներսում գտնվում է վոլֆրամե շիկացման թելիկը և իներտ գազ:

5. Ի՞նչ է Էլեկտրական շղթայի կարճ միացումը: Ի՞նչ անցանկալի երևույթների կարող է հանգեցնել այն:
Կարճ միացումը շղթայի երկու կետերի միացումն է շատ փոքր դիմադրությամբ: Այն բերում է հոսանքի կտրուկ աճի և կարող է հրդեհ առաջացնել:

6. Ի՞նչ նպատակով են օգտագործում էլեկտրական ապահովիչը:
Ապահովիչը օգտագործվում է շղթան ավտոմատ անջատելու համար, երբ հոսանքի ուժը գերազանցում է թույլատրելի սահմանը:

7. Ըստ փաստաթղթերի՝ որոշեք ձեր տանն օգտագործվող էլեկտրական թեյնիկի հզորությունը: Թեյնիկի մեջ ջուր լցրեք: Չափեք ջրի սկզբնական ջերմաստի-ճանը։ Միացրեք էլեկտրական թեյնիկը՝ ջուրը հասցնելով մինչև եռման ջեր-մաստիճանի և գրանցեք տաքացման ժամանակը։ Հաշվեք ջրի տաքացման համար անհրաժեշտ ջերմաքանակը, և այն ջերմաքանակը, որն անջատվում է թեյնիկի ջեռուցող սարքում՝ շնորհիվ հոսանքի ջերմային ազդեցության:

Համեմատեք այդ երկու ջերմաքանակները:
Թեյնիկի հաշվարկ (օրինակ).
Համեմատություն. Թեյնիկի անջատած ջերմաքանակն ավելի մեծ է, քանի որ էներգիայի մի մասը կորչում է շրջակա միջավայրում:
Տվյալներ. P = 2000 Վտ, m = 1 կգ ջուր, t1 = 20 C, t2 = 100 C, ժամանակը` 200 վ:
Ջրի տաքացման ջերմաքանակ. Q = c * m * (t2 — t1) = 4200 * 1 * 80 = 336,000 Ջ:
Թեյնիկի անջատած ջերմաքանակ. Q = P * t = 2000 * 200 = 400,000 Ջ:

Թեմատիկ խնդիրներ

1. Բնակարանի տաքացման համար օգտագործվող 140 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական ջերմատաքացուցիչը  նախատեսված է 3.5 Ա հոսանքի ուժի համար: Որքա՞ն էներգիա կծախսի այդ ջերմատաքացուցիչը  8 ժամ անընդհատ աշխատելու դեպքում:

2. Ավտոտնակում  էլեկտրական լամպը մոռացել էին անջատել: Որքա՞ն աշխատանք էր իզուր կատարվել 24 ժամում, եթե լամպը միացված էր 110 Վ լարման ցանցին և նրանով անցնող հոսանքի ուժը 0.8 Ա էր:

3. 50 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական վարսահարդարիչը միացրեցին 127 Վ լարման ցանցին: Որքա՞ն աշխատանք կկատարի նրանում հոսանքը 15 րոպեի ընթացքում: 

4. 6 Վ լարման և 2 Ա հոսանքի ուժի դեպքում համակարգչի մարտկոցի լիցքավորումը տևեց 1.5 ժամ: Որոշե՛ք հոսանքի կատարած աշխատանքը այդ ընթացքում: 

5. 450 Վտ հզորություն ունեցող հեռուստացույցը, ըստ հաշվիչի ցուցմունքի, ծախսել է 360 կՋ էներգիա: Որքա՞ն ժամանակ է միացված եղել հեռուստացույցը:

6. Ճեպընթաց էլեկտրագնացքը, որի շարժիչների ընդհանուր հզորությունը 200 կՎտ է, շարժվում է 180 կմ/ժ միջին արագությամբ: Որքա՞ն աշխատանք են կատարում նրա էլեկտրաշարժիչները 560 կմ ճանապարհ անցնելիս:

7. Ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի 80 վ-ում 40 Օմ դիմադրություն ունեցող ջեռուցիչ տարրում, եթե այն միացված է 120 Վ լարման ցանցին: 

8. Հաղորդչի  դիմադրությունը 150 Օմ է, նրանով անցնող հոսանքի ուժը՝ 1.6 Ա: Ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի նրանում 10 վ-ի ընթացքում: 

9. Շղթայի տեղամասում միմյանց հաջորդաբար միացված են R₁=40 Օմ և R₂ =60 Օմ դիմադրություններով ռեզիստորներ: Տեղամասի ծայրերում լարումը 100 Վ է: 2 րոպեի ընթացքում ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի հաղորդիչներից յուրաքանչյուրում: Պատասխանը գրել ամբողջ թվի ճշտությամբ: 

10. Էլեկտրական ջեռուցչի0.017 Օմ⋅մմ² /մ տեսակարար դիմադրությամբ պղնձե  սնուցող հաղորդալարի երկարությունը 1.5 մ է, լայնական հատույթի մակերեսը՝ 2 մմ² : Որքա՞ն ջերմաքանակ կանջատվի այդ հաղորդալարում 25 րոպեի ընթացքում, եթե շղթայում հոսանքի ուժը 4 Ա է: 

1)Գտե՛ք տրված թվաբանական պրոգրեսիայի տարբերությունը.

ա) 9, 11, 13, d=2,
բ) 1, 0, -1, d=-1.
գ) 3, 7, 11, d=4,
դ) 4, 1, -2, d=-2,
ե) 1, 1.5, 2, d=0.5,
զ) 7.5, 6.2, 4.9, d=1.3,

2)Տրված է {a_n} թվաբանական պրոգրեսիայի անդամներից ինչ-որ մեկը և d տարբերությունը: Գտե՛ք պրոգրեսիայի առաջին չորս անդամները.

ա)a₁ = 2 d = 5

2,7,12,17
բ)a₁ = 9 d = — 3

9, 6, 3, 0
գ)a₂ = — 2 d = 1.5

-3.5, -2, -0.5, 1

դ)a₃ = — 7 d = — 3.5

-14.5, -10.5, -7, -3.5

3)Տրված է {a_n} թվաբանական պրոգրեսիան։ Հաշվե՛ք.

ա)S₁₂ — ը, եթե a₁ = 5, a₁₂ = 35

S12=(5+35)/2*12=240
բ)S₉ — ը, եթե a₁ = 4, a₉ = 28

S9=(4+28)/2*9=144
գ)S₁₇ — ը, եթե a₁ = 4, a₁₇ = 45

S17=(4+45)/2*17=416.5
դ)S₅ — ը, եթե a₁ = 2, a₅ = -8

S5=(2-8)/2*5=-15

4)Տրված է {a_n} թվաբանական պրոգրեսիան։ Հաշվե՛ք.

ա)S₁₀ — ը, եթե a₁ = 3, d = 4

S10=6+4(10-1)/2*10=210
բ)S₈ — ը, եթե a₁ = 7, d = 1

S8=14+1(8-1)/2*8=84
գ)S₁₃ — ը, եթե a₁ = 4, d = -1

S13=8-1(13-1)/2*13=-26
դ)S₅ — ը, եթե a₁ = -4, d = 2

S5=-8+2(5-1)/2*5=0

Պատրաստվե՛ք դաս-քննարկման՝
Թեմա 11․Պետության դերը տնտեսության մեջ։Պետական բյուջե․
ա/ Պետության կարգավորիչ դերը
բ/ Պետության եկամտի աղբյուրները /էլ․ դասագիրք, էջ 95-101/․

Առաջադրանք
Կատարե՛ք Գործնական աշխատանք 1-ը /էջ 98/ և Գործնական աշխատանք 2-ը /էջ 99/, արդյունքները հրապարակեք բլոգում /բլոգային աշխատանք/․

Պատկերացնենք, որ պետության տարեկան եկամուտները կազմում են 2 տրիլիոն դրամ։

Ծախսերը բաշխվում են հետևյալ կերպ՝

Կրթություն- 20%
Առողջապահություն — 15%
Պաշտպանություն — 25%
Սոցիալական ապահովություն — 30%
Այլ ծախսեր — 10%

Հաշվարկ

Կրթություն — 400 միլիարդ դրամ
Առողջապահություն — 300 միլիարդ դրամ
Պաշտպանություն — 500 միլիարդ դրամ
Սոցիալական ոլորտ — 600 միլիարդ դրամ
Այլ ծախսեր — 200 միլիարդ դրամ

Եզրակացություն
Պետությունը մեծ ուշադրություն է դարձնում սոցիալական ոլորտին և պաշտպանությանը։

Եթե պետության ծախսերը գերազանցում են եկամուտներին, առաջանում է բյուջեի դեֆիցիտ։

Դեֆիցիտի պատճառները կարող են լինել՝

տնտեսական անկում
հարկերի նվազում
մեծ սոցիալական ծրագրեր
պատերազմ կամ արտակարգ իրավիճակ

Դեֆիցիտը հաղթահարելու համար պետությունը կարող է՝

ավելացնել հարկերը
կրճատել ծախսերը
վերցնել վարկեր
զարգացնել տնտեսությունը

Եզրակացություն
Պետական բյուջեի ճիշտ կառավարումը կարևոր է երկրի տնտեսական կայունության համար։

Вставить пропущенные буквы.

Тройник ,      миллиард

двойняшки,   дважды

несколько,    шестеро

девятьсот   пятьдесят   восемь  

трехсотсорокомиллиардный        

пятиэтажный ,      четверка    

трижды,     двойственный      

удвоить, полуторное   

1)Եռանկյան կողմերն են՝ 5, 12, 13:

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

5+12+13/2=15

±√15(15-5)(15-12)(15-13)=30

բ)Գտնել եռանկյանը արտագծած շրջանագծի շառավիղը։

780/120=6.5

գ)Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը։

30/15=2

2)Հավասարասրուն եռանկյան սրունքը 13 է, իսկ հիմքին տարած բարձրությունը՝ 5։

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

13+13+24/2=25

24*5/2=60

բ)Գտնել եռանկյան պարագիծը։

13+13+24=50

գ)Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը։
60/25=2.4

3)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքը 48 է, հիմքին իջեցրած բարձրությունը՝ 7։

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

48*7/2=168

բ)Գտնել եռանկյան պարագիծը։

24^2-7^2=625

√625=25

25+25+48=98

գ)Գտնել եռանկյանը արտագծած շրջանագծի շառավիղը։

25*25*48/4*168=30000/672=625/14

4)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքը 14 է, սրունքը՝ 25։

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

25+25+14/2=32

√32(32-25)(32-25)(32-14)=168

բ)Գտնել եռանկյան փոքր բարձրությունը։

168*2/25=13.44

գ)Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը։

168/32=5.25

5)Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը 100 է, իսկ հիմքը և սրունքը հարաբերում են, ինչպես 24:13։

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

x=2

26+26+48/2=50

√50(50-26)(50-26)(50-48)=240

բ)Գտնել եռանկյան փոքր կողմը։

26

գ)Գտնել եռանկյան մեծ բարձրությունը։

18.4

Ընթերցել ,,Թմկաբերդի առումը,, ստեղծագործությունը։

1. Առանձնացնել անհասկանալի բառերը և բացատրել։
պաշարում — շրջափակում պատերազմական նպատակով
գահ — թագավորական իշխանություն
խրոխտ — հպարտ, հզոր

2. Մեկնաբանել ,,Նախերգանքը,, ՝ ներկայացնելով սեփական տեսակետն արտահայտված գաղափարների շուրջ։
Նախերգանքը ստեղծում է ողբերգական և լարված մթնոլորտ։ Այն նախապես զգուշացնում է, որ պատմությունը միայն սիրո կամ պատերազմի մասին չէ, այլ՝ հայրենասիրության, դավաճանության և պատվի մասին։ Այստեղ արտահայտված է այն գաղափարը, որ երբ մարդը կորցնում է հավատարմությունը, կործանում է ոչ միայն իրեն, այլև ամբողջ հայրենիքը։

Իմ կարծիքով, նախերգանքը մեզ պատրաստում է հասկանալու, որ ստեղծագործության կենտրոնում բարոյական ընտրությունն է։

3. Ներկայացնել և բնութագրել բոլոր հերոսներին։
Թաթուլ — քաջ, հպարտ, հայրենասեր իշխան։ Նա պաշտպանում է իր ամրոցը և իր պատիվը։
Թմկա տիրուհի — գեղեցիկ, խելացի, բայց ներքին պայքարի մեջ գտնվող կին։ Նրա որոշումը դառնում է ողբերգության պատճառ։
Թշնամի իշխան — խորամանկ և նպատակասլաց, օգտագործում է խաբեությունը հաղթելու համար։

4. Ներկայացրո՛ւ Թմկա տիրուհու շարժառիթները, դավաճանության ճանապարհն ընտրելու պատճառները։ Փորձի՛ր արդարացնել։
Թմկա տիրուհին ընտրում է դավաճանության ճանապարհը՝ իշխանություն և փառք ստանալու ցանկությունից։ Նա գայթակղվում է թշնամու խոստումներից։

Փորձելով արդարացնել նրան՝ կարելի է ասել, որ նա գուցե իրեն անտեսված կամ դժգոհ էր զգում։ Գուցե ցանկացել է ավելի մեծ դեր ունենալ, ազատություն կամ ճանաչում։ Բայց նրա ընտրությունը սխալ էր, որովհետև անձնական ցանկությունը վեր դասեց հայրենիքի շահից։

5. Ո՞րն է ստեղծագործության գաղափարը /կամ գաղափարները/։
հայրենասիրություն
դավաճանության կործանարար հետևանք
պատվի և արժանապատվության կարևորություն
բարոյական ընտրության պատասխանատվություն

6. Ո՞ր հատվածներն են քեզ համար գեղավեստական կարևոր նշանակություն ունեցող։
Թաթուլի խրոխտ խոսքերը
Թմկա տիրուհու ներքին տատանումները
վերջաբանի ողբերգական պատկերները

Այս հատվածները ուժեղ են, որովհետև բացահայտում են հերոսների հոգեբանական վիճակը և ստեղծագործության հիմնական գաղափարը։

ՀԱՅՈՑ ԼԵՌՆԵՐՈՒՄ


Մեր ճամփեն խավար, մեր ճամփեն գիշեր,
Ու մենք անհատնում
Էն անլույս մըթնում
Երկա՜ր դարերով գընում ենք դեպ վեր
Հայոց լեռներում,
Դըժար լեռներում։

Տանում ենք հընուց մեր գանձերն անգին,
Մեր գանձերը ծով,
Ինչ որ դարերով
Երկնել է, ծընել մեր խորունկ հոգին
Հայոց լեռներում,
Բարձըր լեռներում։

Բայց քանի անգամ շեկ անապատի
Օրդուները սև
Իրարու ետև
Եկա՜ն, զարկեցին մեր քարվանն ազնիվ
Հայոց լեռներում,
Արնոտ լեռներում։

Ու մեր քարվանը շըփոթ, սոսկահար,
Թալանված, ջարդված
Ու հատված-հատված
Տանում է իրեն վերքերն անհամար
Հայոց լեռներում,
Սուգի լեռներում։

Ու մեր աչքերը նայում են կարոտ
Հեռու աստղերին,
Երկընքի ծերին,
Թե երբ կըբացվի պայծառ առավոտ
Հայոց լեռներում,
Կանաչ լեռներում։

1.  Ո՞վ է ,,Մենք,,-ը բանաստեղծության մեջ։ 
«Մենք»-ը հայ ժողովուրդն է։

2. Տեքստում նշվում է ,,Մեր ճամփեն,, ․ ի՞նչ ճանապարհի մասին է խոսքը։ 
Խոսքը ժողովրդի պատմական ճանապարհի մասին է՝ դժվարություններով, պայքարով ու փորձություններով լի։

3. Ի՞նչ նկատի ունի ,,պայծառ առավոտ,, ասելով։
Ազատության, խաղաղության և երջանիկ ապագայի խորհրդանիշ է։

4.Բացատրի՛ր բառերի հուզական երանգը.խավար, արնոտ, սուգ, պայծառ, կանաչ
Ինչպիսի՞ տրամադրություն են ստեղծում դրանք։
խավար — մութ, տխուր, ծանր զգացում
արնոտ — ցավ, պատերազմ, կորուստ
սուգ — վիշտ, ողբ
պայծառ — հույս, լույս
կանաչ — կյանք, վերածնունդ

Սրանք ստեղծում են սկզբում տխուր ու ծանր տրամադրություն, բայց վերջում՝ հույսով լցված սպասում։

5. Առանձնացրո՛ւ կրկնվող տողերը։ 
Հայոց լեռներում
Դժար լեռներում
Արնոտ լեռներում
Սուգի լեռներում
Կանաչ լեռներում

6. Ինչպիսի՞նն են Հայոց լեռները` ըստ բանաստեղծության։
Դժվար, բարձր, արնոտ, սուգով լի, բայց նաև կանաչ ու հույսով լի։

7. Քո կարծիքով ինչի՞ մասին է բանաստեղծությունը։ 
Հայ ժողովրդի պատմության, նրա տառապանքների, բայց նաև նրա անսպառ հույսի և տոկունության մասին։

Առաջադրանքներ․

1)Գտե՛ք օրինաչափությունը և հաջորդականության հաջորդ անդամը.
ա) 1, 11, 111, 1111, 11111,
բ) 1,-2, 3, 4, 5, -6, 7,
գ) 1, 0, 1, 0, 1, 0, 1, 0,
դ) 1, 2, 3, 1, 2, 3, 1, 2,
ե) 1, 2, 4, 5, 7, 8, 10, 11, 12,
զ) 1, 2, 2, 3, 3, 3, 4, 4:

2)Գրե՛ք բանաձևով տրված հաջորդականության առաջին 5 անդամը.
ա)a_n = 2n + 1

3, 5, 7, 9, 11
բ)a_n = 7(n — 2)

-7, 0, 7, 14, 21
գ)a_n = — 4n + 2

-2, -6, -10, -14, -18
դ)a_n = 1.5n + 2

3.5, 5, 6.5, 8, 9.5
ե)a_n = 3ⁿ

3, 9, 27, 81, 243
զ)a_n = 6 * 2^{n — 1}

0, 12, 36, 84, 180
3)Հաշվե՛ք n-րդ անդամի բանաձևով տրված հաջորդականության երրորդ և չորրորդ անդամները.
ա) a_n = (n — 3)⁵

0, 1
բ) b_n = (n + 1)^{n — 4}

0.25, 1
գ) e_n = (- 1)ⁿ * n
-3, -4

4)Տրված է հաջորդականության n-րդ անդամի բանաձևը.
ա) a_n = 3n — 1 Գտեք a₁, a₂, a₅ , a₁₀₀ -ը։

2, 5, 14, 299
բ)a_n = 3 + 2(n — 1) Գտեք a₁, a₂, a₁₂ , a₃₀ -ը։

3, 5, 25, 61

5)Գտեք ընդհանուր անդամի բանաձևով տրված հաջորդականության առաջին վեց անդամների գումարը.
ա) a_n = 3n + 2

75
բ) a_n = (- 1)ⁿ * n

3

Առաջադրանք. Գտի՛ր վերաբերականները.

Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի,
Մա՞հն է արդյոք, թե նի՞նջը քեզ
Պատել, պայծառ Նաիրի։

Վտարանդի, երկրում աղոտ,
Լուսեղ, քեզ եմ երազում,
Եվ հնչում է, որպես աղոթք
Արքայական քո լեզուն։

Հնչում է միշտ խոր ու պայծառ,
Եվ խոցում է, և այրում,
Արդյոք բոցե վարդե՞րդ են վառ,
Թե՞ վերքերն իմ հրահրուն։

Ահով ահա կանչում եմ քեզ
Ցոլա, ցնորք Նաիրի՛, —
Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի…
«որ» — «Իշի գերեզմանը գիլի փորն է»՝ վերաբերող նախադասություն.
«թե» — «Արդյոք բոցե վարդե՞րդ են վառ, թե՞ վերքերն իմ հրահրուն»
«ով» կամ նման շաղկապներ տեքստում չկան (տեսանյութից դուրս է).

Ձայնարկություն՝ զգացմունք, կոչ, նմանաձայնություն արտահայտհող բառեր.

ա՜, ա՜խ, է՜հ, հե՜յ, տո՛, ուռա՜, վա՞յ, ջու-ջու, փըխկ, խըշշ, հո, դե…

Առաջադրանք. տեքստից գտիր վերաբերականներն ու ձայնարկությունները.

— Էդ հո էշն է,— խոսեց քեռի Անդրիասը։— Գելն էշի հետ խաղում է, խաղում ու ականջներն իրեն քաշում, առաջը փախսը հարում։ Էշն ընկնում է ետևիցը, իբրև թե հալածում է։ Էսպես հեռացնում է, հասցնում մի ապահով տեղ ու ետ դառնում ուտում․․․ Դրա համար էլ ասում են՝ «Իշի գերեզմանը գիլի փորն է»։
— Ոչխարն էլ է գիլի ետևիցն ընկնում,— նկատեց մի ուրիշը։
— Հենց գելն էլ էդ երկուսին՝ էշին ու ոչխարին, ամենից շատ է սիրում։
— Իսկ ամենից քիչ մոտենում է խոզին ու գոմշին։
— Բա իծի՞ն։
— Պա՜, իծի բանը ծիծաղ է։ Խամ գելն իծին բռնած ժամանակը՝ էծը էնպես է ճղղում, որ գելը թող է անում, փախչում։
— Բայց մի՞թե գելն էդքան անվախ ու համարձակ մոտենում է գյուղին,— հարց տվի ես։

2. Ընդգծված բառերը վերլուծիր ձևաբանորեն։
էշն — մասշտաբային գոյական, արական, միավորը, մատնացույց է կենդանուն (subject)։
գելն — գոյական, արական, միավոր, մատնացույց է կենդանուն (subject)։
խոզին — գոյական, արական, միավոր, առարկա, ենթական դերում (to the pig)։
փախչում — բայ, գործողության ներկա շարունակական ձև (present continuous), նկարագրում է
գործողությունը։
ըստել — բայ, գործողության ներկա կամ անցյալ ձև (context-ից կախված), նկարագրում է գործողությունը։