Author: shushan5

Աշխատանք դասարանում

Քննարկում՝  Է՜հ, բախտս չի բերում ։ 

Սահյանի ,,Հորթը,, բանաստեղծության առաջադրանքների ավարտում, ներկայացում։ 

Բնությունը Սահյանի բանաստեղծություններում։ Ընթերցե՛ք բանաստեղծությունները, ներկայացրե՛ք , թե ինչպես է նկարագրել Սահյանը բնությունը, ի՞նչ առանձնահատկություններ նկատեցիք։ 

Սահյանը այնքան լավ ճանաչել բնությունը, այնքան գեղեցիկ է այն նկարագրում, որ ակամա տեսնում ես այն քո երևակայությամբ։ Սահյանը լավ գիտեր նաև խոսքի արժեքը և փոխաբերական իմաստները չէր խնայում բնությունը նկարագրելիս։ Նրա խոսքը այնքան պարզ, հասարակ ու հասկանալի է։ Ոչ մի վերամբարձ խոսք, ամեն ինչ պարզ է ու մենք տոսնում ու ճանաչում ենք ժողովրդի ծոցից դուրս եկած և նրա արժեքները կրող մեծ բանաստեղծին։

 Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Տեքստը փոխադրի՛ր յոթ-ութ նախադասությամբ:

Առյուծը քնած էր: Մի մուկ եկավ ու բարձրացավ նրա մարմնին, սկսեց վազվզել նրա վրայով:
Առյուծը զարթնեց ու բռնեց նրան:
Հենց այն է, ուզում էր խժռել, մուկը խնդրեց.
-Բա՛ց թող ինձ, ես քո լավության տակից դուրս կգամ:
Առյուծը քահ-քահ ծիծաղեց, թե մո՞ւկը պիտի իրեն լավություն անի: Բայց մկան ինքնավստահությունը դուր եկավ, ու նրան բաց թողեց: Բայց այնպես պատահեց, որ մուկն իսկապես հատուցեց առյուծին՝ նրա կյանքը փրկելով:
Ամենահզորներն էլ կարող են փորձանքի հանդիպել: Մի օր առյուծն ընկավ որսորդների ճանկը: Նրանք առյուծին պարանով կապկպեցին ծառին: Առյուծը ցավից ու վիրավորանքից մռնչում էր: Նրա զարհուրելի ձայնն ամբողջ անտառը բռնել էր, բայց ո՞վ կմոտենար. բոլոր գազանները թաքնվել էին: Առյուծի ձայնն ընկավ մկան ականջը: Մուկը վազելով եկավ, կրծեց պարանն ու ազատեց նրան: Երբ արդեն հեռու էին մարդկանցից, մուկն ասաց.
-Այն ժամանակ ծիծաղեցիր ինձ վրա և չհավատացիր ինձ, հիմա իմացի՛ր, որ մուկն էլ կարող է երախտահատույց լինել:

Առյուծը քնած էր, մուկ եկավ, բարձրացավ նրա վրա և սկսեց վազվզել նրա վրայով: Առյուծը զարթնեց և բռնեց նրան: Ուզում էր մկանը ուտել, բայց մուկը խնդրեց.
-Բաց թող և ես քո լավության տակից դուրս կգամ:
Առյուծը ծիծաղեց, թ՞ե մուկը կարող է իրեն լավություն անի, բայց մկան ինքնավստահությունը իրեն դուր եկավ և նրան բաց թողեց: Բայց մուկն իսկապես առյուծին հատուցեց իր կյանքն փրկելով:Մուկը կրծեց պարանը որով որսորդները առյուծին կապել էին ծառից:
Առյուծը քնած էր: Մի մուկ եկավ ու բարձրացավ նրա մարմնին, սկսեց վազվզել նրա վրայով:
Առյուծը զարթնեց ու բռնեց նրան:
Հենց այն է, ուզում էր խժռել, մուկը խնդրեց.
-Բա՛ց թող ինձ, ես քո լավության տակից դուրս կգամ:
Առյուծը քահ-քահ ծիծաղեց, թե մո՞ւկը պիտի իրեն լավություն անի: Բայց մկան ինքնավստահությունը դուր եկավ, ու նրան բաց թողեց: Բայց այնպես պատահեց, որ մուկն իսկապես հատուցեց առյուծին՝ նրա կյանքը փրկելով:
Ամենահզորներն էլ կարող են փորձանքի հանդիպել: Մի օր առյուծն ընկավ որսորդների ճանկը: Նրանք առյուծին պարանով կապկպեցին ծառին: Առյուծը ցավից ու վիրավորանքից մռնչում էր: Նրա զարհուրելի ձայնն ամբողջ անտառը բռնել էր, բայց ո՞վ կմոտենար. բոլոր գազանները թաքնվել էին: Առյուծի ձայնն ընկավ մկան ականջը: Մուկը վազելով եկավ, կրծեց պարանն ու ազատեց նրան: Երբ արդեն հեռու էին մարդկանցից, մուկն ասաց.
-Այն ժամանակ ծիծաղեցիր ինձ վրա և չհավատացիր ինձ, հիմա իմացի՛ր, որ մուկն էլ կարող է երախտահատույց լինել:
Առյուծը քնած էր, մուկ եկավ, բարձրացավ նրա վրա և սկսեց վազվզել նրա վրայով: Առյուծը զարթնեց և բռնեց նրան: Ուզում էր մկանը ուտել, բայց մուկը խնդրեց.
-Բաց թող և ես քո լավության տակից դուրս կգամ:
Առյուծը ծիծաղեց, թ՞ե մուկը կարող է իրեն լավություն անի, բայց մկան ինքնավստահությունը իրեն դուր եկավ և նրան բաց թողեց: Բայց մուկն իսկապես առյուծին հատուցեց իր կյանքն փրկելով:Մուկը կրծեց պարանը որով որսորդները առյուծին կապել էին ծառից:

2. Այնպիսի պատմություն գրի՛ր, որ հետևյալ հեևությունն արվի:

Մարդուն ըստ իր արարքի են ճանաչում:
Մարդիք կարող են լինել շատ տարբեր։ Մարդկանց չես կարող ըստ իր արտաքինի եզրակացություն անել , քանի որ նրա արտաքինը կարող է լինել այնպիսին, որ իր բնավորությունը ավելի գեղեցիկ լինել քան նրա արտաքինը։
Նաև մարդուն կարող է հուշել դիմացինի պահելաձեևը, արտաքինը, հագո

Աշխատանք դասարանում

1. Նախադասության միտքն արտահայտի՛ր բայը ժխտական դարձնելով:
Օրինակ`
Մենք դժկամորեն գնացինք նրա հետևից:- Մենք հաճույքով չգնացինք նրա հետևից:
Ամբողջ ճանապարհին մենք միայն մի անգամ կանգ առանք խորհրդակցելու:-Ամբողջ ճանապարհին մենք միայն մի անգամ կանգ չառանք խորհրդակցելու։
Մեր արածն ապարդյուն աշխատանք էր:-Մեր չարածն ապարդյուն աշխատանք չէր։
Կղզու նահանգապետը կամեցավ այծերից փրկել էբենոսի անտառները:-Կղզու նահանգապետը կամեցավ այծերից փրկել էբենոսի անտառները։
Նրա մտադրությունը սխալ հասկացան:-Նրա մտադրությունը սխալ չհասկացան։
Նրան անլուրջ պատասխան տվեցին:-Նրան անլուրջ պատասխան չտվեցին։
Այծերը էբենոս ծառից կարևոր են:-Այծերը էբենոս ծառից կարևոր չեն։

2. Նախադասության մեջ շարադասության սխալ կա. ուղղի՛ր:

Արահետը որոշակիորեն ձգվեց բլուրն ի վեր, ու հասկացա, որ հասել ենք բլրի ստորոտին:
Ծակծկող փշերն ու լիանաները դանակով կտրում ու ճամփա էր բացում ետրից եկողների համար:
Նա աղմկոտ էր շնչում, բայց ոտքերը անաղմուկ դնում էր փափուկ խոտի վրա:
Շատ հեշտ էր բարձրանում, կարծես քայլում էր հարթ ճանապարհով:
խոտերի բույնը շատ լավ քողարկում էին:

3. . Ա. և Բ. Նախադասությունները համեմատի՛ր  և  գրի՛ր տարբերությունները:
Ա. Ամերիկացի գիտնականների հետազոտություններից պարզվել է, որ մարդն օրական միջին հաշվով  կես ժամ խոսում է:
Բ. Մարդն օրական խոսում է միջին հաշվով  կես ժամ: Դա պարզվել է  ամերիկացի գիտնականների հետազոտություններից:
Ա) պարզ նախադասություն:
Բ) բարդ նախադասունթյուն:

4. Պարզ նախադասությունները փակագծում գրված շաղկապով կամ դերանունով միացրո՛ւ, դարձրո՛ւ բարդ նախադասություն (անհրաժեշտության դեպքում դրանցում որոշ փոփոխություննե՛ր արա):

Գառնուկը ջրհորում մի բան տեսավ: Դա դաշտում տեսնելիս կփախչեր: (ինչ որ)
Գառնուկը ջրհորում տեսավ այն, ինչ որ դաշտում տեսնելիս կփախչեր:

Պապն այդ օրը պատմում էր: Աղջիկը դա վաղուց  էր ուզում իմանալ:  (ինչ որ)
Պապն այդ օրը պատմում էր այն, ինչ որ աղջիկը  վաղուց  էր ուզում իմանալ: 

Մի բան ծածկում էր աղբյուրն ու գուռը: Դա ընկած էր քիչ հեռու, թափթփված ճյուղերիմեջ:(ինչ, ինչ որ)
Մի բան ծածկում էր այն, ինչ որ ընկած էր քիչ հեռու, թափթփված ճյուղերի մեջ:

Մրջյունը մի ժամանակ մարդ էր: Նա զբաղվում էր հացահատիկի  մշակությամբ: (որ)
Մրջյունը մարդ էր, որ զբաղվում էր հացահատիկի  մշակությամբ:

Պայմանը դա էր: Գիքորը պիտի տունը մաքրեր, ամանները լվանար, ոտնամաններըսրբեր: (որ)
Պայմանը դա էր, որ Գիքորը պիտի տունը մաքրեր, ամանները լվանար, ոտնամաններըսրբեր:

 Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Պարզ նախադասությունները փակագծում գրված շաղկապով կամ դերանունով միացրո՛ւ, դարձրո՛ւ բարդ նախադասություն (անհրաժեշտության դեպքում դրանցում որոշ փոփոխություննե՛ր արա):

Մի թռչունը չի կարող Եգիպտոս չվել, քանի որբ Եգիպտոսի տեղը չգիտի (որովհետև կամ քանի որ)
Ամեն գարնան երկու հակառակորդների հանդիպումը դառնում էր ավելի վտանգավոր, որովհետև ձմռան պարապությունից  ավելի ուժ ու եռանդ ստացած՝ նրանք ավելի կատաղի էին դառնում: (որովհետև կամ քանի որ)
Առակագիր Եզոպոսը մի անգամ մտավ նավաշինարան, որտեղ նավաշինարարներն սկսեցին նրան ծաղրել ու բարկացնել: (որտեղ)
Պատանին գնաց մի ալևոր մարդու մոտ, որպեսզի նրան հարցներ ճանապարհի մասին:  (որպեսզի, որ)
Նավազը որդուն ուղարկեց ուսումնարան, որ քերականություն սովորի: (որ, որպեսզի)

2. Կետերը փոխարինի՛ր հարմար շաղկապով կամ դերանունով:
Լեռնային հովիտներում գիշերը ձյուն է սպասվում, իսկ հովիտներում՝ անձրև:
Աշուն էր, զովաշունչ ու պայծառ աշուն, որը սովորաբար լինում է Արարատյան դաշտում:
Այս ջրերը ձյան հալոցքից կամ հորդառատ անձրևներից վարարում էին, դաշտում բնական ավազաններ էին գոյանում:
Կարդացի անունս մի ոտանավորի տակ և ինձ թվաց,որ իմ այդ ստորագրությունը ոսկե տառերով էր տպված:
Ով մինն ուներ, տասն եմ արել:
Այն օրից,ինչ գյուղ էր եկել, անցել էր ուղիղ մեկ ամիս:
Հյուրերին առաջնորդեց դեպի տաղավարը,որը գտնվում էր բակի խորքում:
Նա մեծահռչակ զորավար էր,և երկրների կուսակալ:
Նրանք նույն ուղղությամբ չէին գնում, միմյանց չէին հանդիպում:
Թե հնէաբանը,թե թանգարանի տնօրենը նոր քննության գաղափարին չընդդիմացան:

Աշխատանք դասարանում

Կարդա՛ Վ․ Բորխեսի  ,,Խոհանոցի ժամացույցը,, ստեղծագործությունը։ 

Առաջադրանքներ

Ա) Դո՛ւրս գրեք այն արտահայտություններն ու նախադասությունները, որոնք նկարագրում են գլխավոր հերոսի հոգեվիճակը: Հիմնավորե՛ք Ձեր ընտրությունը:

Եվ հիմնականում` երկուսն անց կեսին: Ես կարծում եմ՝ ամբողջովին հասկանալի է, որ նա գիշերը՝ երկուսն անց կեսին, խոհանոցում ինձ համար ուտելու բան էր պատրաստում: Ինձ համար դա սովորական էր: Նա միշտ այդպես էր անում: Եվ ոչինչ չէր ասում: Միայն՝ «կրկին այսքա՜ն ուշ»: Նա ամեն անգամ այդպես էր ասում: Ես չեմ կարող դա այլևս չլսել: Այն ինձ համար այնքան սովորական է դարձել: Ամբողջը միշտ հենց այդպես էլ եղել է։

Ես ընտրեցի այս հատվածը, որովհետև գլխավոր հերոսը, մեղադրում է, իրեն անցյալում, նա մտածում էր, որ իր մայրը պարտավոր էր, չքնել սպասել իրեն և ուշ գիշերը պատրաստի: Երբ նա ուշ էր վերադառնում տուն, մայրը չէր մեղադրում իր որդուն, չնայած իրավունք ունեիր։

Բ) Բացատրե՛ք հետևյալ հատվածը՝ ուշադրություն դարձնելով ընդգծված նախադասության վրա։

-Իսկ հիմա՞:

Երիտասարդը իր ոչինչ չասող հայացքը հառեց մյուսներին, ապա կամացուկ շշնջաց՝ դեմքը խոնարհելով դեպի ժամացույցի սպիտակակապտավուն շրջանակը.

-Հիմա՞, հիմա ես գիտեմ, որ դա դրախտն էր:

Այն ժամանակ հերոսը չէի գիտացել և գնահատել, որ իր կյանքը լավն էր և նա համարում էր սովորական։ Ամեն ինչ կորցնելուց հետո նա գնահատեց ինչ-որ ուներ, բայց արդեն ուշ էր ամեն ինչ կորած էր։

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Կարդա՛ ,,Հաստլիկն ու նիհարը,, պատմվածքը: 
Դուրս գրի՛ր անհասկանալի բառերը, բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ: 
Բնութագրի՛ր հաստլիկին: 
Բարի և չհաշված այն, որ բարձրունքների էր հասել, չէր մոռացել մարդկային կարևոր արժեքները:
Բնութագրի՛ր նիհարին: 
Նա շատ նախանձ էր և չէր հարգում անգամ իր մանկության ընկերոջը:

1․Քիմիական կապ տեսակ
H2S-Կովալենտային
H2-Կովալենտային
CH4-Կովալենտային
2.Տարերի իրական զանգվածները (mo)
m0(H2S)=H=1•1,66•10-27=1 S=32•1,66•10-27=5,312
m0(H2)=H=1•1,66•10-27=1
m0(CH4)=C=12•1,66•10-27=17,22 H=1•1,66•10-27=1
3․Տարերի հարաբերական ատոմային զանգվացները(Ar)
H2S=H=1 S=32
H2=H=1
CH4=C=12 H=1
4.Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը (Mr)
(Mr)H2S=1•2+32•1=34
(Mr)H2=1•2=2
(Mr)CH4=12•1+1•4=16
5.Զանգվածային բաժին(w)CH4
w(CH4)
C=12•1:16•100=75
H4=1•4:16•100=25
6.Li-ի դիրքը ՊՀ-ում, Էլեկտրոն, պրոտոն, նեյտրոնների թիվը։
Li
Պարբերություն-2
Շարք-2
Խումբ-1
Գլխավոր
p+=3
e-=3
n0=7-3=4

Դասի հղումը

1. Ի՞նչ դեր ունի վառելիքաէներգետիկ արդյունաբերությունը տնտեսության զարգացման գործում:
   Վառելիքաէներգետիկ արդյունաբերությունը համարվում է տնտեսության ողնաշար, որովհետև առանց դրա տնտեսություն չկա: Վառելիքաէներգետիկ արդյունաբերությունը տալիս է վառելիք և էլեկտրոէներգիա:
   
2. Որո՞նք են վառելիքաէներգետիկ արդյունաբերության զարգացման նախադրյալները: 
   Նախադրյալներն են վառելիքի մեծ պաշարները և ՋԷԿ, ՋրԷԿ, ԱԷԿ-ի կառուցումները։
   
3. Քարտեզի վրա նշել նավթ, գազ և ածուխ արդյունահանող առաջատար երկրները: 
   

Աշխատանք դասարանում

Հորթը

Օրը թեքվում է դեպի մայրամուտ,

Հովերն են խաղում ձորալանջն ի վար,

Երկարում են խիտ ստվերներն անփույթ

Եվ կամաց-կամաց խառնվում իրար:

Մի հորթ է նստել թեք ձորալանջին,

Թփերում կորած կածանի վրա,

Կարծես քանդակված մի տերև լինի

Մոր լեզվի հետքը ճակատին նրա:

Խոնավ սևահողն իր խոնավ դնչին,

Թփի տակ նստել, որոճում է լուռ…

Մասրենու մի ոստ կպել է պոչին

Եվ թվում է, թե էլ չի պոկվելու:

Ականջի մեկը կախել է մի քիչ,

Իսկ մեկով ինչ-որ ձայներ է որսում,

Կախ ականջի տակ, կիսախուփ աչքից

Արցունքի բարակ առուն է հոսում:

                                                                                                                                                  Կանաչ փրփուր է կաթում շրթունքից,

Եվ կանաչել է լեզուն բերանում…

Իսկ աչքից բխած առվի ակունքին

Մի ճանճ է իջել ու չի հեռանում:

Մորթն է թրթռում, երբ ճոճվող թփի

Տերևը  հանկարծ քսվում է նրան,

Եվ թրթռում է մորթի հետ նրբին՝

Ծաղկած մասրենու ստվերը վրան…

Հորովելներ են ոլորվում դաշտին,

Սարերի վրա գառներ են մայում…

Մանկության աչքեր, դուք եք այդ հորթին

Մասրենիների արանքից  նայում:

Հարցեր և առաջադրանքներ՝

1. Բառերը էլ.  բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:

Ձորալանջ-Ձորը եզերող լեռան լանջ,
անփույթ-Անհոգ,անուշադիր,
կածան-Ոտքի նեղ ճանապարհ,
որոճալ-Կերածը բերանը ետ բերելով կրկին ծամելով մանրացնել ու կուլ տալ,
հորովել-Վարելիս երգվող երգ, որի մեջ կրկնվում Է <<հորովել>> բառն իբրև հանգերգ:

2. Նկարագրի՛ր հորթին ըստ բանաստեղծության:
   Հորթը նստած էր ձորալանջին: Նրա ճակատի վրա սպիտակ խալ կար, բերանից փրփուի էր կաթում, իսկ աչքից էլ արցունք էր հոսում: Հորթի լեզուն բերանում կանաչել էր ու ճանճը չէր հեռանում դեմքից: Նրա մի ականջը կախվել էր, իսկ մյուսով որսում էր շրջապատի ձայները:
   
3. Նկարագրի՛ր հորթին շրջապատող բնությունը:
   Մայրամուտ էր: Թեք ձորալանջիվրա իրար էին խառնվում ստվերները: Մասրենու թփերում կորած մի նեղ կածան է երևում: Սարերի վրա գառներ են մայում:
   
4. Բացատրի՛ր հետևյալ փոխաբերությունները՝ 
   ա. Հովերն են խաղում ձորալանջն ի վար…
   Հովերը փչում են ձորալանջի երկայնքով:
   բ. Հորովելներ են ոլորվում դաշտին…
   Դաշտերում հնչում է հորովելը:
   
5. Բանաստեղծության մեջ արտահայտված զգացումը մեկ բառով ինչպես կանվանես:
   Խաղաղություն:

6. Տեքստի բոլոր գոյականները դարձրու հոգնակի:
Օր – օրեր
Մայրամուտ – մայրամուտներ
Ձորալանջ – Ձորանալջեր
Հորթ – հորթեր
Կածան – կածաններ
Տերև – տերևներ
Հետք – հետքեր
Լեզու – լեզուներ
Սևահող – Սևահողեր
Դունչ – դնչեր
Թուփ – թփեր
Մասրենի – մասրենիներ
Պոչ – Պոչեր
Ականջ – Ականջներ
Ձայն – Ձայներ
Աչք – Աչքեր
Արցունք – Արցունքներ
Առու – Առուներ
Փռփուռ -փռփուռներ
Ակունք – Ակունքներ
Ճանճ – Ճանճեր
Մորթի – Մորթիներ
Ստվեր – Ստվերներ
Դաշտ – Դաշտերը

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Ընթերցել Հարուկի Մուրակամի ,,Է՜հ, բախտս չի բերում,, պատմվածքը: 

• Եվրոպացիներն ինչու սկսեցին փնտրել դեպի Հնդկաստան տանղ ծովային ուղիներ:

Այդ ժամանակ Հնդկաստանը և Եվրոպան ունենին լավ առևտրական կապեր և այդ առևտորը իրագործվում էր ցամաքային ուղու օգնությամբ, բայց այն հաճախ էր փակվում պատերազմների պատճառով: Դրա պատճառով էլ եվրոպացնիները սկսեցին ծովային ճանապարհներ փնտրել դեպի Հնդկաստան:

• Ներկայացրեք Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունների նախադրյալները
• Երբ է Կոլումբոսը հայտնաբերել Ամերիկան: Ում անունով է կոչվել այն, ինչու:

1492թ. Քրիստոփոր Կոլումբոսը հայտնաբերեց Ամերիկան: Այն կոչվեց Ամերիգո Վեպուչիի անունով քանի որ, նա առաջինը կռահեց, որ Կոլումբոսի հայտնաբերածը Հնդկաստանը չէ:

• 1498թ. ով և ծովային ինչ ուղի հայտնագործեց:

Վասկո դա Գաման

• Ով էր գլխավորում շուրջերկրյա առաջին ճանապարհորդությունը:

Ֆերնան Մագելանը

• Ինչ անուն տվեց տեղբնիկներին Կոլումբոսը, ինչու:

Հնդկացիներ, քանի որ նա կարծում էր, որ գտնվում է Հնդկաստանում:

• Ացտեկների պետությունը երբ է ստեղծվել և որ տարածքում: Ում գլխավորությամբ են իսպանացիները գրավել Մեքսիկան:

Ացտեկների պետությունը ստեղծվել է Մեքսիկայի կենտրոնական և արևմտայն տարծքներում:Ֆերնան կորտեսի

• Որտեղ էին՝ ա) մայաների քաղաք- պետությունները, բ) Ինկերի պետությունը

Մեքսիկայի հարավում

Պերուի և Բոլիվիայի շրջաններում

• Իսպանացի կոնկիստադորները երբ են գրավել ինկերի պետությունը:

1532-1536թ

• Ինչ նշանակություն է ունեցել Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունները: