Մանվելյան Շուշան

Աշխատանք դասարանում

Անձնական դերանուն

1. Կետերի փոխարեն գրի՛ր փակագծում տրված մենք անձնական դերանվան համապատասխան ձևերը:

Մեր քաղաքում հիմա շատ բան է փոխվել:
Երկար ժամանակ  մեզ պատմում էր, թե որտե՛ղ է եղել և ինչե՛ր է տեսել:
Հիմա մեզնից հեռու է հազարավոր կիլոմետրերով:
Գրում է, թե մեզնով է ապրում ու մեզ սպասելով է անցկացնում ժամանակը:
Մի  քանի տարի մեր տանը ապրեց:
Տատս մեզնից բողոքում է, բայց առանց մեզ էլ չի դիմանում:

2. Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք անձնական դերանունների համապատասխան ձևերով:

Ո՞վ եկավ: Նա եկավ

Ո՞ւմ  պայուսակը: Նրա պայուսակը
Մոտենալ ո՞ւմ : Մոտենալ նրան
Հեռանալ ումի՞ց: Հեռանալ նրանից
Հիանալ ումո՞վ: Հիանալ նրանով։

3. Ընդգծված գոյականները և հարցական դերանունները փոխարինի՛ր ես, դու, մենք, դուք դերանունների համապատասխան ձևերով (տրական հոլովով):

Եղբոր-նրա խաղալիքն էր ջարդել:

Առանց եղբոր-նրա տեղ չէր գնում:
Ընկերոջ-նրա ճառելն առաջին անգամ էր տեսնում:
Հանուն ընկերոջ-նրա ամբողջ ամառը մնաց շոգ քաղաքում:
Ո՞ւմ-նրա պարտեզն է օր օրի կանաչում ու գեղեցկանում:

Հանձնաժողովն ո՞ւմ-նրան տվեց մրցանակը:

4. Դերանունների տրված զույգերի մեջ առանձնացրո՛ւ տրական հոլովով դրվածները: Խմբավորի՛ր բառազույգերի մյուս անդամները և դրանք անվանի՛ր:

Իմ, ինձ, ինձնով, ինձնից, իմ մեջ:

քո, քեզ, քեզնով, քեզնից, քո մեջ:

նրա, նրան, նրանցով, նրանցից, նրա մեջ:

իր, իրեն, իրենցով, իրենցից, իր մեջ:

մեր, մեզ, մեզնով, մեզնից, մեր մեջ:

ձեր, ձեզ, ձեզնով, ձեզնից, ձեր մեջ:

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Տրված դերանուններով (սեռական հոլով) նախադասություններ կազմի՛ր և լրացրո՛ւ նախադասությունը:

Իմ, քո, նրա, իր, մեր, ձեր:
Սեռական հոլովը ցույց է տալիս այն առարկան,…:

Իմ քույրիկը շատ գեղեցիկ է։

Քեզ համար նոր հեծանիվ եմ գնել։

Նրա համար ծաղիկներ եմ հավաքել։

իր մեջ յուրահատուկ մի բան կա։

մեր գործընկերությունը արդեն 10 տարեկան է։

Ձեր զգեստները շատ գեղեցիկ են։

2. Հոլովման աղյուսակում գրի՛ր տրված դերաննուների համապատասխան ձևերը  և պատասխանի՛ր հարցերին:

Ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք, ո՞վ:

Ուղղական (ո՞վ)-Ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք, ով
Սեռական (ո՞ւմ)- Իմ, քո, նրա, իրա, մեր, ձեր, , նրանց, ում
Տրական (ո՞ւմ)- Ինձ, քեզ, նրան, մեզ, ձեզ, նրանց, ում
Բացառական(ումի՞ց)- ինձնից, քեզնից, նրանից, մեզնից, ձեզնից, նրանցից, ումից
Գործիական (ումո՞վ)- Ինձնով, քեզնով, նրանով, մեզնով, ձեզնով, նրանցով, ումով
Ներգոյական (ո՞ւմ մեջ) —Իմ մեջ, քո մեջ, նրանում, մեր մեջ, ձեր մեջ, ձեր մեջ, նրանց մեջ, ում մեջ

Ո՞ր դերանունների սեռական և տրական հոլովներն են համընկնում:

Դերանուններից ո՞ր հոլովներն են նմանվում գոյականի համապատասխան ձևերին:

Դերանուններից ո՞ր հոլովներն են նմանվում գոյականի համապատասխան ձևերին:

Աշխատանք դասարանում

1. Խմբագրեք պատմությունը ։

Գյուղում մի ծերուկ էր ապրում։ Նա աշխարհի ամենադժբաղտ մարթկանցից մեկն էր։ Ամբողջ գյուղը հոգնել էր նրանից․ ծերուկը մշտապես մռայլ էր, թթված դեմքով։ Եվ որքան գնում, այնքան ավելի դժգոհ էր դառնում, այնքան ավելի թունոտ էին հնչում նրա խոսքերը։ Մարդիկ խուսափում էին նրանից․ նրա դժբախտությունն անցնում էր շրջապատին։ 

Բայց երբ ծերունին արդեն ութսուն տարեկան էր, շատ անսպասելի բան պատահեց, այնպիսի բան, որ ոչ մեկի հավատը չէր գալիս։ Անհավատալի լուրը կայծակի արագությամբ տարածվեց․ ծերունին այսօր, երջանիկ է չի բողոքում, նույնիսկ ժպտում է, դեմքը լրիվ փոխվել է։ 

Ամբոխջ գյուղը հավաքվեց, ծերուկին հարցնում․ ինչ Քեզ ինչ է պատահել, ինչ է եղել։ 

-Ոչինչ,- պատասխանում էր ծերուկը -,ութսուն տարի ջանում էի երջանիկ լինել, բայց ոչինչ չստացվեց,- ։ Ես էլ որոշեցի ապրել առանց երջանկության։ Ահա, թե ինչու եմ երջանիկ։ 

2. Գրի՛ր տրված բառերի հոմանիշները՝ դժբախտ, հոգնել, երջանիկ, ջանալ։ 

դժբախտ-անբախտ

հոգնել-աշխատել

երջանիկ-բախտավոր

ջանալ-աշխատել

3. Տեքստից դուրս գրի՛ր հականիշ բառեր։

դժբաղտ-երջանիկ

մռայլ-ժպտալ

4. Տեքստից դուրս գրի՛ր ածականներ։
դժբախտ, երջանիկ, թունոտ

5. Ներկայացրո՛ւ պատմության գաղափարը՝ ասելիքը։

6. Պատմության համար վերնագիր հորինեք։
Երջանիկ ծերուկը

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Տրված բառերից առանձնացրո՛ւ գոյականներ, ածականներ, թվականներ, բայեր։ 

Կառուցել, իսկ, երեքական, ես, արագ, հավանաբար, շենք, օ՜ֆ, ոչ ոք, զրուցել, շինարարական, հանելուկ, բոլորը, երրորդ, տեղ-տեղ, մասին, և, փայտաշեն, առավոտյան, որովհետև, գուցե, տաղավար, ո՛չ, խառնել, ջա՜ն, երեք հարյուր երեսուներկու, մեջ, հոյակապ, բացի, հեյ-հե՜յ:

Գոյականներ	ածականներ	թվականներ	Բայեր
Շենք	Արագ	Երեքական	Զրուցել
Հանելուկ	Շինարարական	Երրորդ	Կառուցել
Տաղավար	փայտաշեն	Հարյուր երեսուներկու	խառնել
Տեղ-տեղ	հոյակապդ		ջան

2. Փակագծում տրված գոյականներն ու բայերը համաձայնեցրո՛ւ ընդգծված դերանունների հետ:

Ոչ ոք (իմանալ), թե որտեղի՛ց  հայտնվեց:

Ոչ ոք չիմացավ, թե որտեղի՛ց հայտնվեց։

Ոչ մեկը (փորձել) հակաճառել, նա այնքա˜ն բարկացած էր:

Ոչ մեկը չփորձեց, հակաճառել, նա այնքա˜ն բարկացած էր:

Բոլոր (ճանապարհորդները) մի տեղ (տանել):

Բոլոր ճանապարհորդներին մի տեղ տարան։

Բոլորը (հրավիրվել) կիրակի օրվա հավաքին:

Բոլորը հրավիրվել են կիրակի օրվա հավաքին։

Կարծես թե ամբողջ (քաղաք) հրապարակ (լցվել):

Կարծես թե ամբողջ քաղաքը հրապարակ է լցվել։

Ամբողջը (դառնալ) կրակի բաժին:

Ամբողջ դարձել է կրակի բաժին

3.Փորձի՛ր պատասխանել:

ա) ով ե՛րբ է ասում «ես»,

Եսը խոսողն է:

բ) ով ո՛ւմ է ասում «դու»,

Դուն խոսակիցն է:

գ) ո՛ւմ մասին է ասում «նա»:

Նա-ն այն մարդն է, ով տվյալ պահին մեզ հետ չէ:

4. . Հարցերին պատասխանի՛ր:

Ո՞ր առարկային ենք ասում «սա», որին՝ «դա», որին՝  «նա»:

Ո՞ր բաժակի մասին ենք ասում՝ «այս բաժակը», որի մասին՝ «այդ բաժակը», որի մասին՝ «այն բաժակը»:

Այն բաժակ ասում ենք այն ժամանակ, երբ այն հեռու է և՛ խոսողից և՛ խոսակցից: Այս բաժակը ասում ենք այն ժամանակ, երբ բաժակը գտնվում է խոսողի մոտ, իսկ այդ բաժակը ասում ենք այն ժամանակ, երբ այն մոտիկ է խոսակցին:

Կարդա՛ Թումանյանի ,,Փարվանա,, բալլադը և 8-9 նախադասությամբ արձակ շարադրի՛ր բովանդակությունը:

Փարվանա արքան մի աղջիկ ուներ, աննման գեղեցկությամբ մի աղջիկ:Աղջկա ցանկությամբ նա հրավիրում է կովկասի բոլոր կտրիճներին, որ իրենց շնորհքը և ուժը փորձեն աղջկա ներկայությամբ, որպեսզի տեսնի ով է արժանի իր աղջկան:Մրցությանը եկած կտրիճները նրան առաջակրում էին բերել <<անգին քարեր, ոսկի, գոհարներ, աստղեր>>:Բայց աղջիկը չի ընդունում իրենց առաջարկները այլ ասում է,թե ով բերի անշեջ կրակը նա էլ կլինի իր ընկերը: Աղջիկը սպասում է սպասում, բայց ոչ մի կտրիճ չի կարողանում բերել անշեջ հուրը։ 

Այդպես նա երկար տարիներ սպասում է: Վերջ ի վերջո նրա հույսը մարում է և նա սկսում է լացել: Այնպես ուժգին է լացում, որ ամբողջ քաղաքը ողողվում է արտասուքով և գոյանում է Փարվանա լիճը:

Իսկ անմար հուրը փնտրող կտրիճները շատ շտապելուց վերածվում են թիթեռների և մինչ հիմա հուր ու կրակ տեսնելով նետվում են նրա մեջ, որպեսզի տանեն այն Փարվանայի մոտ, բայց անմիջապես այրվում են իրենց շտապողականությունից։

Փորձի՛ր պազել՝ ինչ է բալլադը:

Բալլադը չափածո գրված վիպեգրական բանաստեղծություն է: Դրա մեջ լեգենդի տեսքով ներկայացված են հեղինակի մտորումները:

Ի՞նչ կառուցվածք ունեն տափակ որդերը

նրանք ունեն երկկողմ հավասարություն և իրենց տեսքով նաման են թիթեղի կամ ժապավենի

Ի՞նչ կառուցվածք ունեն կլոր որդերը

նրանց մարմինը ու զուրկ հատվածավորությունից նրանք տարբերվում են տափակ որդերից նրանով, որ նրանց մարմինը լայնակի կտրվածքում կլոր է:

Ո՞ր օրգանիզմներին են անվանում մակաբույծներ

այն օրգանիզմներին որոնք ապրումեն մեկ այլ օրգանիզմի (տիրոջ) վրա և սնվում են նրա հաշվին

Ինչպե՞ս է ասկարիդը բազմանում մարդու օրգանիզմում

Սկզբում ասկաիդը տարածվում է խոտերի մեջ: Հետո (հիմնականում) եղջերուավորնեը սնվում են այդ խոտով և ասկաիդը մտնում է  նրանց օրջանիզմի մեջ: Դրանից հետո մարդը ուտում է այդ ասկաիդով կենդնուն և ասկաիդը անցնում է իր օրգանիզմը: Դրա պատճառով մարդը սկսում է իրեն վատ զգալ:

Ի՞նչ բնորոշ հատկանիշներ ունեն ձկները

Նրանք ունեն խռիկներ, լողակներ ու թեփուկներ

Ի՞նչ նշանականություն ունեն ձկները բնության մեջ և մարդու կյանքում

Ձկները օգնում են պահբանել բնության շղթան: Դրանք սնվում են ջրիմուռներով և այն բաներով և պահում այդ բաները խատ լայն տարածոմից: Մարդը, կենդանիները և այլ ձկներնել են սնվում ջրիմուռներ ուտող ձկներով և նրանքել անում են այնպես որ ջրիմուռները շատ չպակասեն: Մարը ձկանից ստանում է ձկան ալյուր, սոսինչ, միս, կաշի ձկան յուղ և այլն

Ի՞նչ հիմնական տարբերություններ հիման վրա  կարելի է տարբերակել ոսկրայն և կռճիկային ձկներին։

Կռճիկային ձկների ամբողջ մարմնի կմախքը բաղկացած է կռճիկներից: Ի տարբերություն կռճիկավորների, ոկրային ձկներինը բաղկացած է ՝ոսկորներից:

• Ինչ էր ինդուլուգենցիան և ինչ նպատակի էր ծառայում:

Փրկության թղթեր: Դրանցով «ներվում» էին մարդկանց գործած մեղքերը

• Երբ և որտեղ փակցվեցին Մարտին Լյութերի 95 դրույթները: Ինչի և ում դեմ էին ուղղված դրանք:

1517-ին եկեղեցու դռանը: Այն ասում էր, որ մադը կարող է փրկվել մենակ հենց ինքն իր հավատով:

• Ովքեր ստացան բողոքական անվանումը և ինչու:

Կարլոս V կայսրը արգելեց Լյութերի քարողները և դրա պատճառով նրա կողմակիցները սկսեցին բողոքել: Այդտեղից էլ առաջացավ բողոքականներ անվանումը:

• Բացատրեք «Ում իշխանութունը, նրա էլ՝ հավատը» սկզբունքի իմաստը:
• Ով և երբ հրապարակեց գեարագահության մասին օրենքը Անգլիայում:

 Հենրիխ VIII-ը

• Ով էր Ժան Կալվինը և ինչ էր քարոզում:

Նա քարոզում էր, որ Աստված մարդկանց համար նախասահմանել է կամ փրկություն կամ փորձություն:

• Ինչ է Հակառեֆորմացիան: Երբ լույս տեսավ «Արգեկված գրքերի» առաջին ցուցակը:

Կաթոլիկ եկեղեցու միասնությունը տրոհվեց և նրանք ստացան հակառեֆորմացիա անվանումը:

• Ով էր Իգնատիոս Լոյոլան և ինչ հիմնեց:

Նա հիմնեց «Հիսուս Քրիստոսի զինվորություն» վանական միաբանությունը:

Վերածնունդ. Լեոնարդո դա Վինչի

1•Հաշվել առավել հայտնի թթուների ՝հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները(Mr): —աղաթթուն՝ HCl-, ազոտական թթուն՝ HNO3-, ծծմբական թթուն՝ H2SO4-, ֆոսֆորական թթուն՝ H3PO4

Mr(HCl)=Ar(h)+Ar(Cl)=1+35=36,5

Mr(HNO3)=Ar(H)+Ar(N)+3Ar(O)=1+14+48=63

Mr(H2SO4)=2 Ar(H)+Ar(S)+4 Ar(O)=2+32+64=98

Mr(H3PO4)=3 Ar(H)+Ar(P)+4 Ar(O)=3+31+64=98

2•Հաշվի՛ր ազոտ տարրի մեկ ատոմի իրական զանգվածը (m0):

14×1,66×10-²⁷=23.24×10-²⁶

Նոր թեմա

Հաշվե՛ք հիմնային օքսիդների՝ Na2O, CaO, CuO, FeO, MnO, Cu2O հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները(Mr):

Mr(Na₂O)=2Ar(Na)+Ar(O)=46+16=62

Mr(CaO)=Ar(Ca)+Ar(O)=40+16=56

Mr(NuO)=Ar(Cu)+Ar(O)=63+16=79

Mr(FeO)=Ar(Fe)+Ar(O)=56+16=72

Mr(MnO)=Ar(Mn)+Ar(O)=55+16=71

Mr(Cu₂O)=2Ar(Cu)+Ar(O)=126+16=144

Գրե՛ք նյութի քիմիական բանաձևը, եթե հայտնի է, որ դրա բաղադրության մեջ առկա են ջրածնի մեկ ազոտի մեկ և թթվածնի երեք ատոմ:

HNO₃

Պատմի՛ր քո կատարած փորձի մասին:

Սկղբում մենք փորձանոթի մեջ լցրեցինք մոտ 10մլ նատրիումի հիդօքսիդ և ավելացրեցին 3 կաթիլ ֆենոֆտալեին: Հետո կաթուցիչով կամաց-կամաց սկսեցինք ավելացնել խիտ ածխաթթու: Խառնեցինք լծույթը ապակյա ձողով և ֆենոֆլատեինի գույնը չքացավ՝ լծույթը դարձավ անգույն:

Սովորի՛ր

Հարաբերական մոլեկուլային զանգված: Նյութի մոլեկուլի, ինչպես և ատոմի իրական զանգվածը շատ փոքր է: Այդ իսկ պատճառով ընդունվել է հարաբերական մոլեկուլային զանգված հասկացությունը:Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը ցույց է տալիս, տվյալ նյութի մեկ մոլեկուլի զանգվածը :Հարաբերական մոլեկուլային զանգված նշանակում են Mr-ով: Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը չափողականություն չունի (հարաբերական թիվ է):Հաշվում ենք հետևյալ ձև.  Mr(H2)= 2Ar(H)=2*1=2 Mr(H2O)=2Ar(H)+Ar(O)=2+16=18.: