Category: Հայոց լեզու 9

Ազատ լինել նշանակում է ոչ թե նստել ու ոչինչ չանել, այլ ինքնուրույն որոշել և գործել։ Երբ մարդը ազատ է, նա կարող է ընտրել՝ ինչ անել, ինչ ճանապարհով գնալ և ինչպիսի կյանք կառուցել։ Բայց դա չի նշանակում, որ ազատությունը թույլ է տալիս պարզապես ժամանակ վատնել։ Ընդհակառակը՝ ազատ մարդը պետք է ավելի ակտիվ լինի, որովհետև եթե ինքդ ես որոշումներ ընդունում, ապա պետք է նաև դրանց համար պատասխանատվություն կրես։

Ազատությունը մարդուն հնարավորություն է տալիս սովորելու, աշխատելու, փորձելու նոր բաներ և առաջ առաջ ընթանալու։ Ազատ մարդը հասկանում է, որ իր կյանքի մեծ մասը կախված է հենց իրենից, և դա ստիպում է ավելի շատ փորձել ու աշխատել, որպեսզի հասնի իր նպատակներին։

Այդ պատճառով էլ ազատ լինելը ոչ թե անգործություն է, այլ հնարավորություն ինչ-որ բան ստեղծելու, նպատակ ունենալու և դառնալու այն մարդը, ինչպիսին ուզում ես լինել։ Ազատությունը հնարավորություն է՝ ինքդ ղեկավարես քո կյանքը և քայլես այն ճանապարհով, որը ճիշտ ես համարում։

10-16.11.2025

Դո՛ւրս գրիր բայեր և որոշիր, թե որ խոնարհման են։ 

Ցատկում էի, երբ լսեցի դպրոցի զանգի ձայնը, և հիշեցի, որ դա ամենից առաջ տխրեցրեց ինձ, քանի որ գիտեի, որ ուշացել եմ: Սակայն մի ակնթարթ անց այլևս չմտահոգվեցի ուշանալուս համար, որպես արդարացում ունենալով թե՛ հասուն տանձերը, և թե՛ ցատկելու հայտնագործությունը:

ե խոնարհման- ցատկում էի, լսեցի, հիշեցի, տխրեցրեց, չմտահոգվեցի, ցատկելու

ա խոնարհման- ուշացել եմ, գիտեի, ունենալով

2. Տրված բայերը դարձրու պատճառական.

Սովորել- սովորեցնել
քնել- քնեցնել
պայծառանալ- պայծառացնել
զգալ- զգացնել
զբաղվել- զբաղեցնել
զնգալ- զնգացնել
դադարել- դադարեցնել
փայլել- փայլեցնել
նրբանալ- նրբացնել
ծաղկել- ծաղկեցնել 

3. Կետադրե՛ք ։

Միշտ էլ հետաքրքրվել եմ բնության բոլոր արարածներով և դրանցից որն էլ պատահել է փորձել եմ մանրազնին ուսումնասիրել: Մի օր տարիներ առաջ ճահճային թռչունների որսի ժամանակ մի կրիա գտա և բերեցի տուն: Տանը պատշգամբի մի անկյունում նրա համար ստեղծեցի մի հարմար անկյուն բերելով խոտեր ճյուղեր ու հարդ: Ինքնամփոփ ու զգույշ են կրիաները բայց երբ համոզվում են որ իրենց որևիցե վտանգ չի սպառնում պատյանից դուրս են հանում գլուխն ու ոտքերը և քայլում դանդաղ ու անճոռնի շարժումներ անելով: Փոքր-ինչ ընտելանալուց հետո նույնիսկ կեր են վերցնում ձեռքիցդ: Սակավապետ ու քչակեր կենդանիներ են դրանք շաբաթներով կարող են ոչինչ չուտել  բայց շատ հեշտ են դիմանում որովհետև շարժումներ քիչ են անում և էներգիա քիչ է ծախսվում: Ժողովրդական մի հինավուրց ավանդություն կրիայի դանդաղաշարժությունը բացատրում է նրանով որ ուր էլ լինի կրիան իր տան մեջ է ուստի չի շտապում:

Միշտ էլ հետաքրքրվել եմ բնության բոլոր արարածներով, և դրանցից որն էլ պատահել է, փորձել եմ մանրազնին ուսումնասիրել: Մի օր՝ տարիներ առաջ,
ճահճային թռչունների որսի ժամանակ մի կրիա գտա և բերեցի տուն: Տանը՝ պատշգամբի մի անկյունում, նրա համար ստեղծեցի մի հարմար անկյուն՝ բերելով
խոտեր, ճյուղեր ու հարդ: Ինքնամփոփ ու զգույշ են կրիաները, բայց երբ համոզվում են, որ իրենց որևիցե վտանգ չի սպառնում, պատյանից դուրս են հանում
գլուխն ու ոտքերը և քայլում՝ դանդաղ ու անճոռնի շարժումներ անելով: Փոքր-ինչ ընտելանալուց հետո նույնիսկ կեր են վերցնում ձեռքիցդ: Սակավապետ ու քչակեր կենդանիներ են դրանք. շաբաթներով կարող են ոչինչ չուտել,  բայց շատ հեշտ են դիմանում, որովհետև շարժումներ քիչ են անում  և էներգիա քիչ է ծախսվում: Ժողովրդական մի հինավուրց ավանդություն կրիայի դանդաղաշարժությունը բացատրում է նրանով, որ ուր էլ լինի կրիան, իր տան մեջ է, ուստի չի շտապում:

Լեվ Տոլսթոյ <<Երեք հարց>>

Մի անգամ մի թագավոր մտածեց, որ եթե միշտ իմանար՝
երբ է պետք յուրաքանչյուր գործը սկսել,
ովքե՞ր են այն մարդիկ, որոնց հետ պետք է և չպետք է գործ ունենալ,
և, ամենագլխավորը, եթե միշտ իմանար՝ որն է բոլոր գործերից ամենակարևորը,
ապա ոչ մի բանում չի ունենա անհաջողություն։

Եվ այսպես մտածելով՝ թագավորը իր թագավորության մեջ հայտարարեց,
որ մեծ պարգև կտա նրան,
ով կսովորեցնի իրեն՝
ինչպես իմանալ յուրաքանչյուր գործի ճիշտ ժամանակը,
ինչպես իմանալ՝ ովքեր են ամենաանհրաժեշտ մարդիկ,
և ինչպես չսխալվել՝ որոշելով, թե որ գործն է ամենակարևորը։

Սկսեցին գալ գիտուն մարդիկ և տարբեր կերպ պատասխանել նրա հարցերին։

Առաջին հարցին ոմանք ասում էին,
որ պետք է նախօրոք կազմել օրվա, ամսվա, տարվա ճշգրիտ ժամանակացույց
և խստորեն հետևել դրան՝ որ ամեն մի գործ արվի իր ժամին։
Մյուսները ասում էին, որ առաջ չի կարելի որոշել՝ ինչ անել և երբ անել,
այլ պետք է չտար отвлекаться դատարկ զվարճություններից
ու միշտ ուշադիր լինել տեղի ունեցածին և անել այն, ինչ տվյալ պահին պահանջվում է։
Երրորդները ասում էին, որ որքան էլ մարդ ուշադիր լինի,
մեկը երբեք չի կարող ամեն անգամ ճիշտ որոշել,
թե որն է ճիշտ ժամանակը, ու պետք է ունենալ իմաստունների խորհուրդ։
Չորրորդները ասում էին, որ լինում են գործեր,
որոնց ժամանակը որոշելու համար արդեն ուշ է հարցնել,
և պետք է անպայման իմանալ, թե ինչ է լինելու առաջ։
Այդպիսի բան կարող են իմանալ միայն մոգերը,
այդ պատճառով էլ պետք է հարցնել նրանց։

Երկրորդ հարցին նույնպես տարբեր ձևով էին պատասխանում։
Մի քանիսը ասում էին՝ ամենաանհրաժեշտ մարդիկ թագավորի համար նրա կառավարիչներն են,
մյուսները՝ քահանաները,
երրորդները՝ բժիշկները,
չորրորդները՝ բանակը։

Երրորդ հարցին էլ ամեն մեկը տալիս էր առանձին պատասխան։
Մի մասը ասում էր՝ գիտությունն է ամենակարևոր գործը,
մյուսները՝ պատերազմական արվեստը,
երրորդները՝ աստվածապաշտությունը։

Բոլոր պատասխանները տարբեր էին,
ու թագավորը դրանցից ոչ մեկի հետ չհամաձայնեց և որևէ մեկին պարգև չտվեց։
Որպեսզի ստանա ամենաճիշտ պատասխանները,
նա որոշեց հարցնել մի ճգնավորի,
որի մասին մեծ համբավ կար՝ որպես շատ իմաստուն մարդու։

Ճգնավորը ապրում էր անտառում,
երբեք դուրս չէր գալիս և ընդունում էր միայն հասարակ մարդկանց։
Դրա համար էլ թագավորը հագավ պարզ հագուստ
և, իր զինվորներին թողնելով ճանապարհին,
մենակ եկավ նրա խրճիթը։

Երբ թագավորը մոտեցավ,
ճգնավորը իր խրճիթի առաջ բանջարանոց էր փորում։
Տեսնելով թագավորին՝ նա ուզեց ողջունել,
բայց նորից ձեռնարկեց փորելուն։
Ճգնավորը հյուծված ու թույլ էր՝
ընդամենը փոքրիկ հողակտորներ հանելով՝ ծանր շնչում էր։

Թագավորը ասաց.
— Ես եկել եմ քեզ մոտ, իմաստուն ճգնավոր,
որպեսզի պատասխանես երեք հարցերիս…

Ճգնավորը լսեց, բայց ոչինչ չպատասխանեց՝ շարունակելով փորել։
Թագավորը նրան ասաց.
— Դու հոգնեցիր, տուր, ես կփորեմ։

Ճգնավորը շնորհակալություն հայտնեց, նստեց գետնին,
ու թագավորը սկսեց փորել։
Երկու ակոս փորվելուց հետո թագավորը կրկին հարցրեց,
բայց ճգնավորը լռեց։

Երկու ժամ անց, երբ արևը մայր էր մտնում,
ճգնավորը ասաց.
— Ահա ինչ-որ մեկն է գալիս։

Թագավորը շրջվեց և տեսավ մի մարդ,
որ վազելով էր գալիս անտառից՝
ձեռքերը պահած փորին, որից արյուն էր հոսում։
Նա ընկավ գետնին։

Թագավորը և ճգնավորը նայեցին՝
մարդն ունի մեծ վերք։
Թագավորը լվաց, կապեց,
շատ անգամ փոխեց արյունով թրջված վիրակապերը։

Երբ արյունը կանգնեց,
վիրավորն աչքերը բացեց ու խնդրեց ջուր։
Թագավորը բերեց, հասցրեց նրան։
Հետո նրա հետ տեղափոխեցին խրճիթ
և դրեցին մահճակալին։
Թագավորը այնքան էր հոգնացած,
որ քուն մտավ հենց շեմքին նստած։

Առավոտյան շուտ վիրավորը արթնացավ ու սեղմ ձայնով ասաց.
— Ների՛ր ինձ…

— Ես քեզ չեմ ճանաչում և ոչ մի բանում չեմ կարող ներում տալ, — ասաց թագավորը։

— Ես քեզ ճանաչում եմ, — ասաց նա։
— Ես քո թշնամին եմ։ Դու կասեցրիր իմ եղբորը և խլեցիր իմ ունեցվածքը։
Ես եկել էի քեզ սպանելու,
բայց քո ծառայողները ինձ ճանաչեցին և վիրավորեցին։
Եթե դու ինձ չփրկեիր, ես կմեռնեի։
Ես եկել էի սպանելու քեզ, բայց դու ինձ փրկեցիր։
Եթե ապրեմ, ես ու իմ որդիները
քեզ ամենավստահելի ծառաներս կլինենք։
Ների՛ր ինձ։

Թագավորը ուրախացավ, որ հաշտվեց թշնամու հետ,
նրան ներեց,
խոստացավ վերադարձնել ունեցվածքը
և բուժում ուղարկել։

Դրանից հետո թագավորը մոտեցավ ճգնավորին ու ասաց.
— Վերջին անգամ եմ խնդրում՝ պատասխանիր իմ հարցերին։

Ճգնավորը պատասխանեց.
— Դու արդեն ստացել ես պատասխանները։

— Ինչպե՞ս, — հարցրեց թագավորը։

Ճգնավորը ասաց.
— Եթե դու երեկ չսփոփեիր իմ թույլ մարմինը
և չփormapի՛ր իմ այգին,
այլ գայիս ետ՝
այն մարդը քեզ վրա կմտներ,
և դու կզղջայիր, որ ինձ հետ չես մնացել։
Ուրեմն ամենակարևոր ժամանակն էր այն, երբ դու փորում էիր այգին,
և ես այն ժամանակ քո համար ամենակարևոր մարդն էի,
իսկ ինձ օգնելը՝ ամենակարևոր գործը։

Երբ այն վիրավորը եկավ,
ամենակարևոր ժամանակը դարձավ այն, երբ դու նրան օգնում էիր,
քանի որ առանց քեզ նա կմեռներ։
Ուրեմն նա էր այդ պահին ամենակարևոր մարդը,
և նրան օգնելն էր ամենակարևոր գործը։

Հիշիր՝ ամենակարևոր ժամանակը հենց այս պահն է,
որովհետև միայն այս պահին մենք իշխանություն ունենք մեր վրա։
Ամենակարևոր մարդը նա է, ում հետ հիմա ես,
որովհետև ոչ ոք չգիտի՝ նորից կհանդիպի՞ որևէ մեկին։
Ամենակարևոր գործը բարություն անելն է,
որովհետև միայն այդ պատճառով է մարդը ուղարկված աշխարհ։

Տեկստի աղբյուրը։

Վերլուծություն
Մի արքա մտածեց՝ ուզում է իմանալ երեք բան՝ երբ է ամենակարևոր ժամանակը, ով է ամենակարևոր մարդը և ինչ է ամենակարևոր գործը:

Արքան օգնեց մի մենակյացին և փրկեց վիրավոր մարդուն: Մենակյացը բացատրեց.

• Ամենակարևոր ժամանակը՝ հիմա է:
• Ամենակարևոր մարդը՝ այս պահին կողքիդ գտնվող մարդը է:
• Ամենակարևոր գործը՝ անել լավ բան նրան է:

Ստացվում է՝ չպետք է սպասել, պետք է հիմա օգնել և լավ գործ անել:

Երբ առավոտյան ժամը ութը խփում է, և ես մեր նեղ փողոցով ճամփա եմ ընկնում դեպի դպրոց, ամեն օր դեմս ելնում է ոմն մանրավաճառ. «Ասե~ղ ու թե~լ, քորո~ց, մատանի~, սիրուն օղե~ր»,- կանչում է նա: Եվ ստիպված չէ բնավ շտապելու, ստիպված չէ անպատճառ այս կամ այն փողոցում լինելու, ստիպված չէ այսինչ տեղը գնալու և մանավանդ այսինչ ժամին

անպայման տուն վերադառնալու: Կուզեի ես էլ մանրավաճառ լինել, թափառել ամբողջ օրը ճամփաների վրա ու ձայն տալ. «Ասե~ղ ու թե~լ, քորո~ց, մատանի~, սիրուն օղե~ր»: Իրիկունները դպրոցից վերադառնալիս, միշտ հանդիպում եմ պարտիզպանին, որ իր ցանկապատի ետևում հող է մշակում: Բահը ձեռքին անում է այն, ինչ որ սիրտն ուզում է փոշոտում է հագուստները: Եվ ոչ մեկից նկատողություն չի ստանում, երբ արևի տակ վառվում է կամ թրջվում է անձրևից:

Կուզեի ես էլ պարտիզպան լինել, մշակել իմ պարտեզը, և ոչ մեկը իմ փորելը չարգելեր: Երբ մութն ընկնում է, ու մայրիկս ինձ ուղարկում է անկողին, իմ բաց պատուհանից տեսնում եմ հաճախ մեր փողոցի պահապանին, որն իջնում և բարձրանում է հաստ փայտը ձեռքին: Նա քայլում է փողոցներով, իսկ մարդիկ՝ դեպի տուն։

Փողոցը մութն է ու լռիկ. և հեռվում ցցի վրա տնկած լապտերը կարծես մի հրեշ լինի մեկ հատիկ կարմիր աչքով: Իսկ պահապանի ձեռքին երերում է լապտերը, որը քարշ է տալիս իր երկար ստվերի հետ ու բնավ անկողին չի մտնում: Կուզեի ես էլ պահապան լինել, ամբողջ գիշերը քայլել փողոցներով և լապտերովս ստվերները փախցնել:

1. Ե՞րբ էր հերոսը հանդիպում տեքստում նշված հերոսներին։

Ա․ Օրվա տարբեր պահերի,

Բ․ Հերոսներն ապրում էին մոտակայքում,

Գ․ Հերոսներն իր անբաժան ընկերներն էին,

Դ․ Չէր հանդիպում, ուղղակի պատկերացնում էր, որ կարող է հանդիպել։

2. Ո՞ր նախադասության մեջ անորոշ դերանուն կա, դո՛ւրս գրեք։

Եվ ստիպված չէ բնավ շտապելու, ստիպված չէ անպատճառ այս կամ այն փողոցում լինելու, ստիպված չէ այսինչ տեղը գնալու և մանավանդ այսինչ ժամին անպայման տուն վերադառնալու:

3. Ո՞ր նախադասության մեջ հարադրավոր բայ կա։

Երբ առավոտյան ժամը ութը խփում է, և ես մեր նեղ փողոցով ճամփա եմ ընկնում դեպի դպրոց, ամեն օր դեմս ելնում է ոմն մանրավաճառ.

4. Ո՞ր նախադասության մեջ ստորոգյալի զեղչում կա։

Նա քայլում է փողոցներով, իսկ մարդիկ՝ դեպի տուն։

5. Ո՞ր նախադասության մեջ համակատար դերբայ կա։

Իրիկունները դպրոցից վերադառնալիս, միշտ հանդիպում եմ պարտիզպանին, որ իր ցանկապատի ետևում հող է մշակում:

6. Ո՞ր նախադասությունն է բարդ համադասական։

Երբ առավոտյան ժամը ութը խփում է, և ես մեր նեղ փողոցով ճամփա եմ ընկնում դեպի դպրոց, ամեն օր դեմս ելնում է ոմն մանրավաճառ.

7. Նախադասության անդամներից որի ձևաբանական վերլուծության մեջ սխալ կա։

Փողոցը մութն է ու լռիկ. և հեռվում ցցի վրա տնկած լապտերը կարծես մի հրեշ լինի մեկ հատիկ կարմիր աչքով:

Փողոցը- գոյական, հայցական հոլով,

ցցի- գոյական , սեռական հոլով,

կարծես- վերաբերական

կարմիր- ածական

8. Տղան ինչո՞ւ էր ուզում պահապան լինել։

Նա ուզում էր լինել պահապան, որ ամբողջ գիշերը փողոցներով քայլի և լապտերով ստվերները փախցներ։

9. Դո՛ւրս գրիր ,,բոլորովին,, բառի հոմանիշը։
Բնավ

10. Տեքստի ո՞ր բառն է նշանակում շատ անգամ կրկնվող։
Հաճախ

11. Տեքստից դո՛ւրս գրիր արմատ+ հոդակապ+ արմատ կազմությամբ բառ։
հաստափայտ (հաստ-ա-փայտ)
հաստաբուն (հաստ-ա-բուն)

12. Դո”ւրս գրիր ըղձական եղանակով դրված մեկ բայ։
կուզեի

13. Դո՛ւրս գրիր մեկ ժամանակի մակբայ։
առավոտյան

14. Քանի պարզ նախադասությունից է բաղկացած այս նախադասությունը։

Երբ մութն ընկնում է, ու մայրիկս ինձ ուղարկում է անկողին, իմ բաց պատուհանից տեսնում եմ հաճախ մեր փողոցի պահապանին, որն իջնում և բարձրանում է հաստաբուն փայտը ձեռքին:

երբ մութն ընկնում է

մայրիկս ինձ ուղարկում է անկողին

տեսնում եմ պահապանին

նա իջնում է

նա բարձրանում է

• Ընդգծե՛ք բայերը։

Թնդալ, բղավել, ծամթել, լոգանք, կորանք, փշրանք, անցավ, ընկավ, հարավ, խորհեմ, խոհեմ, գդալ, կարդալիս, բազմեն, բազեն։ 

1. Ընդգծե՛ք հարադիր բայերը։ 

Ցույց տալ, փոսն ընկնել, թույլ տալ, լաց լինել, ճաշ տալ, դասի գալ, պար գալ, շուռ գալ, փողոց ելնել, խելոք լինել։ 

1. Ընդգծե՛ք պատճառական ածանց ունեցող բայերը։ 

Հարցնել, ծլեցնել, թռցնել, հեծնել, խմեցնել, իջեցնել, անցնել, զբոսնել, 

1. Ընդգծե՛ք բազմապատկական բայերը։ 

Ժպտալ, գոռգոռալ, փայլփլել, ողողել, շողշողալ, փշրտել, երգել, նեղսրտել, պատառոտել, կողոպտել, կապոտել։ 

1. Փակագծերում տրված տարբերակներից ընդգծե՛ք ճիշտը։ 

Նա ինձ շատ նրբորեն /զգալ, զգացնել / տվեց, որ ես սխալ եմ։ 

Այս գինին քանի տարի է /հենցրած, հնացրած/։

Նա իմ ձեռքից ոչ մի տեղ էլ չի /փախչի, փախնի/։

Մայրս փոքր ժամանակ ինձ միշտ /քնացնում, քնեցնում/ էր օրորոցայիններով։ 

1. Կրավորական կառույցով նախադասությունները դարձնել ներգործական։

Պատուհանը քամուց բացվեց։ 

Քամին պատուհանը բացեց:

Դպրոցականներին նոր դասագրքեր բաժանվեցին։ 

Դպրոցականներին նոր դասագրքեր բաժանեցին։ 

Այդ սափորը սեղանին դրվել էր մորս կողմից։

Մայրս է այդ սափորը դրել սեղանին:

Ոստիկանության կողմից Գևորգը հրավիրվեց ոստիկանություն։ 

Ոստիկանությունը Գևորգին հրավիրեց ոստիկանություն:

Բաժակը ջարդվեց Անուշի կողմից։ 

Բաժակը ջարդեց Անուշը:

1. Փակագծերում տրված բառերից ընտրել նախադասությանը համապատասխանողը։ 

Մենք հակընդդեմ հայց ենք տվել, որ մեզ նույնպես /տուժած․ տուժված/ կողմ ճանաչեն։ 

Ձեռքերս ցրտից /ճաքճքել, ճաքճքվել / են։ 

Աստիճանով իջնելիս միշտ ձողից /բռնիր, բռնվիր/ , որ չսայթաքես։ 

Քանի օր է, չեն կարողանում մեր թղթակցի հետ /կապվել, կապնվել/։ 

Դասարանի տղաների հետ այսօր նորից /վիճվել, վիճել/ եմ։ 

1. Ընդգծե՛ք բայի անդեմ ձևերը։ 

ողբալ, ծավալ, ձնհալ, հոգալ, կչկչալ, կորած, կասկած, հարբած, փռթկալ, տարած։ 

1. Առանձնացրե՛ք անդեմ ձևերը և գրե՛ք, թե որ դերբայն է։ 

Երգող, գրկած, բազմած, կռվելիս, լրագրող, խմած, խորոված, ծաղկող, փոքրացող, հազալիս, մտածելիս, հավաքել, խոսող, մաքրած, գտած, փնտրելիս, քայլել։ 

Անորոշ-հավաքել, քայլել

Ենթակայական-երգող, ծաղկող, փոքրացող, խոսող

Համակատար-կռվելիս, հազալիս, մտածելիս, փնտրելիս

Հարակատար-գրկած, բազմած, խմած, խորոված, մաքրած, գտած

1. Փակագծերում տրված տարբերակներից ընդգծե՛ք նախադասությանը համապատասխանողը։ 

Երեխան երկար լաց /լինելիս, լինելուց/ շնչակտուր եղավ։ 

Ցանկապատի վրայով /թռչելիս, թռնելիս/ տղան ոլորեց ոտքը։ 

Գնադկը թիկունքից էր /դիպչել, դիպել/ նրան։

Այգում /զբոսնելիս, զբոսնելուց/ անսպասելիորեն գտա դրամապանակը։

1․Առանձնացրե՛ք թվականները։

Թվային, վաթսուն, հիսունական, հարյուր-հարյուր, վաթսունմեկերորդ, թվանշան, չորս, մեծաքանակ, քառապատիկ, եռակի, տասներկուերորդ, հինգ վեցերորդ, քանակություն, մենավոր,երկակի։

2, Առանձնացրե՛ք քանակական թվականները։
Երրորդություն, թվական, հարյուր մեկ, քառասուն, եռապատիկ, միլիոն, քանական , հինգ հարյուր, իննսունութ, տասը, բազմաթիվ, տասնինը, քառյակ, յոթանասուն։

Երրորդություն, թվական, հարյուր մեկ, քառասուն, եռապատիկ, միլիոն, քանական , հինգ հարյուր, իննսունութ, տասը, բազմաթիվ, տասնինը, քառյակ, յոթանասուն։

3, Առանձնացրե՛ք դասական թվականները։
Քսանմեկերորդ, մեկ չորրորդ, երեսուներկուերորդ, հազարավոր, հարյուրերորդ, առաջին, երեք քառորդ, տասնիններորդ։

4, Առանձնացրե՛ք բաշխական թվականները։

Մեկ-մեկ, բազմակի, երկուական, ինը տասներորդ, հինգական, իններորդ, մեկումեջ, հինգ-հինգ, քսանական, չորս հինգերորդ, յոթական, երիցս։

5, Առանձնացրե՛ք կոտորակային թվականները։

Մասնական , երկու երրորդ, տասներորդական, մեկ երկրորդ, զրո ամբողջ հինգ տասնորդական, սակավաթիվ, մեկ երրորդ, հարյուրապատիկ, երկու ամբողջ վեց տասնորդական, ամբողջական, երկու յոթերորդ, հնգանիստ։

6, Փակագծում տրված տարբերակներից ընդգծե՛ք ճիշտը։
Ես այդ մասին լսում է /առաջի, առաջին / անգամ։

Շուրջ / ութանասուն, ութսուն/ ծառ տնկվեց այդ հավաքի ժամանակ։

Այդ հավաքին մասնակցում էին  /հարյուրավոր, հարուրավոր/ մարդիկ։

Իմ տեղը թատրոնի /երեսունչորրորդ, երեսունչորսերորդ/ աթոռն է։

Ես սովորում եմ Երևանի /թիվ համար, թիվ/ հինգ դպրոցում։

Որպեսզի իմ ուզածը տեղն ընդունվեմ, ինձ պակասում է /զրո, զերո/ ամբողջ հինգ միավոր։

7,Առանձնացրե՛ք պարզ թվականները։
Բազում, միլիոն, երեքական, քսան, քանակ, ութ, միլիարդ, վեցերորդ, ամբողջ, ինը, երեք, քսանյոթ, թիվ, ,միակ, յոթ, տասնվեց, չորս։

8. Առանձնացրե՛ք  բարդ թվականները։

Երեսուներկուերորդ, տասնմեկ, վեց-վեց, մեկ, ութական, երեք հարյուր վեց, հինգ-հինգ, վաթսունինը, քսանութ, մեկ միլիոն, տասանոց, ութսունյոթ, հարյուր երկու։

9. Փակագծերում տրված տարբերակներից ընդգծե՛ք ճիշտը։

Ասացին հերթագրվածներից մեկնումեկը թող ներս /գա, գան/ ։

Շուտով ժամը /ինը, իննը կլինի/ ։

Եթե մեր ունեցածը հավասար բաժանենք, ապա ամեն մեկիս հասնում է երկուսուկես /խնձոր, խնձորներ/։

Տոնածառը զարդարելու համար գնեցի քսան /խաղալիք, խաղալիքներ/։

Այդ կինը մատներին դրել էր /երեք-երեք, երեք-երեքական/ ոսկե մատանիներ։

Պայմանավորվել էինք, որ կհանդիպենք այս ամսվա /28-ին, 28ին/։

Ես չեմ վախենում /տասներեք, տասերեք/ թվից։

10.Տրված թվերը գրի՛ր տառերով։

25, 101, 1567, 87, 95, 74, 2598:

քսանհինգ, հարյուր մեկ, հազար հինգ հարյուր վաթսունյոթ, ութսունյոթ, իննսունհինգ, յութանասունչորս, երկու հազար հինգ հարյուր իննսունութ

Կրկին
Իլյա Բուդնիցկի

Կրկին լուսաբաց է։ Եվ կատուն՝ մկնիկի հետ։
Եվ մահճակալի մոտի սեղանին՝ գիրք։
Եվ տունը, ինչպես առագաստ, լարված է։
Ինչպես մենք՝ երակներից ու ջլերից,
Սիրուց, երևակայությունից ու երանելիությունից,
Այնպես էլ կառուցված է մինչև գերանների ծայրերը։

Թեթև, բայց ամուր փայտից է
Իմ առագաստանավը՝ երկար նավակը,
Եվ հանկարծ քամին՝ աննկատ,
Կխփի մեղմորեն ու հետ կքաշվի,
Կատուն կես աչքով կնայի անկյուն, —
Այնտեղ պարկից մի բուռ վարսակի հատիկներ։

Եվ մկնիկը դուրս կգա բներից, —
Ի՞նչ արդարացումներ լուսաբացին,
Երբ միևնույն է՝ պետք է վեր կենալ։ —
Սյուժեն առանց մարդու հավերժ է,
Եվ առագաստանավի ուղին՝ կաթնագույն,
Եվ ուզում ես կանչել կատուին։

Տեկստի աղբյուրը։

29.10.2025

Աշխատանք դասարանում  
1. Բաց թողնված տեղերում գրե՛ք համապատասխան տառը։

Ամենաէական, քրիստոնեություն, ելևէջ, ինչևէ, անեզր, խուռներամ, երբևէ, նախօրե, հնօրյա, փայտոջիլ, միջօրեական, օրեցօր։

2. Ճշտե՛ք բառերի գրություն, պետք է գրվեն միասին, անջատ կամ գծիկով։

Սերնդեսերունդ, քարեդարյան, այրուձի, փոստ-հեռագրատուն, տարեցտարի, իսպառ, քափ-քրտինք, օրնիբուն, գողեգող, այլընտրանք։

3. Գրե՛ք տրված բառերում տեղի ունեցած հնչյունափոխությունը։

Երևութական, մնջախաղ, փափկասուն, ձվաձև, գունավոր, ոսկերիզ, մտադրություն։

երևույթ>յ-ն միացել է ու-ին, մունջ>ու-ն դարձել է ը, փափուկ>ու-ն սղվել է, ձու>ու-ն դարձել է վ, գույն>յ-ն միացել է ու-ին, ոսկի>ի-ն սղվել է, միտ>ի-ն դարձել է ը

4. Ճիշտ տեղադրե՛ք բառային շեշտը։

Իհա՛րկե, հե՛տ գալ, գիսա՛ստղ, քանի՛երորդ, գի՛րքդ, հանդո՛ւգն, գրե՛թե, արկղի՛կ։

5. Առանձնացրե՛ք հոմանիշ զույգերը։

Թույր, մատղաշ,անսայթաք,բաղձանք,հմայել,նման, խոհեմ,դալար, սխալ, հրապաուրել, իղձ, հանգույն, ողջամիտ, անգայթ։

մատղաշ-դալար, անսայթաք-անգայթ, հրապուրել-հմայել, հանգույն-նման, բաղձանք-իղձ, թյուր-սխալ, ողջամիտ-խոհեմ

6. Գրե՛ք տրված դարձվածքների բացատրությունը՝ բախտավոր աստղի տակ ծնվել, ձայն բարբառո հանապատի,  կանաչ-կարմիր կապել, վերջին մոհիկան,  մի սանրի կտավ,  ափերց դուրս գալ, աչքը ճամփին մնալ։

հաջողակ,ուշադրության չարժանացած խոսք, զուգվել-զարդարվել,վերջին ներկայացուցիչ,  միանման, ինքնատիրապետումը կորցնել, վատ բան վճռել

7. Առանձնացրե՛ք պատճառական ածանց ունեցող բայերը՝ մոտեցնել, մրցել, գրել տալ, խաղացնել, երգել տալ, վերակենդանանալ, անհագստացնել, հիշեցնել, առնել-տալ։

8. Տրված նախադասություններում ընդգծել մակբայները։

Փոքրիկը կամաց-կամաց սովորեց երգել։

Հեղուկը քիչ-իքչ լցվեց տարայի մեջ։

Արքայադուստրը շեշտակի նայեց զինվորին։

Ուշացել էր,  նկատեց հորը, իսկույն վեր թռավ անկողնուց։

Գևորգը եղբայրաբար օգնեց իր մտերիմ ընկերոջը։

Պետք է սովորել հիմա, որպեսզի ունենանք բարեկեցիկ ապագա։

9. Տրված նախադասություններում ընդգծե՛ք ուղիղ խնդիրները։

Հայրսը սիրում էր որդուն։

Անհամբերությամբ ու ոգևորությամբ տղան կարդում էր գիրքը։

Ես կարդացել եմ Դուրյան։

Քամին շարժում էր ծառերը։

10. Ո՞րն է նախադասության քերականական և տրամաբանական շարունակությունը։

Նրա՝ ածուխի պես սև ու խիտ մորուքն սկսվում էր համարյա աչքերի տակից ու ծածկում ամբողջ երեսն ու կոկորդը, ․․․․

Ա․ Բայց նրան սիրահարված էին բոլորը։

Բ․ ստացվում է, որ շատ տգեղ տեսք ուներ։

Գ․ իսկ արծվային քիթն անգամ ծածկված էր մազերով։

11. Ո՞ր նախադասության մեջ կա փոխաբերություն։

Ա․ Առավոտյան ծուխ է ելնում երդիկներից, ծուխը ձգվում է կապույտ երիզի նման և հալվում ամպերի մեջ։

Բ․ Քանի՜ սերունդ է ապրել Բասուտա գետի մոտ, կարկատած թաղիքները փռել ցախերի վրա, եղեգնով պատել վրանները։

12. Կետադրի՛ր նախադասությունները։

Ա․ Վրաններից մեկը պատկանում էր Պապ թագավորին, մյուսը՝ սպարապետ Մուշեղին, իսկ երրորդը՝ Ներսես կաթողիկոսին։

Բ․ Բոլորը միասին բարձրացան վերնահարկ որ գմբեթարդ շինություն էր զարդարված մարմարյա սալերով։

Գ․ Թվում էր՝ քաղցից խելքս թռցնում եմ։

Դ․ Ամայի տարածության մեջ միայնակ մնալով՝ ընկա գետնին, և հեծկլտոցիս ձայնը խախտեց շրջապատի լռությունը։

13. Նախադասությունները դասավորի՛ր տրամաբանական ճիշտ հաջորդականությամբ։

Ա․ Եվ այդ նշան-պատկերները կոչվում էին հերոգլիֆներ, որոնց քանակն հասնում էր մոտ 750-ի, և դրանք փորագրում էին քարի, փայտի, նաև պապիրուսի վրա։

Բ․ Գրի ստեղծումը դարձավ պահանջ, սակայն սկզբնական գիրը ուղղակի բառի պարզագույն նկարն էր, ինչպես արևը, որը պատկերվում էր կենտրոնում կետ ունեցող շրջանի նշանով։

Գ․ Մթա չորրորդ հազարմայակում եգիպտացիների գիտելիքներն այնքան շատ էին, որ դրանց բանավոր փոխանցումը սերնդեսերունդ դառնում էր անհնարին։

Դ․ Հետագայում նշանով սկսեցին արտահայտել ոչ միայն առանձին բառեր, այլև մեկ կամ մի քանի բաղաձայն հնչյուններ՝ բաց թողնելով ձայնավորները։

Գ, Բ, Ա, Դ

14. Գրի՛ր նախադասության մեջ թույլ տված բառագործածության սխալը և ուղղի՛ր։

Համաձայն ավանդույթի՝ նրա նախնիները ծագել են վիշապներից։

15.Ուղղի՛ր նախադասության քերականական սխալը։

Ամբողջ ժողովուրդը պապանձնված կանգնել էր՝ ասես խլացած Բուղայի մահացու սպառնալիքների առաջ։

16. Տրված բառերը տեղադրե՛ք բաց թողնված տեղերում՝ ենթարկելով համապատասխան փոփոխությունների։

․․․․․․․․․․․․․․․ խուսափելու համար պարսիկ զինվորները ․․․․․․․․․․․ փորձում էին  խոցել արնաթաթախ, ․․․․․․․․․․․փղերին՝ կարծես մոռացած իրենց բուն ․․․․․․․․․․․․․։

տեգ, կոխկրտվել, գրգռվել, թշնամի

Վիլյամ Սարոյան – «Մարդկային կատակերգություն»

Ստեղծագործության ասելիքը և գաղափարը
Այս վեպը պատմում է մի փոքր ամերիկյան քաղաքի մասին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Գլխավոր հերոսը՝ Հոմեր Մակոլեյը, դեռ պատանի է, բայց ստիպված է աշխատել՝ օգնելու իր ընտանիքին։ Նա աշխատում է հեռագրատանը և ամեն օր բախվում է կյանքի և մահվան լուրերին։
Գլխավոր գաղափարն այն է, որ մարդիկ ամենադժվար ժամանակներում պետք է պահպանեն մարդկայնությունը, բարությունը և հավատը կյանքին։ Սարոյանը ցույց է տալիս, որ աշխարհում ամենաթանկ բանը մարդն է և նրա սիրտը։

Իմ տպավորությունները
Այս գիրքը շատ հուզիչ է։ Այն ստիպում է մտածել, թե որքան կարևոր է ընտանիքը, ընկերությունը և սերը մարդկանց միջև։ Հոմերը՝ թեև դեռ երեխա է, բայց իր մեջ մեծ ուժ ունի։ Նրա կերպարը սովորեցնում է չկորցնել հույսը, անկախ ամեն ինչից։ Ես զգացի, որ կյանքում պետք է գնահատել փոքր բաները՝ ժպիտը, բարությունը, անկեղծությունը։

Ի՞նչ տվեց ինձ այս ստեղծագործությունը
Գիրքը ինձ սովորեցրեց լինել ավելի մարդկային, հասկանալ ուրիշներին, չվախենալ դժվարություններից։ Սարոյանը ցույց է տալիս, որ նույնիսկ տխրության մեջ կարելի է գտնել լույս՝ եթե մարդը լավ սիրտ ունի։

Հետաքրքիր մտքեր և մեկնաբանություն

• «Աշխարհում ամենակարևորն այն է, որ մարդը մարդ մնա» այս միտքը գրքի ամբողջ իմաստն է։
• «Անգամ երբ կորցնում ես ամեն ինչ, եթե դեռ ունես սեր, ուրեմն ոչինչ չես կորցրել» սա հիշեցնում է, որ սերը ուժ է։

Եզրակացություն
«Մարդկային կատակերգությունը» պատմություն է կյանքի, սիրո և հույսի մասին։ Այն մեզ հիշեցնում է, որ անգամ պատերազմի, ցավի ու վշտի մեջ մարդը կարող է մնալ բարի և սիրող։ Սա գիրք է, որը տաքացնում է սիրտը և ստիպում մտածել՝ ինչ է նշանակում իրական մարդ լինել։

06-10.10.2025

Ածական

• Առանձնացրե՛ք ածականները։

Խոշոր, անձրև, անտառ, քնքուշ, խեղճ, բարձր, աստառ, բողոք, արգավանդ, երջանիկ, ավանդ, տխուր, գուղձ, հարազատ, գորգ, ամբոխ, անիվ, գանգուր։

• Կապակցությունների իմաստն արտահայտեք մեկ ածական անվանբ։

Ճահիճներով պատված-ճահճապատ

մանրէներ ծնող-մանրէածին
մորը սիրող-մայրասեր

մարդկանց ատող-մարդատյաց

մաքուր գրած-մաքրագիր

միայնակ կյանք վարող-մենակյաց

մեգով պատված-միգապատ

միշտ փթթած-մշտափթիթ

թախծոտ դեմքով-թախծադեմ

միրգ տվող-մրգատու

նոր տնկած-նորատունկ

նվեր տվող-նվիրատու

նուրբ հնչող-նրբահունչ

շահույթ բերող-շահաբեր

շեկ վարսերով-շիկահեր

շատ շնորհներ ունեցող-շնորհաշատ

ինչքից զուրկ-ինչքազուրկ

ոսկուց ձուլված-ոսկեձուլ

ուշքը կորցրած-ուշակորույս

ջուր տանող-ջրատար

• Առանձնացրե՛ք որակական ածականները։

Խոր, ուժեղ, երկար, դառը, թույլ, հաստ, երկաթե, մայրենի, սուր, կեռ, խաղաղ, քարակոփ, բազմաշերտ, մագաղաթյա։

• Առանձնացրե՛ք հարաբերական ածականները։

Առաջնակարգ, պղնփակոփ,  խելացի, պողպատակուռ, թթվաշ, թավշե, դժգոհ, բարձր, գեղեցիկ, պարզ, կավաշեն։

• Առանձնացրե՛ք գերադրական աստիճանի ածականները։

Խստագույն, շագանակագույն, վատթարագույն, վիթխարագույն, միագույն, մանուշակագույն, հիմարագույն,դժվարագույն,ամենազգաց,ամենակոշտ,ամենաքիչ,ամենանուրբ, ցորնագույն։

• Ընդգծե՛ք փոխանուն ածականները։

Նոր տարվա գիշերը  մեծերը մնացել էին տանը, իսկ ջահելներս շրջում էինք տնից տուն։ Հեռախոսիս միջի համարները պարբերաբար վերանայում եմ․ հները ջնջում եմ, նորերն եմ ավելացնում։

Պապս քաղում էր հասուն խնձորները․ հասունները դարսում էր փայտե արկղում, մանրերից տատս չիր էր անում։

• Կազմի՛ր տրված ածականների բաղդատական եղանակը։

խորը, խելացի, գեղեցիկ, քաղցր

• Գտե՛ք սխալները և ուղղե՛ք ։

Սա իմ ամենագեղեցիկ զգեստն է։

Դա մեծագույն նվաճումն էր, որը մենք ունեցել ենք։

Սերոբը ամենաազնիվ մարդն է, որին հանդիպել եմ։

Մեդալը լավագույն պարգևն էր, որ ստացա այս տարի։

• Նկարագրե՛ք աշուն՝ օգտագործելով որքան հնարավոր է շատ ածականներ։

Աշունը տարվա ամենագունեղ ամիսն է: Այն շատ գույնզգույն է, լինում է՝ կարմրավուն, դեղնավուն, նարնջագույն: Աշնանը շատ են լինում հորդառատ անձրևներ: Աշնան ժամանակ քայլելը հաճելի է, եղանակը զով է, օդը թարմ:

• Լրացրե՛ք բաց թողնված բառերը։

Ըստ իմաստի՝ ածականները բաժանվում են երկու խմբի՝ որակական և հարաբերական։

Որակական ածականների մեծ մասն ունի համեմատության աստիճաններ։

Ածականն ունի համեմատության դրական աստիճան բաղդատական աստիճան, գերադրական աստիճան,